4. Kinh Đại Thiện Kiến

241. Tôi nghe như vầy – một thời đức Thế Tôn, vào lúc sắp nhập Niết-bàn, trú tại Kusinārā, trong khu rừng sāla của dòng họ Malla ở Upavattana, giữa hai cây sāla song đôi. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch đức Thế Tôn rằng: 'Bạch đức Thế Tôn, xin đức Thế Tôn đừng nhập Niết-bàn tại cái thị trấn nhỏ bé này, cái thị trấn hoang vu này, cái thị trấn nhánh này. Bạch đức Thế Tôn, có những đại đô thị khác. Như là – Campā, Rājagaha, Sāvatthi, Sāketa, Kosambī, Bārāṇasī; xin đức Thế Tôn hãy nhập Niết-bàn tại đó. Ở đó có nhiều Sát-đế-lỵ giàu có, Bà-la-môn giàu có, gia chủ giàu có, những người có lòng tịnh tín sâu sắc nơi Như Lai, họ sẽ cúng dường xá-lợi của Như Lai.'

242. Này Ānanda, đừng nói như vậy; này Ānanda, đừng nói như vậy – rằng đây là một thị trấn nhỏ bé, một thị trấn hoang vu, một thị trấn nhánh.

Kinh thành Kusāvatī

Này Ānanda, trong quá khứ, đã có một vị vua tên là Mahāsudassana, thuộc dòng Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh, chinh phục bốn phương, chiến thắng, đạt được sự ổn định cho vương quốc. Này Ānanda, của vua Mahāsudassana, thành Kusinārā này đã là kinh thành tên là Kusāvatī. Chiều dài từ đông sang tây là mười hai do-tuần, chiều rộng từ bắc xuống nam là bảy do-tuần. Này Ānanda, kinh thành Kusāvatī đã từng thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc, và lương thực dồi dào. Ví như, này Ānanda, kinh thành của chư thiên tên là Āḷakamandā thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, đầy dẫy dạ-xoa, và lương thực dồi dào; cũng vậy, này Ānanda, kinh thành Kusāvatī đã từng thịnh vượng, phồn vinh, đông dân, người ở chen chúc, và lương thực dồi dào. Này Ānanda, kinh thành Kusāvatī ngày cũng như đêm không ngớt mười loại âm thanh, đó là: tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng đàn, tiếng hát, tiếng ốc, tiếng chũm chọe, và tiếng thứ mười là 'Hãy ăn, hãy uống, hãy thưởng thức!'

“Này Ānanda, kinh đô Kusāvatī được bao bọc bởi bảy lớp tường thành. Một lớp tường thành bằng vàng, một lớp bằng bạc, một lớp bằng ngọc lưu ly, một lớp bằng pha lê, một lớp bằng hồng ngọc, một lớp bằng đá mã não, một lớp bằng tất cả các loại ngọc báu. Này Ānanda, ở kinh đô Kusāvatī có các cổng thành thuộc bốn loại màu sắc. Một cổng thành bằng vàng, một cổng bằng bạc, một cổng bằng ngọc lưu ly, một cổng bằng pha lê. Ở mỗi cổng thành, có bảy bảy cột trụ được dựng lên, chu vi ba tầm người, chôn sâu ba tầm người, và cao mười hai tầm người. Một cột trụ bằng vàng, một bằng bạc, một bằng ngọc lưu ly, một bằng pha lê, một bằng hồng ngọc, một bằng đá mã não, một bằng tất cả các loại ngọc báu. Này Ānanda, kinh đô Kusāvatī được bao bọc bởi bảy hàng cây thốt nốt. Một hàng cây thốt nốt bằng vàng, một hàng bằng bạc, một hàng bằng ngọc lưu ly, một hàng bằng pha lê, một hàng bằng hồng ngọc, một hàng bằng đá mã não, một hàng bằng tất cả các loại ngọc báu. Cây thốt nốt bằng vàng có thân bằng vàng, lá và quả bằng bạc. Cây thốt nốt bằng bạc có thân bằng bạc, lá và quả bằng vàng. Cây thốt nốt bằng ngọc lưu ly có thân bằng ngọc lưu ly, lá và quả bằng pha lê. Cây thốt nốt bằng pha lê có thân bằng pha lê, lá và quả bằng ngọc lưu ly. Cây thốt nốt bằng hồng ngọc có thân bằng hồng ngọc, lá và quả bằng đá mã não. Cây thốt nốt bằng đá mã não có thân bằng đá mã não, lá và quả bằng hồng ngọc. Cây thốt nốt bằng tất cả các loại ngọc báu có thân bằng tất cả các loại ngọc báu, lá và quả cũng bằng tất cả các loại ngọc báu. Này Ānanda, âm thanh của những hàng cây thốt nốt ấy khi được gió lay động thì du dương, quyến rũ, say đắm, và mê ly. Này Ānanda, ví như âm thanh của dàn nhạc năm loại nhạc cụ được hòa âm khéo léo, được tấu lên nhịp nhàng, được các nhạc công tài giỏi trình diễn, thì du dương, quyến rũ, say đắm, và mê ly. Này Ānanda, cũng giống như thế, âm thanh của những hàng cây thốt nốt ấy khi được gió lay động thì du dương, quyến rũ, say đắm, và mê ly. Này Ānanda, vào thời ấy, ở kinh đô Kusāvatī, những kẻ nghiện cờ bạc, nghiện rượu, ham uống, họ đã vui chơi giải trí với âm thanh của những hàng cây thốt nốt được gió lay động ấy.”

243. “Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã được trang bị đầy đủ bảy báu vật và bốn thần thông. Bảy báu vật là những gì? Này Ānanda, ở đây, vào ngày trai giới mười lăm, sau khi đã gội đầu, đang thực hành trai giới, đức vua Mahāsudassana ngự trên tầng lầu cao nhất của cung điện thì một bánh xe báu thiêng liêng hiện ra, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ trọn vẹn mọi phương diện. Sau khi nhìn thấy, đức vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta đã từng nghe điều này: “Vị vua nào thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, vào ngày trai giới mười lăm, sau khi đã gội đầu, đang thực hành trai giới, ngự trên tầng lầu cao nhất của cung điện, mà có một bánh xe báu thiêng liêng hiện ra, có một ngàn căm xe, có vành xe, có trục xe, đầy đủ trọn vẹn mọi phương diện, vị vua ấy là một vị Chuyển Luân Vương.” Vậy, có lẽ nào ta chính là một vị Chuyển Luân Vương chăng?’”

