Chuyện thẩm phán
Ngươi đâu phải pháp trụ, Xử sự quá chuyên chế, Bậc trí cần phân biệt Cả hai chánh và tà!
Bản dịch
DHP 256-272 — Phẩm Công Minh
Dhammaṭṭhavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Pháp Trụ
Không chuyên chế, đúng pháp, Công bằng, dắt dẫn người, Bậc trí sống đúng pháp, Thật xứng danh Pháp trụ.
Chuyện 6 vị Tỳ-kheo gây rối
Không phải vì nói nhiều, Mới xứng danh bậc trí. An ổn, không oán sợ. Thật đáng gọi bậc Trí.
Chuyện Pháp sư Ekudāna
Không phải vì nói nhiều, Mới xứng danh trì pháp, Những ai tuy nghe ít, Nhưng thân hành đúng pháp, Không phóng túng chánh pháp, Mới xứng danh trì pháp.
Chuyện Trưởng lão Lakuṇṭaka Bhaddiya
Không phải là trưởng lão, Nếu cho có bạc đầu. Người chỉ tuổi tác cao, Ðược gọi là “Lão ngu”.
Ai chân thật, đúng pháp, Không hại, biết chế phục, Bậc trí không cấu uế, Mới xứng danh “Trưởng Lão”.
Chuyện các Tỳ-kheo tham vọng
Không phải nói lưu loát, Không phải sắc mặt đẹp, Thành được người lương thiện, Nếu ganh, tham, dối trá.
Ai cắt được, phá được Tận gốc nhổ tâm ấy Người trí ấy diệt sân, Ðược gọi người hiền thiện.
Chuyện vè Hatthaka
Ðầu trọc, không Sa-môn Nếu phóng túng, nói láo. Ai còn đầy dục tham, Sao được gọi Sa-môn?
Ai lắng dịu hoàn toàn, Các điều ác lớn nhỏ, Vì lắng dịu ác pháp, Ðược gọi là Sa-môn.
Chuyện người Bà-la-môn khất sĩ
Chỉ khất thực nhờ người, Ðâu phải là Tỳ-kheo! Phải theo pháp toàn diện, Khất sĩ không, không đủ.
Ai vượt qua thiện ác, Chuyên sống đời Phạm Hạnh, Sống thẩm sát ở đời, Mới xứng danh tỳ-kheo.
Chuyện ngoại đạo im lặng
Im lặng nhưng ngu si, Ðâu được gọi ẩn sĩ? Như người cầm cán cân, Bậc trí chọn điều lành.
Từ bỏ các ác pháp, Mới thật là ẩn sĩ. Ai thật hiểu hai đời Mới được gọi ẩn sĩ.
Chuyện ngư dân Ariya
Còn sát hại sinh linh, Ðâu được gọi Hiền thánh. Không hại mọi hữu tình, Mới được gọi Hiền thánh.
Chuyện các Tỳ-kheo tự mãn
Chẳng phải chỉ giới cấm Cũng không phải học nhiều, Chẳng phải chứng thiền định, Sống thanh vắng một mình.
“Ta hưởng an ổn lạc, Phàm phu chưa hưởng được”: Tỳ-kheo, chớ tự tin Khi lậu hoặc chưa diệt.
Hết phẩm Pháp Trụ
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Dhammaṭṭhavagga
19. The Just
Phẩm Pháp Trụ
Vinicchayamahāmattavatthu
Chuyện thẩm phán
Na tena hoti dhammaṭṭho,
You don’t become just
Ngươi đâu phải pháp trụ,
yenatthaṁ sāhasā naye;
by passing hasty judgment.
Xử sự quá chuyên chế,
Yo ca atthaṁ anatthañca,
An astute person evaluates both
Bậc trí cần phân biệt
ubho niccheyya paṇḍito.
what is pertinent and what is irrelevant.
Cả hai chánh và tà!
