Chuyện 500 vị Tỳ-kheo đàm luận về địa đại
Ai chinh phục đất này Dạ ma, Thiên giới này? Ai khéo giảng Pháp cú, Như người khéo hái hoa?
Bản dịch
DHP 44-59 — Phẩm Bông Hoa
Pupphavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Hoa
Hữu học chinh phục đất, Dạ ma, Thiên giới này. Hữu học giảng Pháp cú, Như người khéo hái hoa.
Chuyện vị Tỳ-kheo quán bào ảnh
Biết thân như bọt nước, Ngộ thân là như huyễn, Bẻ tên hoa của Ma, Vượt tầm mắt Thần chết.
Chuyện vua Viḍūḍabha (Lưu Ly)
Người nhặt các loại hoa, Ý đắm say, tham nhiễm, Bị Thần chết mang đi, Như lụt trôi làng ngủ.
Chuyện nàng Patipūjikā (Sự Phụ)
Người nhặt các loại hoa, Ý đắm say, tham nhiễm, Các dục chưa thỏa mãn, Ðã bị chết chinh phục.
Chuyện bá hộ Macchariya (Khan Nang)
Như ong đến với hoa, Không hại sắc và hương, Che chở hoa, lấy nhụy. Bậc Thánh đi vào làng.
Chuyện tu sĩ ngoại đạo Pāṭika (Tiểu Điệp)
Không nên nhìn lỗi người, Người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, Có làm hay không làm.
Chuyện thiện nam tử Chattapāṇi (Tản Thủ)
Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc nhưng không hương. Cũng vậy, lời khéo nói, Không làm, không kết quả.
Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc lại thêm hương; Cũng vậy, lời khéo nói, Có làm, có kết quả.
Chuyện bà Visākhā (Thiện Chi)
Như từ một đống hoa, Nhiều tràng hoa được kết. Cũng vậy, thân sanh tử, Làm được nhiều thiện sự.
Chuyện Trưởng lão Ānanda vấn đạo
Hương các loại hoa thơm Không ngược bay chiều gió Nhưng hương người đức hạnh Ngược gió khắp tung bay Chỉ có bậc chân nhân Toả khắp mọi phương trời.
Hoa chiên đàn, già la, Hoa sen, hoa vũ quý. Giữa những hương hoa ấy, Giới hương là vô thượng.
Chuyện Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp) được Đế-thích để bát cúng dường
Ít giá trị hương này, Hương già la, chiên đàn; Chỉ hương người đức hạnh, Tối thượng tỏa Thiên giới.
Chuyện Trưởng lão Godhika viên tịch
Giữa ai có giới hạnh, An trú không phóng dật. Chánh trí, chơn giải thoát, Ác ma không thấy đường.
Chuyện ông Garahadinna (Oán Trách Thí)
Như giữa đống rác nhớp, Quăng bỏ trên đường lớn, Chỗ ấy hoa sen nở, Thơm sạch, đẹp ý người.
Cũng vậy giữa quần sanh, Uế nhiễm, mù, phàm tục, Ðệ tử bậc Chánh Giác, Sáng ngời với Tuệ Tri.
Hết phẩm Hoa
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Pupphavagga
4. Flowers
Phẩm Hoa
Pathavikathāpasutapañcasatabhikkhuvatthu
Chuyện 500 vị Tỳ-kheo đàm luận về địa đại
Ko imaṁ pathaviṁ vicessati,
Who bestirs this earth,
Ai chinh phục đất này
Yamalokañca imaṁ sadevakaṁ;
and the Yama realm with its gods?
Dạ ma, Thiên giới này?
Ko dhammapadaṁ sudesitaṁ,
Who sets out the well-taught word of truth,
Ai khéo giảng Pháp cú,
Kusalo pupphamiva pacessati.
as an expert a flower?
Như người khéo hái hoa?
Sekho pathaviṁ vicessati,
A trainee bestirs this earth,
Hữu học chinh phục đất,
Yamalokañca imaṁ sadevakaṁ;
and the Yama realm with its gods.