244. Này Ānanda, khi ấy, đức vua Mahāsudassana từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, tay trái cầm bình nước bằng vàng, tay phải rảy nước lên bánh xe báu và nói: ‘Mong sao bánh xe báu tôn quý hãy lăn đi, mong sao bánh xe báu tôn quý hãy chinh phục.’ Này Ānanda, khi ấy, bánh xe báu ấy đã lăn về phương đông. Đức vua Mahāsudassana cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này Ānanda, ở địa phương nào bánh xe báu dừng lại, đức vua Mahāsudassana cùng với bốn binh chủng đã trú ngụ tại nơi ấy. Này Ānanda, các vị tiểu vương ở phương đông đã đi đến yết kiến đức vua Mahāsudassana và thưa rằng: ‘Xin mời đại vương, đại vương đã khéo đến. Thưa đại vương, đây là của ngài. Thưa đại vương, xin hãy giáo huấn.’ Đức vua Mahāsudassana đã nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà hạnh trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu, và hãy hưởng thụ theo như đã hưởng thụ.’ Này Ānanda, các vị tiểu vương ở phương đông đã trở thành những người tùy tùng của đức vua Mahāsudassana. Này Ānanda, khi ấy, bánh xe báu ấy sau khi đã đi xuống biển đông rồi trồi lên lại, đã lăn về phương nam... (như trên)... sau khi đã đi xuống biển nam rồi trồi lên lại, đã lăn về phương tây... (như trên)... sau khi đã đi xuống biển tây rồi trồi lên lại, đã lăn về phương bắc. Đức vua Mahāsudassana cùng với bốn binh chủng đi theo sau. Này Ānanda, ở địa phương nào bánh xe báu dừng lại, đức vua Mahāsudassana cùng với bốn binh chủng đã trú ngụ tại nơi ấy. Này Ānanda, các vị tiểu vương ở phương bắc đã đi đến yết kiến đức vua Mahāsudassana và thưa rằng: ‘Xin mời đại vương, đại vương đã khéo đến. Thưa đại vương, đây là của ngài. Thưa đại vương, xin hãy giáo huấn.’ Đức vua Mahāsudassana đã nói như sau: ‘Không được sát sanh, không được lấy của không cho, không được tà hạnh trong các dục, không được nói dối, không được uống rượu, và hãy hưởng thụ theo như đã hưởng thụ.’ Này Ānanda, các vị tiểu vương ở phương bắc đã trở thành những người tùy tùng của đức vua Mahāsudassana.

245. Này Ānanda, khi ấy, bánh xe báu ấy sau khi đã chinh phục được mặt đất cho đến tận bờ biển, đã quay trở về kinh đô Kusāvatī rồi dừng lại ở cổng nội cung của đức vua Mahāsudassana, ngay trước cửa phòng xử án, giống như thể được gắn chặt vào trục xe, làm cho nội cung của đức vua Mahāsudassana được trang nghiêm. Này Ānanda, bánh xe báu như thế ấy đã hiện ra cho đức vua Mahāsudassana.

Tượng báu (Voi báu)

246. Này Ānanda, lại nữa, đối với đức vua Mahāsudassana, voi báu đã hiện ra, toàn thân màu trắng, có bảy điểm vững chãi, có thần thông, đi được trên hư không, là voi chúa tên Uposatha. Sau khi nhìn thấy voi báu ấy, tâm của đức vua Mahāsudassana được hoan hỷ: ‘Thật tốt thay, này các khanh, nếu cỗ xe voi này có thể được điều phục.’ Này Ānanda, khi ấy, voi báu ấy đã được điều phục, giống như con voi thuần chủng thuộc giống Gandha đã được huấn luyện kỹ lưỡng từ lâu. Này Ānanda, thuở xưa, đức vua Mahāsudassana, trong khi muốn thử nghiệm voi báu ấy, vào buổi sáng đã cỡi lên nó, đi một vòng quanh mặt đất cho đến tận bờ biển, rồi quay trở về kinh đô Kusāvatī và dùng bữa sáng. Này Ānanda, voi báu như thế ấy đã hiện ra cho đức vua Mahāsudassana.

247. Này Ānanda, lại nữa, đối với đức vua Mahāsudassana, ngựa báu đã hiện ra, toàn thân màu trắng, đầu màu đen, bờm như cỏ muñja, có thần thông, đi được trên hư không, là ngựa chúa tên Valāhaka. Sau khi nhìn thấy ngựa báu ấy, tâm của đức vua Mahāsudassana được hoan hỷ: ‘Thật tốt thay, này các khanh, nếu cỗ xe ngựa này có thể được điều phục.’ Này Ānanda, khi ấy, ngựa báu ấy đã được điều phục, giống như con ngựa thuần chủng tốt đã được huấn luyện kỹ lưỡng từ lâu. Này Ānanda, thuở xưa, đức vua Mahāsudassana, trong khi muốn thử nghiệm ngựa báu ấy, vào buổi sáng đã cỡi lên nó, đi một vòng quanh mặt đất cho đến tận bờ biển, rồi quay trở về kinh đô Kusāvatī và dùng bữa sáng. Này Ānanda, ngựa báu như thế ấy đã hiện ra cho đức vua Mahāsudassana.

248. Này Ānanda, lại nữa, đối với đức vua Mahāsudassana, ngọc báu đã hiện ra. Viên ngọc ấy là ngọc veḷuriya, đẹp đẽ, thuộc loại tốt, có tám cạnh, được chế tác hoàn hảo, trong suốt, cực kỳ thanh tịnh, không tỳ vết, hội đủ mọi đặc tính. Này Ānanda, ánh sáng của viên ngọc báu ấy đã tỏa ra xung quanh một do-tuần. Này Ānanda, thuở xưa, đức vua Mahāsudassana, trong khi muốn thử nghiệm viên ngọc báu ấy, đã tập hợp bốn binh chủng, gắn viên ngọc lên đầu ngọn cờ, rồi ra đi trong đêm tối mịt mù. Này Ānanda, các ngôi làng ở xung quanh, do ánh sáng của viên ngọc ấy, đã bắt đầu công việc của mình vì ngỡ rằng đó là ban ngày. Này Ānanda, ngọc báu như thế ấy đã hiện ra cho đức vua Mahāsudassana.

249. “Lại nữa, này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, nữ bảo đã xuất hiện, nàng có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, đáng ưa thích, có được vẻ đẹp toàn hảo của nước da ở mức độ tột cùng, không quá cao, không quá thấp, không quá ốm, không quá mập, không quá đen, không quá trắng, vượt hơn dung sắc của loài người, nhưng chưa đạt đến dung sắc của chư thiên. Này Ānanda, sự xúc chạm nơi thân của nữ bảo ấy là như thế này, ví như là sự xúc chạm của một khối bông gòn hay một khối bông vải. Này Ānanda, các chi phần của nữ bảo ấy trở nên ấm áp khi trời lạnh, và trở nên mát mẻ khi trời nóng. Này Ānanda, từ thân của nữ bảo ấy tỏa ra hương chiên-đàn, từ miệng tỏa ra hương hoa sen xanh. Này Ānanda, nữ bảo ấy có thói quen thức dậy trước đức vua Mahāsudassana, đi ngủ sau, luôn vâng lời, hành xử vừa ý, và nói lời khả ái. Này Ānanda, nữ bảo ấy ngay cả trong tâm ý cũng không hề có ý nghĩ bất chính đối với đức vua Mahāsudassana, huống nữa là bằng thân. Này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, nữ bảo đã xuất hiện với những phẩm chất như vậy.”

