10. Kinh Saṅgīti (Kinh Phúng Tụng)

296. Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, và đã đi đến một thành phố của dân Malla tên là Pāvā. Tại đấy, Đức Thế Tôn trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn.

297. Vào lúc bấy giờ, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Dân Malla ở Pāvā nghe tin: “Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ của dân Malla cùng với đại chúng tỳ khưu, khoảng năm trăm vị, đã đến Pāvā và đang trú trong vườn xoài của Cunda, con người thợ rèn.” Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, dân Malla ở Pāvā bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, ở đây, dân Malla ở Pāvā có một hội trường mới tên là Ubbhataka, vừa mới được xây cất xong, chưa từng được một sa-môn, bà-la-môn, hay bất cứ người nào sử dụng. Bạch Thế Tôn, mong Đức Thế Tôn hãy là người đầu tiên sử dụng hội trường ấy. Sau khi được Đức Thế Tôn sử dụng trước, dân Malla ở Pāvā sẽ sử dụng sau. Điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho dân Malla ở Pāvā.” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

298. Bấy giờ, dân Malla ở Pāvā, khi biết được sự nhận lời của Đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi đi đến hội trường. Sau khi đến, họ trải thảm khắp hội trường, chuẩn bị các chỗ ngồi, đặt một bình nước, và thắp đèn dầu. Rồi họ quay lại chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, dân Malla ở Pāvā ấy bạch Đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải thảm khắp nơi, các chỗ ngồi đã được chuẩn bị, bình nước đã được đặt, và đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, nay Đức Thế Tôn hãy làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.”

299. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với chúng tỳ khưu đi đến hội trường. Sau khi đến, Ngài rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phía đông. Chúng tỳ khưu cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía tây, mặt hướng về phía đông, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Dân Malla ở Pāvā cũng rửa chân, bước vào hội trường, và ngồi xuống dựa vào bức tường phía đông, mặt hướng về phía tây, với Đức Thế Tôn ở phía trước họ. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ dân Malla ở Pāvā bằng một bài pháp thoại kéo dài đến khuya, rồi cho họ ra về: “Này các Vāseṭṭha, đêm đã khuya. Nay các ông hãy làm những gì các ông nghĩ là phải thời.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” dân Malla ở Pāvā đáp lời Đức Thế Tôn, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi ra về.

300. Bấy giờ, không lâu sau khi dân Malla ở Pāvā đã ra về, Đức Thế Tôn nhìn quanh chúng tỳ khưu đang im lặng rồi nói với Tôn giả Sāriputta: “Này Sāriputta, chúng tỳ khưu đã hết buồn ngủ và hôn trầm. Này Sāriputta, hãy thuyết một bài pháp thoại cho các tỳ khưu. Lưng của Ta bị mỏi. Ta sẽ duỗi lưng.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” Tôn giả Sāriputta đáp lời Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn gấp tư y tăng-già-lê, trải ra, rồi nằm xuống trong tư thế con sư tử, nghiêng về phía bên phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm, tỉnh giác, và tác ý đến lúc thức dậy.

301. Vào lúc bấy giờ, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống với việc đả thương nhau bằng những ngọn giáo bằng miệng: ‘Ngươi không biết Pháp và Luật này, ta biết Pháp và Luật này. Làm sao ngươi có thể biết được Pháp và Luật này! Ngươi đã thực hành sai lạc, ta đã thực hành đúng đắn. Lời của ta có lợi ích, lời của ngươi không có lợi ích. Điều đáng nói trước ngươi lại nói sau, điều đáng nói sau ngươi lại nói trước. Điều ngươi đã quen thực hành từ lâu đã bị đảo lộn. Luận thuyết của ngươi đã bị bác bỏ. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi đi để giải thoát khỏi luận thuyết, hoặc hãy gỡ rối nếu ngươi có thể.’ Dường như chỉ có sự tàn hại đang diễn ra giữa các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta. Ngay cả những đệ tử tại gia của Ni-kiền-tử Nāṭaputta, những người mặc y trắng, cũng có thái độ chán ngán, ghê tởm, và quay lưng lại với các Ni-kiền-tử, đệ tử của Nāṭaputta, giống như đối với một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa.

302. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư Hiền, Ni-kiền-tử Nāṭaputta vừa mới mệnh chung ở Pāvā. Do sự mệnh chung của vị ấy, các Ni-kiền-tử bị chia rẽ, phân thành hai phe, ... giống như một bảo tháp đã bị hư hoại, không có nơi nương tựa.’ ‘Này chư Hiền, sự việc là như vậy, xảy ra trong một giáo pháp và giới luật đã được giảng dạy tồi tệ, được trình bày tồi tệ, không có khả năng hướng thượng, không đưa đến an tịnh, không do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn Pháp này của chúng ta, này chư Hiền, đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’

‘Và này chư Hiền, Pháp nào của chúng ta đã được Đức Thế Tôn khéo giảng, khéo trình bày, có khả năng hướng thượng, đưa đến an tịnh, do một bậc Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết; ở nơi ấy, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người?’

303. ‘Này chư Hiền, có một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Một pháp ấy là gì? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ các hành. Này chư Hiền, đây là một pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người.’

304. ‘Này chư Hiền, có hai pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo giảng dạy. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau trùng tụng, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, được lâu dài, vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc cho chư Thiên và loài người. Hai pháp ấy là gì?’

‘Danh và sắc.’

‘Vô minh và hữu ái.’

‘Thường kiến và đoạn kiến.’

‘Vô tàm và vô quý.’

‘Tàm và quý.’

‘Sự khó dạy và bạn bè xấu ác.’

‘Sự dễ dạy và bạn bè tốt lành.’

‘Thiện xảo về tội và thiện xảo về việc ra khỏi tội.’

‘Sự thiện xảo về việc nhập định và sự thiện xảo về việc xuất định.’

‘Sự thiện xảo về các giới và sự thiện xảo về tác ý.’

‘Sự thiện xảo về các xứ và sự thiện xảo về duyên khởi.’

‘Thiện xảo về xứ và phi xứ.’

‘Sự ngay thẳng và sự nhu mì.’

‘Sự nhẫn nại và sự hiền hòa.’

‘Sự thân ái và sự tiếp đãi.’

‘Sự bất hại và sự trong sạch.’

‘Sự thất niệm và sự bất tỉnh giác.’

‘Niệm và tỉnh giác.’

‘Sự không phòng hộ các căn và sự không biết tiết độ trong ăn uống.’

‘Sự phòng hộ các căn và sự biết tiết độ trong ăn uống.’

‘Sức mạnh của sự thẩm sát và sức mạnh của sự tu tập.’

‘Niệm lực và định lực.’

‘Chỉ và quán.’

Tướng tịnh chỉ và tướng sách tấn.

Sự sách tấn và sự không tán loạn.

Sự hư hỏng về giới và sự hư hỏng về tri kiến.

Sự đầy đủ về giới và sự đầy đủ về tri kiến.

Sự trong sạch về giới và sự trong sạch về tri kiến.

Sự trong sạch về tri kiến và sự tinh tấn của người có tri kiến như vậy.

Sự xúc động ở các trạng thái đáng xúc động và sự tinh tấn như lý của người đã xúc động.

Sự không thỏa mãn đối với các thiện pháp và sự không thối chuyển trong tinh tấn.

Minh và giải thoát.

Trí về sự đoạn tận và trí về sự không sanh khởi.

Này chư hiền, hai pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc, không nên tranh cãi, để cho phạm hạnh này được trường tồn, bền vững lâu dài; điều ấy là vì lợi ích cho số đông, vì hạnh phúc cho số đông, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại.

305. Này chư hiền, có ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả nên cùng nhau tụng đọc ... vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại. Ba pháp ấy là gì?

Ba bất thiện căn: tham là bất thiện căn, sân là bất thiện căn, si là bất thiện căn.

Ba thiện căn: vô tham là thiện căn, vô sân là thiện căn, vô si là thiện căn.

Ba ác hạnh: thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.

Ba thiện hạnh: thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh.

Ba tầm bất thiện: dục tầm, sân tầm, hại tầm.

Ba tầm thiện: tầm xuất ly, tầm vô sân, tầm vô hại.

