Chuyện Trưởng lão Cakkhupāla (Hộ Nhãn)
Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo; Nếu với ý ô nhiễm, Nói lên hay hành động, Khổ não bước theo sau, Như xe, chân vật kéo.
Bản dịch
DHP 1-20 — Phẩm Song Đối
Yamakavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Song Yếu
Chuyện cậu Maṭṭhakuṇḍali (Kim Hoàn)
Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo; Nếu với ý thanh tịnh, Nói lên hay hành động, An lạc bước theo sau, Như bóng, không rời hình.
Chuyện Trưởng lão Tissa
Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi Ai ôm hiềm hận ấy, Hận thù không thể nguôi.
Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi Không ôm hiềm hận ấy, Hận thù được tự nguôi.
Chuyện nữ Kāḷaya (Dạ-xoa)
Với hận diệt hận thù, Ðời này không có được. Không hận diệt hận thù, Là định luật ngàn thu.
Chuyện các Tỳ-kheo ở thành Kosambi
Và người khác không biết, Chúng ta đây bị hại. Chỗ ấy, ai hiểu được Tranh luận được lắng êm.
Chuyện Trưởng giả Mahākāḷa (Đại Hắc)
Ai sống nhìn tịnh tướng, Không hộ trì các căn, ăn uống thiếu tiết độ, biếng nhác, chẳng tinh cần. Ma uy hiếp kẻ ấy, như cây yếu trước gió.
Ai sống quán bất tịnh, Khéo hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, Có lòng tin, tinh cần, Ma không uy hiếp được, Như núi đá, trước gió.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Ai mặc áo cà-sa. tâm chưa rời uế trược, không tự chế, không thực, không xứng áo cà-sa
Ai rời bỏ uế trược, giới luật khéo nghiêm trì, tự chế, sống chơn thực, thật xứng áo cà-sa.
Chuyện Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Không chân, tướng chân thật, chân thật, thấy không chân: chúng không đạt chân thật, do tà tư, tà hạnh.
Chân thật, biết chân thật, Không chân, biết không chân: chúng đạt được chân thật, do chánh tư, chánh hạnh.
Chuyện Trưởng lão Nanda
Như mái nhà vụng lợp, Mưa liền xâm nhập vào. Cũng vậy tâm không tu, Tham dục liền xâm nhập.
Như ngôi nhà khéo lợp, Mưa không xâm nhập vào. Cũng vậy tâm khéo tu, Tham dục không xâm nhập.
Chuyện đồ tể Cunda
Nay sầu, đời sau sầu, Kẻ ác, hai đời sầu; Nó sầu, nó ưu não, Thấy nghiệp uế mình làm.
Chuyện thiện nam tử Dhammika (Hợp Pháp)
Nay vui, đời sau vui, Làm phước, hai đời vui, Nó vui, nó an vui, Thấy nghiệp tịnh mình làm.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Nay than, đời sau than, Kẻ ác, hai đời than, Nó than: ‘Ta làm ác’ Ðọa cõi dữ, than hơn.
Chuyện nàng Sumanādevī
Nay sướng, đời sau sướng, Làm phước, hai đời sướng. Nó sướng: ‘Ta làm thiện’, Sanh cõi lành, sướng hơn.
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Nếu người nói nhiều kinh, Không hành trì, phóng dật; Như kẻ chăn bò người, Không phần Sa môn hạnh.
Dầu nói ít kinh điển, Nhưng hành pháp, tùy pháp, Từ bỏ tham, sân, si, Tĩnh giác, tâm giải thoát, Không chấp thủ hai đời, Dự phần Sa môn hạnh.
Hết phẩm Song Yếu
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Yamakavagga
1. Pairs
Phẩm Song Yếu
Cakkhupālattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Cakkhupāla (Hộ Nhãn)
Manopubbaṅgamā dhammā,
Intention is the leader of things;
Ý dẫn đầu các pháp,
manoseṭṭhā manomayā;
intention is first, they’re made by intention.
Ý làm chủ, ý tạo;
Manasā ce paduṭṭhena,
If with corrupt intent
Nếu với ý ô nhiễm,
bhāsati vā karoti vā;
you speak or act,
Nói lên hay hành động,
Tato naṁ dukkhamanveti,
suffering follows you,
Khổ não bước theo sau,
cakkaṁva vahato padaṁ.
like a wheel, the ox’s foot.
Như xe, chân vật kéo.
Maṭṭhakuṇḍalīvatthu
Chuyện cậu Maṭṭhakuṇḍali (Kim Hoàn)
Manopubbaṅgamā dhammā,
Intention is the leader of things;
Ý dẫn đầu các pháp,
manoseṭṭhā manomayā;
intention is first, they’re made by intention.