Gia chủ bảo

250. “Lại nữa, này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, gia chủ bảo đã xuất hiện. Thiên nhãn phát sinh do kết quả của nghiệp đã xuất hiện nơi vị ấy, nhờ đó vị ấy nhìn thấy các kho tàng, cả có chủ lẫn không có chủ. Vị ấy đến yết kiến đức vua Mahāsudassana và tâu rằng: ‘Tâu Thiên tử, ngài hãy an tâm, hạ thần sẽ lo liệu việc tài sản cho ngài bằng tài sản.’ Này Ānanda, thuở xưa, đức vua Mahāsudassana, trong khi muốn thử thách chính vị gia chủ bảo ấy, đã lên thuyền đi ra giữa dòng sông Gaṅgā, rồi nói với vị gia chủ bảo rằng: ‘Này gia chủ, ta cần vàng bạc.’ ‘Tâu Đại vương, nếu vậy, xin cho thuyền cập vào một bên bờ.’ ‘Này gia chủ, ta cần vàng bạc ngay tại đây.’ Bấy giờ, này Ānanda, vị gia chủ bảo ấy dùng cả hai tay vốc nước lên, rồi lấy ra một cái hũ đầy vàng bạc và tâu với đức vua Mahāsudassana rằng: ‘Tâu Đại vương, chừng này đã đủ chưa? Tâu Đại vương, chừng này đã làm xong việc chưa? Tâu Đại vương, chừng này đã cúng dường đủ chưa?’ Đức vua Mahāsudassana đáp rằng: ‘Này gia chủ, chừng này là đủ rồi. Này gia chủ, chừng này là đã làm xong việc rồi. Này gia chủ, chừng này là đã cúng dường đủ rồi.’ Này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, gia chủ bảo đã xuất hiện với những phẩm chất như vậy.”

Phụ tướng bảo

251. “Lại nữa, này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, phụ tướng bảo đã xuất hiện, là người hiền trí, tài giỏi, thông minh, có khả năng giúp đức vua Mahāsudassana biết người nào nên cho đến gần, người nào nên cho tránh xa, người nào nên bổ nhiệm. Vị ấy đến yết kiến đức vua Mahāsudassana và tâu rằng: ‘Tâu Thiên tử, ngài hãy an tâm, hạ thần sẽ cai quản.’ Này Ānanda, đối với đức vua Mahāsudassana, phụ tướng bảo đã xuất hiện với những phẩm chất như vậy.”

“Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được bảy báu vật này.”

Thành tựu bốn thần lực

252. “Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được bốn thần lực. Bốn thần lực ấy là gì? Này Ānanda, ở đây, đức vua Mahāsudassana có dung sắc xinh đẹp, đáng chiêm ngưỡng, đáng ưa thích, có được vẻ đẹp toàn hảo của nước da ở mức độ tột cùng, vượt trội hơn hẳn những người khác. Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được thần lực thứ nhất này.”

“Lại nữa, này Ānanda, đức vua Mahāsudassana sống lâu, tồn tại trong thời gian dài, vượt trội hơn hẳn những người khác. Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được thần lực thứ hai này.”

“Lại nữa, này Ānanda, đức vua Mahāsudassana ít bệnh, ít khổ, có được hệ tiêu hóa quân bình, không quá lạnh, không quá nóng, giúp tiêu hóa thức ăn đều đặn, vượt trội hơn hẳn những người khác. Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được thần lực thứ ba này.”

“Lại nữa, này Ānanda, đức vua Mahāsudassana được các vị Bà-la-môn và gia chủ yêu mến và quý trọng. Này Ānanda, ví như người cha được các con yêu mến và quý trọng, cũng vậy, đức vua Mahāsudassana được các vị Bà-la-môn và gia chủ yêu mến và quý trọng. Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana cũng yêu mến và quý trọng các vị Bà-la-môn và gia chủ. Này Ānanda, ví như người cha yêu mến và quý trọng các con, cũng vậy, đức vua Mahāsudassana cũng yêu mến và quý trọng các vị Bà-la-môn và gia chủ.”

“Này Ānanda, thuở xưa, đức vua Mahāsudassana cùng với bốn binh chủng đi đến khu vườn ngự uyển. Bấy giờ, này Ānanda, các vị Bà-la-môn và gia chủ đến yết kiến đức vua Mahāsudassana và tâu rằng: ‘Tâu Thiên tử, xin ngài đi thong thả, để chúng con được chiêm ngưỡng ngài lâu hơn.’ Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana cũng bảo người đánh xe rằng: ‘Này người đánh xe, hãy đánh xe đi thong thả, để ta được nhìn thấy các vị Bà-la-môn và gia chủ lâu hơn.’ Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được thần lực thứ tư này. Này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã có được bốn thần lực này.”

Điện Pháp và hồ sen Pháp

253. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ này: ‘Hay là ta cho làm các hồ sen ở khoảng giữa những hàng cây thốt nốt này, mỗi hồ cách nhau một trăm cung.’

Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã cho làm các hồ sen ở khoảng giữa những hàng cây thốt nốt ấy, mỗi hồ cách nhau một trăm cung. Này Ānanda, những hồ sen ấy được xây bằng gạch có bốn màu: một loại gạch bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng ngọc lưu ly, và một loại bằng pha lê.

Này Ānanda, ở mỗi hồ sen ấy có bốn cầu thang với bốn màu sắc khác nhau: một cầu thang bằng vàng, một bằng bạc, một bằng ngọc lưu ly, và một bằng pha lê. Cầu thang bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và lan can thì bằng bạc. Cầu thang bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và lan can thì bằng vàng. Cầu thang bằng ngọc lưu ly có các cột trụ bằng ngọc lưu ly, còn các thanh ngang và lan can thì bằng pha lê. Cầu thang bằng pha lê có các cột trụ bằng pha lê, còn các thanh ngang và lan can thì bằng ngọc lưu ly. Này Ānanda, những hồ sen ấy được bao quanh bởi hai hàng rào, một hàng rào bằng vàng và một hàng rào bằng bạc. Hàng rào bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và lan can thì bằng bạc. Hàng rào bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và lan can thì bằng vàng. Khi ấy, này Ānanda, vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ này: ‘Hay là ta cho trồng trong các hồ sen này những loại hoa như sen xanh, sen hồng, sen trắng, sen trắng cánh lớn, nở hoa quanh năm và mọi người đều có thể đến xem.’ Và này Ānanda, vua Mahāsudassana đã cho trồng trong các hồ sen ấy những loại hoa như sen xanh, sen hồng, sen trắng, sen trắng cánh lớn, nở hoa quanh năm và mọi người đều có thể đến xem.

254. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ này: ‘Hay là ta cho đặt những người phục vụ tắm gội ở bên bờ các hồ sen này, để họ tắm cho những người đến đây.’ Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã cho đặt những người phục vụ tắm gội ở bên bờ các hồ sen ấy, để họ tắm cho những người đến đó.

Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ này: ‘Hay là ta cho thiết lập việc bố thí như sau ở bên bờ các hồ sen này: thức ăn cho người cần thức ăn, thức uống cho người cần thức uống, y phục cho người cần y phục, xe cộ cho người cần xe cộ, giường nằm cho người cần giường nằm, phụ nữ cho người cần phụ nữ, bạc cho người cần bạc, vàng cho người cần vàng.’ Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã cho thiết lập việc bố thí như vậy ở bên bờ các hồ sen ấy: thức ăn cho người cần thức ăn, thức uống cho người cần thức uống, y phục cho người cần y phục, xe cộ cho người cần xe cộ, giường nằm cho người cần giường nằm, phụ nữ cho người cần phụ nữ, bạc cho người cần bạc, vàng cho người cần vàng.

255. Này Ānanda, khi ấy, các vị Bà-la-môn và gia chủ mang nhiều của cải đến yết kiến vua Mahāsudassana và tâu rằng: ‘Tâu Đại vương, đây là rất nhiều của cải được mang đến dâng cho Đại vương. Xin Đại vương hãy nhận lấy.’ ‘Thôi, các khanh. Ta cũng có nhiều của cải được thu góp từ thuế má đúng pháp. Của cải ấy hãy là của các khanh, và hãy lấy thêm từ đây nữa.’ Bị nhà vua từ chối, họ lui ra một nơi và cùng nhau bàn tính: ‘Chúng ta mang của cải này trở về nhà mình thì thật không phải lẽ. Hay là chúng ta xây một cung điện cho vua Mahāsudassana.’ Rồi họ đến yết kiến vua Mahāsudassana và tâu rằng: ‘Tâu Đại vương, chúng thần sẽ xây một cung điện cho ngài.’ Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã im lặng chấp thuận.

256. Này Ānanda, khi ấy, Sakka, vua của chư thiên, với tâm của mình biết được ý nghĩ trong tâm của vua Mahāsudassana, liền gọi thiên tử Vissakamma: ‘Này khanh Vissakamma, hãy đến đây. Khanh hãy xây cho vua Mahāsudassana một cung điện tên là Dhamma.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này Ānanda, thiên tử Vissakamma vâng lời Sakka, vua của chư thiên, rồi như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, vị ấy biến mất khỏi cõi trời Ba Mươi Ba và hiện ra trước mặt vua Mahāsudassana. Khi ấy, này Ānanda, thiên tử Vissakamma nói với vua Mahāsudassana: ‘Tâu Đại vương, thần sẽ xây cho ngài một cung điện tên là Dhamma.’ Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã im lặng chấp thuận.

“Này Ānanda, thiên tử Vissakamma đã hóa hiện cho đức vua Mahāsudassana một cung điện tên là Dhamma. Này Ānanda, cung điện Dhamma có chiều dài một do-tuần theo hướng đông và hướng tây, và có chiều rộng nửa do-tuần theo hướng bắc và hướng nam. Này Ānanda, nền móng của cung điện Dhamma được xây cao ba tầm người bằng các loại gạch có bốn màu sắc: một loại gạch bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng ngọc lưu ly, và một loại bằng pha lê.”

“Này Ānanda, cung điện Dhamma có tám mươi bốn ngàn cây cột thuộc bốn màu sắc: một cây cột bằng vàng, một cây bằng bạc, một cây bằng ngọc lưu ly, và một cây bằng pha lê. Này Ānanda, cung điện Dhamma được lót bằng các tấm ván thuộc bốn màu sắc: một tấm ván bằng vàng, một tấm bằng bạc, một tấm bằng ngọc lưu ly, và một tấm bằng pha lê.”

“Này Ānanda, cung điện Dhamma có hai mươi bốn cầu thang thuộc bốn màu sắc: một cầu thang bằng vàng, một cầu thang bằng bạc, một cầu thang bằng ngọc lưu ly, và một cầu thang bằng pha lê. Cầu thang bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng bạc. Cầu thang bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng vàng. Cầu thang bằng ngọc lưu ly có các cột trụ bằng ngọc lưu ly, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng pha lê. Cầu thang bằng pha lê có các cột trụ bằng pha lê, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng ngọc lưu ly.”

“Này Ānanda, trong cung điện Dhamma có tám mươi bốn ngàn gian phòng có đỉnh nhọn thuộc bốn màu sắc: một gian phòng bằng vàng, một gian bằng bạc, một gian bằng ngọc lưu ly, và một gian bằng pha lê. Trong gian phòng bằng vàng, một chiếc giường bằng bạc được kê sẵn. Trong gian phòng bằng bạc, một chiếc giường bằng vàng được kê sẵn. Trong gian phòng bằng ngọc lưu ly, một chiếc giường bằng ngà voi được kê sẵn. Trong gian phòng bằng pha lê, một chiếc giường bằng gỗ lõi được kê sẵn. Ở cửa của gian phòng bằng vàng có một cây cọ bằng bạc; thân cây bằng bạc, còn lá và quả thì bằng vàng. Ở cửa của gian phòng bằng bạc có một cây cọ bằng vàng; thân cây bằng vàng, còn lá và quả thì bằng bạc. Ở cửa của gian phòng bằng ngọc lưu ly có một cây cọ bằng pha lê; thân cây bằng pha lê, còn lá và quả thì bằng ngọc lưu ly. Ở cửa của gian phòng bằng pha lê có một cây cọ bằng ngọc lưu ly; thân cây bằng ngọc lưu ly, còn lá và quả thì bằng pha lê.”

257. “Rồi này Ānanda, đức vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ: ‘Ta nên hóa hiện một rừng cọ toàn bằng vàng ở cửa gian phòng Đại Trùng Các, nơi ta sẽ an tọa vào ban ngày.’ Và này Ānanda, đức vua Mahāsudassana đã hóa hiện một rừng cọ toàn bằng vàng ở cửa gian phòng Đại Trùng Các, nơi ngài an tọa vào ban ngày. Này Ānanda, cung điện Dhamma được bao quanh bởi hai hàng rào, một hàng rào bằng vàng và một hàng rào bằng bạc. Hàng rào bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng bạc. Hàng rào bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và thanh đỉnh thì bằng vàng.”

