5. Kinh Tự Tín

Tiếng rống sư tử của Sāriputta

141. Tôi nghe như vầy – một thời Đức Thế Tôn trú ở Nāḷandā, trong vườn xoài của Pāvārika. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Đức Thế Tôn, con có niềm tin nơi Đức Thế Tôn như thế này: chưa từng có, sẽ không có, và hiện nay cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Đức Thế Tôn về sự giác ngộ.’

142. “Này Sāriputta, lời nói của ông thật là cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ.’ Này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy đã có giới như thế này, đã có pháp như thế này, đã có tuệ như thế này, đã có trú như thế này, đã có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

“Vậy thì này Sāriputta, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của tất cả các vị Thế Tôn ấy mà biết rằng: ‘Các vị Thế Tôn ấy sẽ có giới như thế này, sẽ có pháp như thế này... tuệ... trú... sẽ có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

“Vậy thì này Sāriputta, Ta, hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, ông có dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của Ta mà biết rằng: ‘Thế Tôn có giới như thế này, có pháp như thế này... tuệ... trú... Thế Tôn có giải thoát như thế này’ không?” “Bạch Thế Tôn, không.”

“Này Sāriputta, ông không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Vậy thì tại sao, này Sāriputta, ông lại nói lên lời nói cao thượng, lời nói của bậc trượng phu, lời nói quả quyết, tiếng rống của sư tử: ‘Bạch Thế Tôn, con có niềm tin vững chắc nơi Thế Tôn như thế này: Không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn về phương diện giác ngộ’?”

143. “Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm trí đối với các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tương lai và hiện tại. Tuy nhiên, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, ví như một thành trì biên ải của đức vua, có nền móng vững chắc, có tường thành và cổng thành vững chắc, và chỉ có một cổng ra vào. Ở đó có một người gác cổng thông minh, sáng suốt, tài trí, ngăn chặn những người không quen biết và cho phép những người quen biết đi vào. Khi đi tuần tra con đường xung quanh thành trì ấy, người ấy không thấy một khe hở hay lỗ hổng nào trên tường thành, dù chỉ nhỏ bằng con mèo chui qua. Người ấy nghĩ rằng: ‘Bất cứ chúng sanh thô lớn nào vào hay ra khỏi thành trì này, tất cả đều phải đi qua cổng này.’ Bạch Thế Tôn, cũng vậy, con biết được dòng pháp. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, tất cả các vị Thế Tôn ấy, sau khi đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, sẽ an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, sẽ tu tập bảy giác chi đúng như thật, và sẽ chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng đã từ bỏ năm triền cái là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, đã an trú tâm vững chắc trong bốn niệm xứ, đã tu tập bảy giác chi đúng như thật, và đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.”

144. “Bạch Thế Tôn, con đã đến gần Thế Tôn để nghe pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau. Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn thuyết pháp cho con, pháp càng lúc càng cao thượng, càng lúc càng vi diệu, có phần đen và phần trắng đối lập nhau, thì trong pháp ấy, con đã nhờ thắng trí mà đạt đến sự quyết chắc về một pháp nào đó trong các pháp, và con đã có niềm tin nơi Bậc Đạo Sư: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, Tăng chúng của Thế Tôn là những người khéo thực hành.’”

Thuyết giảng về các thiện pháp

145. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, cách Thế Tôn thuyết giảng về các thiện pháp. Ở đây, các thiện pháp này là: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, Thánh đạo tám ngành. Bạch Thế Tôn, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, và an trú. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các thiện pháp. Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn. Khi Thế Tôn đã biết rõ điều đó một cách trọn vẹn, không còn điều gì cao hơn cần phải biết thêm nữa, mà nếu biết được điều đó thì một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là về các thiện pháp.”