Dạ ma, Thiên giới này.
Sekho dhammapadaṁ sudesitaṁ,
A trainee sets out the well-taught word of truth,
Hữu học giảng Pháp cú,
Kusalo pupphamiva pacessati.
as an expert a flower.
Như người khéo hái hoa.
Marīcikammaṭṭhānikabhikkhuvatthu
Chuyện vị Tỳ-kheo quán bào ảnh
Pheṇūpamaṁ kāyamimaṁ viditvā,
Knowing this body’s like foam,
Biết thân như bọt nước,
Marīcidhammaṁ abhisambudhāno;
realizing it’s all just a mirage,
Ngộ thân là như huyễn,
Chetvāna mārassa papupphakāni,
and cutting off Māra’s blossoming,
Bẻ tên hoa của Ma,
Adassanaṁ maccurājassa gacche.
vanish from the King of Death.
Vượt tầm mắt Thần chết.
Viṭaṭūbhavatthu
Chuyện vua Viḍūḍabha (Lưu Ly)
Pupphāni heva pacinantaṁ,
As a mighty flood sweeps off a sleeping village,
Người nhặt các loại hoa,
byāsattamanasaṁ naraṁ;
death steals away a man
Ý đắm say, tham nhiễm,
Suttaṁ gāmaṁ mahoghova,
even as he gathers flowers,
Bị Thần chết mang đi,
maccu ādāya gacchati.
his mind caught up in them.
Như lụt trôi làng ngủ.
Patipūjikakumārivatthu
Chuyện nàng Patipūjikā (Sự Phụ)
Pupphāni heva pacinantaṁ,
The terminator gains control of the man
Người nhặt các loại hoa,
byāsattamanasaṁ naraṁ;
who has not had his fill of pleasures,
Ý đắm say, tham nhiễm,
Atittaññeva kāmesu,
even as he gathers flowers,
Các dục chưa thỏa mãn,
antako kurute vasaṁ.
his mind caught up in them.
Ðã bị chết chinh phục.
Macchariyakosiyaseṭṭhivatthu
Chuyện bá hộ Macchariya (Khan Nang)
Yathāpi bhamaro pupphaṁ,
A bee takes the nectar
Như ong đến với hoa,
vaṇṇagandhamaheṭhayaṁ;
and moves on, doing no damage
Không hại sắc và hương,
Paleti rasamādāya,
to the flower’s beauty and fragrance;
Che chở hoa, lấy nhụy.
evaṁ gāme munī care.
and that’s how a sage should walk in the village.
Bậc Thánh đi vào làng.
Pāveyyaājīvakavatthu
Chuyện tu sĩ ngoại đạo Pāṭika (Tiểu Điệp)
Na paresaṁ vilomāni,
Don’t find fault with others,
Không nên nhìn lỗi người,
na paresaṁ katākataṁ;
with what they’ve done or left undone.
Người làm hay không làm.
Attanova avekkheyya,
You should only watch yourself,
Nên nhìn tự chính mình,
katāni akatāni ca.
what you’ve done or left undone.
Có làm hay không làm.
Chattapāṇiupāsakavatthu
Chuyện thiện nam tử Chattapāṇi (Tản Thủ)
Yathāpi ruciraṁ pupphaṁ,
Just like a glorious flower
Như bông hoa tươi đẹp,
vaṇṇavantaṁ agandhakaṁ;
that’s colorful but lacks fragrance;
Có sắc nhưng không hương.
Evaṁ subhāsitā vācā,
eloquent speech is fruitless
Cũng vậy, lời khéo nói,
aphalā hoti akubbato.
for one who does not act on it.
Không làm, không kết quả.
Yathāpi ruciraṁ pupphaṁ,
Just like a glorious flower
Như bông hoa tươi đẹp,
Vaṇṇavantaṁ sagandhakaṁ;
that’s both colorful and fragrant,
Có sắc lại thêm hương;
Evaṁ subhāsitā vācā,
eloquent speech is fruitful
Cũng vậy, lời khéo nói,
Saphalā hoti kubbato.
for one who acts on it.