258. “Này Ānanda, cung điện Dhamma được bao quanh bởi hai mạng lưới chuông nhỏ, một mạng lưới bằng vàng và một mạng lưới bằng bạc. Mạng lưới bằng vàng có các chuông nhỏ bằng bạc, và mạng lưới bằng bạc có các chuông nhỏ bằng vàng. Này Ānanda, khi những mạng lưới chuông nhỏ ấy được gió lay động, âm thanh phát ra nghe du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm. Ví như, này Ānanda, âm thanh của dàn nhạc ngũ âm được điều chỉnh tốt, được hòa tấu nhịp nhàng bởi các nhạc công tài ba, nghe du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm; cũng vậy, này Ānanda, khi những mạng lưới chuông nhỏ ấy được gió lay động, âm thanh phát ra nghe du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm. Này Ānanda, vào thời ấy, những kẻ phóng đãng, nghiện rượu, và ham mê cờ bạc ở kinh đô Kusāvatī đều vui chơi theo âm thanh của những mạng lưới chuông nhỏ ấy khi được gió lay động. Này Ānanda, khi cung điện Dhamma được hoàn tất, nó thật khó nhìn, làm chói cả mắt. Ví như, này Ānanda, vào tháng cuối của mùa mưa, vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng không một gợn mây, mặt trời mọc lên trên không trung thật khó nhìn, làm chói cả mắt; cũng vậy, này Ānanda, cung điện Dhamma thật khó nhìn, làm chói cả mắt.”

259. “Này Ānanda, bấy giờ vua Mahāsudassana khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Ta nên cho làm một hồ sen tên là Dhamma ở phía trước cung điện Dhamma.’ Này Ānanda, rồi vua Mahāsudassana đã cho làm một hồ sen tên là Dhamma ở phía trước cung điện Dhamma. Này Ānanda, hồ sen Dhamma có chiều dài một do-tuần theo hướng đông và tây, và có chiều rộng nửa do-tuần theo hướng bắc và nam. Này Ānanda, hồ sen Dhamma được xây bằng gạch có bốn màu: một loại gạch bằng vàng, một loại bằng bạc, một loại bằng ngọc lưu ly, và một loại bằng pha lê.

“Này Ānanda, hồ sen Dhamma có hai mươi bốn cầu thang với bốn màu sắc: một cầu thang bằng vàng, một bằng bạc, một bằng ngọc lưu ly, và một bằng pha lê. Cầu thang bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và lan can thì bằng bạc. Cầu thang bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và lan can thì bằng vàng. Cầu thang bằng ngọc lưu ly có các cột trụ bằng ngọc lưu ly, còn các thanh ngang và lan can thì bằng pha lê. Cầu thang bằng pha lê có các cột trụ bằng pha lê, còn các thanh ngang và lan can thì bằng ngọc lưu ly.

“Này Ānanda, hồ sen Dhamma được bao quanh bởi hai hàng rào: một hàng rào bằng vàng, và một hàng rào bằng bạc. Hàng rào bằng vàng có các cột trụ bằng vàng, còn các thanh ngang và lan can thì bằng bạc. Hàng rào bằng bạc có các cột trụ bằng bạc, còn các thanh ngang và lan can thì bằng vàng.

“Này Ānanda, hồ sen Dhamma được bao quanh bởi bảy hàng cây thốt nốt: một hàng cây thốt nốt bằng vàng, một bằng bạc, một bằng ngọc lưu ly, một bằng pha lê, một bằng hồng ngọc, một bằng đá masāragalla, và một bằng tất cả các loại bảo vật. Cây thốt nốt bằng vàng có thân cây bằng vàng, còn lá và quả thì bằng bạc. Cây thốt nốt bằng bạc có thân cây bằng bạc, còn lá và quả thì bằng vàng. Cây thốt nốt bằng ngọc lưu ly có thân cây bằng ngọc lưu ly, còn lá và quả thì bằng pha lê. Cây thốt nốt bằng pha lê có thân cây bằng pha lê, còn lá và quả thì bằng ngọc lưu ly. Cây thốt nốt bằng hồng ngọc có thân cây bằng hồng ngọc, còn lá và quả thì bằng đá masāragalla. Cây thốt nốt bằng đá masāragalla có thân cây bằng đá masāragalla, còn lá và quả thì bằng hồng ngọc. Cây thốt nốt bằng tất cả các loại bảo vật có thân cây, lá, và quả đều bằng tất cả các loại bảo vật. Này Ānanda, khi những hàng cây thốt nốt ấy được gió thổi lay động, âm thanh phát ra nghe thật du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm lòng người. Này Ānanda, ví như âm thanh của dàn nhạc ngũ âm được hòa âm kỹ lưỡng, được trình diễn nhịp nhàng bởi những nhạc công tài giỏi, nghe thật du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm lòng người; này Ānanda, cũng giống như thế, khi những hàng cây thốt nốt ấy được gió thổi lay động, âm thanh phát ra nghe thật du dương, quyến rũ, dễ chịu, và say đắm lòng người. Này Ānanda, vào thời bấy giờ, những kẻ nghiện cờ bạc, nghiện rượu, và nghiện sắc dục ở kinh đô Kusāvatī đã vui chơi giải trí bằng âm thanh của những hàng cây thốt nốt ấy khi được gió thổi lay động.

“Này Ānanda, sau khi cung điện Dhamma và hồ sen Dhamma đã được hoàn tất, vua Mahāsudassana đã làm cho những vị được xem là sa-môn trong giới sa-môn hoặc được xem là bà-la-môn trong giới bà-la-môn vào thời bấy giờ được thỏa mãn với tất cả các dục lạc, rồi ngài đã đi lên cung điện Dhamma.

Phần tụng đọc thứ nhất.

Sự thành tựu thiền định

260. “Này Ānanda, bấy giờ vua Mahāsudassana khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả này là của nghiệp nào, kết quả này là của nghiệp nào, mà nhờ đó giờ đây ta có được đại thần lực và đại oai lực như thế này?’ Này Ānanda, rồi vua Mahāsudassana khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả này là của ba nghiệp, kết quả này là của ba nghiệp, mà nhờ đó giờ đây ta có được đại thần lực và đại oai lực như thế này, đó là: bố thí, tự điều phục, và sự thu thúc.’”

