Chuyện 500 vị Tỳ-kheo luận đạo
Tám chánh, đường thù thắng, Bốn câu, lý thù thắng, Ly tham, pháp thù thắng, Giữa các loài hai chân, Pháp nhãn, người thù thắng.
Bản dịch
DHP 273-289 — Phẩm Đạo Lộ
Maggavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Ðạo
Ðường này, không đường khác Ðưa đến kiến thanh tịnh. Nếu ngươi theo đường này, Ma quân sẽ mê loạn.
Nếu ngươi theo đường này, Ðau khổ được đoạn tận. Ta dạy ngươi con đường. Với trí, gai chướng diệt.
Ngươi hãy nhiệt tình làm, Như Lai chỉ thuyết dạy. Người hành trì thiền địn Thoát trói buộc ác Ma.
Chuyện quán vô thường
Tất cả hành vô thường Với Tuệ, quán thấy vậy Ðau khổ được nhàm chán: Chính con đường thanh tịnh.
Chuyện quán khổ
Tất cả hành khổ đau Với Tuệ, quán thấy vậy, Ðau khổ được nhàm chán: Chính con đường thanh tịnh.
Chuyện quán vô ngã
Tất cả pháp vô ngã, Với Tuệ, quán thấy vậy, Ðau khổ được nhàm chán: Chính con đường thanh tịnh.
Chuyện Trưởng lão Padhānakammikatissa (Tissa Tinh Cần khổ hạnh)
Khi cần, không nỗ lực, Tuy trẻ mạnh, nhưng lười Chí nhu nhược, biếng nhác. Với trí tuệ thụ động, Sao tìm được chánh đạo?
Chuyện ngạ quỷ heo
Lời nói được thận trọng, Tâm tư khéo hộ phòng, Thân chớ làm điều ác Hãy giữ ba nghiệp tịnh, Chứng đạo thánh nhân dạy.
Chuyện Trưởng lão Poṭṭhila
Tu Thiền, trí tuệ sanh, Bỏ Thiền, trí tuệ diệt. Biết con đường hai ngả Ðưa đến hữu, phi hữu, Hãy tự mình nỗ lực, Khiến trí tuệ tăng trưởng.
Chuyện các vị Tỳ-kheo già
Ðốn rừng không đốn cây Từ rừng, sinh sợ hãi; Ðốn rừng và ái dục, Tỷ kheo, hãy tịch mịch.
Khi nào chưa cắt tiệt, Ái dục giữa gái trai, Tâm ý vẫn buộc ràng, Như bò con vú mẹ.
Chuyện đệ tử Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Tự cắt dây ái dục, Như tay bẻ sen thu, Hãy tu đạo tịch tịnh, Niết-bàn, Thiện Thệ dạy.
Chuyện phú thương Mahādhana
Mùa mưa ta ở đây Ðông, hạ cũng ở đây, Người ngu tâm tưởng vậy, Không tự giác hiểm nguy.
Chuyện nàng Kisāgotamī
Người tâm ý đắm say Con cái và súc vật, Tử thần bắt người ấy, Như lụt trôi hàng ngủ.
Chuyện nàng Paṭācārā
Một khi tử thần đến, Không có con che chở, Không cha, không bà con, Không thân thích che chở.
Biết rõ ý nghĩa này, Bậc trí lo trì giới, Mau lẹ làm thanh tịnh, Con đường đến Niết bàn.
Hết phẩm Đạo
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Maggavagga
20. The Path
Phẩm Ðạo
Pañcasatabhikkhuvatthu
Chuyện 500 vị Tỳ-kheo luận đạo
Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho,
Of paths, the eightfold is the best;
Tám chánh, đường thù thắng,
saccānaṁ caturo padā;
of truths, the four statements;
Bốn câu, lý thù thắng,
Virāgo seṭṭho dhammānaṁ,
dispassion is the best of things,
Ly tham, pháp thù thắng,
dvipadānañca cakkhumā.
and the Clear-eyed One is the best of humans.
Giữa các loài hai chân, Pháp nhãn, người thù thắng.