Có làm, có kết quả.
Visākhāvatthu
Chuyện bà Visākhā (Thiện Chi)
Yathāpi puppharāsimhā,
Just as one would create many garlands
Như từ một đống hoa,
kayirā mālāguṇe bahū;
from a heap of flowers,
Nhiều tràng hoa được kết.
Evaṁ jātena maccena,
when a person has come to be born,
Cũng vậy, thân sanh tử,
kattabbaṁ kusalaṁ bahuṁ.
they should do many skillful things.
Làm được nhiều thiện sự.
Ānandattherapañhavatthu
Chuyện Trưởng lão Ānanda vấn đạo
Na pupphagandho paṭivātameti,
The fragrance of flowers doesn’t spread upwind,
Hương các loại hoa thơm
Na candanaṁ tagaramallikā vā;
nor sandalwood, pinwheel, or jasmine;
Không ngược bay chiều gió
Satañca gandho paṭivātameti,
but the fragrance of the good spreads upwind;
Nhưng hương người đức hạnh Ngược gió khắp tung bay
Sabbā disā sappuriso pavāyati.
a true person’s virtue spreads in every direction.
Chỉ có bậc chân nhân Toả khắp mọi phương trời.
Candanaṁ tagaraṁ vāpi,
Among all the fragrances—
Hoa chiên đàn, già la,
uppalaṁ atha vassikī;
sandalwood or pinwheel
Hoa sen, hoa vũ quý.
Etesaṁ gandhajātānaṁ,
or lotus or jasmine—
Giữa những hương hoa ấy,
sīlagandho anuttaro.
the fragrance of virtue is supreme.
Giới hương là vô thượng.
Mahākassapattherapiṇḍapātadinnavatthu
Chuyện Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp) được Đế-thích để bát cúng dường
Appamatto ayaṁ gandho,
Faint is the fragrance
Ít giá trị hương này,
yāyaṁ tagaracandanī;
of sandal or pinwheel;
Hương già la, chiên đàn;
Yo ca sīlavataṁ gandho,
but the fragrance of the virtuous
Chỉ hương người đức hạnh,
vāti devesu uttamo.
floats to the highest gods.
Tối thượng tỏa Thiên giới.
Godhikattheraparinibbānavatthu
Chuyện Trưởng lão Godhika viên tịch
Tesaṁ sampannasīlānaṁ,
For those accomplished in ethics,
Giữa ai có giới hạnh,
appamādavihārinaṁ;
meditating diligently,
An trú không phóng dật.
Sammadaññāvimuttānaṁ,
freed through the highest knowledge,
Chánh trí, chơn giải thoát,
māro maggaṁ na vindati.
Māra cannot find their path.
Ác ma không thấy đường.
Garahadinnavatthu
Chuyện ông Garahadinna (Oán Trách Thí)
Yathā saṅkāradhānasmiṁ,
From a heap of trash
Như giữa đống rác nhớp,
ujjhitasmiṁ mahāpathe;
discarded on the highway,
Quăng bỏ trên đường lớn,
Padumaṁ tattha jāyetha,
a lotus might blossom,
Chỗ ấy hoa sen nở,
sucigandhaṁ manoramaṁ.
fragrant and delightful.
Thơm sạch, đẹp ý người.
Evaṁ saṅkārabhūtesu,
So too, among those thought of as trash,
Cũng vậy giữa quần sanh,
andhabhūte puthujjane;
a disciple of the perfect Buddha
Uế nhiễm, mù, phàm tục,
Atirocati paññāya,
outshines with their wisdom
Ðệ tử bậc Chánh Giác,
sammāsambuddhasāvako.
the blind ordinary folk.
Sáng ngời với Tuệ Tri.
Pupphavaggo catuttho.
Hết phẩm Hoa