Chuyện Trưởng lão Meghiya (Mê-kỳ-dạ)
Tâm hoảng hốt giao động, Khó hộ trì, khó nhiếp, Người trí làm tâm thẳng, Như thợ tên, làm tên.
Bản dịch
DHP 33-43 — Phẩm Tâm
Cittavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Tâm
Như cá quăng lên bờ, Vất ra ngoài thủy giới; Tâm này vùng vẫy mạnh, Hãy đoạn thế lực Ma.
Chuyện vị Tỳ-kheo ở làng Mātikagāma (Thủy Lưu)
Khó nắm giữ, khinh động, Theo các dục quay cuồng. Lành thay, điều phục tâm; Tâm điều, an lạc đến.
Chuyện vị Tỳ-kheo bất mãn
Tâm khó thấy, tế nhị, Theo các dục quay cuồng. Người trí phòng hộ tâm, Tâm hộ, an lạc đến.
Chuyện Trưởng lão Saṅgharakkhitabhāginey (Hộ Tăng Điệt)
Chạy xa, sống một mình, Không thân, ẩn hang sâu, Ai điều phục được tâm, Thoát khỏi Ma trói buộc.
Chuyện Trưởng lão Cittahattha (Phục Tâm)
Ai tâm không an trú, Không biết chân diệu pháp, Tịnh tín bị rúng động, Trí tuệ không viên thành.
Tâm không đầy tràn dục, Tâm không (hận) công phá, Ðoạn tuyệt mọi thiện ác, Kẻ tỉnh không sợ hãi.
Chuyện các Tỳ-kheo quán tự ngã
Biết thân như đồ gốm, Trú tâm như thành trì, Chống Ma với gươm trí; Giữ chiến thắng không tham
Chuyện Trưởng lão Tissa lở loét
Không bao lâu thân này, Sẽ nằm dài trên đất, Bị vất bỏ, vô thức, Như khúc cây vô dụng.
Chuyện Nanda chủ trại bò
Kẻ thù hại kẻ thù, Oan gia hại oan gia, Không bằng tâm hướng tà, Gây ác cho tự thân.
Chuyện Trưởng lão Soreyya (Tu-lệ-da)
Ðiều mẹ cha bà con, Không có thể làm được, Tâm hướng chánh làm được Làm được tốt đẹp hơn.
Hết phẩm Tâm
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Cittavagga
3. The Mind
Phẩm Tâm
Meghiyattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Meghiya (Mê-kỳ-dạ)
Phandanaṁ capalaṁ cittaṁ,
The mind quivers and quakes,
Tâm hoảng hốt giao động,
dūrakkhaṁ dunnivārayaṁ;
hard to guard, hard to curb.
Khó hộ trì, khó nhiếp,
Ujuṁ karoti medhāvī,
The discerning straighten it out,
Người trí làm tâm thẳng,
usukārova tejanaṁ.
like a fletcher an arrow.
Như thợ tên, làm tên.
Vārijova thale khitto,
Like a fish pulled from the sea
Như cá quăng lên bờ,
okamokataubbhato;
and cast upon the shore,
Vất ra ngoài thủy giới;
Pariphandatidaṁ cittaṁ,
this mind flounders about,
Tâm này vùng vẫy mạnh,
māradheyyaṁ pahātave.
trying to throw off Māra’s dominion.
Hãy đoạn thế lực Ma.
Aññatarabhikkhuvatthu
Chuyện vị Tỳ-kheo ở làng Mātikagāma (Thủy Lưu)
Dunniggahassa lahuno,
Hard to hold back, flighty,
Khó nắm giữ, khinh động,
yatthakāmanipātino;
alighting where it will;
Theo các dục quay cuồng.
Cittassa damatho sādhu,
it’s good to tame the mind;
Lành thay, điều phục tâm;
cittaṁ dantaṁ sukhāvahaṁ.
a tamed mind leads to bliss.
Tâm điều, an lạc đến.
