2. Kinh Sa Môn Quả

Câu chuyện về vua và các đại thần

150. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong vườn xoài của Jīvaka Komārabhacca, cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị. Bấy giờ, vào ngày trai giới mười lăm, trong đêm trăng tròn của tháng Komudī, tháng thứ tư của mùa mưa, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, đang ngự trên sân thượng của cung điện, có các đại thần vây quanh. Lúc ấy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vào ngày trai giới ấy, đã thốt lên lời cảm hứng: 'Thật khả ái thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật xinh đẹp thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng chiêm ngưỡng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật tĩnh lặng thay, này các khanh, đêm trăng này! Thật đáng ghi nhớ thay, này các khanh, đêm trăng này! Hôm nay, chúng ta nên đến yết kiến vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào, mà khi yết kiến vị ấy, tâm của chúng ta có thể được tịnh tín?'

151. Khi được nói như vậy, một vị đại thần tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Pūraṇa Kassapa này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Pūraṇa Kassapa. Có lẽ khi yết kiến Pūraṇa Kassapa, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

152. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Makkhali Gosāla này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Makkhali Gosāla. Có lẽ khi yết kiến Makkhali Gosāla, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

153. Một vị đại thần khác lại tâu với vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi rằng: 'Tâu Đại vương, có vị Ajita Kesakambala này, là người có giáo đoàn, có hội chúng, là thầy của một nhóm, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, là bậc trưởng lão, đã xuất gia từ lâu, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già. Xin Đại vương hãy đến yết kiến Ajita Kesakambala. Có lẽ khi yết kiến Ajita Kesakambala, tâm của Đại vương sẽ được tịnh tín.' Khi được tâu như vậy, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con của hoàng hậu Vedehi, vẫn im lặng.

154. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu (A-xà-thế), con bà Vedehi, xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Pakudha Kaccāyana (Bà-câu-đà Ca-chiên-diên), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Pakudha Kaccāyana. Biết đâu khi đến thân cận Pakudha Kaccāyana, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

155. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Sañcaya Belaṭṭhaputta (San-xà-da Tỳ-la-thí-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta. Biết đâu khi đến thân cận Sañcaya Belaṭṭhaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

156. Lại nữa, một vị đại thần khác tâu với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, vị này là Nigaṇṭha Nāṭaputta (Ni-kiền-tử Nhã-đề-tử), là vị có giáo đoàn, có hội chúng, là đạo sư của hội chúng, có danh tiếng, có uy tín, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người kính trọng xem là bậc thiện nhân, là bậc trưởng lão, xuất gia đã lâu, đã trải qua cuộc đời dài, đã đến tuổi già. Xin Thiên tử hãy đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta. Biết đâu khi đến thân cận Nigaṇṭha Nāṭaputta, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’ Khi được tâu như vậy, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, vẫn giữ im lặng.

Câu chuyện về Jīvaka Komārabhacca

157. Vào lúc bấy giờ, y sĩ Jīvaka Komārabhacca đang ngồi im lặng không xa vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, tại sao khanh lại im lặng?’ ‘Tâu Thiên tử, Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang ngự tại vườn xoài của chúng thần cùng với đại chúng Tỳ-khưu, với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ-khưu. Tiếng lành đồn xa về Đức Thế Tôn ấy như sau: ‘Ngài là Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Xin Thiên tử hãy đến yết kiến Đức Thế Tôn. Biết đâu khi đến yết kiến Đức Thế Tôn, tâm của Thiên tử sẽ được tịnh tín.’

158. ‘Vậy thì, này Jīvaka, khanh hãy cho thắng dọn voi.’ ‘Tâu vâng, Thiên tử.’ Y sĩ Jīvaka Komārabhacca vâng lời vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho thắng dọn khoảng năm trăm voi cái và voi ngự của nhà vua, rồi tâu lại với vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha rằng: ‘Tâu Thiên tử, voi đã được thắng dọn sẵn sàng cho ngài. Bây giờ, ngài nghĩ là đã đến lúc nào thì xin tùy nghi.’

159. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cho mỗi cung nữ ngồi trên một con trong năm trăm voi cái, còn ngài thì ngự trên voi báu, với các ngọn đuốc được giơ cao, ngài ra khỏi thành Rājagaha (Vương Xá) với đại vương uy, đi đến vườn xoài của y sĩ Jīvaka Komārabhacca.

Bấy giờ, khi đến gần vườn xoài, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, cảm thấy sợ hãi, rúng động, và lông tóc dựng ngược. Rồi vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, trong lòng sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, có phải khanh không lừa gạt trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không phỉnh phờ trẫm chứ? Này Jīvaka, có phải khanh không trao trẫm cho kẻ thù chứ? Tại sao một đại chúng Tỳ-khưu đông đến một ngàn hai trăm năm mươi vị như vậy mà lại không có một tiếng hắt hơi, không một tiếng đằng hắng, không một tiếng nói chuyện nào cả?’

‘Xin Đại vương đừng sợ, xin Đại vương đừng sợ. Tâu Thiên tử, thần không lừa gạt ngài; tâu Thiên tử, thần không phỉnh phờ ngài; tâu Thiên tử, thần không trao ngài cho kẻ thù. Xin Đại vương hãy tiến tới, xin Đại vương hãy tiến tới. Kìa, trong giảng đường hình tròn, những ngọn đèn đang cháy sáng.’

Câu hỏi về quả của đời sống Sa-môn

160. Bấy giờ, vua Ajātasattu, con bà Vedehi, xứ Māgadha, đi voi đến nơi nào voi có thể đi được, rồi xuống voi, đi bộ đến cửa của giảng đường hình tròn. Sau khi đến, ngài nói với y sĩ Jīvaka Komārabhacca rằng: ‘Này Jīvaka, Đức Thế Tôn ở đâu?’ ‘Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn. Tâu Đại vương, kia là Đức Thế Tôn đang ngồi dựa vào cột trụ ở giữa, mặt hướng về phương đông, ở phía trước chúng Tỳ-khưu.’

161. Bấy giờ, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vua đứng một bên. Đứng một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, nhìn ngắm Tăng chúng đang im lặng, im lặng, trong sáng như một hồ nước, và thốt lên lời cảm hứng: ‘Mong sao thái tử Udayabhadda của ta được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’ – ‘Thưa Đại vương, tâm của ngài đã đi đến nơi ngài yêu mến.’ – ‘Bạch Thế Tôn, thái tử Udayabhadda là người con yêu quý của con. Bạch Thế Tôn, mong sao thái tử Udayabhadda của con được thành tựu sự an tịnh này, sự an tịnh mà Tăng chúng hiện đang thành tựu.’

162. Rồi vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, đảnh lễ Thế Tôn, chắp tay hướng về Tăng chúng, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua xứ Māgadha, Ajātasattu, con bà Vedehi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vài điều, nếu Thế Tôn cho phép con giải đáp câu hỏi.’ – ‘Thưa Đại vương, hãy hỏi bất cứ điều gì ngài muốn.’

163. ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Bạch Thế Tôn, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’

164. ‘Thưa Đại vương, ngài có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác không?’ – ‘Bạch Thế Tôn, con có nhớ đã từng hỏi câu hỏi này với các Sa-môn và Bà-la-môn khác.’ – ‘Thưa Đại vương, vậy họ đã trả lời như thế nào? Nếu không phiền, xin ngài hãy nói.’ – ‘Bạch Thế Tôn, không có gì phiền cho con khi có Thế Tôn hoặc một vị giống như Thế Tôn đang ngự ở đây.’ – ‘Vậy thì, thưa Đại vương, hãy nói đi.’