“Này Ānanda, bấy giờ vua Mahāsudassana đi đến lầu gác Mahāviyūha; sau khi đến, ngài đứng ở cửa của lầu gác Mahāviyūha và thốt lên lời cảm hứng: ‘Hãy dừng lại, này tầm về dục! Hãy dừng lại, này tầm về sân! Hãy dừng lại, này tầm về hại! Này tầm về dục, chỉ đến đây thôi! Này tầm về sân, chỉ đến đây thôi! Này tầm về hại, chỉ đến đây thôi!’”

261. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana đi vào lầu các Mahāviyūha, ngồi trên một chiếc ngai vàng, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Vị ấy ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú,’ chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

262. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana đi ra khỏi lầu các Mahāviyūha, đi vào một lầu các bằng vàng, ngồi trên một chiếc ngai bằng bạc, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, ngài biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, cùng khắp, vô biên, quảng đại, không hận, không sân, với tâm câu hữu với từ, rồi an trú. Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, ngài biến mãn một phương rồi an trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, ngài biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, cùng khắp, vô biên, quảng đại, không hận, không sân, với tâm câu hữu với xả, rồi an trú.

Tám mươi bốn ngàn thành phố, v.v.

263. Này Ānanda, vua Mahāsudassana có tám mươi bốn ngàn thành phố, đứng đầu là kinh đô Kusāvatī; tám mươi bốn ngàn cung điện, đứng đầu là cung điện Dhamma; tám mươi bốn ngàn lầu các, đứng đầu là lầu các Mahāviyūha; tám mươi bốn ngàn chiếc ngai bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ lõi, trải thảm lông dài, trải nệm len trắng, trải thảm len thêu hoa, trải thảm da sơn dương quý, có lọng che phía trên, và có gối màu đỏ ở hai đầu; tám mươi bốn ngàn con voi, trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là voi chúa Uposatha; tám mươi bốn ngàn con ngựa, trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là ngựa chúa Valāhaka; tám mươi bốn ngàn cỗ xe, bọc da sư tử, da cọp, da báo, bọc vải len màu vàng nhạt, trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là cỗ xe Vejayanta; tám mươi bốn ngàn viên ngọc, đứng đầu là ngọc báu maṇi; tám mươi bốn ngàn phụ nữ, đứng đầu là hoàng hậu Subhaddā; tám mươi bốn ngàn gia chủ, đứng đầu là gia chủ báu; tám mươi bốn ngàn vị Sát-đế-lỵ chư hầu, đứng đầu là tướng quân báu; tám mươi bốn ngàn con bò sữa, vắt sữa vào các thùng bằng đồng; tám mươi bốn ngàn ức bộ y phục, bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, và vải len mịn; (Này Ānanda, đối với vua Mahāsudassana,) mỗi buổi sáng và buổi chiều, tám mươi bốn ngàn nồi cơm được dọn lên.

264. Này Ānanda, vào lúc bấy giờ, tám mươi bốn ngàn con voi của vua Mahāsudassana đến hầu hạ vào mỗi buổi sáng và buổi chiều. Khi ấy, này Ānanda, vua Mahāsudassana khởi lên ý nghĩ: ‘Tám mươi bốn ngàn con voi này đến hầu hạ ta vào mỗi buổi sáng và buổi chiều. Sẽ tốt biết bao nếu sau mỗi một trăm năm, bốn mươi hai ngàn con voi đến hầu hạ một lần!’ Rồi, này Ānanda, vua Mahāsudassana cho gọi vị tướng quân báu và nói: ‘Này khanh, vị tướng quân báu, tám mươi bốn ngàn con voi này đến hầu hạ ta vào mỗi buổi sáng và buổi chiều. Vậy thì, này khanh, vị tướng quân báu, từ nay về sau, cứ sau mỗi một trăm năm, hãy để bốn mươi hai ngàn con voi đến hầu hạ một lần.’ ‘Thưa vâng, tâu Đại vương,’ này Ānanda, vị tướng quân báu đã vâng lệnh vua Mahāsudassana. Và rồi, này Ānanda, về sau, cứ sau mỗi một trăm năm, bốn mươi hai ngàn con voi lại đến hầu hạ vua Mahāsudassana một lần.

Hoàng hậu Subhaddā đến yết kiến

265. Này Ānanda, khi ấy, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, hoàng hậu Subhaddā khởi lên ý nghĩ này: ‘Đã lâu rồi ta không được thấy vua Mahāsudassana. Hay là ta nên đến yết kiến vua Mahāsudassana.’ Này Ānanda, khi ấy, hoàng hậu Subhaddā cho gọi các cung nữ và bảo rằng: ‘Này các chị, hãy đến đây, hãy gội đầu, hãy mặc y phục màu vàng. Đã lâu rồi chúng ta không được thấy vua Mahāsudassana, chúng ta sẽ đến yết kiến vua Mahāsudassana.’ Này Ānanda, các cung nữ vâng lời hoàng hậu Subhaddā rằng: ‘Vâng, thưa lệnh bà,’ rồi gội đầu, mặc y phục màu vàng, và đi đến chỗ hoàng hậu Subhaddā. Này Ānanda, khi ấy, hoàng hậu Subhaddā cho gọi vị tướng quân báu và bảo rằng: ‘Này khanh tướng quân báu, hãy chuẩn bị bốn binh chủng. Đã lâu rồi chúng ta không được thấy vua Mahāsudassana, chúng ta sẽ đến yết kiến vua Mahāsudassana.’ Này Ānanda, vị tướng quân báu vâng lời hoàng hậu Subhaddā rằng: ‘Vâng, thưa hoàng hậu,’ rồi cho chuẩn bị bốn binh chủng và trình báo lại với hoàng hậu Subhaddā: ‘Thưa hoàng hậu, bốn binh chủng đã được chuẩn bị xong. Bây giờ, ngài thấy thời điểm nào thích hợp thì xin cứ định liệu.’ Này Ānanda, khi ấy, hoàng hậu Subhaddā cùng với bốn binh chủng và các cung nữ đi đến cung điện Dhamma; sau khi đến nơi, bà đi lên cung điện Dhamma rồi đi đến lầu gác Mahāviyūha. Sau khi đến nơi, bà đứng vịn vào thành cửa của lầu gác Mahāviyūha. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana nghe có tiếng động, liền nghĩ: ‘Tiếng động gì mà giống như của một đám đông người thế nhỉ?’ rồi đi ra khỏi lầu gác Mahāviyūha và thấy hoàng hậu Subhaddā đang đứng vịn vào thành cửa. Sau khi thấy vậy, ngài bảo hoàng hậu Subhaddā rằng: ‘Này hoàng hậu, hãy đứng yên tại đây, chớ đi vào.’ Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana cho gọi một người đàn ông và bảo rằng: ‘Này khanh, hãy đến đây. Khanh hãy mang chiếc ngai vàng từ lầu gác Mahāviyūha ra và đặt trong khu rừng toàn cây thốt nốt bằng vàng.’ Này Ānanda, người ấy vâng lời vua Mahāsudassana rằng: ‘Vâng, tâu đức vua,’ rồi mang chiếc ngai vàng từ lầu gác Mahāviyūha ra và đặt trong khu rừng toàn cây thốt nốt bằng vàng. Này Ānanda, khi ấy, vua Mahāsudassana nằm xuống theo thế nằm của sư tử, nghiêng về hông bên phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm và tỉnh giác.