Asāhasena dhammena,
A wise one judges others without haste,
Không chuyên chế, đúng pháp,
samena nayatī pare;
justly and impartially;
Công bằng, dắt dẫn người,
Dhammassa gutto medhāvī,
that guardian of the law
Bậc trí sống đúng pháp,
“dhammaṭṭho”ti pavuccati.
is said to be just.
Thật xứng danh Pháp trụ.
Chabbaggiyavatthu
Chuyện 6 vị Tỳ-kheo gây rối
Na tena paṇḍito hoti,
You’re not an astute scholar
Không phải vì nói nhiều,
yāvatā bahu bhāsati;
just because you speak a lot.
Mới xứng danh bậc trí.
Khemī averī abhayo,
One who is secure, free of enmity and fear,
An ổn, không oán sợ.
“paṇḍito”ti pavuccati.
is said to be astute.
Thật đáng gọi bậc Trí.
Ekudānakhīṇāsavavatthu
Chuyện Pháp sư Ekudāna
Na tāvatā dhammadharo,
You’re not one who has memorized the teaching
Không phải vì nói nhiều,
yāvatā bahu bhāsati;
just because you recite a lot.
Mới xứng danh trì pháp,
Yo ca appampi sutvāna,
Someone who directly sees the teaching
Những ai tuy nghe ít,
dhammaṁ kāyena passati;
after hearing only a little
Nhưng thân hành đúng pháp,
Sa ve dhammadharo hoti,
is truly one who has memorized the teaching,
Không phóng túng chánh pháp,
yo dhammaṁ nappamajjati.
for they can never forget it.
Mới xứng danh trì pháp.
Lakuṇḍakabhaddiyattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Lakuṇṭaka Bhaddiya
Na tena thero so hoti,
You don’t become a senior
Không phải là trưởng lão,
yenassa palitaṁ siro;
by getting some grey hairs;
Nếu cho có bạc đầu.
Paripakko vayo tassa,
for one ripe only in age,
Người chỉ tuổi tác cao,
“moghajiṇṇo”ti vuccati.
is said to have aged in vain.
Ðược gọi là “Lão ngu”.
Yamhi saccañca dhammo ca,
One who is truthful and principled,
Ai chân thật, đúng pháp,
ahiṁsā saṁyamo damo;
harmless, restrained, and self-controlled,
Không hại, biết chế phục,
Sa ve vantamalo dhīro,
attentive, purged of stains,
Bậc trí không cấu uế,
“thero” iti pavuccati.
is said to be a senior.
Mới xứng danh “Trưởng Lão”.
Sambahulabhikkhuvatthu
Chuyện các Tỳ-kheo tham vọng
Na vākkaraṇamattena,
Not by mere enunciation,
Không phải nói lưu loát,
vaṇṇapokkharatāya vā;
or a beautiful complexion
Không phải sắc mặt đẹp,
Sādhurūpo naro hoti,
does a person become holy,
Thành được người lương thiện,
issukī maccharī saṭho.
if they’re jealous, stingy, and devious.
Nếu ganh, tham, dối trá.
Yassa cetaṁ samucchinnaṁ,
But if they’ve cut that out,
Ai cắt được, phá được
mūlaghaccaṁ samūhataṁ;
dug it up at the root, eradicated it,
Tận gốc nhổ tâm ấy
Sa vantadoso medhāvī,
that intelligent one, purged of vice,
Người trí ấy diệt sân,
“sādhurūpo”ti vuccati.
is said to be holy.
Ðược gọi người hiền thiện.
Hatthakavatthu
Chuyện vè Hatthaka
Na muṇḍakena samaṇo,
A liar and breaker of vows is no ascetic
Ðầu trọc, không Sa-môn
abbato alikaṁ bhaṇaṁ;
just because they shave their head.
Nếu phóng túng, nói láo.
Icchālobhasamāpanno,
How on earth can one be an ascetic
Ai còn đầy dục tham,
samaṇo kiṁ bhavissati.
who’s full of desire and greed?