Học thuyết của Pūraṇa Kassapa

165. ‘Bạch Thế Tôn, có một lần con đã đến chỗ Pūraṇa Kassapa; sau khi đến, con đã cùng Pūraṇa Kassapa chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, ngồi một bên, con đã nói với Pūraṇa Kassapa điều này: ‘Thưa ngài Kassapa, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, kỵ sĩ, người đánh xe, cung thủ, người cầm cờ, người dàn trận, người cấp lương, các vương tử cao quý, lính xung kích, dũng sĩ, anh hùng, chiến binh mặc giáp da, con của nữ tỳ, đầu bếp, thợ cắt tóc, người phục vụ nhà tắm, người nấu ăn, người kết hoa, thợ giặt, thợ dệt, thợ đan lát, thợ gốm, kế toán, người tính toán, và bất kỳ ngành nghề thủ công nào khác tương tự - họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong đời này; nhờ đó, họ làm cho bản thân được an vui, sung túc, làm cho cha mẹ được an vui, sung túc, làm cho vợ con được an vui, sung túc, làm cho bạn bè và người thân được an vui, sung túc; họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các Sa-môn và Bà-la-môn, đem lại quả báo an lạc, sanh về cõi trời. Thưa ngài Kassapa, có thể nào chỉ ra một quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn ngay trong đời này tương tự như vậy không?’

166. ‘Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pūraṇa Kassapa đã nói với con điều này: ‘Thưa Đại vương, khi hành động hay sai người khác hành động, khi cắt xẻ hay sai người khác cắt xẻ, khi gây đau khổ hay sai người khác gây đau khổ, khi gây sầu muộn hay sai người khác gây sầu muộn, khi làm mệt mỏi hay sai người khác làm mệt mỏi, khi gây run sợ hay sai người khác gây run sợ, khi sát sanh, khi lấy của không cho, khi phá nhà, khi cướp bóc, khi đột nhập một nhà, khi chặn đường, khi ngoại tình, khi nói dối, người hành động không bị xem là làm điều ác. Dù cho có người dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ nam sông Gaṅgā, vừa đi vừa giết hại, sai người giết hại, cắt xẻ, sai người cắt xẻ, gây đau khổ, sai người gây đau khổ, thì do nhân duyên đó không có điều ác, không có sự phát sinh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ bắc sông Gaṅgā, vừa đi vừa bố thí, sai người bố thí, cúng dường, sai người cúng dường, thì do nhân duyên đó không có công đức, không có sự phát sinh của công đức. Do bố thí, do tự chủ, do chế ngự, do nói lời chân thật, không có công đức, không có sự phát sinh của công đức.’ Bạch Thế Tôn, như vậy, khi được hỏi về quả báo hữu hình của đời sống Sa-môn, Pūraṇa Kassapa đã giải thích về thuyết vô hành.

Bạch Thế Tôn, ví như một người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi con hỏi Pūraṇa Kassapa về quả báo hiện thực của đời sống Sa-môn, vị ấy lại trả lời về thuyết vô hành. Bạch Thế Tôn, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc chỉ trích một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình?’ Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pūraṇa Kassapa. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không hài lòng nhưng không thốt ra lời bất mãn, con đã không chấp nhận cũng không ghi tạc lời ấy vào lòng, rồi đứng dậy từ chỗ ngồi và ra đi.

167. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Makkhali Gosāla; sau khi đến, con đã cùng Makkhali Gosāla thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Makkhali Gosāla điều này: ‘Thưa ngài Gosāla, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Gosāla, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’

168. Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Makkhali Gosāla đã nói với con điều này: ‘Tâu Đại vương, không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có nguyên nhân, không có điều kiện cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nguyên nhân, không do điều kiện. Không có tự lực, không có tha lực, không có nhân lực; không có sức mạnh, không có tinh tấn, không có năng lực của con người, không có sự nỗ lực của con người. Tất cả chúng sanh, tất cả sinh vật, tất cả loài hữu tình, tất cả sinh mạng đều bất lực, không sức mạnh, không tinh tấn; chúng bị biến đổi bởi định mệnh, ngẫu nhiên và bản chất, chỉ trải nghiệm khổ và lạc trong sáu loại tái sanh đặc biệt mà thôi. Có một triệu bốn trăm lẻ sáu ngàn sáu trăm loài sanh chính này, và năm trăm loại nghiệp, và năm loại nghiệp, và ba loại nghiệp, và một nghiệp và nửa nghiệp; có sáu mươi hai con đường thực hành, sáu mươi hai tiểu kiếp, sáu loại tái sanh đặc biệt, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm sinh kế, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm trú xứ của loài Nāga, hai ngàn giác quan, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cảnh giới bụi trần, bảy loại thai tạng có tưởng, bảy loại thai tạng không tưởng, bảy loại thai tạng không có đốt, bảy loại chư thiên, bảy loại con người, bảy loại quỷ Pìsāca, bảy cái hồ, bảy cái nút, bảy trăm cái nút, bảy vực thẳm, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mộng, bảy trăm giấc mộng, và tám triệu bốn trăm ngàn đại kiếp mà cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau. Ở đây, không có chuyện: ‘Ta sẽ làm cho nghiệp chưa chín được chín muồi, hoặc sẽ làm cho nghiệp đã chín chấm dứt bằng cách trải nghiệm nó nhiều lần, thông qua giới hạnh này, khổ hạnh này, tu tập này, hay phạm hạnh này.’ Điều đó không có. Khổ và lạc đã được đong đếm bằng đấu, vòng luân hồi đã được định giới hạn; không có sự tăng hay giảm, không có sự hơn hay kém. Ví như một cuộn chỉ khi được ném ra, nó sẽ lăn đi cho đến khi ξετυλίγεται hết; cũng vậy, cả kẻ ngu và người trí, sau khi đã lang thang, luân hồi qua, sẽ chấm dứt khổ đau.’

169. Bạch ngài, như vậy, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch ngài, khi con hỏi về quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Makkhali Gosāla lại trả lời về sự thanh tịnh qua vòng luân hồi. Bạch ngài, khi ấy con đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong lãnh thổ của mình chứ?’ Bạch ngài, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Makkhali Gosāla. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, con đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Thuyết của Ajita Kesakambala

170. Bạch ngài, có một lần con đã đến chỗ của Ajita Kesakambala; sau khi đến, con đã cùng Ajita Kesakambala thăm hỏi xã giao. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Ajita Kesakambala điều này: ‘Thưa ngài Ajita, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Ajita, có thể nào chỉ ra quả báo thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, ngay trong hiện tại, cũng giống như vậy không?’

171. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Ajita Kesakambala đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) đại tế tự, không có (kết quả của) cúng dường; không có quả, không có dị thục của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở trên đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chân chánh, là những vị đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này được tạo thành từ bốn đại chủng, khi mạng chung, địa đại đi vào và hợp với thân đất, thủy đại đi vào và hợp với thân nước, hỏa đại đi vào và hợp với thân lửa, phong đại đi vào và hợp với thân gió, các căn đi vào hư không. Bốn người khiêng và cái giường là thứ năm, họ mang người chết đi. Dấu chân của họ chỉ được thấy cho đến nghĩa địa. Xương cốt trở nên có màu bồ câu, các vật cúng dường kết thúc bằng tro bụi. Việc bố thí này là do kẻ ngu đặt ra. Lời nói của những ai chủ trương thuyết tồn tại là trống rỗng, giả dối, và than vãn. Cả kẻ ngu lẫn người trí, sau khi thân hoại mạng chung, đều bị đoạn diệt, bị hủy hoại, không còn tồn tại sau khi chết.'

172. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Ajita Kesakambala đã giải thích về thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Ajita Kesakambala. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về.

Thuyết của Pakudha Kaccāyana

173. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Pakudha Kaccāyana; sau khi đến, con đã cùng Pakudha Kaccāyana trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Pakudha Kaccāyana điều này: 'Thưa ngài Kaccāyana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Kaccāyana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?'

174. Bạch Thế Tôn, khi được hỏi như vậy, Pakudha Kaccāyana đã nói với con điều này: 'Tâu Đại vương, có bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Bảy thân đó là gì? Thân đất, thân nước, thân lửa, thân gió, lạc, khổ, và mạng sống là thứ bảy. Bảy thân này không được tạo ra, không được làm ra, không được hóa ra, không phải do ai tạo ra, chúng bất động, vững như đỉnh núi, đứng yên như cột trụ. Chúng không lay động, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra lạc, khổ, hay cả lạc lẫn khổ cho nhau. Trong đó, không có người giết hay người sai giết, không có người nghe hay người làm cho nghe, không có người biết hay người làm cho biết. Dù ai đó dùng gươm sắc bén chặt đầu, cũng không ai tước đoạt mạng sống của ai cả; thanh gươm chỉ đi vào khoảng trống giữa bảy thân ấy mà thôi.'

175. Bạch Thế Tôn, như vậy đó, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, cũng giống như khi được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hay khi được hỏi về mít lại trả lời về xoài; cũng vậy, bạch Thế Tôn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn, Pakudha Kaccāyana đã trả lời một đằng, hỏi một nẻo. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ thế này: 'Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi một vị Sa-môn hay Bà-la-môn đang sống trong vương quốc của mình?'. Bạch Thế Tôn, con đã không hoan hỷ cũng không phản đối lời nói của Pakudha Kaccāyana. Không hoan hỷ, không phản đối, lòng không vui nhưng không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời nói ấy, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra về.

Thuyết của Nigaṇṭha Nāṭaputta

176. Bạch Thế Tôn, có một lần, con đã đến gặp Nigaṇṭha Nāṭaputta; sau khi đến, con đã cùng Nigaṇṭha Nāṭaputta trao đổi những lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi lịch sự, đáng ghi nhớ, con ngồi xuống một bên. Bạch Thế Tôn, khi đã ngồi xuống một bên, con đã nói với Nigaṇṭha Nāṭaputta điều này: 'Thưa ngài Aggivessana, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... Thưa ngài Aggivessana, có thể nào chỉ ra kết quả thiết thực hiện tại của đời sống Sa-môn trong chính đời này hay không?'

177. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Ni-kiền-tử Nātaputta đã nói với tôi điều này: ‘Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Và tâu đại vương, thế nào là vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần? Tâu đại vương, ở đây, vị Ni-kiền-tử ngăn ngừa mọi loại nước, thành tựu sự ngăn ngừa mọi điều ác, đã rũ bỏ (điều ác) bằng sự ngăn ngừa mọi điều ác, và được thấm nhuần bởi sự ngăn ngừa mọi điều ác. Tâu đại vương, chính là như vậy vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần. Tâu đại vương, khi nào vị Ni-kiền-tử được phòng hộ bằng sự phòng hộ bốn phần như vậy; thì tâu đại vương, vị Ni-kiền-tử này được gọi là người có tâm đạt đến đích, có tâm tự chế, và có tâm kiên định.’”

178. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Ni-kiền-tử Nātaputta đã giải thích về sự phòng hộ bốn phần. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Ni-kiền-tử Nātaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.”

Học thuyết của Sañcaya Belaṭṭhaputta

179. “Bạch ngài, có một lần, tôi đã đến gặp Sañcaya Belaṭṭhaputta; sau khi đến, tôi đã cùng Sañcaya Belaṭṭhaputta trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, tôi ngồi xuống một bên. Bạch ngài, khi đã ngồi xuống một bên, tôi đã nói với Sañcaya Belaṭṭhaputta điều này: ‘Thưa ngài Sañcaya, cũng như có nhiều ngành nghề thủ công này... (v.v.)... thưa ngài Sañcaya, có thể nào trình bày quả vị Sa-môn hiện chứng ngay trong đời này được không?’”

180. “Bạch ngài, khi được hỏi như vậy, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã nói với tôi điều này: ‘Nếu ngài hỏi tôi: “Có thế giới khác không?”, nếu tôi cho rằng: “Có thế giới khác”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Có thế giới khác”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải. Không có thế giới khác... (v.v.)... Vừa có vừa không có thế giới khác... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có thế giới khác... (v.v.)... Có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Vừa có vừa không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có các chúng sanh hóa sanh không... (v.v.)... Có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Vừa có vừa không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Không phải có cũng không phải không có quả dị thục của các nghiệp thiện ác không... (v.v.)... Như Lai có tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết không... (v.v.)... Nếu ngài hỏi tôi: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết phải không?”, nếu tôi cho rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”, thì tôi sẽ tuyên bố với ngài rằng: “Như Lai không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết”. Nhưng tôi không cho là như vậy, tôi không cho là thế kia, tôi không cho là khác, tôi không cho là không phải, và tôi cũng không cho là không phải không phải.’”

181. “Bạch ngài, như vậy đó, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, ví như người được hỏi về xoài lại trả lời về mít, hoặc được hỏi về mít lại trả lời về xoài; bạch ngài, cũng vậy, khi được tôi hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, Sañcaya Belaṭṭhaputta đã trả lời một cách lảng tránh. Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Vị này là người ngu dốt nhất, mê muội nhất trong số các Sa-môn và Bà-la-môn này. Làm sao mà khi được hỏi về quả vị Sa-môn hiện chứng, ông ta lại trả lời một cách lảng tránh như vậy?’ Bạch ngài, khi ấy tôi đã nghĩ rằng: ‘Làm sao một người như ta lại có thể nghĩ đến việc xua đuổi bất cứ vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang cư ngụ trong vương quốc của mình?’ Bạch ngài, tôi đã không hoan hỷ cũng không chỉ trích lời nói của Sañcaya Belaṭṭhaputta. Không hoan hỷ, không chỉ trích, lòng không vui, không thốt ra lời bất mãn, không tiếp thu, không ghi nhớ lời ấy, tôi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi.”

Quả vị Sa-môn hiện chứng thứ nhất

182. “Bạch Thế Tôn, con xin hỏi Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, có nhiều ngành nghề thủ công như thế này, chẳng hạn như: người quản tượng, người kỵ mã, người đánh xe, người bắn cung, người cầm cờ hiệu, người bày trận, người cảm tử, các vương tử ưu tú, người xung kích, các dũng sĩ, các anh hùng, các chiến sĩ mặc giáp da, các con của người nữ tỳ, người nấu ăn, người hớt tóc, người phục vụ nhà tắm, người đầu bếp, người kết hoa, người giặt giũ, người dệt vải, người đan lát, người làm gốm, người kế toán, người tính nhẩm bằng ngón tay, và bất cứ ngành nghề thủ công nào khác tương tự như vậy. Họ sống nhờ vào thành quả hữu hình của nghề nghiệp ngay trong hiện tại. Nhờ đó, họ làm cho bản thân được an lạc và sung túc, làm cho cha mẹ được an lạc và sung túc, làm cho vợ con được an lạc và sung túc, làm cho bạn bè và thuộc cấp được an lạc và sung túc. Họ thiết lập sự cúng dường hướng thượng đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn, là sự cúng dường dẫn đến cõi trời, có quả báo an lạc, đưa đến sự tái sanh vào thiên giới. Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra quả vị Sa-môn hữu hình ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?’”

