5. Kinh Janavasabha

Lời Thọ Ký Về Dân Làng Nātikā

273. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở làng Nātika, tại nhà gạch. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự đã qua đời, đã mệnh chung ở các xứ lân cận, ở các xứ Kāsi, Kosala, Vajji, Malla, Ceti, Vaṃsa, Kuru, Pañcāla, Majjha, Sūrasena: ‘Vị này đã sanh ở nơi kia, vị này đã sanh ở nơi kia. Hơn năm mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy. Hơn chín mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, và do tham, sân, si đã được làm cho muội lược, là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế giới này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau. Hơn năm trăm vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, là bậc Dự Lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ hướng đến sự giác ngộ hoàn toàn.’

274. Các vị cận sự ở Nātika đã nghe được rằng: ‘Đức Thế Tôn được cho là đã tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự đã qua đời, đã mệnh chung ở các xứ lân cận, ở các xứ Kāsi, Kosala, Vajji, Malla, Ceti, Vaṃsa, Kuru, Pañcāla, Majjha, Sūrasena: “Vị này đã sanh ở nơi kia, vị này đã sanh ở nơi kia. Hơn năm mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy. Hơn chín mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, và do tham, sân, si đã được làm cho muội lược, là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế giới này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau. Hơn năm trăm vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, là bậc Dự Lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ hướng đến sự giác ngộ hoàn toàn.”’ Và do đã nghe được lời giải đáp của đức Thế Tôn, các vị cận sự ở Nātika đã được hài lòng, hoan hỷ, phấn khởi và vui mừng.

275. Tôn giả Ānanda đã nghe được rằng: ‘Đức Thế Tôn được cho là đã tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự đã qua đời, đã mệnh chung ở các xứ lân cận, ở các xứ Kāsi, Kosala, Vajji, Malla, Ceti, Vaṃsa, Kuru, Pañcāla, Majjha, Sūrasena: “Vị này đã sanh ở nơi kia, vị này đã sanh ở nơi kia. Hơn năm mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở tại nơi ấy, không còn trở lại từ thế giới ấy. Hơn chín mươi vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, và do tham, sân, si đã được làm cho muội lược, là bậc Nhất Lai, chỉ trở lại thế giới này một lần nữa rồi sẽ chấm dứt khổ đau. Hơn năm trăm vị cận sự ở Nātika đã qua đời, đã mệnh chung, do đã đoạn tận ba kiết sử, là bậc Dự Lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ hướng đến sự giác ngộ hoàn toàn.” Và do đã nghe được lời giải đáp của đức Thế Tôn, các vị cận sự ở Nātika đã được hài lòng, hoan hỷ, phấn khởi và vui mừng.’

Lời trình bày của Ānanda

276. Rồi tôn giả Ānanda đã khởi lên suy nghĩ này: ‘Cũng có những vị cận sự người xứ Māgadha này, đông đảo và kỳ cựu, đã qua đời, đã mệnh chung. Ta nghĩ rằng xứ Aṅga và Māgadha đã trở nên trống vắng các vị cận sự người Aṅga và Māgadha đã qua đời, đã mệnh chung. Và họ đã có niềm tin vào đức Phật, có niềm tin vào Giáo Pháp, có niềm tin vào Tăng chúng, và là những người thực hành viên mãn các giới. Họ đã qua đời, đã mệnh chung, nhưng chưa được đức Thế Tôn tuyên bố; việc tuyên bố về họ cũng sẽ là điều tốt lành; nhiều người sẽ có được niềm tin, và nhờ đó sẽ đi đến cõi lành. Và cũng có vị vua xứ Māgadha này, Seniya Bimbisāra, là vị vua đúng Pháp, một vị Pháp vương, người mưu cầu lợi ích cho các vị bà-la-môn và gia chủ, cho dân thị thành và thôn quê. Và người ta vẫn còn sống trong khi tán dương ngài rằng: ‘Vị vua đúng Pháp, vị Pháp vương ấy đã làm cho chúng ta được an lạc rồi mệnh chung; chúng ta đã sống thoải mái trong vương quốc của vị vua đúng Pháp, vị Pháp vương ấy.’ Và ngài cũng đã có niềm tin vào đức Phật, có niềm tin vào Giáo Pháp, có niềm tin vào Tăng chúng, và là người thực hành viên mãn các giới. Và người ta cũng đã nói như vầy: ‘Cho đến lúc lâm chung, vua Seniya Bimbisāra xứ Māgadha vẫn tán dương đức Thế Tôn rồi mệnh chung.’ Ngài đã qua đời, đã mệnh chung, nhưng chưa được đức Thế Tôn tuyên bố. Việc tuyên bố về ngài cũng sẽ là điều tốt lành; nhiều người sẽ có được niềm tin, và nhờ đó sẽ đi đến cõi lành. Và sự giác ngộ hoàn toàn của đức Thế Tôn đã xảy ra ở xứ Māgadha. Nơi mà sự giác ngộ hoàn toàn của đức Thế Tôn đã xảy ra là ở xứ Māgadha, vậy tại sao ở nơi ấy đức Thế Tôn lại không tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự người Māgadha đã qua đời, đã mệnh chung? Nếu đức Thế Tôn không tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự người Māgadha đã qua đời, đã mệnh chung, thì các vị cận sự người Māgadha sẽ bị nản lòng; khi mà các vị cận sự người Māgadha sẽ bị nản lòng, tại sao đức Thế Tôn lại không tuyên bố về họ?’

277. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, nhân vì các vị cận sự nam ở xứ Māgadha, một mình ở nơi thanh vắng, sau khi đã suy ngẫm về điều này, vào lúc hừng đông của ban đêm, sau khi đã thức dậy, đi đến nơi Thế Tôn đang ngự; sau khi đã đến, đã đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, con đã nghe điều này: ‘Hình như Thế Tôn tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự nam ở các xứ lân cận đã mệnh chung, đã qua đời: ở các xứ Kāsi và Kosala, ở các xứ Vajji và Malla, ở các xứ Ceti và Vaṃsa, ở các xứ Kuru và Pañcāla, ở các xứ Majjha và Sūrasena: “Người này đã sanh ở nơi kia, người kia đã sanh ở nơi nọ.” Hơn năm mươi vị cận sự nam người Nātika đã mệnh chung, đã qua đời, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là các vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở nơi ấy, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. Hơn chín mươi vị cận sự nam người Nātika đã mệnh chung, đã qua đời, do sự đoạn tận ba kiết sử, do sự suy yếu của tham, sân, và si, là các vị Nhất lai, sau khi đến thế gian này chỉ một lần, sẽ tận cùng khổ đau. Hơn năm trăm vị cận sự nam người Nātika đã mệnh chung, đã qua đời, do sự đoạn tận ba kiết sử, là các vị Nhập lưu, có đặc tính không bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn hướng đến sự giác ngộ.’ Và do điều ấy, các vị cận sự nam người Nātika đã hoan hỷ, đã phấn khởi, đã sanh khởi niềm vui và hân hoan sau khi nghe lời giải đáp của Thế Tôn.” “Và bạch ngài, những vị cận sự nam người Māgadha này cũng đã có mặt, rất nhiều và cũng là những người kỳ cựu, đã mệnh chung, đã qua đời. Con nghĩ rằng xứ Aṅga và Magadha trống vắng các vị cận sự nam người Aṅga và Māgadha đã mệnh chung, đã qua đời. Và bạch ngài, những vị ấy cũng đã có niềm tin nơi đức Phật, có niềm tin nơi Pháp, có niềm tin nơi Tăng, là những người thực hành trọn vẹn các giới. Những vị ấy đã mệnh chung, đã qua đời, chưa được Thế Tôn tuyên bố. Lành thay, nếu có lời tuyên bố về họ, nhiều người sẽ có niềm tin, do đó sẽ đi đến cõi lành. “Và bạch ngài, vị vua này của xứ Māgadha, Seniya Bimbisāra, cũng là người sống đúng Pháp, là một vị Pháp vương, người mang lại lợi ích cho các vị Bà-la-môn và gia chủ, và cho cả những người ở thị trấn và thôn quê. Và người ta vẫn còn ca ngợi ngài như vầy: ‘Vị Pháp vương sống đúng Pháp ấy, sau khi đã làm cho chúng ta được an lạc, đã qua đời. Chúng ta đã sống thoải mái như vậy trong vương quốc của vị Pháp vương sống đúng Pháp ấy.’ Và bạch ngài, vị ấy cũng đã có niềm tin nơi đức Phật, có niềm tin nơi Pháp, có niềm tin nơi Tăng, là người thực hành trọn vẹn các giới. Và người ta cũng đã nói như vầy: ‘Cho đến lúc lâm chung, vua Seniya Bimbisāra của xứ Māgadha vẫn ca ngợi Thế Tôn rồi qua đời.’ Vị ấy đã mệnh chung, đã qua đời, chưa được Thế Tôn tuyên bố. Lành thay, nếu có lời tuyên bố về ngài, nhiều người sẽ có niềm tin, do đó sẽ đi đến cõi lành. “Và bạch ngài, sự giác ngộ của Thế Tôn đã xảy ra ở xứ Magadha. Bạch ngài, ở nơi nào mà sự giác ngộ của Thế Tôn đã xảy ra, ở xứ Magadha, tại sao ở đó Thế Tôn lại không tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự nam người Māgadha đã mệnh chung, đã qua đời? Và bạch ngài, nếu Thế Tôn không tuyên bố về sự tái sanh của các vị cận sự nam người Māgadha đã mệnh chung, đã qua đời, do đó các vị cận sự nam người Māgadha sẽ buồn lòng; và do điều gì mà các vị cận sự nam người Māgadha sẽ buồn lòng, tại sao Thế Tôn lại không tuyên bố về họ?” Tôn giả Ānanda, nhân vì các vị cận sự nam người Māgadha, sau khi đã trình bày câu chuyện một cách gián tiếp trước mặt Thế Tôn, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đã đảnh lễ Thế Tôn, sau khi đi nhiễu bên phải, rồi ra đi.

