Chuyện Hoàng hậu Sāmāvatī
Không phóng dật, đường sống, Phóng dật là đường chết. Không phóng dật, không chết, Phóng dật như chết rồi.
Bản dịch
DHP 21-32 — Phẩm Không Xao Lãng
Appamādavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Không Phóng Dật
Biết rõ sai biệt ấy, Người trí không phóng dật, Hoan hỷ, không phóng dật, An vui hạnh bậc Thánh.
Người hằng tu thiền định, Thường kiên trì tinh tấn. Bậc trí hưởng Niết-bàn, Ðạt an tịnh vô thượng.
Chuyện Thiên hộ Kumbhaghosaka (Đào Khí Âm)
Nỗ lực, giữ chánh niệm, Tịnh hạnh, hành thận trọng Tự điều, sống theo pháp, Ai sống không phóng dật, Tiếng lành ngày tăng trưởng.
Chuyện Trưởng lão Cūḷapanthaka (Tiểu Lộ)
Nỗ lực, không phóng dật, Tự điều, khéo chế ngự. Bậc trí xây hòn đảo, Nước lụt khó ngập tràn.
Chuyện cái Tết thác loạn
Chúng ngu si, thiếu trí, Chuyên sống đời phóng dật. Người trí, không phóng dật, Như giữ tài sản quý.
Chớ sống đời phóng dật, Chớ mê say dục lạc. Không phóng dật, thiền định, Ðạt được an lạc lớn.
Chuyện Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp)
Người trí dẹp phóng dật, Với hạnh không phóng dật, Leo lầu cao trí tuệ, Không sầu, nhìn khổ sầu, Bậc trí đứng núi cao, Nhìn kẻ ngu, đất bằng.
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Tinh cần giữa phóng dật, Tỉnh thức giữa quần mê. Người trí như ngựa phi, Bỏ sau con ngựa hèn.
Chuyện Magha (Đế-thích)
Ðế-thích không phóng dật, Ðạt ngôi vị Thiên chủ. Không phóng dật, được khen; Phóng dật, thường bị trách.
Chuyện vị Tỳ-kheo quán lửa rừng
Vui thích không phóng dật, Tỳ-kheo sợ phóng dật, Bước tới như lửa hừng, Thiêu kiết sử lớn nhỏ.
Chuyện Trưởng lão Tissa ở thị xã
Vui thích không phóng dật, Tỳ-kheo sợ phóng dật, Không thể bị thối đọa, Nhất định gần Niết-bàn.
Hết phẩm Không Phóng Dật
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Appamādavagga
2. Diligence
Phẩm Không Phóng Dật
Sāmāvatīvatthu
Chuyện Hoàng hậu Sāmāvatī
Appamādo amatapadaṁ,
Heedfulness is the state free of death;
Không phóng dật, đường sống,
pamādo maccuno padaṁ;
heedlessness is the state of death.
Phóng dật là đường chết.
Appamattā na mīyanti,
The heedful do not die,
Không phóng dật, không chết,
ye pamattā yathā matā.
while the heedless are like the dead.
Phóng dật như chết rồi.
Evaṁ visesato ñatvā,
Understanding this distinction
Biết rõ sai biệt ấy,
appamādamhi paṇḍitā;
when it comes to heedfulness,
Người trí không phóng dật,
Appamāde pamodanti,
the astute rejoice in heedfulness,
Hoan hỷ, không phóng dật,
ariyānaṁ gocare ratā.
happy in the noble ones’ domain.
An vui hạnh bậc Thánh.
Te jhāyino sātatikā,
They who regularly meditate,
Người hằng tu thiền định,
niccaṁ daḷhaparakkamā;
always staunchly vigorous;
Thường kiên trì tinh tấn.
Phusanti dhīrā nibbānaṁ,
the attentive realize extinguishment,
Bậc trí hưởng Niết-bàn,
yogakkhemaṁ anuttaraṁ.
the supreme sanctuary from the yoke.
Ðạt an tịnh vô thượng.
Kumbaghosakaseṭṭhivatthu
Chuyện Thiên hộ Kumbhaghosaka (Đào Khí Âm)
Uṭṭhānavato satīmato,
For the hard-working and mindful,
Nỗ lực, giữ chánh niệm,
Sucikammassa nisammakārino;
pure of deed and attentive,
Tịnh hạnh, hành thận trọng
Saññatassa dhammajīvino,
restrained, living righteously, and diligent,
Tự điều, sống theo pháp,
Appamattassa yasobhivaḍḍhati.
their reputation only grows.