Ba tư duy bất thiện: dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.

Ba tư duy thiện: tư duy xuất ly, tư duy vô sân, tư duy vô hại.

Ba tưởng bất thiện: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.

Ba tưởng thiện: tưởng xuất ly, tưởng vô sân, tưởng vô hại.

Ba giới bất thiện: dục giới, sân giới, hại giới.

Ba giới thiện: giới xuất ly, giới vô sân, giới vô hại.

Lại nữa, ba giới khác: dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

Lại nữa, ba giới khác: sắc giới, vô sắc giới, diệt giới.

Lại nữa, ba giới khác: giới hạ liệt, giới trung bình, giới cao thượng.

Ba ái: dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

Lại nữa, ba ái khác: dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

Lại nữa, có ba loại ái: sắc ái, vô sắc ái, và diệt ái.

Có ba kiết sử: thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ.

Có ba lậu hoặc: dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu.

Có ba cõi hữu: dục hữu, sắc hữu, và vô sắc hữu.

Có ba sự tìm cầu: tìm cầu dục lạc, tìm cầu sự hiện hữu, và tìm cầu phạm hạnh.

Có ba loại ngã mạn: ngã mạn ‘ta hơn người’, ngã mạn ‘ta bằng người’, và ngã mạn ‘ta thua người’.

Có ba thời: thời quá khứ, thời vị lai, và thời hiện tại.

Có ba cực biên: thân kiến là một cực biên, sự tập khởi của thân kiến là một cực biên, và sự đoạn diệt của thân kiến là một cực biên.

Có ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, và bất khổ bất lạc thọ.

Có ba loại khổ: khổ khổ, hành khổ, và hoại khổ.

Có ba tụ: tà định tụ, chánh định tụ, và bất định tụ.

Có ba sự hoài nghi: đối với thời quá khứ mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời vị lai mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc; đối với thời hiện tại mà sinh hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin chắc.

Có ba điều Như Lai không cần phòng hộ: Này chư hiền, Như Lai có thân hành thanh tịnh, Như Lai không có thân ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có khẩu hành thanh tịnh, Như Lai không có khẩu ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’. Này chư hiền, Như Lai có ý hành thanh tịnh, Như Lai không có ý ác hạnh nào phải phòng hộ vì sợ rằng ‘mong rằng người khác đừng biết điều này của ta’.

Có ba chướng ngại: tham là chướng ngại, sân là chướng ngại, si là chướng ngại.

Có ba ngọn lửa: lửa tham, lửa sân, và lửa si.

Lại nữa, có ba ngọn lửa khác: lửa đáng được cúng dường, lửa của gia chủ, và lửa đáng được tôn kính.

Sự phân loại sắc pháp có ba loại: sắc hữu kiến hữu đối ngại, sắc vô kiến hữu đối ngại, và sắc vô kiến vô đối ngại.

Có ba loại hành: phước hành, phi phước hành, và bất động hành.

Có ba hạng người: người hữu học, người vô học, và người phi hữu học phi vô học.

Có ba hạng trưởng lão: trưởng lão do sanh, trưởng lão do pháp, và trưởng lão do quy ước.

Có ba phước sự: phước sự do bố thí, phước sự do trì giới, và phước sự do tu tập.

Có ba cơ sở để khiển trách: do thấy, do nghe, và do nghi ngờ.

Có ba sự hưởng thụ dục lạc: Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc hiện có, họ làm chủ các dục lạc hiện có ấy. Ví như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do mình hóa hiện, họ hóa hiện rồi hóa hiện và làm chủ các dục lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Hóa Lạc Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh hưởng thụ các dục lạc do người khác hóa hiện, họ làm chủ các dục lạc do người khác hóa hiện ấy. Ví như chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại Thiên. Đây là sự hưởng thụ dục lạc thứ ba.

Có ba sự hưởng thụ lạc thú: Này chư hiền, có những chúng sanh, sau khi làm cho lạc sanh khởi, họ an trú trong lạc ấy. Ví như chư thiên ở cõi Phạm Chúng Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ nhất. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Thỉnh thoảng, họ thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, thật là lạc! Ôi, thật là lạc!’. Ví như chư thiên ở cõi Quang Âm Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ hai. Này chư hiền, có những chúng sanh được lạc thấm nhuần, tẩm ướt, sung mãn, tràn đầy. Họ cảm nhận được niềm lạc vi diệu và hoan hỷ. Ví như chư thiên ở cõi Biến Tịnh Thiên. Đây là sự hưởng thụ lạc thú thứ ba.

Có ba loại tuệ: tuệ của bậc hữu học, tuệ của bậc vô học, và tuệ của bậc phi hữu học phi vô học.

Lại nữa, có ba loại tuệ: tuệ do tư duy, tuệ do văn, và tuệ do tu.

Có ba vũ khí: vũ khí văn, vũ khí viễn ly, và vũ khí trí tuệ.

Có ba quyền: vị tri đương tri quyền, dĩ tri quyền, và cụ tri quyền.

Có ba loại mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, và tuệ nhãn.

Có ba môn học: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.

Ba sự tu tập – tu tập về thân, tu tập về tâm, tu tập về tuệ.

Ba pháp vô thượng – kiến vô thượng, đạo vô thượng, giải thoát vô thượng.

Ba loại định – định có tầm có tứ, định không tầm chỉ có tứ, định không tầm không tứ.

Ba loại định khác nữa – không định, vô tướng định, vô nguyện định.

Ba sự trong sạch – thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch.

Ba sự mặc nhiên của bậc thánh – thân mặc nhiên, khẩu mặc nhiên, ý mặc nhiên.

Ba sự thiện xảo – thiện xảo về hưng thịnh, thiện xảo về suy vong, thiện xảo về phương tiện.

Ba sự kiêu mạn – kiêu mạn về sức khỏe, kiêu mạn về tuổi trẻ, kiêu mạn về sự sống.

Ba sự uy quyền – tự mình làm chủ, thế gian làm chủ, Chánh pháp làm chủ.

Ba cơ sở để nói chuyện – hoặc là nói chuyện liên quan đến thời quá khứ: ‘Trong thời quá khứ đã xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời vị lai: ‘Trong thời vị lai sẽ xảy ra như thế này’; hoặc là nói chuyện liên quan đến thời hiện tại: ‘Trong thời hiện tại đang xảy ra như thế này’.

Ba minh – minh về trí tuệ nhớ lại các kiếp sống quá khứ, minh về trí tuệ đối với sự sinh tử của chúng sanh, minh về trí tuệ đối với sự đoạn tận các lậu hoặc.

Ba cách an trú – thiên trú, phạm trú, thánh trú.

Ba loại thần thông – thần túc thông, tha tâm thông, giáo hóa thông.

Này chư hiền, ba pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

306. Này chư hiền, có bốn pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, bậc tri giả, bậc kiến giả, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bốn pháp ấy là gì?

Bốn niệm xứ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Vị ấy sống quán thọ trên các thọ ... sống quán tâm trên tâm ... sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời.

Bốn chánh cần. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các ác, bất thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn trừ, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Đối với các thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho băng hoại, làm cho tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, vị ấy nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng.

Bốn như ý túc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do dục và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tâm và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do tinh tấn và các hành tinh cần. Vị ấy tu tập như ý túc, vốn bao gồm định do thẩm sát và các hành tinh cần.

Bốn thiền. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vị ấy ly hỷ, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

307. Bốn sự tu tập định. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự chứng đắc tri kiến. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến chánh niệm tỉnh giác. Này chư hiền, có sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.

Và này chư hiền, thế nào là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu ly dục, ly bất thiện pháp, có tầm... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, đây là sự tu tập định, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến hiện tại lạc trú.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tác ý đến quang tưởng, an trú vào tưởng ban ngày; ban ngày thế nào, ban đêm thế ấy; ban đêm thế nào, ban ngày thế ấy. Như vậy, với tâm rộng mở, không bị bao phủ, vị ấy tu tập tâm có ánh sáng. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng đắc trí và kiến.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác? Này chư hiền, ở đây, đối với vị tỳ khưu, các cảm thọ được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tưởng được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Các tầm được biết rõ khi khởi lên, được biết rõ khi hiện hữu, được biết rõ khi đi đến hoại diệt. Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chánh niệm và tỉnh giác.