278. Khi ấy, Thế Tôn, không lâu sau khi Tôn giả Ānanda ra đi, vào buổi sáng, sau khi đã đắp y, đã cầm y bát, đi vào làng Nātika để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Nātika, sau buổi ăn, sau khi trở về từ nơi khất thực, đã rửa chân, đi vào ngôi nhà gạch, và nhân vì các vị cận sự nam người Māgadha, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã quán xét tất cả bằng tâm, đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn: “Ta sẽ biết được cảnh giới và đời sau của họ, những vị tôn giả ấy có cảnh giới nào, có đời sau nào.” Thế Tôn đã thấy các vị cận sự nam người Māgadha: “Những vị tôn giả ấy có cảnh giới như vậy, có đời sau như vậy.” Khi ấy, Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi đã xuất khỏi nơi độc cư, đã đi ra khỏi ngôi nhà gạch, đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn trong bóng mát của tu viện.

279. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có vẻ ngoài thật an tịnh, sắc diện của Thế Tôn thật rạng rỡ dường như tỏa sáng do các căn được trong sạch. Bạch Thế Tôn, chắc hẳn hôm nay Thế Tôn đã an trú bằng một sự an trú an tịnh?’ ‘Này Ānanda, chính về vấn đề liên quan đến các người cận sự ở xứ Māgadha mà ngươi đã nói chuyện một cách gián tiếp trước mặt ta rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, chính về vấn đề đó, sau khi đi khất thực ở Nātika, sau bữa ăn, từ nơi khất thực trở về, rửa chân xong, ta đã đi vào ngôi nhà gạch, và liên quan đến các người cận sự ở xứ Māgadha, ta đã chú tâm, tác ý, tổng hợp tất cả trong tâm, rồi ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn với ý nghĩ: “Ta sẽ biết được cảnh giới, đời sau của họ, những vị ấy có cảnh giới nào, có đời sau ra sao.” Này Ānanda, ta đã thấy các người cận sự ở xứ Māgadha, thấy được “những vị ấy có cảnh giới nào, có đời sau ra sao.”’

Dạ xoa Janavasabha

280. ‘Này Ānanda, khi ấy, một dạ xoa ẩn mình đã cất lên tiếng nói: ‘Con là Janavasabha, bạch Thế Tôn; con là Janavasabha, bạch Thiện Thệ!’ Này Ānanda, trước đây ngươi có nhớ là đã từng nghe một danh xưng như vậy, tức là Janavasabha không?’

‘Bạch Thế Tôn, con không nhớ là trước đây đã từng nghe một danh xưng như vậy, tức là Janavasabha. Tuy nhiên, bạch Thế Tôn, khi nghe danh xưng ‘Janavasabha’, lông của con đã dựng đứng cả lên. Bạch Thế Tôn, con đã nghĩ thế này: ‘Chắc hẳn vị dạ xoa có danh xưng được đặt hay như vậy, tức là Janavasabha, không phải là một dạ xoa tầm thường.’ ‘Này Ānanda, ngay sau khi tiếng nói phát ra, một dạ xoa có dung sắc tuyệt vời đã hiện ra trước mặt ta. Vị ấy lại cất tiếng nói lần thứ hai: ‘Con là Bimbisāra, bạch Thế Tôn; con là Bimbisāra, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, đây là lần thứ bảy con tái sanh làm bạn đồng hành của đại vương Vessavaṇa. Sau khi mệnh chung từ đó, con có khả năng trở thành một vị vua loài người.’

Bảy lần từ cõi này, bảy lần từ cõi kia, mười bốn vòng luân hồi; con nhớ rõ nơi trú ngụ, nơi con đã sống trước đây.

281. ‘Bạch Thế Tôn, từ lâu con đã không còn bị rơi vào đọa xứ, con biết rõ mình không còn bị rơi vào đọa xứ, và con có hy vọng đạt được quả Nhất lai.’ ‘Thật kỳ diệu thay, Tôn giả dạ xoa Janavasabha, thật hy hữu thay, Tôn giả dạ xoa Janavasabha. Ngươi nói rằng: “Bạch Thế Tôn, từ lâu con đã không còn bị rơi vào đọa xứ, con biết rõ mình không còn bị rơi vào đọa xứ,” và ngươi cũng nói: “và con có hy vọng đạt được quả Nhất lai.” Vậy do nhân duyên nào mà Tôn giả dạ xoa Janavasabha biết được sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải ngoài giáo pháp của Ngài; bạch Thiện Thệ, không phải ngoài giáo pháp của Ngài. Bạch Thế Tôn, kể từ khi con có niềm tin bất động nơi Thế Tôn, từ đó về sau, trong một thời gian dài, con đã không còn bị rơi vào đọa xứ, con biết rõ mình không còn bị rơi vào đọa xứ, và con có hy vọng đạt được quả Nhất lai. Bạch Thế Tôn, ở đây, con được đại vương Vessavaṇa phái đi đến chỗ đại vương Virūḷhaka vì một công việc nào đó. Trên đường đi, con đã thấy Thế Tôn đi vào ngôi nhà gạch, và liên quan đến các người cận sự ở xứ Māgadha, Ngài đã chú tâm, tác ý, tổng hợp tất cả trong tâm, rồi ngồi xuống với ý nghĩ: “Ta sẽ biết được cảnh giới, đời sau của họ, những vị ấy có cảnh giới nào, có đời sau ra sao.” Bạch Thế Tôn, thật không có gì đáng ngạc nhiên khi con đã được nghe và ghi nhận trực tiếp từ đại vương Vessavaṇa khi ngài nói trong hội chúng đó rằng: “Những vị ấy có cảnh giới như thế này, có đời sau như thế kia.” Bạch Thế Tôn, con đã nghĩ thế này: ‘Ta sẽ đến yết kiến Thế Tôn, và sẽ trình báo việc này lên Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, đây là hai lý do khiến con đến yết kiến Thế Tôn.’