Aññataraukkaṇṭhitabhikkhuvatthu
Chuyện vị Tỳ-kheo bất mãn
Sududdasaṁ sunipuṇaṁ,
So hard to see, so subtle,
Tâm khó thấy, tế nhị,
yatthakāmanipātinaṁ;
alighting where it will;
Theo các dục quay cuồng.
Cittaṁ rakkhetha medhāvī,
the discerning protect the mind,
Người trí phòng hộ tâm,
cittaṁ guttaṁ sukhāvahaṁ.
a guarded mind leads to bliss.
Tâm hộ, an lạc đến.
Saṅgharakkhitabhāgineyyattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Saṅgharakkhitabhāginey (Hộ Tăng Điệt)
Dūraṅgamaṁ ekacaraṁ,
The mind travels far, wandering alone;
Chạy xa, sống một mình,
asarīraṁ guhāsayaṁ;
incorporeal, it lies hidden in the heart.
Không thân, ẩn hang sâu,
Ye cittaṁ saṁyamissanti,
Those who will restrain the mind
Ai điều phục được tâm,
mokkhanti mārabandhanā.
are freed from Māra’s bonds.
Thoát khỏi Ma trói buộc.
Cittahatthattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Cittahattha (Phục Tâm)
Anavaṭṭhitacittassa,
Those of unsteady mind,
Ai tâm không an trú,
saddhammaṁ avijānato;
who don’t understand the true teaching,
Không biết chân diệu pháp,
Pariplavapasādassa,
and whose confidence wavers,
Tịnh tín bị rúng động,
paññā na paripūrati.
do not perfect their wisdom.
Trí tuệ không viên thành.
Anavassutacittassa,
One whose mind is not festering,
Tâm không đầy tràn dục,
ananvāhatacetaso;
whose heart is undamaged,
Tâm không (hận) công phá,
Puññapāpapahīnassa,
who’s given up right and wrong,
Ðoạn tuyệt mọi thiện ác,
natthi jāgarato bhayaṁ.
alert, has nothing to fear.
Kẻ tỉnh không sợ hãi.
Pañcasatabhikkhuvatthu
Chuyện các Tỳ-kheo quán tự ngã
Kumbhūpamaṁ kāyamimaṁ viditvā,
Knowing this body breaks like a pot,
Biết thân như đồ gốm,
Nagarūpamaṁ cittamidaṁ ṭhapetvā;
and fortifying the mind like a citadel,
Trú tâm như thành trì,
Yodhetha māraṁ paññāvudhena,
attack Māra with the sword of wisdom,
Chống Ma với gươm trí;
Jitañca rakkhe anivesano siyā.
guard your conquest, and never settle.
Giữ chiến thắng không tham
Pūtigattatissattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Tissa lở loét
Aciraṁ vatayaṁ kāyo,
All too soon this body
Không bao lâu thân này,
pathaviṁ adhisessati;
will lie upon the earth,
Sẽ nằm dài trên đất,
Chuddho apetaviññāṇo,
bereft of consciousness,
Bị vất bỏ, vô thức,
niratthaṁva kaliṅgaraṁ.
tossed aside like a worthless log.
Như khúc cây vô dụng.
Nandagopālakavatthu
Chuyện Nanda chủ trại bò
Diso disaṁ yaṁ taṁ kayirā,
A wrongly directed mind
Kẻ thù hại kẻ thù,
verī vā pana verinaṁ;
would do you more harm
Oan gia hại oan gia,
Micchāpaṇihitaṁ cittaṁ,
than a hater to the hated,
Không bằng tâm hướng tà,
pāpiyo naṁ tato kare.
or an enemy to their foe.
Gây ác cho tự thân.
Soreyyavatthu
Chuyện Trưởng lão Soreyya (Tu-lệ-da)
Na taṁ mātā pitā kayirā,
A rightly directed mind
Ðiều mẹ cha bà con,
aññe vāpi ca ñātakā;
would do you more good
Không có thể làm được,
Sammāpaṇihitaṁ cittaṁ,
than your mother or father
Tâm hướng chánh làm được
seyyaso naṁ tato kare.
or any other relative.
Làm được tốt đẹp hơn.
Cittavaggo tatiyo.
Hết phẩm Tâm