Thuyết giảng về sự chế định các xứ

146. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các pháp chế định về xứ. Bạch Thế Tôn, có sáu xứ nội và ngoại này. Mắt và các sắc, tai và các tiếng, mũi và các mùi, lưỡi và các vị, thân và các vật xúc chạm, ý và các pháp. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các pháp chế định về xứ. Thế Tôn đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn. Đối với Thế Tôn, bậc đã thắng tri điều ấy một cách hoàn toàn, không có gì khác cao hơn cần phải thắng tri, mà một Sa-môn hay Bà-la-môn khác, khi thắng tri điều ấy, lại có thể có trí tuệ siêu việt hơn Thế Tôn, tức là trong các pháp chế định về xứ.

Thuyết giảng về sự nhập thai

147. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự nhập thai. Bạch Thế Tôn, có bốn sự nhập thai này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ nhất.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; không tỉnh giác trú trong bụng mẹ; không tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ hai.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người tỉnh giác đi vào bụng mẹ; tỉnh giác trú trong bụng mẹ; tỉnh giác đi ra khỏi bụng mẹ. Đây là sự nhập thai thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các sự nhập thai.

Thuyết giảng về các phương pháp chỉ thị

148. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các phương pháp chỉ thị. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp chỉ thị này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có người chỉ thị bằng tướng mạo: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ nhất.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo. Nhưng sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ hai.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên. Nhưng sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét, người ấy chỉ thị: ‘Tâm của ông như thế này, ý của ông như thế kia, và tư tưởng của ông là như vậy.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ ba.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có người không chỉ thị bằng tướng mạo, cũng không chỉ thị sau khi nghe tiếng của loài người, hoặc phi nhân, hoặc chư thiên, cũng không chỉ thị sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự tầm và tứ của người đang suy nghĩ và xem xét. Nhưng sau khi đã nhập định không tầm không tứ, người ấy dùng tâm của mình để biết rõ tâm của người khác: ‘Các tâm hành của vị này được hướng đến như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm như thế này.’ Dù người ấy chỉ thị nhiều điều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Đây là phương pháp chỉ thị thứ tư. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng trong các phương pháp chỉ thị.

Thuyết giảng về sự chứng đạt tri kiến

149. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết giảng Pháp trong các sự chứng đạt tri kiến. Bạch Thế Tôn, có bốn sự chứng đạt tri kiến này. Ở đây, bạch Thế Tôn, có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm, tinh cần, nỗ lực, không lơ là, và như lý tác ý, đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, dạ dày, phân, mật, đờm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước bọt, nước mũi, hoạt dịch, nước tiểu.’ Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ nhất.

Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ sự nhiệt tâm... (như trên)... đã chứng được một loại định tâm, khi tâm đã định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được bao bọc bởi da, chứa đầy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có: tóc, lông... (như trên)... hoạt dịch, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ hai.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, không gián đoạn ở cả hai nơi, được an trú ở đời này và được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ ba.”

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do nỗ lực tinh tấn... đạt được định tâm như vậy. Khi tâm được định tĩnh, vị ấy quán xét chính thân này, từ lòng bàn chân trở lên, từ ngọn tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy dẫy các thứ bất tịnh khác nhau: ‘Trong thân này có tóc, lông... mủ, nước tiểu.’ Và vượt qua da, thịt, máu của người ấy, vị ấy quán xét xương. Vị ấy biết rõ dòng thức của người ấy, bị gián đoạn ở cả hai nơi, không được an trú ở đời này và không được an trú ở đời sau. Đây là sự chứng đạt tri kiến thứ tư. Bạch Thế Tôn, trong các sự chứng đạt tri kiến, đây là pháp vô thượng.”

Pháp thoại về Chế định các Hạng người

150. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các chế định hạng người. Bạch Thế Tôn, có bảy hạng người này: Câu phần giải thoát, Tuệ giải thoát, Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát, Tùy pháp hành, và Tùy tín hành. Bạch Thế Tôn, trong các chế định hạng người, đây là pháp vô thượng.”

Pháp thoại về Tinh cần

151. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các pháp tinh cần. Bạch Thế Tôn, có bảy giác chi này: Niệm giác chi, Trạch pháp giác chi, Tinh tấn giác chi, Hỷ giác chi, Khinh an giác chi, Định giác chi, và Xả giác chi. Bạch Thế Tôn, trong các pháp tinh cần, đây là pháp vô thượng.”