Eseva maggo natthañño,
<em>This</em> is the path, there is no other
Ðường này, không đường khác
Dassanassa visuddhiyā;
for the purification of vision.
Ðưa đến kiến thanh tịnh.
Etañhi tumhe paṭipajjatha,
You all must practice this,
Nếu ngươi theo đường này,
Mārassetaṁ pamohanaṁ.
it is the way to baffle Māra.
Ma quân sẽ mê loạn.
Etañhi tumhe paṭipannā,
When you all are practicing this,
Nếu ngươi theo đường này,
dukkhassantaṁ karissatha;
you’ll make an end of suffering.
Ðau khổ được đoạn tận.
Akkhāto vo mayā maggo,
I have explained the path to you
Ta dạy ngươi con đường.
aññāya sallakantanaṁ.
for extracting the thorn with wisdom.
Với trí, gai chướng diệt.
Tumhehi kiccamātappaṁ,
You yourselves must do the work,
Ngươi hãy nhiệt tình làm,
akkhātāro tathāgatā;
the Realized Ones just show the way.
Như Lai chỉ thuyết dạy.
Paṭipannā pamokkhanti,
Meditators practicing absorption
Người hành trì thiền địn
jhāyino mārabandhanā.
are released from Māra’s bonds.
Thoát trói buộc ác Ma.
Aniccalakkhaṇavatthu
Chuyện quán vô thường
“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti,
All conditions are impermanent—
Tất cả hành vô thường
yadā paññāya passati;
when this is seen with wisdom,
Với Tuệ, quán thấy vậy
Atha nibbindati dukkhe,
one grows disillusioned with suffering:
Ðau khổ được nhàm chán:
esa maggo visuddhiyā.
this is the path to purity.
Chính con đường thanh tịnh.
Dukkhalakkhaṇavatthu
Chuyện quán khổ
“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti,
All conditions are suffering—
Tất cả hành khổ đau
yadā paññāya passati;
when this is seen with wisdom,
Với Tuệ, quán thấy vậy,
Atha nibbindati dukkhe,
one grows disillusioned with suffering:
Ðau khổ được nhàm chán:
esa maggo visuddhiyā.
this is the path to purity.
Chính con đường thanh tịnh.
Anattalakkhaṇavatthu
Chuyện quán vô ngã
“Sabbe dhammā anattā”ti,
All things are not-self—
Tất cả pháp vô ngã,
yadā paññāya passati;
when this is seen with wisdom,
Với Tuệ, quán thấy vậy,
Atha nibbindati dukkhe,
one grows disillusioned with suffering:
Ðau khổ được nhàm chán:
esa maggo visuddhiyā.
this is the path to purity.
Chính con đường thanh tịnh.
Padhānakammikatissattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Padhānakammikatissa (Tissa Tinh Cần khổ hạnh)
Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno,
They don’t get going when it’s time to start;
Khi cần, không nỗ lực,
Yuvā balī ālasiyaṁ upeto;
they’re young and strong, but given to sloth.
Tuy trẻ mạnh, nhưng lười
Saṁsannasaṅkappamano kusīto,
Their mind depressed in sunken thought,
Chí nhu nhược, biếng nhác.
Paññāya maggaṁ alaso na vindati.
lazy and slothful, they can’t discern the path.
Với trí tuệ thụ động, Sao tìm được chánh đạo?
Sūkarapetavatthu
Chuyện ngạ quỷ heo
Vācānurakkhī manasā susaṁvuto,
Guarded in speech, restrained in mind,
Lời nói được thận trọng, Tâm tư khéo hộ phòng,
Kāyena ca nākusalaṁ kayirā;
doing no unskillful bodily deed.
Thân chớ làm điều ác
Ete tayo kammapathe visodhaye,
Purify these three ways of performing deeds,
Hãy giữ ba nghiệp tịnh,
Ārādhaye maggamisippaveditaṁ.
and win the path known to seers.
Chứng đạo thánh nhân dạy.
Poṭṭhilattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Poṭṭhila
Yogā ve jāyatī bhūri,
From meditation springs wisdom,
Tu Thiền, trí tuệ sanh,
ayogā bhūrisaṅkhayo;
without meditation, wisdom ends.