282. ‘Bạch ngài, vào những ngày trước, những ngày xa xưa hơn, vào ngày Bố-tát thứ mười lăm, vào đêm trăng tròn, mùa an cư kiết hạ đã trọn, hầu hết tất cả chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đều ngồi lại với nhau, tụ họp lại trong pháp đường Sudhammā. Và một hội chúng chư thiên đông đảo ngồi xung quanh, và bốn vị Đại vương ngồi ở bốn phương. Ở phương đông, đại vương Dhataraṭṭha ngồi hướng về phương tây, với chư thiên vây quanh. Ở phương nam, đại vương Virūḷhaka ngồi hướng về phương bắc, với chư thiên vây quanh. Ở phương tây, đại vương Virūpakkha ngồi hướng về phương đông, với chư thiên vây quanh. Ở phương bắc, đại vương Vessavaṇa ngồi hướng về phương nam, với chư thiên vây quanh. Bạch ngài, khi hầu hết tất cả chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đều ngồi lại với nhau, tụ họp lại trong pháp đường Sudhammā, và một hội chúng chư thiên đông đảo ngồi xung quanh, và bốn vị Đại vương ngồi ở bốn phương, đây là chỗ ngồi của họ; sau đó mới đến chỗ ngồi của chúng con. Bạch ngài, những vị thiên nào đã thực hành phạm hạnh dưới thời Đức Thế Tôn và nay vừa mới sanh lên cõi trời Ba Mươi Ba, những vị ấy vượt trội hơn các vị thiên khác về sắc đẹp và danh tiếng. Do đó, bạch ngài, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba lấy làm hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan và vui mừng rằng: ‘Này các bạn, quả thật các cõi trời đang được sung mãn, còn các cõi a-tu-la đang bị suy giảm.’ Bấy giờ, bạch ngài, Sakka, vua của chư thiên, thấy được sự hoan hỷ của chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba, liền tùy hỷ bằng những câu kệ này:

‘Này các bạn, quả thật chư thiên cõi Ba Mươi Ba cùng với vua trời Inda, đang đảnh lễ Đức Như Lai và tán thán sự khéo thuyết của Chánh pháp, đều hoan hỷ.

Khi thấy các vị thiên mới, những vị có sắc đẹp và danh tiếng, đã đến đây sau khi thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Đấng Thiện Thệ.

Những vị đệ tử của bậc Trí tuệ Rộng lớn, đã đạt đến sự đặc thù ở đây, các vị ấy vượt trội hơn các vị thiên khác về sắc đẹp, danh tiếng, và tuổi thọ.

Thấy điều này, chư thiên cõi Ba Mươi Ba cùng với vua trời Inda, đang đảnh lễ Đức Như Lai và tán thán sự khéo thuyết của Chánh pháp, đều hoan hỷ.’

‘Do đó, bạch ngài, chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba lại càng hoan hỷ, phấn khởi, hân hoan và vui mừng hơn nữa rằng: ‘Này các bạn, quả thật các cõi trời đang được sung mãn, còn các cõi a-tu-la đang bị suy giảm.’ Bấy giờ, bạch ngài, sau khi đã suy xét và bàn bạc về mục đích mà chư thiên cõi Ba Mươi Ba đã ngồi lại và tụ họp trong pháp đường Sudhammā, bốn vị Đại vương, về vấn đề ấy, đã được nghe lời chỉ dạy, và về vấn đề ấy, đã được nghe lời giáo huấn lại, vẫn đứng yên tại chỗ ngồi của mình, chưa rời đi.

Các vị vua ấy, đã được nghe lời chỉ dạy, đã tiếp nhận lời giáo huấn, với tâm ý trong sáng và an tịnh, đã đứng yên tại chỗ ngồi của mình.