Sao được gọi Sa-môn?
Yo ca sameti pāpāni,
One who stops all wicked deeds,
Ai lắng dịu hoàn toàn,
aṇuṁthūlāni sabbaso;
great and small,
Các điều ác lớn nhỏ,
Samitattā hi pāpānaṁ,
because of stopping wicked deeds
Vì lắng dịu ác pháp,
“samaṇo”ti pavuccati.
is said to be an ascetic.
Ðược gọi là Sa-môn.
Aññatarabrāhmaṇavatthu
Chuyện người Bà-la-môn khất sĩ
Na tena bhikkhu so hoti,
You don’t become a mendicant
Chỉ khất thực nhờ người,
yāvatā bhikkhate pare;
just by begging from others.
Ðâu phải là Tỳ-kheo!
Vissaṁ dhammaṁ samādāya,
One who has undertaken domestic duties
Phải theo pháp toàn diện,
bhikkhu hoti na tāvatā.
has not yet become a mendicant.
Khất sĩ không, không đủ.
Yodha puññañca pāpañca,
But one living a spiritual life,
Ai vượt qua thiện ác,
bāhetvā brahmacariyavā;
who has banished both merit and evil,
Chuyên sống đời Phạm Hạnh,
Saṅkhāya loke carati,
who wanders having appraised the world,
Sống thẩm sát ở đời,
sa ve “bhikkhū”ti vuccati.
is said to be a mendicant.
Mới xứng danh tỳ-kheo.
Titthiyavatthu
Chuyện ngoại đạo im lặng
Na monena munī hoti,
You don’t become a sage by being sagelike,
Im lặng nhưng ngu si,
mūḷharūpo aviddasu;
while still confused and ignorant.
Ðâu được gọi ẩn sĩ?
Yo ca tulaṁva paggayha,
The astute one who holds the scales,
Như người cầm cán cân,
varamādāya paṇḍito.
taking only the best,
Bậc trí chọn điều lành.
Pāpāni parivajjeti,
and shunning the bad—
Từ bỏ các ác pháp,
sa munī tena so muni;
that is a sage, <j>and that is how one becomes a sage.
Mới thật là ẩn sĩ.
Yo munāti ubho loke,
One who sagely weighs both in the world,
Ai thật hiểu hai đời
“muni” tena pavuccati.
is thereby said to be a sage.
Mới được gọi ẩn sĩ.
Bālisikavatthu
Chuyện ngư dân Ariya
Na tena ariyo hoti,
You don’t become a noble one
Còn sát hại sinh linh,
yena pāṇāni hiṁsati;
by harming living beings.
Ðâu được gọi Hiền thánh.
Ahiṁsā sabbapāṇānaṁ,
One harmless toward all living beings
Không hại mọi hữu tình,
“ariyo”ti pavuccati.
is said to be a noble one.
Mới được gọi Hiền thánh.
Sambahulasīlādisampannabhikkhuvatthu
Chuyện các Tỳ-kheo tự mãn
Na sīlabbatamattena,
Not by precepts and observances,
Chẳng phải chỉ giới cấm
bāhusaccena vā pana;
nor by much learning,
Cũng không phải học nhiều,
Atha vā samādhilābhena,
nor by meditative immersion,
Chẳng phải chứng thiền định,
vivittasayanena vā.
nor by living in seclusion,
Sống thanh vắng một mình.
Phusāmi nekkhammasukhaṁ,
do I experience the bliss of renunciation
“Ta hưởng an ổn lạc,
aputhujjanasevitaṁ;
not frequented by ordinary people.
Phàm phu chưa hưởng được”:
Bhikkhu vissāsamāpādi,
A mendicant cannot rest confident
Tỳ-kheo, chớ tự tin
appatto āsavakkhayaṁ.
without attaining the end of defilements.
Khi lậu hoặc chưa diệt.
Dhammaṭṭhavaggo ekūnavīsatimo.
Hết phẩm Pháp Trụ