Ai sống không phóng dật, Tiếng lành ngày tăng trưởng.
Cūḷapanthakavatthu
Chuyện Trưởng lão Cūḷapanthaka (Tiểu Lộ)
Uṭṭhānenappamādena,
By hard work and diligence,
Nỗ lực, không phóng dật,
saṁyamena damena ca;
by restraint and by self-control,
Tự điều, khéo chế ngự.
Dīpaṁ kayirātha medhāvī,
a smart person would build an island
Bậc trí xây hòn đảo,
yaṁ ogho nābhikīrati.
that the floods cannot overflow.
Nước lụt khó ngập tràn.
Bālanakkhattasaṅghuṭṭhavatthu
Chuyện cái Tết thác loạn
Pamādamanuyuñjanti,
Fools and simpletons
Chúng ngu si, thiếu trí,
bālā dummedhino janā;
devote themselves to negligence.
Chuyên sống đời phóng dật.
Appamādañca medhāvī,
But the wise protect diligence
Người trí, không phóng dật,
dhanaṁ seṭṭhaṁva rakkhati.
as their best treasure.
Như giữ tài sản quý.
Mā pamādamanuyuñjetha,
Don’t devote yourself to negligence,
Chớ sống đời phóng dật,
mā kāmaratisanthavaṁ;
or delight in erotic intimacy.
Chớ mê say dục lạc.
Appamatto hi jhāyanto,
For if you’re diligent and meditate,
Không phóng dật, thiền định,
pappoti vipulaṁ sukhaṁ.
you’ll attain abundant happiness.
Ðạt được an lạc lớn.
Mahākassapattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp)
Pamādaṁ appamādena,
When the astute dispel negligence
Người trí dẹp phóng dật,
yadā nudati paṇḍito;
by means of diligence,
Với hạnh không phóng dật,
Paññāpāsādamāruyha,
ascending the palace of wisdom,
Leo lầu cao trí tuệ,
asoko sokiniṁ pajaṁ;
sorrowless, they behold this generation of sorrow,
Không sầu, nhìn khổ sầu,
Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe,
as an attentive one on a mountain top
Bậc trí đứng núi cao,
dhīro bāle avekkhati.
beholds the fools below.
Nhìn kẻ ngu, đất bằng.
Pamattāpamattadvesahāyakabhikkhuvatthu
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Appamatto pamattesu,
Heedful among the heedless,
Tinh cần giữa phóng dật,
suttesu bahujāgaro;
wide awake while others sleep—
Tỉnh thức giữa quần mê.
Abalassaṁva sīghasso,
a true sage leaves them behind,
Người trí như ngựa phi,
hitvā yāti sumedhaso.
like a swift horse passing a feeble.
Bỏ sau con ngựa hèn.
Maghavatthu
Chuyện Magha (Đế-thích)
Appamādena maghavā,
Maghavā became chief of the gods
Ðế-thích không phóng dật,
devānaṁ seṭṭhataṁ gato;
by means of diligence.
Ðạt ngôi vị Thiên chủ.
Appamādaṁ pasaṁsanti,
People praise diligence,
Không phóng dật, được khen;
pamādo garahito sadā.
while negligence is always deplored.
Phóng dật, thường bị trách.
Aññatarabhikkhuvatthu
Chuyện vị Tỳ-kheo quán lửa rừng
Appamādarato bhikkhu,
A mendicant who loves diligence,
Vui thích không phóng dật,
pamāde bhayadassi vā;
seeing fear in negligence—
Tỳ-kheo sợ phóng dật,
Saṁyojanaṁ aṇuṁ thūlaṁ,
advances like fire,
Bước tới như lửa hừng,
ḍahaṁ aggīva gacchati.
burning up fetters big and small.
Thiêu kiết sử lớn nhỏ.
Nigamavāsitissattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Tissa ở thị xã
Appamādarato bhikkhu,
A mendicant who loves diligence,
Vui thích không phóng dật,
pamāde bhayadassi vā;
seeing fear in negligence—
Tỳ-kheo sợ phóng dật,
Abhabbo parihānāya,
such a one can’t decline,
Không thể bị thối đọa,
nibbānasseva santike.
and has drawn near to extinguishment.
Nhất định gần Niết-bàn.
Appamādavaggo dutiyo.
Hết phẩm Không Phóng Dật