Pháp thoại về các Con đường Thực hành

152. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về các con đường thực hành. Bạch Thế Tôn, có bốn con đường thực hành này: con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm; con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh; con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm; con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt về cả hai phương diện: vì khổ và vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành khổ và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì khổ. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc chậm, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là hạ liệt vì chậm. Bạch Thế Tôn, trong đó, con đường thực hành lạc và chứng đắc nhanh, con đường này, bạch Thế Tôn, được gọi là cao thượng về cả hai phương diện: vì lạc và vì nhanh. Bạch Thế Tôn, trong các con đường thực hành, đây là pháp vô thượng.”

Pháp thoại về Cách hành xử trong Lời nói, v.v.

153. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về cách hành xử trong lời nói. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người không nói lời liên quan đến dối trá, không nói lời gây chia rẽ, không nói lời đâm thọc, không nói lời thô ác với ý muốn hơn thua; vị ấy suy xét kỹ lưỡng rồi mới nói, nói lời có giá trị, đúng thời. Bạch Thế Tôn, trong cách hành xử về lời nói, đây là pháp vô thượng.”

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là pháp vô thượng, khi Thế Tôn thuyết pháp về giới hạnh của bậc chân nhân. Bạch Thế Tôn, ở đây, có người chân thật và có tín tâm, không giả dối, không ba hoa, không ra dấu, không mạt sát, không dùng lợi nhỏ để tìm lợi lớn, hộ trì các căn, biết tiết độ trong ăn uống, hành động đúng mực, chuyên tâm tỉnh thức, không lười biếng, tinh tấn nỗ lực, hay thiền định, có chánh niệm, có tài ứng đối tốt đẹp, có trí tuệ hiểu biết, có trí tuệ ghi nhớ, có trí tuệ nhận thức, không tham đắm các dục, có chánh niệm và tỉnh giác. Bạch Thế Tôn, trong giới hạnh của bậc chân nhân, đây là pháp vô thượng.”

Pháp thoại về Phương pháp Giáo huấn

154. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các phương pháp giáo huấn mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có bốn phương pháp giáo huấn này. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, sau khi thực hành đúng theo lời đã được chỉ dạy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các phương pháp giáo huấn.

Thuyết giảng về trí tuệ giải thoát của người khác

155. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về trí tuệ giải thoát của người khác mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử, sẽ trở thành bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến giác ngộ.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm muội lược tham, sân, si, sẽ trở thành bậc Nhất Lai, chỉ một lần nữa trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, sẽ trở thành bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.’ Bạch Thế Tôn, Thế Tôn, do tác ý như lý một cách cá biệt, biết rõ một người khác rằng: ‘Vị này, do sự đoạn tận các lậu hoặc, sẽ ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.’ Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ giải thoát của người khác.

Thuyết giảng về thường kiến

156. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về các thường kiến mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp. Bạch Thế Tôn, có ba loại thường kiến này. Bạch Thế Tôn, ở đây, có một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... ... đạt được loại định tâm như vậy, khi tâm đã được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Nghĩa là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều trăm đời, nhiều ngàn đời, nhiều trăm ngàn đời: ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở nơi nọ. Tại nơi đó, ta cũng đã có tên như thế, dòng họ như thế, sắc diện như thế, ăn uống như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết của chúng. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được quá khứ rằng: thế giới đã hoại hay đã thành. Ta biết được tương lai rằng: thế giới sẽ hoại hay sẽ thành. Tự ngã và thế giới là thường hằng, không thay đổi, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ đá. Và những chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại, nhưng (tự ngã và thế giới) vẫn tồn tại y như cũ, một cách thường hằng.’ Đây là thường kiến thứ nhất.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một kiếp thành hoại, hai kiếp thành hoại, ba kiếp thành hoại, bốn kiếp thành hoại, năm kiếp thành hoại, mười kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ hai.