Này chư hiền, thế nào là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống quán sự sinh diệt trong năm thủ uẩn: ‘Đây là sắc, đây là sự sinh khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc. Đây là thọ… đây là tưởng… đây là các hành… đây là thức, đây là sự sinh khởi của thức, đây là sự đoạn diệt của thức.’ Này chư hiền, đây là tu tập định, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.

308. Có bốn vô lượng tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không sân, không hận. Với tâm câu hữu với bi… với tâm câu hữu với hỷ… với tâm câu hữu với xả, vị ấy an trú biến mãn một phương. Cũng vậy phương thứ hai. Cũng vậy phương thứ ba. Cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, vị ấy an trú biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không sân, không hận.

Có bốn thiền vô sắc. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

Có bốn sự nương tựa. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi suy xét, sử dụng một số thứ; sau khi suy xét, chịu đựng một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ.

309. Có bốn dòng dõi bậc Thánh. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại y nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại y nào; không vì y mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được y thì không lo lắng; khi được y thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại y nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào; không vì vật thực khất thực mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được vật thực khất thực thì không lo lắng; khi được vật thực khất thực thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại vật thực khất thực nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào, và tán thán sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào; không vì sàng tọa mà tìm kiếm không xứng đáng, không thích hợp; khi không được sàng tọa thì không lo lắng; khi được sàng tọa thì thọ dụng không tham đắm, không mê say, không dính mắc, thấy rõ sự nguy hại, có trí tuệ về sự xuất ly. Và do sự biết đủ với bất kỳ loại sàng tọa nào ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây khéo léo, không lười biếng, tỉnh giác, chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là người an trú trong dòng dõi bậc Thánh xưa cũ, cao quý.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ; có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập. Và do vì có sự từ bỏ làm niềm vui, ưa thích sự từ bỏ, có sự tu tập làm niềm vui, ưa thích sự tu tập ấy, vị ấy không tự tán dương mình, không chê bai người khác. Vị nào ở đây là người khéo léo, không biếng nhác, có tỉnh giác, có chánh niệm, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy được gọi là ‘người an trú trong dòng dõi Thánh xưa cũ, cao quý’.

310. Bốn sự tinh cần. Tinh cần phòng hộ, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập, tinh cần bảo hộ. Này chư hiền, thế nào là tinh cần phòng hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu khi thấy sắc bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ nhãn căn, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Khi nghe tiếng bằng tai… khi ngửi mùi bằng mũi… khi nếm vị bằng lưỡi… khi cảm xúc vật xúc chạm bằng thân… khi biết pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do vì nếu không phòng hộ ý căn, các pháp ác, bất thiện là tham ái và ưu bi có thể xâm chiếm, vị ấy thực hành sự phòng hộ ý căn, bảo vệ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần phòng hộ.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần đoạn tận? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không dung chứa dục tầm đã khởi lên, từ bỏ nó, loại trừ nó, làm cho nó chấm dứt, đưa nó đến chỗ không còn hiện hữu. Không dung chứa sân tầm đã khởi lên… không dung chứa hại tầm đã khởi lên… không dung chứa các pháp ác, bất thiện đã khởi lên, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng chấm dứt, đưa chúng đến chỗ không còn hiện hữu. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần đoạn tận.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần tu tập? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu tu tập niệm giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Vị ấy tu tập trạch pháp giác chi… tu tập tinh tấn giác chi… tu tập hỷ giác chi… tu tập khinh an giác chi… tu tập định giác chi… tu tập xả giác chi, y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần tu tập.

Này chư hiền, thế nào là tinh cần bảo hộ? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu bảo hộ tướng định tốt đẹp đã khởi lên – tưởng xương, tưởng giòi bọ, tưởng xanh bầm, tưởng nứt nẻ, tưởng sình trương. Này chư hiền, đây được gọi là tinh cần bảo hộ.

Bốn loại trí: trí về pháp, trí về loại suy, trí về phân biệt tâm người, trí về quy ước.

Lại nữa, bốn loại trí khác: trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt.

311. Bốn chi phần của Dự lưu: thân cận bậc chân nhân, nghe diệu pháp, như lý tác ý, thực hành pháp và tùy pháp.

Bốn chi phần của bậc Dự lưu. Này chư hiền, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với Đức Phật: ‘Như vậy, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu’. Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Tăng: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi, tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời’. Vị ấy thành tựu các giới được bậc Thánh ái mộ, không bị phá hoại, không bị sứt mẻ, không tỳ vết, không ô nhiễm, đưa đến giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến thiền định.

Bốn quả của Sa-môn: quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất lai, quả A-la-hán.

Bốn giới: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

Bốn loại thức ăn: đoàn thực, dù thô hay tế; xúc thực là thứ hai; tư niệm thực là thứ ba; thức thực là thứ tư.

Bốn thức trú. Này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào sắc, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển; hoặc này chư hiền, nương vào thọ… hoặc này chư hiền, nương vào tưởng… hoặc này chư hiền, thức khi tồn tại, nó tồn tại nương vào các hành, lấy các hành làm đối tượng, lấy các hành làm chỗ đứng, được hỷ tưới tẩm, đi đến tăng trưởng, lớn mạnh, phát triển.

Bốn sự đi đến chỗ không nên đến: đi đến vì tham dục, đi đến vì sân hận, đi đến vì si mê, đi đến vì sợ hãi.

Bốn sự sanh khởi của ái dục – Này chư hiền, do vì y phục, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì vật thực khất thực, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sàng tọa, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu; hoặc này chư hiền, do vì sự hiện hữu thế này hay thế khác, ái dục đang sanh khởi liền sanh khởi nơi vị tỳ khưu.

Bốn pháp hành – pháp hành khổ với thắng trí chậm lụt, pháp hành khổ với thắng trí mau lẹ, pháp hành lạc với thắng trí chậm lụt, pháp hành lạc với thắng trí mau lẹ.

Lại nữa, bốn pháp hành khác – pháp hành không kham nhẫn, pháp hành kham nhẫn, pháp hành điều phục, pháp hành an tịnh.

Bốn pháp mục – vô tham là pháp mục, vô sân là pháp mục, chánh niệm là pháp mục, chánh định là pháp mục.

Bốn sự thực hành pháp – Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp khổ trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục khổ trong tương lai. Này chư hiền, có sự thực hành pháp lạc trong hiện tại và có quả dị thục lạc trong tương lai.

Bốn pháp uẩn – giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn.

Bốn lực – tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

Bốn sự quyết định – trí tuệ quyết định, chân thật quyết định, xả ly quyết định, an tịnh quyết định.

312. Bốn cách trả lời câu hỏi – câu hỏi cần được trả lời một cách dứt khoát, câu hỏi cần được trả lời bằng cách hỏi lại, câu hỏi cần được trả lời bằng cách phân tích, câu hỏi cần được gác lại.

Bốn loại nghiệp – Này chư hiền, có nghiệp đen, quả đen; này chư hiền, có nghiệp trắng, quả trắng; này chư hiền, có nghiệp vừa đen vừa trắng, quả vừa đen vừa trắng; này chư hiền, có nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, đưa đến sự đoạn tận nghiệp.

Bốn pháp cần được chứng ngộ – tiền kiếp cần được chứng ngộ bằng niệm; sự sanh tử của chúng sanh cần được chứng ngộ bằng thiên nhãn; tám giải thoát cần được chứng ngộ bằng thân; sự đoạn tận các lậu hoặc cần được chứng ngộ bằng trí tuệ.

Bốn bộc lưu – dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu.

Bốn ách phược – dục ách phược, hữu ách phược, kiến ách phược, vô minh ách phược.

Bốn sự ly hệ – ly hệ khỏi dục ách phược, ly hệ khỏi hữu ách phược, ly hệ khỏi kiến ách phược, ly hệ khỏi vô minh ách phược.

Bốn triền phược nơi thân – tham ái là triền phược nơi thân, sân hận là triền phược nơi thân, giới cấm thủ là triền phược nơi thân, chấp thủ đây là sự thật là triền phược nơi thân.