Bỏ Thiền, trí tuệ diệt.
Etaṁ dvedhāpathaṁ ñatvā,
Knowing these two paths—
Biết con đường hai ngả
bhavāya vibhavāya ca;
of progress and decline—
Ðưa đến hữu, phi hữu,
Tathāttānaṁ niveseyya,
you should conduct yourself
Hãy tự mình nỗ lực,
yathā bhūri pavaḍḍhati.
so that wisdom grows.
Khiến trí tuệ tăng trưởng.
Pañcamahallakabhikkhuvatthu
Chuyện các vị Tỳ-kheo già
Vanaṁ chindatha mā rukkhaṁ,
Cut down the jungle, not just a tree;
Ðốn rừng không đốn cây
vanato jāyate bhayaṁ;
from the jungle springs fear.
Từ rừng, sinh sợ hãi;
Chetvā vanañca vanathañca,
Having cut down jungle and snarl,
Ðốn rừng và ái dục,
nibbanā hotha bhikkhavo.
be free of jungles, mendicants!
Tỷ kheo, hãy tịch mịch.
Yāva hi vanatho na chijjati,
So long as the vine, no matter how small,
Khi nào chưa cắt tiệt,
Aṇumattopi narassa nārisu;
that ties a man to women is not cut,
Ái dục giữa gái trai,
Paṭibaddhamanova tāva so,
his mind remains trapped,
Tâm ý vẫn buộc ràng,
Vaccho khīrapakova mātari.
like a calf suckling its mother.
Như bò con vú mẹ.
Suvaṇṇakārattheravatthu
Chuyện đệ tử Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Ucchinda sinehamattano,
Cut out affection for oneself,
Tự cắt dây ái dục,
Kumudaṁ sāradikaṁva pāṇinā;
like plucking an autumn lotus.
Như tay bẻ sen thu,
Santimaggameva brūhaya,
Foster only the path to peace,
Hãy tu đạo tịch tịnh,
Nibbānaṁ sugatena desitaṁ.
the extinguishment the Holy One taught.
Niết-bàn, Thiện Thệ dạy.
Mahādhanavāṇijavatthu
Chuyện phú thương Mahādhana
Idha vassaṁ vasissāmi,
“Here I will stay for the rains;
Mùa mưa ta ở đây
idha hemantagimhisu;
here for winter, here the summer”;
Ðông, hạ cũng ở đây,
Iti bālo vicinteti,
thus the fool thinks,
Người ngu tâm tưởng vậy,
antarāyaṁ na bujjhati.
not realizing the danger.
Không tự giác hiểm nguy.
Kisāgotamīvatthu
Chuyện nàng Kisāgotamī
Taṁ puttapasusammattaṁ,
As a mighty flood sweeps away a sleeping village,
Người tâm ý đắm say
byāsattamanasaṁ naraṁ;
death steals away a man
Con cái và súc vật,
Suttaṁ gāmaṁ mahoghova,
who dotes on children and cattle,
Tử thần bắt người ấy,
maccu ādāya gacchati.
his mind caught up in them.
Như lụt trôi hàng ngủ.
Paṭācārāvatthu
Chuyện nàng Paṭācārā
Na santi puttā tāṇāya,
Children provide you no shelter,
Một khi tử thần đến,
na pitā nāpi bandhavā;
nor does father, nor relatives.
Không có con che chở,
Antakenādhipannassa,
When you’re seized by the terminator,
Không cha, không bà con,
natthi ñātīsu tāṇatā.
there’s no shelter in family.
Không thân thích che chở.
Etamatthavasaṁ ñatvā,
Knowing the reason for this,
Biết rõ ý nghĩa này,
paṇḍito sīlasaṁvuto;
astute, and ethically restrained,
Bậc trí lo trì giới,
Nibbānagamanaṁ maggaṁ,
one would quickly clear the path
Mau lẹ làm thanh tịnh,
khippameva visodhaye.
that leads to extinguishment.
Con đường đến Niết bàn.
Maggavaggo vīsatimo.
Hết phẩm Đạo