183. “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nô lệ của vua, là người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’ Rồi một thời gian sau, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ. Nếu có các thuộc hạ của Đại vương đến tâu rằng: ‘Xin Đại vương biết cho, người đàn ông vốn là nô lệ, người làm công của Đại vương, người thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ; thưa Đại vương, người ấy nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia như vậy, vị ấy sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, sống tri túc với những vật tối thiểu là thức ăn và y phục, và ưa thích sống nơi vắng vẻ.’ Khi ấy, liệu Đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về đây, hãy trở lại làm nô lệ, người làm công, thức dậy trước, đi ngủ sau, vâng lời, làm vừa lòng, nói lời dễ mến, và luôn nhìn sắc mặt chủ của ta như trước’ không?”

184. “Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, sẽ đứng dậy đón chào vị ấy, sẽ mời vị ấy ngồi. Chúng con cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Và chúng con sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, hộ trì đúng theo chánh pháp cho vị ấy.”

185. “Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng, nếu sự việc là như vậy thì có quả vị Sa-môn hữu hình.” “Thưa Đại vương, đây là quả vị Sa-môn hữu hình đầu tiên ngay trong hiện tại mà Như Lai đã chỉ ra cho Đại vương.”

Quả Vị Sa-môn Hữu Hình Thứ Hai

186. “Bạch Thế Tôn, Ngài có thể chỉ ra một quả vị Sa-môn hữu hình khác ngay trong hiện tại tương tự như vậy được không?” “Thưa Đại vương, có thể được. Vậy thì, thưa Đại vương, trong trường hợp này, Như Lai sẽ hỏi lại Đại vương. Đại vương thấy thế nào thì hãy trả lời như vậy. Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, giả sử ở đây Đại vương có một người đàn ông là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải. Người ấy có thể nghĩ như sau: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa ôi, thật hy hữu thay, thưa ôi, là cảnh giới của các phước thiện, là quả báo của các phước thiện! Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, là một con người; ta cũng là một con người. Vị vua A-xà-thế của xứ Ma-kiệt-đà, con của hoàng hậu Vi-đê-hi, được cung phụng và thụ hưởng năm dục công đức, ta ngỡ như một vị trời. Còn ta là nông phu, gia chủ, người đóng thuế, người làm gia tăng của cải của vua. Ta quả thật nên làm các phước thiện. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!’”

Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư. Nếu các thuộc hạ của đại vương tâu lên rằng: ‘Tâu đại vương, xin ngài biết cho, người nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải của ngài, nay đã cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống phòng hộ thân, sống phòng hộ khẩu, sống phòng hộ ý, biết đủ với vật thực và y phục tối thiểu, ưa thích sống nơi độc cư.’ Lúc ấy, liệu đại vương có nói rằng: ‘Này các khanh, hãy bảo người ấy trở về, hãy trở lại làm nông dân, gia chủ, người nộp thuế, người làm tăng trưởng của cải cho ta’ chăng?

187. “Bạch Thế Tôn, không nên nói như vậy. Trái lại, chính chúng con sẽ đảnh lễ vị ấy, đứng dậy đón chào, mời ngồi, và cũng sẽ thỉnh mời vị ấy nhận y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Chúng con cũng sẽ sắp đặt sự bảo vệ, che chở, và hộ trì đúng pháp cho vị ấy.”

188. “Đại vương nghĩ thế nào về điều này? Nếu sự việc là như vậy, có phải là có quả Sa-môn hiện tại hay không?” “Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì có quả Sa-môn hiện tại.” “Này đại vương, đây là quả Sa-môn hiện tại thứ hai mà Như Lai đã chỉ rõ cho đại vương.”

Quả Sa-môn Cao Thượng Hơn

189. “Bạch Thế Tôn, liệu có thể chỉ ra một quả Sa-môn hiện tại khác, ngay trong đời này, vi diệu hơn và cao thượng hơn những quả Sa-môn hiện tại này không?” “Có thể, này đại vương. Vậy thì, đại vương hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Như Lai sẽ nói.” “Xin vâng, bạch Thế Tôn,” vua Ajātasattu của xứ Māgadha, con của hoàng hậu Vedehi, đã đáp lời Thế Tôn.

190. Thế Tôn đã nói điều này: “Này đại vương, ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết thế giới này cùng với cõi trời, cõi ma, cõi phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Vị ấy thuyết giảng giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch.

191. “Một gia chủ, hoặc con của gia chủ, hoặc người sinh trong một gia tộc nào khác, được nghe giáo pháp ấy. Sau khi nghe giáo pháp, người ấy có được niềm tin nơi Như Lai. Với niềm tin ấy, người ấy suy xét như sau: ‘Đời sống tại gia thì chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia thì như hư không. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia thực hành đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.’”

192. “Vào một thời khác, người ấy từ bỏ tài sản, dù ít hay nhiều, từ bỏ quyến thuộc, dù ít hay nhiều, cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

193. “Vị ấy, sau khi xuất gia như vậy, sống chế ngự với sự chế ngự của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Vị ấy có thân nghiệp và khẩu nghiệp thiện lành, có mạng sống trong sạch, đầy đủ giới hạnh, phòng hộ các căn, có chánh niệm và tỉnh giác, và biết đủ.

194. “Này đại vương, thế nào là vị tỳ khưu có giới hạnh đầy đủ? Này đại vương, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh. Vị ấy bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm quý, có lòng bi mẫn, sống vì lợi ích và hạnh phúc của tất cả chúng sanh. Đây cũng là giới của vị ấy.

“Vị ấy từ bỏ việc lấy của không cho, tránh xa việc lấy của không cho. Vị ấy chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Đây cũng là giới của vị ấy.

“Vị ấy từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống đời phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa hành vi dâm dục là pháp của thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy.

“Vị ấy từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối. Vị ấy nói lời chân thật, gắn bó với sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Đây cũng là giới của vị ấy.

Vị ấy từ bỏ lời nói đâm thọc, tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở nơi này, không đi đến nơi kia nói để gây chia rẽ những người này; nghe điều gì ở nơi kia, không đi nói với những người này để gây chia rẽ những người kia. Như vậy, vị ấy hàn gắn những người đã chia rẽ, khuyến khích những người đã đoàn kết, vui thích trong sự hòa hợp, ưa thích trong sự hòa hợp, hoan hỷ trong sự hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Ðó cũng là giới của vị ấy.

Vị ấy từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác; vị ấy nói những lời nhu hòa, êm tai, dễ thương, đi vào lòng người, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người hài lòng. Vị ấy nói những lời như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời đúng Pháp, nói lời đúng Luật, nói lời đáng được ghi nhớ, hợp thời, có lý do, có chừng mực, hợp với mục đích. Ðó cũng là giới của vị ấy.

Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối... v.v... Vị ấy dùng một bữa mỗi ngày, không ăn ban đêm, từ bỏ việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc, và các buổi trình diễn. Vị ấy tránh xa việc trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, và mỹ phẩm. Vị ấy tránh xa việc sử dụng giường cao và giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng và bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận ngũ cốc sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ nam và nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa, và lừa. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy tránh xa việc làm người đưa tin và sứ giả. Vị ấy tránh xa việc mua và bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân, tiền, và thước đo. Vị ấy tránh xa việc hối lộ, lừa đảo, gian trá, và dối trá. Vị ấy tránh xa việc cắt, giết, trói, cướp bóc, tàn phá, và bạo lực. Ðó cũng là giới của vị ấy.