Bốn thủ – dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

Bốn loại sanh – noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

Bốn cách nhập thai. Này chư hiền, ở đây có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, không tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ hai. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, không tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ ba. Lại nữa, này chư hiền, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ, tỉnh giác trú trong bụng mẹ, tỉnh giác ra khỏi bụng mẹ, đây là cách nhập thai thứ tư.

Bốn cách thành tựu tự thể. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tự tư tác của mình có hiệu lực, không có tư tác của người khác. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó chỉ có tư tác của người khác có hiệu lực, không có tự tư tác của mình. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều có hiệu lực. Này chư hiền, có cách thành tựu tự thể mà trong đó cả tự tư tác của mình và tư tác của người khác đều không có hiệu lực.

313. Bốn sự thanh tịnh của vật cúng dường. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người cho, không phải từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ người nhận, không phải từ người cho. Này chư hiền, có vật cúng dường không được thanh tịnh từ người cho, cũng không từ người nhận. Này chư hiền, có vật cúng dường được thanh tịnh từ cả người cho lẫn người nhận.

Bốn nhiếp pháp – bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự.

Bốn cách nói năng không của bậc Thánh – nói dối, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời vô ích.

Bốn cách nói năng của bậc Thánh – từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích.

Lại nữa, bốn cách nói năng không của bậc Thánh khác – trong cái không thấy lại nói là đã thấy, trong cái không nghe lại nói là đã nghe, trong cái không cảm nhận lại nói là đã cảm nhận, trong cái không biết lại nói là đã biết.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều không thấy, nói là không thấy; đối với điều không nghe, nói là không nghe; đối với điều không cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều không biết, nói là không biết.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của người không phải bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là không thấy; đối với điều đã nghe, nói là không nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là không cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là không biết.

“Lại nữa, có bốn ngôn ngữ của bậc Thánh: đối với điều đã thấy, nói là đã thấy; đối với điều đã nghe, nói là đã nghe; đối với điều đã cảm nhận, nói là đã cảm nhận; đối với điều đã biết, nói là đã biết.

314. “Có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người vừa làm khổ mình, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, vừa làm khổ người khác, chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không làm khổ mình, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ mình, không làm khổ người khác, không chuyên tâm thực hành khổ hạnh làm khổ người khác. Vị ấy, người không làm khổ mình, không làm khổ người khác, ngay trong hiện tại, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành Phạm thiên.

“Lại nữa, có bốn hạng người. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình, không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của người khác, không vì lợi ích của mình. Này chư hiền, ở đây, có hạng người không thực hành vì lợi ích của mình, cũng không vì lợi ích của người khác. Này chư hiền, ở đây, có hạng người thực hành vì lợi ích của mình và cũng vì lợi ích của người khác.

“Lại nữa, có bốn hạng người: người từ bóng tối đi vào bóng tối, người từ bóng tối đi ra ánh sáng, người từ ánh sáng đi vào bóng tối, người từ ánh sáng đi ra ánh sáng.

“Lại nữa, có bốn hạng người: sa-môn bất động, sa-môn như hoa sen hồng, sa-môn như hoa sen trắng, sa-môn tế nhị giữa các sa-môn.

“Này chư hiền, bốn pháp này đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Dứt phẩm tụng thứ nhất.

315. “Này chư hiền, có năm pháp đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vân vân... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Năm pháp ấy là gì?

“Năm uẩn: sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

“Năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

“Năm dục trưởng dưỡng: các sắc được nhận biết bởi nhãn thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô; các tiếng được nhận biết bởi nhĩ thức... các hương được nhận biết bởi tỷ thức... các vị được nhận biết bởi thiệt thức... các xúc được nhận biết bởi thân thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, đáng yêu, liên hệ đến dục, có khả năng làm nhiễm ô.

“Năm cõi: địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên.

“Năm sự bỏn xẻn: bỏn xẻn về trú xứ, bỏn xẻn về gia đình, bỏn xẻn về lợi lộc, bỏn xẻn về dung sắc, bỏn xẻn về pháp.

“Năm triền cái: triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm-thụy miên, triền cái trạo cử-hối quá, triền cái hoài nghi.

“Năm hạ phần kiết sử: thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận.

“Năm thượng phần kiết sử: sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh.

“Năm học giới: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các chất say là rượu men rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi.

316. “Năm điều không thể xảy ra. Này chư hiền, vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể lấy của không cho được xem là trộm cắp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể thực hành dâm pháp. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể cố ý nói dối. Vị tỳ-khưu đã tận diệt các lậu hoặc không thể tích trữ và hưởng thụ các dục như khi còn là người tại gia.

“Năm sự tổn thất: tổn thất về quyến thuộc, tổn thất về tài sản, tổn thất vì bệnh tật, tổn thất về giới, tổn thất về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do tổn thất về quyến thuộc, hay vì lý do tổn thất về tài sản, hay vì lý do tổn thất vì bệnh tật mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này chư hiền, chính vì lý do tổn thất về giới, hay vì lý do tổn thất về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

“Năm sự thành tựu: thành tựu về quyến thuộc, thành tựu về tài sản, thành tựu về sức khỏe, thành tựu về giới, thành tựu về tri kiến. Này chư hiền, chúng sanh không vì lý do thành tựu về quyến thuộc, hay vì lý do thành tựu về tài sản, hay vì lý do thành tựu về sức khỏe mà sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới. Này chư hiền, chính vì lý do thành tựu về giới, hay vì lý do thành tựu về tri kiến mà chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới.

Năm sự nguy hại này cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Này các hiền hữu, ở đây, người ác giới, giới bị hư hoại, do sự phóng dật, đi đến sự tổn thất tài sản lớn lao. Đây là sự nguy hại thứ nhất cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người ác giới, giới bị hư hoại, tiếng xấu đồn xa. Đây là sự nguy hại thứ hai cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ sợ sệt, rụt rè. Đây là sự nguy hại thứ ba cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, làm thời mạng trong trạng thái mê muội. Đây là sự nguy hại thứ tư cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Lại nữa, này các hiền hữu, người ác giới, giới bị hư hoại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là sự nguy hại thứ năm cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

Năm quả báu này cho người có giới, do giới được đầy đủ. Này các hiền hữu, ở đây, người có giới, giới được đầy đủ, do sự không phóng dật, đạt được khối tài sản lớn. Đây là quả báu thứ nhất cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, đối với người có giới, giới được đầy đủ, tiếng tốt đồn xa. Đây là quả báu thứ hai cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, khi đi đến bất cứ hội chúng nào, hoặc là hội chúng Sát-đế-lỵ, hoặc là hội chúng Bà-la-môn, hoặc là hội chúng gia chủ, hoặc là hội chúng Sa-môn, người ấy đi đến với vẻ tự tin, không rụt rè. Đây là quả báu thứ ba cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, làm thời mạng trong trạng thái không mê muội. Đây là quả báu thứ tư cho người có giới, do giới được đầy đủ. Lại nữa, này các hiền hữu, người có giới, giới được đầy đủ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời. Đây là quả báu thứ năm cho người có giới, do giới được đầy đủ.

Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác. (Nghĩ rằng:) ‘Tôi sẽ nói đúng thời, không nói phi thời; tôi sẽ nói điều thật, không nói điều không thật; tôi sẽ nói lời nhu hòa, không nói lời thô ác; tôi sẽ nói lời có lợi ích, không nói lời không có lợi ích; tôi sẽ nói với tâm từ, không nói với tâm sân.’ Này các hiền hữu, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này trong nội tâm, mới nên khiển trách người khác.

317. Năm chi phần của sự tinh tấn. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu có đức tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Vị ấy ít bệnh, ít não, sở hữu tỳ vị tiêu hóa đều, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn. Vị ấy không xảo trá, không lừa dối, bộc lộ bản thân đúng như thật đối với bậc Đạo Sư, hoặc đối với các bậc trí, hoặc đối với các vị đồng phạm hạnh. Vị ấy sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Vị ấy có trí tuệ, sở hữu trí tuệ thấy rõ sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

318. Năm cõi Tịnh Cư là: Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, và Sắc Cứu Cánh.

Năm hạng Bất Lai là: vị Trung gian Bát-niết-bàn, vị Tổn hại Bát-niết-bàn, vị Vô hành Bát-niết-bàn, vị Hữu hành Bát-niết-bàn, và vị Thượng lưu đi đến cõi Sắc Cứu Cánh.