283. ‘Bấy giờ, bạch ngài, ở phương bắc, một ánh sáng vĩ đại phát sanh, một hào quang hiện ra, vượt xa cả thần lực của chư thiên. Bấy giờ, bạch ngài, Sakka, vua của chư thiên, nói với chư thiên cõi Ba Mươi Ba rằng: ‘Này các bạn, quả thật các điềm báo đang được nhìn thấy, một ánh sáng vĩ đại đang phát sanh, một hào quang đang hiện ra, Phạm thiên sẽ xuất hiện. Đây chính là điềm báo trước cho sự xuất hiện của Phạm thiên, tức là ánh sáng phát sanh, hào quang hiện ra.’

‘Khi các điềm báo được nhìn thấy, Phạm thiên sẽ xuất hiện; Hào quang rộng lớn, vĩ đại này chính là điềm báo của Phạm thiên.’

Câu chuyện về Phạm thiên Sanankumāra

284. ‘Bấy giờ, bạch ngài, chư thiên cõi Ba Mươi Ba ngồi xuống tại chỗ ngồi của mình, nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ tìm hiểu về ánh sáng này, xem kết quả của nó sẽ ra sao, chỉ sau khi chứng kiến tận mắt, chúng ta mới rời đi.’ Bốn vị Đại vương cũng ngồi xuống tại chỗ ngồi của mình, nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ tìm hiểu về ánh sáng này, xem kết quả của nó sẽ ra sao, chỉ sau khi chứng kiến tận mắt, chúng ta mới rời đi.’ Nghe điều này, chư thiên cõi Ba Mươi Ba trở nên nhất tâm, nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ tìm hiểu về ánh sáng này, xem kết quả của nó sẽ ra sao, chỉ sau khi chứng kiến tận mắt, chúng ta mới rời đi.’

‘Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra xuất hiện trước chư thiên cõi Ba Mươi Ba, ngài hóa hiện một thân tướng thô đại rồi mới xuất hiện. Bởi vì, bạch ngài, sắc tướng tự nhiên của Phạm thiên không thể được nhận biết bởi nhãn giới của chư thiên cõi Ba Mươi Ba. Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra xuất hiện trước chư thiên cõi Ba Mươi Ba, ngài vượt trội hơn các vị thiên khác về sắc đẹp và danh tiếng. Bạch ngài, ví như một hình tượng bằng vàng vượt trội hơn hình tướng của con người; cũng vậy, bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra xuất hiện trước chư thiên cõi Ba Mươi Ba, ngài vượt trội hơn các vị thiên khác về sắc đẹp và danh tiếng. Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra xuất hiện trước chư thiên cõi Ba Mươi Ba, trong hội chúng ấy không có vị thiên nào đảnh lễ, hay đứng dậy, hay mời ngồi. Tất cả đều im lặng, chắp tay, ngồi kiết-già, nghĩ rằng: ‘Bây giờ, Phạm thiên Sanankumāra muốn ngồi trên bảo tọa của vị thiên nào, ngài sẽ ngồi trên bảo tọa của vị thiên ấy.’

‘Bạch ngài, vị Phạm thiên Sanankumāra ngồi trên bảo tọa của vị thiên nhân nào, vị thiên nhân ấy đạt được sự hoan hỷ to lớn; vị thiên nhân ấy đạt được sự ưu hỷ to lớn. Bạch ngài, ví như vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, vừa mới được làm lễ quán đảnh lên ngôi vua, vị ấy đạt được sự hoan hỷ to lớn, vị ấy đạt được sự ưu hỷ to lớn. Cũng vậy, bạch ngài, vị Phạm thiên Sanankumāra ngồi trên bảo tọa của vị thiên nhân nào, vị thiên nhân ấy đạt được sự hoan hỷ to lớn, vị thiên nhân ấy đạt được sự ưu hỷ to lớn. Rồi, bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra hóa hiện một thân tướng thô, trở thành hình dáng một đồng tử, có năm búi tóc, xuất hiện trước chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba. Vị ấy bay vọt lên không trung, ngồi kiết-già trên hư không, giữa khoảng không. Bạch ngài, ví như một người đàn ông có sức mạnh ngồi kiết-già trên một bảo tọa được trải lót kỹ càng hoặc trên một vùng đất bằng phẳng; cũng vậy, bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra bay vọt lên không trung, ngồi kiết-già trên hư không, giữa khoảng không, và sau khi biết được sự hoan hỷ của chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, đã tùy hỷ bằng những câu kệ này:

‘Này các vị, chư thiên cõi Ba Mươi Ba cùng với Đế-thích thật hoan hỷ, khi đảnh lễ Như Lai và sự khéo thuyết của Chánh Pháp.

Và khi thấy các vị thiên nhân mới, có sắc đẹp, có danh tiếng, đã thực hành phạm hạnh trong giáo pháp của bậc Thiện Thệ rồi đến đây.

Các vị ấy, những đệ tử của bậc Quảng Tuệ, đã đạt đến sự đặc thù ở đây, vượt trội hơn các vị thiên nhân khác về sắc đẹp, danh tiếng, và tuổi thọ.