Tiểu Giới đã chấm dứt.

Trung Giới

195. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm phá hoại các loại hạt giống và cây cối. Như là: các loại giống từ rễ, từ thân, từ đốt, từ ngọn, và thứ năm là từ hạt. Vị ấy tránh xa việc phá hoại các loại hạt giống và cây cối như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

196. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm hưởng thụ các vật cất chứa. Như là: cất chứa đồ ăn, cất chứa đồ uống, cất chứa y phục, cất chứa xe cộ, cất chứa giường nệm, cất chứa hương liệu, cất chứa vật thực. Vị ấy tránh xa việc hưởng thụ các vật cất chứa như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

197. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm xem các buổi trình diễn. Như là: múa, hát, nhạc, kịch, kể chuyện, vỗ tay, diễn kịch câm, đánh trống, trình diễn nghệ thuật, trò chơi nhào lộn, trò leo cột, trò rửa xương, đấu voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò, đấu dê, đấu cừu, đấu gà, đấu cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, duyệt binh, tập trận, thao diễn quân đội, xem quân đội. Vị ấy tránh xa việc xem các buổi trình diễn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

198. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm vào các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi. Như là: cờ tám ô, cờ mười ô, cờ trên không, trò nối ô, trò tung xúc xắc, trò chơi với gậy, trò vẽ tay, trò chơi với bóng, trò thổi kèn lá, trò cày bằng cày nhỏ, trò nhào lộn, trò chơi với chong chóng, trò đo bằng lá, trò chơi với xe nhỏ, trò chơi với cung nhỏ, trò đoán chữ, trò đoán ý, trò giả dạng tật nguyền. Vị ấy tránh xa các trò cờ bạc và giải trí, là nhân duyên của sự dễ duôi như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

199. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các bữa ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống chuyên tâm sử dụng các loại giường cao và giường lớn. Như là: ghế bành, giường có chân chạm hình thú, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm nhồi bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, v.v..., thảm len có lông ở hai bên, thảm len có lông ở một bên, thảm có đính ngọc, tấm lụa, thảm lớn cho mười sáu vũ nữ nhảy, yên voi, yên ngựa, yên xe, da sơn dương, da nai quý, có lọng che và có gối đỏ ở hai đầu. Vị ấy tránh xa việc sử dụng các loại giường cao và giường lớn như vậy. Ðó cũng là giới của vị ấy.

200. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc trang điểm và tô điểm thân thể như thế này. Tức là: thoa xức, xoa bóp, tắm gội, đấm bóp, soi gương, vẽ mắt, trang điểm vòng hoa, hương liệu, và thuốc thoa, dùng phấn thoa mặt, dùng kem thoa mặt, đeo vòng tay, trang sức tóc, mang gậy, mang ống thuốc, mang gươm, mang lọng, mang giày dép có trang trí, quấn khăn đội đầu, đeo ngọc, dùng phất trần, mặc y phục màu trắng có tua dài. Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm vào sự trang điểm và tô điểm thân thể như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

201. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những câu chuyện vô ích như thế này. Tức là: chuyện về vua, chuyện về kẻ trộm, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về hiểm nguy, chuyện về chiến tranh, chuyện về đồ ăn, chuyện về thức uống, chuyện về y phục, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về bà con, chuyện về xe cộ, chuyện về làng, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về xứ sở, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về bến nước, chuyện về người đã khuất, các chuyện phiếm, chuyện thế gian, chuyện biển cả, chuyện về sự tồn tại và không tồn tại. Vị ấy từ bỏ những câu chuyện vô ích như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

202. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào những lời tranh luận như thế này. Tức là: ‘Ông không biết Pháp và Luật này, tôi biết Pháp và Luật này. Làm sao ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông đã thực hành sai, còn tôi đã thực hành đúng. Lời của tôi thì hợp lý, lời của ông thì không hợp lý. Điều đáng nói trước thì ông lại nói sau, điều đáng nói sau thì ông lại nói trước. Lập luận mà ông đã dày công suy nghĩ đã bị đảo ngược. Luận điểm của ông đã bị bác bỏ. Ông đã bị bắt bẻ. Hãy đi tìm cách để gỡ lại luận điểm của mình, hoặc hãy tự gỡ rối nếu ông có thể.’ Vị ấy từ bỏ những lời tranh luận như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

203. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, lại sống chuyên tâm vào việc làm sứ giả và chạy việc vặt như thế này. Tức là: làm người đưa tin cho các vua, đại thần của vua, Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, các công tử, với những lời nhắn như: ‘Hãy đi đến nơi này, hãy từ nơi kia đến, hãy mang cái này đi, hãy mang cái kia từ nơi đó về.’ Vị ấy từ bỏ việc chuyên tâm làm sứ giả và chạy việc vặt như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

204. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ trở thành những kẻ lừa đảo, ba hoa, ra hiệu, mạt sát, và dùng lợi lộc để tìm kiếm lợi lộc. Vị ấy từ bỏ sự lừa đảo và ba hoa như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

Trung Giới đã hoàn tất.

205. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: khoa xem tướng chi phần, khoa xem điềm báo, khoa giải thích các hiện tượng bất thường, khoa giải mộng, khoa xem tướng người, khoa xem dấu chuột cắn, cúng dường bằng lửa, cúng dường bằng muỗng, cúng dường bằng trấu, cúng dường bằng tấm, cúng dường bằng gạo, cúng dường bằng bơ lỏng, cúng dường bằng dầu, cúng dường bằng miệng, cúng dường bằng máu; khoa xem tướng các bộ phận cơ thể, khoa xem đất đai, khoa chính trị, khoa ma thuật, khoa trừ tà, khoa địa thuật, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa bọ cạp, khoa chữa chuột cắn, khoa tiếng chim, khoa tiếng quạ, khoa đoán tuổi thọ, khoa chống tên bắn, khoa tiếng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

206. “Hay lại nữa, một số Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính, sau khi dùng các món ăn do tín thí cúng dường, họ mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như thế này. Tức là: xem tướng ngọc, xem tướng vải, xem tướng gậy, xem tướng giáo, xem tướng gươm, xem tướng tên, xem tướng cung, xem tướng vũ khí, xem tướng phụ nữ, xem tướng đàn ông, xem tướng bé trai, xem tướng bé gái, xem tướng nam nô, xem tướng nữ tỳ, xem tướng voi, xem tướng ngựa, xem tướng trâu, xem tướng bò đực, xem tướng bò cái, xem tướng dê, xem tướng cừu, xem tướng gà, xem tướng cút, xem tướng kỳ đà, xem tướng hoa tai, xem tướng rùa, xem tướng thú. Vị ấy từ bỏ việc mưu sinh bằng tà mạng qua những loại kiến thức thấp kém như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.

207. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Các vua sẽ xuất quân, các vua sẽ không xuất quân; các vua trong nước sẽ tiến công, các vua ngoài nước sẽ rút lui; các vua ngoài nước sẽ tiến công, các vua trong nước sẽ rút lui; các vua trong nước sẽ chiến thắng, các vua ngoài nước sẽ thất bại; các vua ngoài nước sẽ chiến thắng, các vua trong nước sẽ thất bại.’ Hoặc là: ‘Vị vua này sẽ chiến thắng, vị vua kia sẽ thất bại.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

208. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ có nguyệt thực; sẽ có nhật thực; sẽ có tinh tú giao hội; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng quỹ đạo; mặt trăng, mặt trời sẽ đi sai quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi đúng quỹ đạo; các tinh tú sẽ đi sai quỹ đạo; sẽ có sao băng; sẽ có quầng lửa; sẽ có động đất; sẽ có sấm trời; mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ bị lu mờ, sẽ trở nên trong sáng.’ Hoặc là: ‘Nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này; nhật thực sẽ có kết quả như thế này; tinh tú giao hội sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; mặt trăng, mặt trời đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi đúng quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; các tinh tú đi sai quỹ đạo sẽ có kết quả như thế này; sao băng sẽ có kết quả như thế này; quầng lửa sẽ có kết quả như thế này; động đất sẽ có kết quả như thế này; sấm trời sẽ có kết quả như thế này; việc mặt trăng, mặt trời, và các tinh tú mọc, lặn, lu mờ, hay trong sáng sẽ có kết quả như thế này.’ Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

209. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: ‘Sẽ mưa thuận; sẽ bị hạn hán; sẽ được mùa; sẽ bị mất mùa; sẽ được an ổn; sẽ có nguy hiểm; sẽ có dịch bệnh; sẽ được khỏe mạnh.’ Hoặc là các môn như: thuật đếm tay, thuật tính toán, thuật đếm tổng, thi ca, học thuyết duy vật. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

210. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ rước dâu, làm lễ gả con gái, làm cho hòa hợp, làm cho chia rẽ, làm cho tích tụ tài sản, làm cho phân tán tài sản, làm cho được yêu mến, làm cho bị ghét bỏ, phá thai, làm cho lưỡi bị cứng đơ, làm cho hàm bị cứng lại, đọc thần chú điều khiển tay, đọc thần chú làm tê liệt hàm, đọc thần chú làm điếc tai, hỏi đáp qua gương soi, hỏi đáp qua đồng nữ, hỏi đáp chư thiên, thờ phụng mặt trời, thờ phụng Đại Phạm Thiên, phun lửa ra từ miệng, gọi mời nữ thần tài lộc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

211. “Hoặc có những vị Sa-môn, Bà-la-môn, sau khi dùng các vật dụng cúng dường do tín tâm, lại mưu sinh bằng tà mạng, bằng những loại kiến thức thấp hèn như thế này. Cụ thể là: làm lễ cầu an, làm lễ cúng dường, chữa bệnh do ma quỷ, thực hành các thuật ở trong nhà đất, làm cho người ái nam ái nữ thành nam giới, làm cho nam giới thành người ái nam ái nữ, xem đất cất nhà, làm lễ cúng đất, làm phép súc miệng, làm phép tắm rửa, cúng dường bằng lửa, làm cho ói mửa, làm cho xổ瀉, làm cho xổ từ trên xuống, làm cho xổ từ dưới lên, chữa bệnh đau đầu, nhỏ dầu vào tai, nhỏ dầu vào mắt, nhỏ thuốc vào mũi, thuốc nhỏ mắt, thuốc đắp mắt, chữa bệnh về mắt, phẫu thuật lấy dị vật, chữa bệnh cho trẻ em, cho các loại thuốc gốc rễ, đắp và gỡ thuốc. Vị ấy từ bỏ tà mạng bằng những loại kiến thức thấp hèn như vậy. Đây cũng là giới của vị ấy.”

212. “Thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu ấy, sau khi đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Thưa Đại vương, ví như vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã dẹp yên kẻ thù, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do từ phía kẻ thù; cũng vậy, thưa Đại vương, vị Tỳ-khưu đã thành tựu giới hạnh như vậy, không thấy sự nguy hiểm từ bất cứ đâu, do sự thu thúc trong giới. Vị ấy, được trang bị uẩn giới cao thượng này, cảm nhận được niềm lạc thú không bị chê trách ở nội tâm. Thưa Đại vương, như vậy là vị Tỳ-khưu thành tựu giới hạnh.”

Phần Đại Giới đã hoàn tất.

Sự Thu Thúc Các Căn

213. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu sau khi nhìn thấy sắc pháp bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ nhãn căn ấy, gìn giữ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe âm thanh bằng tai... sau khi ngửi hương thơm bằng mũi... sau khi nếm vị bằng lưỡi... sau khi cảm xúc đối tượng xúc chạm bằng thân... sau khi nhận biết pháp bằng ý, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nhân duyên nào, nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp ác bất thiện là tham ái và ưu phiền sẽ xâm chiếm, vị ấy thực hành để phòng hộ ý căn ấy, gìn giữ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Vị ấy, sau khi thành tựu sự phòng hộ các căn cao quý này, cảm nhận được niềm an lạc vô nhiễm ở nội tâm. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu có các căn được hộ trì.”

Chánh niệm và Tỉnh giác

214. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu có sự tỉnh giác khi đi tới, khi đi lui; có sự tỉnh giác khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh; có sự tỉnh giác khi co tay, khi duỗi tay; có sự tỉnh giác khi mang y tăng-già-lê, bát, và y; có sự tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm; có sự tỉnh giác trong việc đại tiện, tiểu tiện; có sự tỉnh giác khi đi, khi đứng, khi ngồi, khi ngủ, khi thức, khi nói, khi im lặng. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu thành tựu chánh niệm và tỉnh giác.”

215. “Tâu Đại vương, thế nào là vị Tỳ khưu biết tri túc? Tâu Đại vương, ở đây, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, ví như loài chim có cánh, bay đi bất cứ nơi đâu, nó cũng chỉ bay đi với gánh nặng là đôi cánh của mình. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị Tỳ khưu biết tri túc với y phục đủ để che thân, với vật thực đủ để nuôi bụng. Vị ấy đi bất cứ nơi đâu, cũng chỉ mang theo y bát mà đi. Tâu Đại vương, như vậy là vị Tỳ khưu biết tri túc.”

Sự Đoạn Trừ Các Triền Cái

216. “Vị ấy, sau khi thành tựu uẩn giới cao quý này, sự phòng hộ các căn cao quý này, chánh niệm và tỉnh giác cao quý này, và sự tri túc cao quý này, tìm đến một trú xứ thanh vắng: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang sâu, động núi, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hoặc đống rơm. Vị ấy, sau khi đi khất thực về, sau bữa ăn, ngồi xuống, xếp chân thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt.”

217. “Vị ấy, sau khi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm không còn tham ái, gột sạch tâm khỏi tham ái. Sau khi từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh hữu tình, gột sạch tâm khỏi sân hận. Sau khi từ bỏ hôn trầm và thụy miên, vị ấy sống thoát khỏi hôn trầm và thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gột sạch tâm khỏi hôn trầm và thụy miên. Sau khi từ bỏ trạo cử và hối quá, vị ấy sống không trạo cử, với nội tâm an tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo cử và hối quá. Sau khi từ bỏ hoài nghi, vị ấy sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, gột sạch tâm khỏi hoài nghi.”

218. “Tâu Đại vương, ví như một người vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của người ấy được thành công. Người ấy vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã vay nợ để làm ăn. Công việc làm ăn của ta đã thành công. Ta vừa trả hết được món nợ gốc cũ, lại vừa có dư tiền để nuôi vợ con.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.”

219. “Tâu Đại vương, ví như một người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; người ấy ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Một thời gian sau, người ấy khỏi được bệnh ấy; người ấy ăn ngon, và trong thân có sức lực. Người ấy suy nghĩ rằng: ‘Trước đây, ta đã bị bệnh, đau khổ, ốm nặng; ta ăn không ngon, và trong thân không có sức lực. Nay ta đã khỏi được bệnh ấy; ta ăn ngon, và trong thân có sức lực.’ Do nhân duyên ấy, người ấy có được sự hân hoan, đạt được sự hoan hỷ.”