266. Này Ānanda, khi ấy, hoàng hậu Subhaddā khởi lên ý nghĩ này: ‘Các căn của vua Mahāsudassana thật là trong sáng, màu da thật là thanh tịnh, thật là trong sạch. Mong rằng vua Mahāsudassana chớ có mệnh chung!’ rồi bạch với vua Mahāsudassana những lời này:

“Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn thành phố của ngài, đứng đầu là kinh đô Kusāvatī. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn cung điện của ngài, đứng đầu là cung điện Dhamma. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn ngôi lầu các của ngài, đứng đầu là lầu các Mahāviyūha. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn chiếc ngai vàng của ngài, làm bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ lõi, được trải bằng thảm len lông dài, thảm len trắng, thảm len có hoa văn, được trải bằng tấm da sơn dương hảo hạng, có lọng che phía trên, có gối màu đỏ ở hai đầu. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn con voi của ngài, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, được phủ bằng lưới vàng, đứng đầu là voi chúa Uposatha. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn con ngựa của ngài, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, được phủ bằng lưới vàng, đứng đầu là ngựa chúa Valāhaka. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn cỗ xe của ngài, được che bằng da sư tử, da cọp, da báo, bằng những tấm mền màu vàng nhạt, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, được phủ bằng lưới vàng, đứng đầu là cỗ xe Vejayanta. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn viên ngọc của ngài, đứng đầu là ngọc báu. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn người nữ của ngài, đứng đầu là nữ báu. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn vị gia chủ của ngài, đứng đầu là gia chủ báu. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn vị Sát-đế-lỵ của ngài, là những người tùy tùng, đứng đầu là tướng quân báu. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn con bò cái của ngài, sữa tự chảy, được hứng bằng những chiếc bình bằng đồng. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn cô-ti bộ y phục của ngài, bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống. Tâu Thiên tử, đây là tám mươi bốn ngàn phần cơm được dâng lên cho ngài vào buổi sáng và buổi chiều. Tâu Thiên tử, ở đây, xin ngài hãy khởi lên lòng ham muốn, hãy luyến tiếc mạng sống.”

267. “Này Ānanda, khi được nói như vậy, đức vua Mahāsudassana đã nói lời này với hoàng hậu Subhaddā:

‘Này hoàng hậu, trong một thời gian dài, khanh đã đối xử với trẫm bằng những lời khả ái, khả hỷ, đáng yêu, và đẹp lòng. Nhưng nay, vào lúc cuối đời, khanh lại đối xử với trẫm bằng những lời không khả ái, không khả hỷ, không đáng yêu, và không đẹp lòng.’ ‘Vậy thì, tâu đại vương, thiếp phải đối xử với ngài như thế nào?’ ‘Này hoàng hậu, khanh hãy đối xử với trẫm như thế này: “Tâu đại vương, đối với tất cả những gì thân yêu và đẹp lòng, đều có sự chia ly, sự biệt ly, sự đổi khác. Tâu đại vương, xin ngài đừng mệnh chung trong khi còn luyến ái. Cái chết của người còn luyến ái là đau khổ, và cái chết của người còn luyến ái là đáng chê trách. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn thành phố của ngài, đứng đầu là kinh đô Kusāvatī. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn cung điện của ngài, đứng đầu là cung điện Dhamma. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn lầu gác của ngài, đứng đầu là lầu gác Mahāviyūha. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn chiếc ngai của ngài, làm bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ lõi; được trải bằng thảm len lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, thảm da sơn dương hảo hạng, có lọng che phía trên và có gối đỏ ở hai đầu. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con voi của ngài, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là voi chúa Uposatha. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con ngựa của ngài, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là ngựa chúa Valāhaka. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn cỗ xe của ngài, được bọc da sư tử, da cọp, da báo, da dạ len màu vàng nhạt, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là xe Vejayanta. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn viên ngọc của ngài, đứng đầu là ngọc báu. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn người nữ của ngài, đứng đầu là hoàng hậu Subhaddā. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn gia chủ của ngài, đứng đầu là gia chủ báu. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn vị Sát-đế-lỵ tùy tùng của ngài, đứng đầu là tướng quân báu. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con bò sữa của ngài, sữa tự chảy ra và được hứng bằng những chiếc vại bằng đồng. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn vạn bộ y phục của ngài, gồm vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, và vải len mịn. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn nồi cơm, từ đó các bữa ăn được dâng lên cho ngài vào buổi sáng và buổi chiều. Tâu đại vương, xin ngài hãy từ bỏ tham muốn đối với chúng, đừng luyến tiếc mạng sống.”’”

268. Này Ānanda, khi được nói như vậy, hoàng hậu Subhaddā đã khóc than, nước mắt tuôn rơi. Rồi, này Ānanda, hoàng hậu Subhaddā lau nước mắt và bạch với vua Mahāsudassana như sau:

‘Tâu Đại vương, đối với tất cả những gì thân ái, khả ý, đều có sự khác biệt, sự chia lìa, sự đổi khác. Tâu Đại vương, xin Ngài đừng mệnh chung trong khi còn luyến ái. Sự mệnh chung trong khi còn luyến ái là khổ đau, sự mệnh chung trong khi còn luyến ái là đáng chê trách. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn thành phố của Ngài, đứng đầu là kinh thành Kusāvatī. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn cung điện của Ngài, đứng đầu là cung điện Dhamma. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn lầu các của Ngài, đứng đầu là lầu các Mahāviyūha. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn long sàng của Ngài, làm bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ lõi; được trải bằng thảm len lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, trải tấm da sơn dương quý báu, có lọng che phía trên, có gối đỏ ở hai đầu. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con voi của Ngài, được trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là voi chúa Uposatha. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con ngựa của Ngài, được trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là ngựa chúa Valāhaka. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn cỗ xe của Ngài, được che bằng da sư tử, da cọp, da báo, vải len màu vàng nhạt, được trang sức bằng vàng, cờ vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là cỗ xe Vejayanta. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn viên ngọc của Ngài, đứng đầu là ngọc báu. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn phụ nữ của Ngài, đứng đầu là nữ báu. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn gia chủ của Ngài, đứng đầu là gia chủ báu. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn vị Sát-đế-lỵ tùy tùng của Ngài, đứng đầu là mưu sĩ báu. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn con bò sữa của Ngài, sữa chảy đều, được hứng bằng bát đồng. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn triệu bộ y phục của Ngài, bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống. Tâu Đại vương, đây là tám mươi bốn ngàn nồi cơm của Ngài, được dâng lên vào buổi sáng và buổi chiều. Tâu Đại vương, ở đây, xin Ngài hãy từ bỏ tham ái, đừng luyến tiếc mạng sống.’