Thấy điều này, chư thiên cõi Ba Mươi Ba cùng với Đế-thích vui mừng, khi đảnh lễ Như Lai và sự khéo thuyết của Chánh Pháp.’

285. ‘Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra nói lên ý nghĩa này, âm thanh của vị ấy có tám đặc điểm: trong trẻo, dễ hiểu, du dương, dễ nghe, tròn trịa, không vỡ, sâu lắng, và vang dội. Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra dùng âm thanh để làm cho hội chúng hiểu được, tùy theo quy mô của hội chúng; và âm thanh của vị ấy không lọt ra ngoài hội chúng. Bạch ngài, người nào có âm thanh với tám đặc điểm như vậy, người ấy được gọi là “người có Phạm âm”.’

‘Rồi, bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra hóa hiện ba mươi ba thân tướng, ngồi kiết-già trên từng bảo tọa riêng của chư thiên cõi Ba Mươi Ba, rồi nói với chư thiên cõi Ba Mươi Ba rằng: ‘Này chư thiên cõi Ba Mươi Ba, các vị nghĩ thế nào về điều này? Đức Thế Tôn ấy đã thực hành vì lợi ích của nhiều người, vì hạnh phúc của nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì mục đích, vì lợi ích, vì hạnh phúc của chư thiên và loài người. Này các vị, những ai đã quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, là những người viên mãn trong các giới, sau khi thân hoại mạng chung, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Hóa Lạc, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Đâu-suất, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Dạ-ma, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, một số sanh làm bạn đồng hành của chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương. Những người thành tựu thân thể thấp kém nhất, họ cũng thành tựu thân thể của Càn-thát-bà.’

286. ‘Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra nói lên ý nghĩa này, chư thiên nghĩ rằng: ‘Vị đang ngồi trên bảo tọa của ta, chính vị ấy là người duy nhất đang nói.’

Khi một vị nói, tất cả các vị hóa hiện đều nói; khi một vị im lặng, tất cả các vị ấy đều im lặng.

Khi ấy, chư thiên cõi Ba Mươi Ba cùng với Đế-thích nghĩ rằng: ‘Vị đang ngồi trên bảo tọa của ta, chính vị ấy là người duy nhất đang nói.’

‘Rồi, bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra thu nhiếp thân mình lại thành một, sau khi thu nhiếp thân mình lại thành một, vị ấy ngồi kiết-già trên bảo tọa của Sakka, vua của chư thiên, rồi nói với chư thiên cõi Ba Mươi Ba:

Người đã tu tập Thần Túc

287. ‘Này chư thiên cõi Ba Mươi Ba, các vị nghĩ thế nào về điều này? Bốn Thần Túc này đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, khéo chế định biết bao, được chế định vì năng lực thần thông, vì sự thành thạo thần thông, vì sự biến hóa thần thông. Bốn pháp ấy là gì? Này các vị, ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc có định do dục, cùng với các hành tác tinh cần. Vị ấy tu tập thần túc có định do tinh tấn, cùng với các hành tác tinh cần. Vị ấy tu tập thần túc có định do tâm, cùng với các hành tác tinh cần. Vị ấy tu tập thần túc có định do thẩm sát, cùng với các hành tác tinh cần. Này các vị, bốn Thần Túc này đã được Đức Thế Tôn ấy, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, chế định vì năng lực thần thông, vì sự thành thạo thần thông, vì sự biến hóa thần thông.’

‘Này chư vị, trong thời quá khứ, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đã trải nghiệm nhiều loại thần thông, tất cả các vị ấy là do đã tu tập, đã thực hành sung mãn bốn Như Ý Túc này. Này chư vị, trong thời vị lai, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào sẽ trải nghiệm nhiều loại thần thông, tất cả các vị ấy là do đã tu tập, đã thực hành sung mãn bốn Như Ý Túc này. Này chư vị, trong thời hiện tại, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đang trải nghiệm nhiều loại thần thông, tất cả các vị ấy là do đã tu tập, đã thực hành sung mãn bốn Như Ý Túc này. Này chư vị chư thiên Tāvatiṃsā, quý vị có thấy được oai lực thần thông như thế này của ta không?’ ‘Thưa vâng, thưa Đại Phạm Thiên.’ ‘Này chư vị, chính ta cũng vậy, do đã tu tập, đã thực hành sung mãn bốn Như Ý Túc này nên có đại thần lực, có đại oai lực như vậy.’ Bạch ngài, Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, Phạm thiên Sanaṅkumāra sau khi nói lên ý nghĩa này, đã gọi các chư thiên Tāvatiṃsā và nói rằng –

288. ‘Này chư vị chư thiên Tāvatiṃsā, quý vị nghĩ thế nào về điều này? Rằng đức Thế Tôn ấy, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã giác ngộ ba sự chứng đắc cơ hội để thành tựu an lạc. Ba loại ấy là gì? Này chư vị, ở đây, có người sống liên hệ với các dục, liên hệ với các pháp bất thiện. Vị ấy vào một lúc khác, nghe được Thánh pháp, tác ý như lý, thực hành pháp tùy pháp. Vị ấy, nhờ vào việc nghe Thánh pháp, tác ý như lý, và thực hành pháp tùy pháp, nên sống không liên hệ với các dục, không liên hệ với các pháp bất thiện. Đối với vị ấy, người không liên hệ với các dục, không liên hệ với các pháp bất thiện, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, ví như từ niềm vui nhỏ, hân hoan lớn sanh khởi; cũng vậy, này chư vị, đối với người không liên hệ với các dục, không liên hệ với các pháp bất thiện, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, đây là sự chứng đắc cơ hội thứ nhất đã được đức Thế Tôn ấy, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ để thành tựu an lạc.