220. “Tâu Đại vương, ví như có người bị giam trong ngục. Một thời gian sau, người ấy được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự, tài sản không bị hao tổn chút nào. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta bị giam trong ngục, nay ta đã được ra khỏi ngục một cách an toàn, vô sự. Và tài sản của ta không bị hao tổn chút nào.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

221. “Tâu Đại vương, ví như có người là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Một thời gian sau, người ấy được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta là nô lệ, không tự chủ, phụ thuộc người khác, không thể đi đến nơi mình muốn. Nay ta đã được giải thoát khỏi thân phận nô lệ, được tự chủ, không phụ thuộc người khác, được tự do, có thể đi đến nơi mình muốn.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

222. “Tâu Đại vương, ví như có người có tài sản, có của cải, đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Một thời gian sau, người ấy vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Trước kia ta có tài sản, có của cải, đã đi vào con đường dài qua sa mạc đói kém, hiểm nguy. Nay ta đã vượt qua sa mạc ấy một cách an toàn, đến được vùng ven làng yên ổn, không hiểm nguy.’ Do nhân duyên ấy, người ấy được hân hoan, đạt được hoan hỷ.

223. “Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này chưa được đoạn trừ nơi tự thân mình như là món nợ, như là bệnh tật, như là nhà tù, như là thân phận nô lệ, như là con đường dài qua sa mạc.

224. “Tâu Đại vương, ví như không còn nợ, như không còn bệnh, như được giải thoát khỏi tù ngục, như được tự do, như đến nơi yên ổn; tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân mình.

225. “Khi vị ấy quán thấy năm triền cái này đã được đoạn trừ nơi tự thân, sự hân hoan sanh khởi; khi hân hoan, hỷ sanh khởi; khi tâm có hỷ, thân được khinh an; người có thân khinh an cảm thọ lạc; khi có lạc, tâm được định tĩnh.

Sơ Thiền

226. “Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh.

227. “Tâu Đại vương, ví như một người thợ tắm lành nghề hay đệ tử của người thợ tắm, rắc bột tắm vào chậu đồng, rồi vẩy nước vào nhào trộn. Cục bột tắm ấy được thấm đẫm, bao bọc, thấm nhuần cả trong lẫn ngoài bởi nước, mà không chảy rỉ ra. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do ly dục sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây.

228. “Tâu Đại vương, lại nữa, vị Tỳ khưu diệt tầm và tứ, chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái nội tĩnh, tâm chuyên nhất, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh. Vị ấy làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh.

229. “Tâu Đại vương, ví như có một hồ nước sâu, có nước nguồn trào lên. Hồ ấy không có cửa nước vào ở phương đông, không có ở phương nam, không có ở phương tây, không có ở phương bắc, và trời cũng không thường xuyên đổ mưa xuống. Tuy nhiên, từ chính hồ nước ấy, dòng nước mát trào lên làm cho chính hồ nước ấy được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi nước mát. Không có một nơi nào trong toàn bộ hồ nước ấy mà không được thấm nhuần bởi nước mát. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị Tỳ khưu làm cho chính thân này được thấm nhuần, tràn ngập, sung mãn, lan khắp bởi hỷ lạc do định sanh. Không có một nơi nào trong toàn thân của vị ấy mà không được thấm nhuần bởi hỷ lạc do định sanh. Tâu Đại vương, đây cũng là quả sa môn hiện chứng, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả sa môn hiện chứng trước đây.

230. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do ly hỷ nên trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm lạc thọ, điều mà các bậc Thánh gọi là: ‘Xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

231. Tâu Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có những bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, không vươn lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng ngập chìm trong nước; những bông sen ấy từ chóp đến gốc đều được thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy bởi nước mát lạnh, không có một chỗ nào của toàn thể các bông sen xanh, sen hồng, hay sen trắng ấy mà không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

Thiền Thứ Tư

232. Lại nữa, tâu Đại vương, vị tỳ khưu do xả lạc, xả khổ, và do hỷ ưu đã diệt từ trước, nên chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần.

233. Tâu Đại vương, ví như một người ngồi, trùm khắp cả đầu bằng một tấm vải trắng, không có một chỗ nào trên toàn thân của người ấy mà không được tấm vải trắng ấy che khắp. Cũng vậy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu ngồi, thấm nhuần thân này với tâm thuần tịnh, trong sáng, không có một chỗ nào trên toàn thân của vị ấy mà không được tâm thuần tịnh, trong sáng ấy thấm nhuần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

Tuệ Minh Sát

235. Tâu Đại vương, ví như có một viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất. Trong đó có một sợi chỉ được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt. Một người có mắt sáng, cầm nó trong tay, sẽ quán xét rằng: ‘Đây là viên ngọc bích lưu ly đẹp đẽ, thuần chủng, tám cạnh, được gia công khéo léo, trong suốt, sáng sủa, không vẩn đục, đầy đủ mọi phẩm chất; và trong đó có sợi chỉ này được xỏ qua, màu xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc trắng, hoặc màu vàng nhạt.’ Cũng vậy, tâu Đại vương, khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị tỳ khưu hướng tâm, dẫn tâm đến trí kiến. Vị ấy tuệ tri như sau: ‘Thân này của ta có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bản chất vô thường, phải chà xát, thoa bóp, tan rã, hủy hoại; và thức này của ta y cứ vào đây, bị ràng buộc vào đây.’ Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu sa môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu sa môn hiện tại trước kia.

Trí Về Thần Thông Do Ý Tạo

236. Khi tâm đã được định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa tạo thân do ý làm ra. Từ thân này, vị ấy hóa tạo ra một thân khác, có sắc, do ý làm ra, có đủ tất cả các chi phần lớn nhỏ, không thiếu căn.

237. Tâu Đại vương, ví như có người rút lõi sậy ra khỏi cây sậy. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là cây sậy, đây là lõi sậy. Cây sậy là khác, lõi sậy là khác. Chính từ cây sậy mà lõi sậy được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người rút gươm ra khỏi vỏ. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là gươm, đây là vỏ. Gươm là khác, vỏ là khác. Chính từ vỏ mà gươm được rút ra.’ Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như có người lôi con rắn ra khỏi lốt da. Người ấy suy nghĩ như sau: ‘Đây là con rắn, đây là lốt da. Con rắn là khác, lốt da là khác. Chính từ lốt da mà con rắn được lôi ra.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến việc hóa hiện thân do ý tạo thành. Vị ấy từ thân này hóa hiện ra một thân khác có sắc, do ý tạo thành, có đủ tất cả các bộ phận lớn nhỏ, không thiếu sót các căn. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

Thần Túc Thông Minh

238. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên.