“Lại nữa, bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, mười kiếp thành hoại, hai mươi kiếp thành hoại, ba mươi kiếp thành hoại, bốn mươi kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Vị ấy nói như sau: ‘Ta biết được thời quá khứ rằng: thế giới đã hoại, hay thế giới đã thành. Ta biết được thời vị lai rằng: thế giới sẽ hoại, hay thế giới sẽ thành. Ngã và thế gian là thường còn, không sanh sản, vững chắc như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Còn các chúng sanh kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi, sanh lại; (ngã và thế gian) thực sự tồn tại, giống như sự thường còn.’ Đây là thường kiến luận thứ ba. Bạch Thế Tôn, trong các thường kiến luận, điều này là vô thượng.

Phần Thuyết Giảng Về Túc Mạng Minh

157. “Lại nữa, bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng, tức là cách Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp về Túc Mạng Minh. Bạch Thế Tôn, ở đây có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do tinh cần... cho đến... chứng đạt được định tâm như vậy, khi tâm được định tĩnh, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ. Cụ thể là, một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại: ‘Ở nơi kia, ta có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở nơi kia. Ở nơi đó ta cũng có tên như vầy, dòng họ như vầy, giai cấp như vầy, thức ăn như vầy, thọ hưởng khổ lạc như vầy, tuổi thọ đến mức như vầy. Ta từ nơi ấy mệnh chung, được sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, có những vị trời mà tuổi thọ của họ không thể đếm hay tính toán được. Hơn nữa, vị ấy đã từng sống trong bất cứ thân thể nào, hoặc là ở cõi sắc, hoặc là ở cõi vô sắc, hoặc là ở cõi có tưởng, hoặc là ở cõi vô tưởng, hoặc là ở cõi phi tưởng phi phi tưởng. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ cùng với các khía cạnh và các chi tiết. Bạch Thế Tôn, điều này là vô thượng trong Túc Mạng Minh.

Phần Thuyết Giảng Về Sanh Tử Minh

158. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến trí tuệ về sự tử sinh của chúng sanh. Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ – ‘Chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp giữ nghiệp tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư hiền giả, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp giữ nghiệp chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sanh đang tử và đang sanh, hèn hạ và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, đi đến thiện thú và ác thú, vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về trí tuệ liên quan đến sự tử sinh của chúng sanh.

Thuyết giảng về các loại thần thông

159. Lại nữa, bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng, về cách Thế Tôn thuyết pháp liên quan đến các loại thần thông. Bạch Thế Tôn, có hai loại thần thông này – bạch Thế Tôn, có loại thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, có loại thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đó, nhờ tinh cần...v.v... chứng đạt được tâm định tương xứng, khi tâm đã được định tĩnh như vậy, vị ấy chứng nghiệm được các loại thần thông. Từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến mất; đi xuyên qua tường, qua vách, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không. Trồi lên lặn xuống trong đất, như ở trong nước. Đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền. Ngồi kiết-già đi trên hư không, như con chim có cánh. Với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng, mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai đức như vậy. Có thể dùng thân để tác động đến tận cõi Phạm thiên. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông còn lậu hoặc, còn sanh y, được gọi là ‘không phải của bậc Thánh’.

Bạch Thế Tôn, thế nào là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’? Bạch Thế Tôn, ở đây, nếu một vị Tỳ-khưu mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng không nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng không nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ an trú với tưởng nhàm tởm đối với cả vật nhàm tởm và không nhàm tởm’, vị ấy an trú với tưởng nhàm tởm đối với các vật ấy. Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ tránh xa cả hai, vật nhàm tởm và không nhàm tởm, và an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác’, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác đối với các vật ấy. Bạch Thế Tôn, đây là thần thông không còn lậu hoặc, không còn sanh y, được gọi là ‘của bậc Thánh’. Bạch Thế Tôn, đây là điều vô thượng về các loại thần thông. Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó. Vì Thế Tôn đã hoàn toàn thắng tri điều đó, nên không có gì cao hơn để thắng tri nữa, mà khi thắng tri điều đó, một Sa-môn hay Bà-la-môn khác có thể có trí tuệ cao siêu hơn Thế Tôn, tức là về các loại thần thông.