‘Lại nữa, này chư vị, ở đây, đối với một người, các thân hành thô thiển chưa được an tịnh, các khẩu hành thô thiển chưa được an tịnh, các tâm hành thô thiển chưa được an tịnh. Vị ấy vào một lúc khác, nghe được Thánh pháp, tác ý như lý, thực hành pháp tùy pháp. Đối với vị ấy, nhờ vào việc nghe Thánh pháp, tác ý như lý, và thực hành pháp tùy pháp, các thân hành thô thiển được an tịnh, các khẩu hành thô thiển được an tịnh, các tâm hành thô thiển được an tịnh. Đối với vị ấy, do sự an tịnh của các thân hành thô thiển, sự an tịnh của các khẩu hành thô thiển, sự an tịnh của các tâm hành thô thiển, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, ví như từ niềm vui nhỏ, hân hoan lớn sanh khởi; cũng vậy, này chư vị, do sự an tịnh của các thân hành thô thiển, sự an tịnh của các khẩu hành thô thiển, sự an tịnh của các tâm hành thô thiển, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, đây là sự chứng đắc cơ hội thứ hai đã được đức Thế Tôn ấy, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ để thành tựu an lạc.

‘Lại nữa, này chư vị, ở đây, có người không biết như thật: ‘Đây là thiện,’ không biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy không biết như thật: ‘Đây là điều có tội, đây là điều không có tội; đây là điều nên thực hành, đây là điều không nên thực hành; đây là điều hèn hạ, đây là điều cao thượng; đây là điều có phần đen, phần trắng.’ Vị ấy vào một lúc khác, nghe được Thánh pháp, tác ý như lý, thực hành pháp tùy pháp. Vị ấy, nhờ vào việc nghe Thánh pháp, tác ý như lý, và thực hành pháp tùy pháp, nên biết như thật: ‘Đây là thiện,’ biết như thật: ‘Đây là bất thiện.’ Vị ấy biết như thật: ‘Đây là điều có tội, đây là điều không có tội; đây là điều nên thực hành, đây là điều không nên thực hành; đây là điều hèn hạ, đây là điều cao thượng; đây là điều có phần đen, phần trắng.’ Đối với vị ấy, người biết như vậy, thấy như vậy, vô minh được đoạn trừ, minh sanh khởi. Đối với vị ấy, do vô minh phai nhạt, do minh sanh khởi, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, ví như từ niềm vui nhỏ, hân hoan lớn sanh khởi; cũng vậy, này chư vị, do vô minh phai nhạt, do minh sanh khởi, lạc khởi lên; từ lạc, hỷ ưu càng tăng trưởng. Này chư vị, đây là sự chứng đắc cơ hội thứ ba đã được đức Thế Tôn ấy, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ để thành tựu an lạc. Này chư vị, đây chính là ba sự chứng đắc cơ hội đã được đức Thế Tôn ấy, bậc Toàn Tri, Toàn Kiến, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ để thành tựu an lạc.’ Bạch ngài, Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, Phạm thiên Sanaṅkumāra sau khi nói lên ý nghĩa này, đã gọi các chư thiên Tāvatiṃsā và nói rằng –

Bốn Niệm Xứ

289. ‘Này chư thiên cõi Ba Mươi Ba, các ngài nghĩ thế nào về điều này? Bốn niệm xứ này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng để chứng đắc điều thiện. Bốn niệm xứ nào? Này các ngài, ở đây, vị tỳ khưu trú, quán thân trên thân ở nội phần, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Khi trú, quán thân trên thân ở nội phần, ở đó, tâm được định tĩnh một cách chân chánh, được trong sạch một cách chân chánh. Vị ấy, ở đó, với tâm được định tĩnh chân chánh, trong sạch chân chánh, làm phát sanh tri kiến về thân của người khác ở ngoại phần. Vị ấy trú, quán thọ trên các thọ ở nội phần... cho đến... làm phát sanh tri kiến về các thọ của người khác ở ngoại phần. Vị ấy trú, quán tâm trên tâm ở nội phần... cho đến... làm phát sanh tri kiến về tâm của người khác ở ngoại phần. Vị ấy trú, quán pháp trên các pháp ở nội phần, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Khi trú, quán pháp trên các pháp ở nội phần, ở đó, tâm được định tĩnh một cách chân chánh, được trong sạch một cách chân chánh. Vị ấy, ở đó, với tâm được định tĩnh chân chánh, trong sạch chân chánh, làm phát sanh tri kiến về các pháp của người khác ở ngoại phần. Này các ngài, đây chính là bốn niệm xứ đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác ấy thuyết giảng để chứng đắc điều thiện.’ Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, sau khi nói lên ý nghĩa này, Phạm thiên Sanankumāra đã gọi chư thiên cõi Ba Mươi Ba rằng:

Bảy Vật Trợ Cho Định

290. ‘Này chư thiên cõi Ba Mươi Ba, các ngài nghĩ thế nào về điều này? Bảy vật trợ cho định này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng để tu tập chánh định, để làm viên mãn chánh định. Bảy điều nào? Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm. Này các ngài, sự nhất tâm được hỗ trợ bởi bảy chi phần này, đây được gọi là Thánh chánh định có nhân duyên, có vật trợ. Này các ngài, người có chánh kiến thì chánh tư duy sanh khởi, người có chánh tư duy thì chánh ngữ sanh khởi, người có chánh ngữ thì chánh nghiệp sanh khởi, người có chánh nghiệp thì chánh mạng sanh khởi, người có chánh mạng thì chánh tinh tấn sanh khởi, người có chánh tinh tấn thì chánh niệm sanh khởi, người có chánh niệm thì chánh định sanh khởi, người có chánh định thì chánh trí sanh khởi, người có chánh trí thì chánh giải thoát sanh khởi. Này các ngài, người muốn nói một cách chân chánh nên nói rằng: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu, cánh cửa bất tử đã được mở ra.’ Người muốn nói một cách chân chánh nên nói chính điều này. Này các ngài, vì rằng Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu, cánh cửa bất tử đã được mở ra.

‘Này các ngài, bất cứ ai thành tựu niềm tin bất động nơi Đức Phật, thành tựu niềm tin bất động nơi Pháp, thành tựu niềm tin bất động nơi Tăng, thành tựu các giới được bậc Thánh ái mộ, và những vị hóa sanh này, là những người cận sự ở xứ Ma-kiệt-đà, hơn hai mươi bốn trăm ngàn vị, đã được giáo huấn trong Pháp, đã quá vãng, đã mệnh chung, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Dự lưu, không bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn, hướng đến giác ngộ. Và trong số này cũng có các bậc Nhất lai.

‘Còn có chúng sanh khác, có phần phước đức, tâm tôi nghĩ vậy; nhưng tôi không thể kể hết được, vì sợ nói dối.’

291. ‘Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra đã nói lên ý nghĩa này. Bạch ngài, khi Phạm thiên Sanankumāra đang nói ý nghĩa này, Đại vương Vessavaṇa đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như vầy: ‘Này các ngài, thật hy hữu thay! Này các ngài, thật vi diệu thay! Một bậc Đạo sư cao thượng như vậy sẽ có mặt, một bài thuyết pháp cao thượng như vậy, những sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy sẽ được biết đến.’ Rồi, bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra, biết được suy nghĩ trong tâm của Đại vương Vessavaṇa bằng tâm của mình, đã nói với Đại vương Vessavaṇa điều này: ‘Đại vương Vessavaṇa tôn kính nghĩ thế nào về điều này? Trong quá khứ cũng đã có bậc Đạo sư cao thượng như vậy, một bài thuyết pháp cao thượng như vậy, những sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy đã được biết đến. Trong tương lai cũng sẽ có bậc Đạo sư cao thượng như vậy, một bài thuyết pháp cao thượng như vậy, những sự chứng đắc thù thắng cao thượng như vậy sẽ được biết đến.’

292. ‘Bạch ngài, Phạm thiên Sanankumāra đã nói ý nghĩa này cho chư thiên cõi Ba Mươi Ba. Đại vương Vessavaṇa đã trực tiếp nghe, trực tiếp thọ nhận ý nghĩa này từ Phạm thiên Sanankumāra đang nói cho chư thiên cõi Ba Mươi Ba, và đã tuyên bố lại trong hội chúng của mình.’

“Dạ-xoa Janavasabha đã nghe trực tiếp, đã thọ nhận trực tiếp ý nghĩa này từ nơi Đại vương Vessavaṇa khi ông đang nói trong hội chúng của mình, rồi trình lên Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn sau khi nghe trực tiếp, thọ nhận trực tiếp ý nghĩa này từ dạ-xoa Janavasabha, và tự mình thắng tri, đã nói lại cho Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda sau khi nghe trực tiếp, thọ nhận trực tiếp ý nghĩa này từ Đức Thế Tôn, đã nói lại cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, cận sự nam và cận sự nữ. Phạm hạnh này do vậy đã trở nên thịnh vượng, phát đạt, phổ biến rộng rãi, được nhiều người biết đến, rộng lớn, cho đến khi được chư Thiên và loài người khéo tuyên thuyết.”

“Kinh Janavasabha là kinh thứ năm, đã kết thúc.”