319. Năm sự hoang vu của tâm. Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào nghi ngờ, do dự, không quyết đoán, không tịnh tín nơi bậc Đạo Sư, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ nhất. Lại nữa, này các hiền hữu, vị tỳ khưu nghi ngờ, do dự nơi Pháp... (như trên)... nghi ngờ, do dự nơi Tăng... nghi ngờ, do dự nơi học giới... phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các hiền hữu, vị tỳ khưu nào phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, tâm trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Vị nào mà tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự hoang vu của tâm thứ năm.

320. Này chư hiền, có năm pháp trói buộc của tâm. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào đối với các dục chưa ly tham, chưa ly dục, chưa ly ái, chưa hết khao khát, chưa hết nhiệt não, chưa hết ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ nhất. Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu chưa ly tham đối với thân... (như trên)... chưa ly tham đối với sắc... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sau khi ăn no cho đến thỏa thích, sống chuyên tâm vào sự thoải mái của việc nằm, sự thoải mái của việc co mình, sự thoải mái của sự ngủ nghỉ... (như trên)... Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời.’ Này chư hiền, vị tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với ước nguyện được sanh vào một hội chúng chư thiên nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hay một trong các vị trời,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Tâm của vị nào không hướng đến sự tinh cần, không hướng đến sự chuyên chú, không hướng đến sự kiên trì, không hướng đến sự tinh tấn. Đây là pháp trói buộc của tâm thứ năm.

Năm quyền là: nhãn quyền, nhĩ quyền, tỷ quyền, thiệt quyền, thân quyền.

Lại nữa, có năm quyền khác là: lạc quyền, khổ quyền, hỷ quyền, ưu quyền, xả quyền.

Lại nữa, có năm quyền khác là: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền.

321. Năm pháp xuất ly. Này chư hiền, ở đây, khi vị tỳ khưu tác ý đến các dục, tâm không đi vào các dục, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến sự xuất ly, tâm đi vào sự xuất ly, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các dục. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các dục, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các dục.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến sân, tâm không đi vào sân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sân, tâm đi vào vô sân, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến sân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên sân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi sân.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến hại, tâm không đi vào hại, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô hại, tâm đi vào vô hại, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến hại. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên hại, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi hại.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến các sắc, tâm không đi vào các sắc, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến vô sắc, tâm đi vào vô sắc, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến các sắc. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên các sắc, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi các sắc.

Lại nữa, này chư hiền, khi vị tỳ khưu tác ý đến thân, tâm không đi vào thân, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến. Nhưng khi vị ấy tác ý đến thân diệt, tâm đi vào thân diệt, tịnh tín, an trú, hướng đến. Tâm ấy của vị ấy được khéo đi, khéo tu tập, khéo đứng vững, khéo giải thoát, không liên quan đến thân. Và những lậu hoặc, phiền não, nhiệt não nào sanh khởi do duyên thân, vị ấy được giải thoát khỏi các pháp ấy, vị ấy không cảm thọ cảm giác ấy. Đây được gọi là sự xuất ly khỏi thân.

322. Năm pháp là nhân duyên giải thoát. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp cho vị tỳ khưu, hoặc một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ nhất.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu không được bậc Đạo Sư thuyết giảng Pháp, cũng không được một vị đồng phạm hạnh đáng kính nào đó thuyết giảng, nhưng vị ấy thuyết giảng Pháp cho người khác một cách rộng rãi theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy tụng đọc một cách rộng rãi Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, vị ấy suy xét, thẩm sát, quán chiếu bằng tâm về Pháp theo như đã được nghe, theo như đã được học... ... Lại nữa, một định tướng nào đó đã được vị ấy khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ. Này chư hiền, tùy theo cách thức nào mà một định tướng nào đó đã được vị tỳ khưu khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo ghi nhận, khéo thể nhập bằng trí tuệ, thì theo cách thức ấy, vị ấy cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp trong giáo pháp ấy. Vị ấy, người cảm nhận được ý nghĩa và cảm nhận được pháp, sự hân hoan phát sanh; khi đã hoan hỷ, hỷ phát sanh; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh. Đây là nhân duyên giải thoát thứ năm.

Năm tưởng làm cho giải thoát được chín muồi: tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn tận, tưởng về sự ly tham.

Này chư hiền, năm pháp này đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

323. Này chư hiền, có sáu pháp đã được Thế Tôn, bậc Toàn Tri, Toàn Giác, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng; ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Sáu pháp ấy là gì?

Sáu nội xứ: nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ.

Sáu ngoại xứ: sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ.

Sáu thân thức: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

Sáu thân xúc: nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.

Sáu thân thọ: thọ sanh do nhãn xúc, thọ sanh do nhĩ xúc, thọ sanh do tỷ xúc, thọ sanh do thiệt xúc, thọ sanh do thân xúc, thọ sanh do ý xúc.

Sáu thân tưởng: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng.

Sáu thân tư: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư.

Sáu thân ái: sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.

324. Sáu sự không tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống không tôn kính, không thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Pháp; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với Tăng; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với học giới; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống không tôn kính, không thuận tùng đối với sự tiếp đãi.

Sáu sự tôn kính. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sống có tôn kính, có thuận tùng đối với bậc Đạo Sư; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Pháp; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với Tăng; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với học giới; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự không dể duôi; sống có tôn kính, có thuận tùng đối với sự tiếp đãi.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến hỷ. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của hỷ; nghe tiếng bằng tai... ngửi mùi bằng mũi... nếm vị bằng lưỡi... chạm xúc bằng thân. Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của hỷ.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến ưu. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của ưu... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của ưu.

Sáu sự thẩm sát liên hệ đến xả. Thấy sắc bằng mắt, vị ấy thẩm sát sắc là cơ sở của xả... ... Nhận biết pháp bằng ý, vị ấy thẩm sát pháp là cơ sở của xả.

Có sáu pháp đáng ghi nhớ. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có thân nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có khẩu nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có ý nghiệp từ được thể hiện đối với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

Lại nữa, này chư hiền, những lợi lộc nào đúng pháp, có được đúng pháp, cho đến cả những gì chứa đựng trong bình bát, vị tỳ khưu là người không hưởng dụng riêng những lợi lộc như vậy, mà chia sẻ chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có giới bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong những giới luật không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định. Pháp này cũng đáng ghi nhớ... cho đến... đưa đến sự nhất trí.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống có tri kiến bình đẳng với các vị đồng phạm hạnh, cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, trong tri kiến thánh thiện, có khả năng hướng thượng, đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng đáng ghi nhớ, tạo ra sự thương mến, tạo ra sự kính trọng, đưa đến sự nhiếp phục, không tranh cãi, hòa hợp, và nhất trí.

325. Có sáu gốc rễ của tranh cãi. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu hay phẫn nộ, hay thù oán. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào hay phẫn nộ, hay thù oán, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu hay gièm pha, hay ganh đua... tật đố, bỏn xẻn... xảo trá, lừa dối... có ác dục, có tà kiến... cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ... Này chư hiền, vị tỳ khưu nào cố chấp vào kiến giải của mình, nắm giữ một cách kiên cố, khó từ bỏ, vị ấy sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp; sống không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng; và không phải là người hoàn thành học giới. Này chư hiền, vị tỳ khưu nào sống không kính trọng, không vâng lời đối với Bậc Đạo Sư, không kính trọng, không vâng lời đối với Pháp, không kính trọng, không vâng lời đối với Tăng, và không hoàn thành học giới, vị ấy gây ra tranh cãi trong Tăng chúng. Sự tranh cãi ấy đưa đến bất hạnh cho đa số, không an lạc cho đa số, đưa đến sự vô ích, bất hạnh, khổ đau cho chư thiên và loài người. Này chư hiền, nếu các vị thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên nỗ lực để đoạn trừ chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Này chư hiền, nếu các vị không thấy một gốc rễ tranh cãi như vậy ở nội tâm hay ở ngoại cảnh, thì này chư hiền, các vị nên thực hành để chính gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy không phát sinh trong tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy. Như vậy là sự không phát sinh trong tương lai của gốc rễ tranh cãi xấu ác ấy.