Sanh về cõi Phạm Thiên

269. “Này Ānanda, sau đó không bao lâu, vua Mahāsudassana băng hà. Này Ānanda, ví như một gia chủ hay con của một gia chủ, sau khi dùng một bữa ăn ngon, có cảm giác no say vì cơm; cũng vậy, này Ānanda, cảm thọ lúc lâm chung của vua Mahāsudassana cũng chỉ như thế. Này Ānanda, sau khi băng hà, vua Mahāsudassana đã sanh vào thiện thú, cõi Phạm thiên. Này Ānanda, vua Mahāsudassana đã vui chơi trò trẻ con trong tám mươi bốn ngàn năm. Đã làm phó vương trong tám mươi bốn ngàn năm. Đã trị vì trong tám mươi bốn ngàn năm. Là một người tại gia, ngài đã thực hành phạm hạnh trong cung điện Dhamma trong tám mươi bốn ngàn năm. Vị ấy, sau khi tu tập bốn Phạm trú, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh về cõi Phạm thiên.”

270. Này Ānanda, có thể ông sẽ nghĩ rằng: ‘Vào thời ấy, chắc hẳn vua Mahāsudassana là một người khác.’ Nhưng này Ānanda, không nên thấy như vậy. Chính Ta vào thời ấy là vua Mahāsudassana. Tám mươi bốn ngàn thành phố của Ta, đứng đầu là kinh đô Kusāvatī; tám mươi bốn ngàn cung điện của Ta, đứng đầu là cung điện Dhamma; tám mươi bốn ngàn lầu các của Ta, đứng đầu là lầu các Mahāviyūha; tám mươi bốn ngàn giường nằm của Ta, làm bằng vàng, bằng bạc, bằng ngà, bằng gỗ lõi cây, được trải bằng thảm len lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, thảm da sơn dương hảo hạng, có lọng che phía trên và có gối màu đỏ ở hai đầu; tám mươi bốn ngàn con voi của Ta, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là voi chúa Uposatha; tám mươi bốn ngàn con ngựa của Ta, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là ngựa chúa Valāhaka; tám mươi bốn ngàn cỗ xe của Ta, được che bằng da sư tử, da cọp, da báo, da vải len màu vàng nhạt, được trang sức bằng vàng, cờ hiệu bằng vàng, phủ lưới vàng, đứng đầu là cỗ xe Vejayanta; tám mươi bốn ngàn viên ngọc của Ta, đứng đầu là ngọc báu maṇi; tám mươi bốn ngàn người nữ của Ta, đứng đầu là hoàng hậu Subhaddā; tám mươi bốn ngàn gia chủ của Ta, đứng đầu là gia chủ báu; tám mươi bốn ngàn vị Sát-đế-lỵ của Ta, là những người tùy tùng, đứng đầu là tướng quân báu; tám mươi bốn ngàn con bò cái của Ta, vắt sữa dễ dàng, được hứng bằng bình bằng đồng; tám mươi bốn ngàn koti bộ y phục của Ta, bằng vải lanh mịn, vải bông mịn, vải lụa mịn, vải len mịn; tám mươi bốn ngàn nồi cơm của Ta, được dâng lên vào buổi sáng và buổi chiều.

271. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn thành phố ấy, vào thời ấy Ta chỉ ở trong một thành phố duy nhất, đó là kinh đô Kusāvatī. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn cung điện ấy, vào thời ấy Ta chỉ ở trong một cung điện duy nhất, đó là cung điện Dhamma. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn lầu các ấy, vào thời ấy Ta chỉ ở trong một lầu các duy nhất, đó là lầu các Mahāviyūha. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn giường nằm ấy, vào thời ấy Ta chỉ dùng một giường nằm duy nhất, hoặc làm bằng vàng, hoặc bằng bạc, hoặc bằng ngà, hoặc bằng gỗ lõi cây. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn con voi ấy, vào thời ấy Ta chỉ cưỡi một con voi duy nhất, đó là voi chúa Uposatha. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn con ngựa ấy, vào thời ấy Ta chỉ cưỡi một con ngựa duy nhất, đó là ngựa chúa Valāhaka. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn cỗ xe ấy, vào thời ấy Ta chỉ đi một cỗ xe duy nhất, đó là cỗ xe Vejayanta. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn người nữ ấy, vào thời ấy chỉ có một người nữ duy nhất hầu hạ Ta, hoặc là người dòng Sát-đế-lỵ, hoặc là người dòng Tỳ-xá. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn koti bộ y phục ấy, vào thời ấy Ta chỉ mặc một bộ y phục duy nhất, hoặc bằng vải lanh mịn, hoặc bằng vải bông mịn, hoặc bằng vải lụa mịn, hoặc bằng vải len mịn. Này Ānanda, trong tám mươi bốn ngàn nồi cơm ấy, Ta chỉ dùng cơm từ một nồi duy nhất, với lượng gạo tối đa là một nāḷi, cùng với thức ăn tương xứng.

272. Này Ānanda, hãy xem, tất cả các pháp hữu vi ấy đã qua rồi, đã diệt rồi, đã biến hoại rồi. Này Ānanda, các pháp hữu vi là vô thường như vậy đấy; này Ānanda, các pháp hữu vi là không bền vững như vậy đấy; này Ānanda, các pháp hữu vi là không đáng tin cậy như vậy đấy! Này Ānanda, thật vừa đủ để nhàm chán, vừa đủ để ly tham, vừa đủ để giải thoát khỏi tất cả các pháp hữu vi.

Này Ānanda, Ta nhớ rằng Ta đã từ bỏ thân xác tại chính nơi này sáu lần, và mỗi lần đều là một vị vua Chuyển Luân Thánh Vương, một vị vua đúng pháp, một vị pháp vương, chinh phục bốn phương, đất nước an bình, đầy đủ bảy báu. Đây là lần thứ bảy từ bỏ thân xác. Và này Ānanda, Ta không thấy một nơi nào trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh này cùng với các Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người, nơi mà Như Lai sẽ từ bỏ thân xác lần thứ tám. Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

Các pháp hữu vi quả là vô thường, có bản chất sanh và diệt. Sau khi sanh lên, chúng liền hoại diệt. Sự tịch tịnh của chúng là an lạc.

Kinh Đại Thiện Kiến, kinh thứ tư, chấm dứt.