239. Tâu Đại vương, ví như người thợ gốm khéo léo hoặc người học việc của thợ gốm, với đất sét đã được nhồi kỹ, muốn làm loại đồ vật nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ ngà khéo léo hoặc người học việc của thợ ngà, với ngà đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ vật bằng ngà nào thì làm và hoàn thành loại đồ vật ấy. Hoặc nữa, tâu Đại vương, ví như người thợ vàng khéo léo hoặc người học việc của thợ vàng, với vàng đã được chế tác tốt, muốn làm loại đồ trang sức bằng vàng nào thì làm và hoàn thành loại đồ trang sức ấy. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến các loại thần thông. Vị ấy chứng đắc được các loại thần thông khác nhau: một người hiện ra nhiều người, nhiều người hiện ra một người; hiện hình, tàng hình; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; trồi lên lặn xuống trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không bị chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh. Vị ấy dùng tay chạm đến, rờ đến mặt trăng và mặt trời vốn có đại thần lực, đại oai đức như thế. Vị ấy dùng thân để làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

Thiên Nhĩ Thông Minh

240. Vị ấy, với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần.

241. Tâu Đại vương, ví như có người đi trên đường dài. Người ấy nghe được tiếng trống lớn, tiếng trống cơm, tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la. Người ấy suy nghĩ: ‘Đây là tiếng trống lớn,’ ‘Đây là tiếng trống cơm,’ ‘Đây là tiếng tù và, trống nhỏ, và phèng la.’ Cũng thế ấy, tâu Đại vương, vị tỳ khưu với tâm được định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến thiên nhĩ giới. Vị ấy với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu nhân, nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và cao diệu hơn những quả báu Sa-môn hiện tại trước đây.

Tha Tâm Thông Minh

242. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’.

243. Tâu Đại vương, ví như người nữ hay người nam, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi bóng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng chói, hoặc trong bát nước trong, nếu có tỳ vết thì biết là ‘có tỳ vết’, hoặc nếu không có tỳ vết thì biết là ‘không có tỳ vết’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Tha Tâm Thông. Vị ấy với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác: tâm có tham, vị ấy biết là ‘tâm có tham’; hoặc tâm không tham, vị ấy biết là ‘tâm không tham’; tâm có sân, vị ấy biết là ‘tâm có sân’; hoặc tâm không sân, vị ấy biết là ‘tâm không sân’; tâm có si, vị ấy biết là ‘tâm có si’; hoặc tâm không si, vị ấy biết là ‘tâm không si’; tâm co rút, vị ấy biết là ‘tâm co rút’; hoặc tâm tán loạn, vị ấy biết là ‘tâm tán loạn’; tâm quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm quảng đại’; hoặc tâm không quảng đại, vị ấy biết là ‘tâm không quảng đại’; tâm hữu hạn, vị ấy biết là ‘tâm hữu hạn’; hoặc tâm vô thượng, vị ấy biết là ‘tâm vô thượng’; tâm có định, vị ấy biết là ‘tâm có định’; hoặc tâm không định, vị ấy biết là ‘tâm không định’; tâm được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm được giải thoát’; hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết là ‘tâm không được giải thoát’. Tâu Đại vương, đây cũng là quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu của đời sống sa-môn, thiết thực hiện tại đã được nói đến trước đây.

Túc Mạng Minh

244. Vị ấy, khi tâm được định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xuôi tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại kiếp, nhiều thành hoại kiếp. ‘Tại nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở nơi kia. Tại đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, giai cấp như thế, thức ăn như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh ra ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các tướng trạng và chi tiết.

245. “Tâu Đại vương, ví như có người đàn ông đi từ làng mình đến một làng khác, rồi từ làng ấy lại đi đến một làng khác nữa. Sau đó, người ấy từ làng đó trở về chính làng của mình. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Ta đã từ làng mình đi đến làng kia. Ở đó, ta đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Rồi từ làng ấy, ta lại đi đến làng nọ. Ở đó, ta cũng đã đứng như thế này, ngồi như thế này, nói như thế này, im lặng như thế này. Ta, người ấy, từ làng đó đã trở về chính làng của mình.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Túc Mạng Minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. ‘Tại nơi kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở nơi nọ. Tại đó, ta cũng có tên như thế này, dòng họ như thế này, dung sắc như thế này, thức ăn như thế này, cảm thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ như thế này. Sau khi chết từ nơi đó, ta đã sanh ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.”

Thiên Nhãn Minh

246. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình.”

247. “Tâu Đại vương, ví như có một lâu đài ở giữa ngã tư đường. Tại đó, một người có mắt sáng đứng trên lầu có thể thấy những người đang đi vào nhà, đi ra khỏi nhà, đi lại trên đường phố, và ngồi ở giữa ngã tư. Người ấy có thể nghĩ rằng: ‘Những người này đang đi vào nhà, những người này đang đi ra, những người này đang đi lại trên đường phố, những người này đang ngồi ở giữa ngã tư.’ Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ-khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, vững chắc, hướng tâm, chú tâm đến Sanh Tử Minh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú. Vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ các hành vi theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ các hành vi theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, cõi trời.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của mình. Tâu Đại vương, đây cũng là một quả báu thiết thực của đời sống sa-môn, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả báu thiết thực của đời sống sa-môn đã nói trước đây.”

Lậu Tận Minh

248. “Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’.”

249. “Tâu Đại vương, ví như ở trên đỉnh núi có một hồ nước trong, rất trong, không vẩn đục. Ở đó, một người có mắt đứng trên bờ có thể thấy cả vỏ sò, vỏ hến, cả sỏi đá, cả đàn cá đang bơi lội hay đứng yên. Vị ấy có thể nghĩ như sau: ‘Hồ nước này trong, rất trong, không vẩn đục. Trong đó có những vỏ sò, vỏ hến, sỏi đá, và đàn cá này đang bơi lội và đứng yên’. Tâu Đại vương, cũng vậy, vị tỳ khưu, với tâm định tĩnh, trong sạch, sáng chói, không tỳ vết, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, không lay động như vậy, bèn hướng tâm, xu hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là tập khởi của các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy tuệ tri rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Tâu Đại vương, đây chính là quả Sa-môn hiện tại, thù thắng hơn và vi diệu hơn những quả Sa-môn hiện tại trước đây. Và tâu Đại vương, ngoài quả Sa-môn hiện tại này, không có quả Sa-môn hiện tại nào khác cao thượng hơn hay vi diệu hơn.”

Sự công nhận vua Ajātasattu là một cận sự nam

250. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, bạch Thế Tôn, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng Tỳ khưu. Mong Thế Tôn nhận con là một cận sự nam, từ nay cho đến trọn đời đã quy y. Bạch Thế Tôn, một lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, mê muội, bất thiện, là con, vì lý do vương quyền, đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Mong Thế Tôn chấp nhận lỗi lầm ấy của con là một lỗi lầm, để con có thể phòng hộ trong tương lai’.

251. “Tâu Đại vương, thật vậy, một lỗi lầm đã xâm chiếm ngài, do ngài ngu si, mê muội, bất thiện, là ngài đã đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương. Nhưng vì, tâu Đại vương, ngài đã thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng tôi chấp nhận lỗi lầm ấy của ngài. Tâu Đại vương, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, là người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng pháp, và đạt đến sự phòng hộ trong tương lai.”

252. Khi được nói như vậy, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, vậy bây giờ chúng con xin đi, chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm’. ‘Tâu Đại vương, bây giờ ngài nghĩ là thời điểm thích hợp’. Bấy giờ, vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi ra về.

253. Bấy giờ, khi vua A-xà-thế xứ Ma-kiệt-đà, con của bà Vi-đê-hi, vừa ra về không lâu, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự đào bới (nền tảng của mình). Này các Tỳ khưu, nhà vua này đã tự hủy hoại. Này các Tỳ khưu, nếu nhà vua này đã không đoạt mạng sống của phụ thân, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương, thì ngay tại chỗ ngồi này, pháp nhãn không bụi, không nhơ đã khởi lên cho vị ấy rồi’. Thế Tôn đã nói điều này. Các Tỳ khưu ấy, với tâm hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Thế Tôn.

Dứt Kinh Sa Môn Quả, thứ hai.