Có sáu giới: địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại, và thức đại.

326. “Này các Hiền giả, có sáu pháp xuất ly này. Ở đây, này các Hiền giả, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng từ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng từ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà sân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng từ này là sự xuất ly khỏi sân.’”

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng bi của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng bi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà hại vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng bi này là sự xuất ly khỏi hại.’”

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng hỷ của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng hỷ đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà bất lạc vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng hỷ này là sự xuất ly khỏi bất lạc.’”

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát bằng xả của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát bằng xả đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà tham vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát bằng xả này là sự xuất ly khỏi tham.’”

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Tâm giải thoát vô tướng của tôi đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự. Tuy vậy, thức của tôi lại chạy theo các tướng.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi tâm giải thoát vô tướng đã được tu tập, được làm cho sung mãn, được làm như cỗ xe, được làm như căn cứ, được thực hành, được tích lũy, được khéo khởi sự, mà thức của vị ấy lại chạy theo các tướng, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính tâm giải thoát vô tướng này là sự xuất ly khỏi tất cả các tướng.’”

“Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có thể nói như sau: ‘Đối với tôi, “tôi là” đã được loại bỏ, tôi không còn quán xét “đây là tôi”. Tuy vậy, mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm tôi.’ Vị ấy cần được trả lời rằng: ‘Chớ có nói như vậy. Tôn giả chớ có nói như vậy, chớ có vu khống đức Thế Tôn. Vì rằng, vu khống đức Thế Tôn là không tốt, và đức Thế Tôn đã không nói như vậy. Này các Hiền giả, đây là điều không thể xảy ra, đây là điều không có cơ hội, rằng khi “tôi là” đã được loại bỏ và không còn quán xét “đây là tôi”, mà mũi tên nghi hoặc và phân vân vẫn xâm chiếm và ngự trị tâm của vị ấy, trường hợp này không xảy ra. Này các Hiền giả, chính sự nhổ sạch ngã mạn “tôi là” này là sự xuất ly khỏi mũi tên nghi hoặc và phân vân.’”

327. Sáu pháp vô thượng: thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi lộc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng, và tùy niệm vô thượng.

Sáu pháp tùy niệm: tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm giới, tùy niệm thí, và tùy niệm thiên.

328. Sáu pháp thường trú. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu sau khi dùng mắt thấy sắc, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi dùng tai nghe tiếng... cho đến... sau khi dùng ý biết pháp, không vui mừng cũng không sầu muộn, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.

329. Sáu loại dòng dõi. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi đen tối, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp trong sạch. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra pháp đen tối. Này chư hiền, ở đây, có người thuộc dòng dõi trong sạch, lại sanh ra Niết-bàn không đen tối không trong sạch.

Sáu tưởng thuộc phần thể nhập – tưởng về vô thường trong cái vô thường, tưởng về khổ trong cái khổ, tưởng vô ngã, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt.

Này chư hiền, sáu pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

330. Này chư hiền, có bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn tri, Toàn kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Bảy pháp ấy là gì?

Bảy thánh tài sản – tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài.

Bảy giác chi – niệm giác chi, trạch pháp giác chi, tinh tấn giác chi, hỷ giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi.

Bảy tư cụ của định – chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm.

Bảy phi chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu không có tín, không có tàm, không có quý, ít nghe, biếng nhác, thất niệm, và liệt tuệ.

Bảy chánh pháp – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có tín, có tàm, có quý, nghe nhiều, tinh cần, trú niệm, và có trí tuệ.

Bảy pháp của bậc chân nhân – Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu là người biết pháp, biết nghĩa, biết mình, biết tiết độ, biết thời, biết hội chúng, và biết các hạng người.

331. Bảy nền tảng chỉ định. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học giới, và có tình thương không phai nhạt trong việc thọ trì học giới trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thẩm sát pháp, và có tình thương không phai nhạt trong việc thẩm sát pháp trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc điều phục dục vọng, và có tình thương không phai nhạt trong việc điều phục dục vọng trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc độc cư, và có tình thương không phai nhạt trong việc độc cư trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc khởi sự tinh tấn, và có tình thương không phai nhạt trong việc khởi sự tinh tấn trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong chánh niệm và tỉnh giác, và có tình thương không phai nhạt trong chánh niệm và tỉnh giác trong tương lai. Có ước muốn mãnh liệt trong việc thể nhập chánh kiến, và có tình thương không phai nhạt trong việc thể nhập chánh kiến trong tương lai.

Bảy tưởng – tưởng vô thường, tưởng vô ngã, tưởng bất tịnh, tưởng sự nguy hại, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham, tưởng đoạn diệt.

Bảy lực – tín lực, tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

332. Bảy thức trú. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ nhất.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm thiên được sanh lên do sơ thiền. Đây là thức trú thứ hai.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là thức trú thứ ba.

Này chư hiền, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là thức trú thứ tư.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn sắc tưởng, do chấm dứt đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác nhau, nghĩ rằng ‘hư không là vô biên,’ đã đạt đến cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ năm.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘thức là vô biên,’ đã đạt đến cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ sáu.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn cõi Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng ‘không có gì cả,’ đã đạt đến cõi Vô Sở Hữu Xứ. Đây là thức trú thứ bảy.

Bảy hạng người đáng được cúng dường – bậc câu phần giải thoát, bậc tuệ giải thoát, bậc thân chứng, bậc kiến đáo, bậc tín giải thoát, bậc tùy pháp hành, bậc tùy tín hành.

Bảy tùy miên – dục tham tùy miên, sân tùy miên, kiến tùy miên, nghi tùy miên, mạn tùy miên, hữu tham tùy miên, vô minh tùy miên.

Bảy pháp dàn xếp các vụ tranh tụng: để làm cho lắng dịu, để làm cho an tịnh các vụ tranh tụng đã và đang phát sanh, cần phải áp dụng hiện-diện-tỳ-ni, ức-niệm-tỳ-ni, bất-si-tỳ-ni, tự-thú-làm, đa-số-chấp-nhận, trị-tội-xứng-đáng, và lấy-cỏ-che-đất.

Này chư hiền, bảy pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.

Dứt phẩm thứ hai.

333. Này chư hiền, có tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Tám pháp ấy là những gì?

Tám pháp tà vạy: tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, và tà định.

Tám pháp chân chánh: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, và chánh định.

Tám hạng người đáng được cúng dường: bậc Dự Lưu, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu; bậc Nhất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai; bậc Bất Lai, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai; bậc A-la-hán, và bậc đang thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán.

334. Tám cơ sở của sự biếng nhác. Này chư hiền, ở đây, có vị tỳ khưu có công việc phải làm. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải làm công việc này. Khi làm việc, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để thành tựu điều chưa thành tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là cơ sở thứ nhất của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc. Khi làm việc, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ hai của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ phải đi con đường này. Khi đi đường, thân ta sẽ mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ ba của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường. Khi đi đường, thân ta đã mệt mỏi. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ tư của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta mệt mỏi, không thích hợp để làm việc. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ năm của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đi khất thực trong làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hay ngon cho đến khi vừa đủ no lòng. Thân ta nặng nề, không thích hợp để làm việc, ta cảm thấy như bị nhồi đậu. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ sáu của sự biếng nhác.