Trình bày các đức tính khác của bậc Đạo Sư

160. Bạch Thế Tôn, những gì mà một thiện gia nam tử có tín tâm, có tinh tấn, có sức mạnh, có nghị lực của bậc trượng phu, có nỗ lực của bậc trượng phu, có sự kiên trì của bậc trượng phu, có gánh vác của bậc trượng phu cần phải đạt đến, thì điều đó đã được Thế Tôn chứng đắc. Và bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hành sự đam mê dục lạc trong các dục vọng, một lối sống hèn hạ, thấp kém, phàm tục, không thánh thiện, không mang lại lợi ích; cũng không thực hành sự khổ hạnh ép xác, một lối sống đau khổ, không thánh thiện, không mang lại lợi ích. Và Thế Tôn có thể tùy ý chứng đắc, không khó khăn, không mệt nhọc bốn thiền thuộc về tăng thượng tâm, đem lại sự an lạc ngay trong hiện tại.

Phương cách trả lời chất vấn

161. Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như sau: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai, sẽ có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’. ‘Này hiền giả Sāriputta, hiện tại, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ giác ngộ cao siêu hơn Thế Tôn không?’, khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời là ‘Không’.

Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Này hiền giả Sāriputta, trong quá khứ đã có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong tương lai sẽ có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa có.’ ‘Này hiền giả Sāriputta, trong hiện tại có Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác ngang bằng với Thế Tôn về sự giác ngộ chăng?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ trả lời: ‘Thưa không.’

Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con như vầy: ‘Tại sao Tôn giả Sāriputta lại chấp nhận một số điều mà không chấp nhận một số điều khác?’ Khi được hỏi như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ giải thích như sau: ‘Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong quá khứ đã có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Trong tương lai sẽ có các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngang bằng với ta về sự giác ngộ.” Thưa hiền giả, chính từ kim khẩu của Thế Tôn mà tôi đã nghe, đã trực tiếp lãnh thọ rằng: “Không thể có trường hợp, không thể xảy ra việc trong cùng một thế giới lại có hai vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện không trước không sau. Điều đó không thể xảy ra.”’

Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, con có phải là người nói đúng lời dạy của Thế Tôn, không xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật, có giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của con đáng bị chỉ trích không ạ? — Chắc chắn rồi, Sāriputta, khi được hỏi như vậy và giải thích như vậy, ngươi đã nói đúng lời dạy của ta, không xuyên tạc ta bằng điều không thật, đã giải thích pháp đúng với chánh pháp, và không có lời nói nào thuận pháp của ngươi đáng bị chỉ trích cả.

Kỳ Diệu và Phi Thường

162. Khi được nói vậy, Tôn giả Udāyī bạch với Thế Tôn: ‘Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Bạch Thế Tôn, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật phi thường thay, bạch Thế Tôn, về sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình!’

Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình! Này Udāyi, nếu các du sĩ ngoại đạo thấy được dù chỉ một trong những phẩm chất này nơi họ, họ đã dương cờ đi khắp nơi rồi. Này Udāyi, ngươi hãy xem sự ít ham muốn, sự biết đủ, và sự thanh lọc của Như Lai! Dù Như Lai có đại thần lực, đại oai đức như vậy, nhưng Ngài lại không tự biểu lộ mình!

163. Khi ấy, Thế Tôn gọi Tôn giả Sāriputta và nói: ‘Này Sāriputta, vì vậy, ngươi hãy thường xuyên thuyết giảng pháp môn này cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Này Sāriputta, những kẻ ngu si nào có lòng nghi ngờ hay phân vân về Như Lai, sau khi nghe pháp môn này, lòng nghi ngờ hay phân vân của họ về Như Lai sẽ được đoạn trừ.’ Vì Tôn giả Sāriputta đã tuyên bố niềm tịnh tín này trước mặt Thế Tôn, nên bài pháp giải này được đặt tên là ‘Tịnh Tín.’

Kinh Tịnh Tín, kinh thứ năm, chấm dứt.