Lại nữa, này chư hiền, có vị tỳ khưu bị một cơn bệnh nhẹ khởi lên. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta bị cơn bệnh nhẹ này khởi lên. Có thể nằm nghỉ được. Thôi, ta hãy nằm xuống!’ Vị ấy bèn nằm xuống, không khởi sự tinh tấn ... Đây là cơ sở thứ bảy của sự biếng nhác.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã làm xong công việc. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã làm xong công việc, và trong khi làm việc, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ hai để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có con đường phải đi. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta sẽ có con đường phải đi, và trong khi đi đường, ta sẽ khó tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ ba để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu đã đi xong con đường. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta đã đi xong con đường, và trong khi đi đường, ta đã không thể tác ý đến giáo huấn của chư Phật. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ tư để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã không nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta nhẹ nhàng, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ năm để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta trong khi đi khất thực ở làng hoặc thị trấn, đã nhận được vật thực thô hoặc tế tùy theo ý muốn cho đến khi no đủ. Thân của ta có sức mạnh, thích hợp cho công việc. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ sáu để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, một cơn bệnh nhẹ khởi lên nơi vị tỳ khưu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Cơn bệnh nhẹ này đã khởi lên nơi ta. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tăng trưởng. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn...’ Vị ấy khởi sự tinh tấn... Đây là căn cứ thứ bảy để khởi sự tinh tấn.

“Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ta vừa khỏi bệnh, mới bình phục không lâu. Có khả năng là bệnh của ta sẽ tái phát. Vậy thì, ta hãy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ!’ Vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt đến điều chưa đạt, để chứng đắc điều chưa chứng đắc, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ. Đây là căn cứ thứ tám để khởi sự tinh tấn.

336. “Có tám căn cứ của việc bố thí. Vị ấy bố thí vì có người đến gần, bố thí vì sợ hãi, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy đã cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘người ấy sẽ cho ta’, bố thí vì nghĩ rằng ‘bố thí là thiện lành’, bố thí vì nghĩ rằng ‘ta nấu ăn, còn những người này không nấu ăn; ta là người nấu ăn không nên không cho những người không nấu ăn’, bố thí vì nghĩ rằng ‘khi ta thực hiện việc bố thí này, tiếng tăm tốt đẹp sẽ được lan truyền’, bố thí vì mục đích trang hoàng tâm, trang bị cho tâm.

337. “Có tám sự tái sanh do bố thí. Này chư hiền, ở đây, có người bố thí cho sa-môn hoặc bà-la-môn các vật dụng như đồ ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, thuốc xoa, giường nằm, trú xứ, đèn dầu. Vị ấy bố thí vật gì thì mong cầu quả báo của vật ấy. Vị ấy thấy các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ đang thụ hưởng, được cung phụng, được hầu hạ với năm dục trưởng dưỡng. Vị ấy suy nghĩ như sau: ‘Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với các đại gia thuộc dòng dõi Sát-đế-lỵ, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi Bà-la-môn, hoặc các đại gia thuộc dòng dõi gia chủ!’ Vị ấy nắm giữ tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm của vị ấy hướng về điều thấp kém, không được tu tập để hướng thượng, nên dẫn đến sự tái sanh ở nơi ấy. Và ta nói điều này là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này chư hiền, ước nguyện của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống... cho đến chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba... chư thiên ở cõi Dạ Ma... chư thiên ở cõi Đâu Suất... chư thiên ở cõi Hóa Lạc... chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do sự trong sạch.

Lại nữa, này các hiền hữu, ở đây có người cúng dường cho sa-môn hoặc bà-la-môn: thức ăn, thức uống, y phục, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, vật thoa, chỗ ở, giường nằm, đèn đuốc. Vị ấy cúng dường vật gì thì mong cầu vật ấy. Vị ấy đã được nghe rằng: 'Chư thiên ở cõi Phạm Thiên được sống lâu, có dung sắc, nhiều an lạc'. Vị ấy khởi lên ý nghĩ: 'Ôi, mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Phạm Thiên!' Vị ấy giữ vững tâm ấy, quyết định tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm ấy của vị ấy, hướng về hạ liệt, không được tu tập thêm để đạt đến quả vị cao hơn, sẽ đưa đến sự tái sanh ở cõi ấy. Và điều này, ta nói là dành cho người có giới, không phải cho người ác giới; dành cho người ly tham, không phải cho người còn tham. Này các hiền hữu, ước nguyện trong tâm của người có giới được thành tựu là do đã ly tham.

Tám hội chúng: hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hội chúng sa-môn, hội chúng Tứ Đại Thiên Vương, hội chúng Ba Mươi Ba, hội chúng của Ma vương, hội chúng Phạm thiên.

Tám pháp thế gian: được và không được, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ.

338. Tám thắng xứ. Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ nhất.

Có người có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ hai.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, có giới hạn, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ ba.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, vô hạn lượng, đẹp và xấu, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ tư.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Ví như hoa lanh màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu xanh, sắc xanh, tướng xanh, ánh xanh, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ năm.

Có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Ví như hoa kaṇikāra màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng; hoặc ví như tấm vải ở Ba-la-nại được chà láng cả hai mặt, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng. Cũng vậy, có người không có tưởng về sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới, màu vàng, sắc vàng, tướng vàng, ánh vàng, và có tưởng rằng: 'Sau khi chế ngự chúng, ta biết, ta thấy'. Đây là thắng xứ thứ sáu.

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Ví như đóa hoa bandhujīvaka có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu đỏ, sắc đỏ, tướng đỏ, ánh đỏ, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ bảy.”

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Ví như sao mai có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng; hoặc ví như tấm vải ở Bārāṇasī được chà láng cả hai mặt, có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng. Cũng thế ấy, vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới có màu trắng, sắc trắng, tướng trắng, ánh trắng, và có tưởng rằng: ‘Sau khi đã chinh phục các sắc ấy, tôi biết, tôi thấy.’ Đây là thắng xứ thứ tám.”

339. “Có tám giải thoát. Vị ấy có sắc, thấy các sắc. Đây là giải thoát thứ nhất.”

“Vị ấy có tưởng về vô sắc ở nội tâm, thấy các sắc ở ngoại giới. Đây là giải thoát thứ hai.”

“Vị ấy chỉ chuyên chú vào tịnh. Đây là giải thoát thứ ba.”

“Do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, vị ấy trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Hư không là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ tư.”

“Do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Thức Vô Biên Xứ với ý niệm: ‘Thức là vô biên.’ Đây là giải thoát thứ năm.”

“Do đã hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy trú vào Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm: ‘Không có gì cả.’ Đây là giải thoát thứ sáu.”

“Do đã hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là giải thoát thứ bảy.”

“Do đã hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy trú vào Diệt Thọ Tưởng Định. Đây là giải thoát thứ tám.”

“Này chư hiền, tám pháp này đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại.”

340. “Này chư hiền, có chín pháp đã được đức Thế Tôn, bậc Toàn Giác, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, là người biết, người thấy, khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta nên cùng nhau tụng đọc ... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và nhân loại. Chín pháp ấy là gì?”

“Có chín hiềm hận sự. Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta.’ Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta.’ ... đang làm ... sẽ làm ... Vị ấy ôm lòng hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích.’ ... đang làm ... sẽ làm.”

“Có chín cách điều phục hiềm hận. Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu của ta ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’ Vị ấy điều phục hiềm hận rằng: ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người ta không ưa thích ... đang làm ... sẽ làm, nhưng ở đây làm sao có thể khác được?’”

341. “Có chín chúng sanh cư. Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các loài trong đọa xứ. Đây là chúng sanh cư thứ nhất.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Phạm Chúng Thiên được sanh vào lúc khởi đầu. Đây là chúng sanh cư thứ hai.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh cư thứ ba.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh thân đồng nhau, tưởng đồng nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh cư thứ tư.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh cư thứ năm.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do đã chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, với ý niệm: ‘Hư không là vô biên,’ đã sanh vào cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ sáu.”

“Này chư hiền, có những chúng sanh do đã hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, với ý niệm: ‘Thức là vô biên,’ đã sanh vào cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ bảy.”

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) rằng ‘không có vật gì,’ được sanh vào Vô Sở Hữu Xứ. Đây là trú xứ thứ tám của chúng sanh.

Này chư hiền, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, được sanh vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là trú xứ thứ chín của chúng sanh.

342. Có chín thời phi thời, chín cơ hội không thuận tiện để sống đời phạm hạnh. Này chư hiền, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào địa ngục. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ nhất để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa, này chư hiền, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh vào loài bàng sanh. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ hai để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ ba để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào loài a-tu-la. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tư để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh vào một trong các cõi trời trường thọ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ năm để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ biên địa, giữa những người man di không được khai hóa, nơi không có sự đi lại của các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ sáu để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy có tà kiến, có tri kiến sai lạc: ‘Không có bố thí, không có cúng dường, không có tế tự; không có kết quả dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’ Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ bảy để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa... vân vân... lại sanh ở các xứ trung ương. Nhưng người ấy là người không có trí tuệ, ngu si, câm ngọng, không có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ tám để sống đời phạm hạnh.

Lại nữa, này chư hiền, Như Lai không xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và giáo pháp không được thuyết giảng, là pháp đưa đến an tịnh, đưa đến Niết-bàn, hướng đến giác ngộ, do bậc Thiện Thệ tuyên thuyết. Nhưng cá nhân này lại sanh ở các xứ trung ương, là người có trí tuệ, không ngu si, không câm ngọng, có khả năng hiểu được ý nghĩa của những lời thiện thuyết và ác thuyết. Đây là thời phi thời, cơ hội không thuận tiện thứ chín để sống đời phạm hạnh.

343. Có chín sự an trú tuần tự. Này chư hiền, ở đây, vị tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho tầm và tứ tịnh chỉ... vân vân... chứng và trú thiền thứ hai. Do ly hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... vân vân... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (quán tưởng) ‘không có vật gì,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.

344. Có chín sự đoạn diệt tuần tự. Đối với người đã nhập thiền thứ nhất, dục tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ hai, tầm và tứ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt. Đối với người đã nhập thiền thứ tư, hơi thở vô và hơi thở ra được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Thức Vô Biên Xứ, không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Vô Sở Hữu Xứ, thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt. Đối với người đã nhập Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt.

Này chư hiền, chín pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người.

345. Này chư hiền, có mười pháp đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khéo thuyết giảng. Tất cả chúng ta phải cùng nhau tụng đọc... vân vân... vì lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư thiên và loài người. Mười pháp ấy là gì?

Mười pháp tạo ra nơi nương tựa. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu có giới hạnh. Vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người đa văn, ghi nhớ những điều đã nghe, tích lũy những điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, quen thuộc bằng lời nói, quán xét bằng ý, và thông suốt bằng trí tuệ. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người đa văn... cho đến... và thông suốt bằng trí tuệ. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu có bạn lành, có thân hữu tốt, thân cận bạn lành. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người dễ nói, sở hữu những pháp khiến cho dễ nói, kham nhẫn, và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người dễ nói... cho đến... và khéo tiếp thu lời giáo huấn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, đối với các công việc lớn nhỏ khác nhau của các vị đồng phạm hạnh, vị tỳ khưu ở đấy là người khéo léo, không biếng nhác, có sự thẩm sát về phương tiện thích hợp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp xếp. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu đối với các công việc của các vị đồng phạm hạnh... cho đến... có khả năng sắp xếp. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người ham thích Pháp, có lời nói khả ái, có niềm hân hoan to lớn trong Thắng Pháp và Thắng Luật. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người ham thích Pháp... cho đến... có niềm hân hoan to lớn. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người biết đủ với bất cứ các vật dụng nào như y phục, vật thực, chỗ ở, và dược phẩm trị bệnh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người biết đủ... cho đến... với các vật dụng. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu sống tinh tấn, để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, là người có nỗ lực, có sự kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu sống tinh tấn... cho đến... không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có chánh niệm, có chánh niệm và sự thận trọng tối thượng, có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại những việc đã làm và những lời đã nói từ lâu. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có chánh niệm... cho đến... có thể nhớ lại, có thể hồi tưởng lại. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, có trí tuệ quán xét sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thấu, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này chư hiền, do vì vị tỳ khưu là người có trí tuệ... cho đến... đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Pháp này cũng là pháp tạo ra nơi nương tựa.

346. Mười xứ biến xứ. Có người nhận thức biến xứ đất, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng. Có người nhận thức biến xứ nước... cho đến... có người nhận thức biến xứ lửa... có người nhận thức biến xứ gió... có người nhận thức biến xứ xanh... có người nhận thức biến xứ vàng... có người nhận thức biến xứ đỏ... có người nhận thức biến xứ trắng... có người nhận thức biến xứ hư không... có người nhận thức biến xứ thức, ở trên, ở dưới, ở ngang, không có hai, vô lượng.

347. Mười con đường nghiệp bất thiện: sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời vô ích, tham lam, sân hận, tà kiến.

Mười con đường nghiệp thiện: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói lời đâm thọc, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích, không tham lam, không sân hận, chánh kiến.

348. Mười trú xứ của bậc thánh. Này chư hiền, ở đây vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần, có đầy đủ sáu chi phần, có sự phòng hộ duy nhất, có bốn nơi nương tựa, đã loại bỏ các sự thật cá biệt, đã từ bỏ hoàn toàn sự tìm cầu, có các tư duy không bị khuấy động, có thân hành được an tịnh, có tâm giải thoát tốt đẹp, có trí tuệ giải thoát tốt đẹp.

Và này chư hiền, thế nào là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu đã từ bỏ tham dục, đã từ bỏ sân hận, đã từ bỏ hôn trầm và thụy miên, đã từ bỏ trạo cử và hối quá, đã từ bỏ hoài nghi. Này chư hiền, như vậy là vị tỳ khưu đã từ bỏ năm chi phần.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Sau khi nghe tiếng bằng tai... cho đến... sau khi biết pháp bằng ý, không hoan hỷ cũng không ưu phiền, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu sáu chi.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu thành tựu tâm được niệm phòng hộ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có sự phòng hộ duy nhất.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi suy xét, thọ dụng một số thứ; sau khi suy xét, kham nhẫn một số thứ; sau khi suy xét, tránh né một số thứ; sau khi suy xét, loại trừ một số thứ. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có bốn nơi nương tựa.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, những chân lý riêng lẻ đa dạng của các Sa-môn, Bà-la-môn đa dạng, tất cả những chân lý ấy đã được loại bỏ, đã được trừ tuyệt, đã được từ bỏ, đã được khạc nhổ, đã được giải thoát, đã được đoạn tận, đã được xả ly. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã loại bỏ các chân lý riêng lẻ.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, sự tìm cầu dục đã được đoạn tận, sự tìm cầu hữu đã được đoạn tận, sự tìm cầu phạm hạnh đã được lắng dịu. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu đã từ bỏ sự tìm cầu.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, dục tư duy đã được đoạn tận, sân tư duy đã được đoạn tận, hại tư duy đã được đoạn tận. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tư duy không vẩn đục.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu, do đoạn trừ lạc và khổ, do diệt mất hỷ và ưu từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có thân hành an tịnh.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, đối với vị Tỳ khưu, tâm đã giải thoát khỏi tham, tâm đã giải thoát khỏi sân, tâm đã giải thoát khỏi si. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tâm khéo giải thoát.

Này chư hiền, thế nào là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu biết rõ: ‘Tham của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Sân của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Vị ấy biết rõ: ‘Si của ta đã được đoạn tận, đã được nhổ tận gốc, đã được làm như cây thốt nốt cụt ngọn, đã được làm cho không thể hiện hữu, có pháp không sanh khởi trong tương lai’. Này chư hiền, như vậy là vị Tỳ khưu có tuệ khéo giải thoát.

Mười pháp vô học – chánh kiến vô học, chánh tư duy vô học, chánh ngữ vô học, chánh nghiệp vô học, chánh mạng vô học, chánh tinh tấn vô học, chánh niệm vô học, chánh định vô học, chánh trí vô học, chánh giải thoát vô học.

Này chư hiền, mười pháp này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng. Ở đây, tất cả chúng ta phải cùng nhau trùng tụng, không được tranh cãi, để phạm hạnh này được trường tồn, được tồn tại lâu dài, vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người.

349. Rồi Thế Tôn đứng dậy, gọi Tôn giả Sāriputta: ‘Lành thay, lành thay, Sāriputta! Lành thay, này Sāriputta, ông đã thuyết pháp môn Trùng Tụng cho các Tỳ khưu’. Tôn giả Sāriputta đã nói điều này, bậc Đạo Sư đã hoan hỷ. Các Tỳ khưu ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Tôn giả Sāriputta.

Kinh Trùng Tụng, phẩm thứ mười, đã kết thúc.