Ý làm chủ, ý tạo;
Manasā ce pasannena,
If with pure intent
Nếu với ý thanh tịnh,
bhāsati vā karoti vā;
you speak or act,
Nói lên hay hành động,
Tato naṁ sukhamanveti,
happiness follows you
An lạc bước theo sau,
chāyāva anapāyinī.
like a shadow that never leaves.
Như bóng, không rời hình.
Tissattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Tissa
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
“They abused me, they hit me!
Nó mắng tôi, đánh tôi,
ajini maṁ ahāsi me;
They beat me, they robbed me!”
Nó thắng tôi, cướp tôi
Ye ca taṁ upanayhanti,
For those who bear such a grudge,
Ai ôm hiềm hận ấy,
veraṁ tesaṁ na sammati.
hatred is never laid to rest.
Hận thù không thể nguôi.
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
“They abused me, they hit me!
Nó mắng tôi, đánh tôi,
ajini maṁ ahāsi me;
They beat me, they robbed me!”
Nó thắng tôi, cướp tôi
Ye ca taṁ nupanayhanti,
For those who bear no such grudge,
Không ôm hiềm hận ấy,
veraṁ tesūpasammati.
hatred is laid to rest.
Hận thù được tự nguôi.
Kāḷayakkhinīvatthu
Chuyện nữ Kāḷaya (Dạ-xoa)
Na hi verena verāni,
For never is hatred
Với hận diệt hận thù,
sammantīdha kudācanaṁ;
laid to rest by hate,
Ðời này không có được.
Averena ca sammanti,
it’s laid to rest by love:
Không hận diệt hận thù,
esa dhammo sanantano.
this is an ancient teaching.
Là định luật ngàn thu.
Kosambakavatthu
Chuyện các Tỳ-kheo ở thành Kosambi
Pare ca na vijānanti,
When others do not understand,
Và người khác không biết,
mayamettha yamāmase;
let us, who do understand this,
Chúng ta đây bị hại.
Ye ca tattha vijānanti,
restrain ourselves in this regard;
Chỗ ấy, ai hiểu được
tato sammanti medhagā.
for that is how conflicts are laid to rest.
Tranh luận được lắng êm.
Mahākāḷattheravatthu
Chuyện Trưởng giả Mahākāḷa (Đại Hắc)
Subhānupassiṁ viharantaṁ,
Those who contemplate the beautiful,
Ai sống nhìn tịnh tướng,
indriyesu asaṁvutaṁ;
their faculties unrestrained,
Không hộ trì các căn,
Bhojanamhi cāmattaññuṁ,
immoderate in eating,
ăn uống thiếu tiết độ,
kusītaṁ hīnavīriyaṁ;
lazy, lacking energy:
biếng nhác, chẳng tinh cần.
Taṁ ve pasahati māro,
Māra strikes them down
Ma uy hiếp kẻ ấy,
vāto rukkhaṁva dubbalaṁ.
like the wind, a feeble tree.
như cây yếu trước gió.
Asubhānupassiṁ viharantaṁ,
Those who contemplate the ugly,
Ai sống quán bất tịnh,
Indriyesu susaṁvutaṁ;
their faculties well-restrained,
Khéo hộ trì các căn,
Bhojanamhi ca mattaññuṁ,
eating in moderation,
ăn uống có tiết độ,
Saddhaṁ āraddhavīriyaṁ;
faithful and energetic:
Có lòng tin, tinh cần,
Taṁ ve nappasahati māro,
Māra cannot strike them down,
Ma không uy hiếp được,
Vāto selaṁva pabbataṁ.
like the wind, a rocky mountain.
Như núi đá, trước gió.
Devadattavatthu
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Anikkasāvo kāsāvaṁ,
One who, not free of stains themselves,
Ai mặc áo cà-sa.
yo vatthaṁ paridahissati;
would wear the robe stained in ocher,
tâm chưa rời uế trược,
Apeto damasaccena,
bereft of self-control and truth:
không tự chế, không thực,
na so kāsāvamarahati.
they are not worthy of the ocher robe.
không xứng áo cà-sa
Yo ca vantakasāvassa,
One who’s purged all their stains,
Ai rời bỏ uế trược,
sīlesu susamāhito;
steady in ethics,
giới luật khéo nghiêm trì,
Upeto damasaccena,
possessed of self-control and of truth,
tự chế, sống chơn thực,
sa ve kāsāvamarahati.
they are truly worthy of the ocher robe.
thật xứng áo cà-sa.
Sāriputtattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Asāre sāramatino,
Thinking the inessential is essential,
Không chân, tướng chân thật,
sāre cāsāradassino;
seeing the essential as inessential;
chân thật, thấy không chân:
Te sāraṁ nādhigacchanti,
they don’t realize the essential,
chúng không đạt chân thật,
micchāsaṅkappagocarā.
for wrong thoughts are their habitat.
do tà tư, tà hạnh.
Sārañca sārato ñatvā,
Having known the essential as essential,
Chân thật, biết chân thật,
asārañca asārato;
and the inessential as inessential;
Không chân, biết không chân:
Te sāraṁ adhigacchanti,
they realize the essential,
chúng đạt được chân thật,
sammāsaṅkappagocarā.
for right thoughts are their habitat.
do chánh tư, chánh hạnh.
Nandattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Nanda
Yathā agāraṁ ducchannaṁ,
Just as rain seeps into
Như mái nhà vụng lợp,
vuṭṭhī samativijjhati;
a poorly roofed house,
Mưa liền xâm nhập vào.
Evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ,
lust seeps into
Cũng vậy tâm không tu,
rāgo samativijjhati.
an undeveloped mind.
Tham dục liền xâm nhập.
Yathā agāraṁ suchannaṁ,
Just as rain doesn’t seep into
Như ngôi nhà khéo lợp,
vuṭṭhī na samativijjhati;
a well roofed house,
Mưa không xâm nhập vào.
Evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ,
lust doesn’t seep into
Cũng vậy tâm khéo tu,
rāgo na samativijjhati.
a well developed mind.
Tham dục không xâm nhập.
Cundasūkarikavatthu
Chuyện đồ tể Cunda
Idha socati pecca socati,
Here they grieve, hereafter they grieve,
Nay sầu, đời sau sầu,
Pāpakārī ubhayattha socati;
an evildoer grieves in both places.
Kẻ ác, hai đời sầu;
So socati so vihaññati,
They grieve and fret,
Nó sầu, nó ưu não,
Disvā kammakiliṭṭhamattano.
seeing their own corrupt deeds.
Thấy nghiệp uế mình làm.
Dhammikaupāsakavatthu
Chuyện thiện nam tử Dhammika (Hợp Pháp)
Idha modati pecca modati,
Here they rejoice, hereafter they rejoice,
Nay vui, đời sau vui,
Katapuñño ubhayattha modati;
one who does good rejoices in both places.
Làm phước, hai đời vui,
So modati so pamodati,
They rejoice and celebrate,
Nó vui, nó an vui,
Disvā kammavisuddhimattano.
seeing their own pure deeds.
Thấy nghiệp tịnh mình làm.
Devadattavatthu
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Idha tappati pecca tappati,
Here they’re tormented, <j>hereafter they’re tormented,
Nay than, đời sau than,
Pāpakārī ubhayattha tappati;
an evildoer is tormented in both places.
Kẻ ác, hai đời than,
“Pāpaṁ me katan”ti tappati,
They’re tormented <j>thinking of bad things they’ve done;
Nó than: ‘Ta làm ác’
Bhiyyo tappati duggatiṁ gato.
when gone to a bad place, <j>they’re tormented all the more.
Ðọa cõi dữ, than hơn.
Sumanadevīvatthu
Chuyện nàng Sumanādevī
Idha nandati pecca nandati,
Here they delight, hereafter they delight,
Nay sướng, đời sau sướng,
Katapuñño ubhayattha nandati;
one who does good delights in both places.
Làm phước, hai đời sướng.
“Puññaṁ me katan”ti nandati,
They delight thinking of good things they’ve done;
Nó sướng: ‘Ta làm thiện’,
Bhiyyo nandati suggatiṁ gato.
when gone to a good place, they delight all the more.
Sanh cõi lành, sướng hơn.
Dvesahāyakabhikkhuvatthu
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Bahumpi ce saṁhita bhāsamāno,
Much though they may recite scripture,
Nếu người nói nhiều kinh,
Na takkaro hoti naro pamatto;
if a negligent person does not apply them,
Không hành trì, phóng dật;
Gopova gāvo gaṇayaṁ paresaṁ,
then, like a cowherd who counts the cattle of others,
Như kẻ chăn bò người,
Na bhāgavā sāmaññassa hoti.
they miss out on the blessings of the ascetic life.
Không phần Sa môn hạnh.
Appampi ce saṁhita bhāsamāno,
Little though they may recite scripture,
Dầu nói ít kinh điển,
Dhammassa hoti anudhammacārī;
if they live in line with the teaching,
Nhưng hành pháp, tùy pháp,
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,
having given up greed, hate, and delusion,
Từ bỏ tham, sân, si,
Sammappajāno suvimuttacitto;
with deep understanding and heart well freed,
Tĩnh giác, tâm giải thoát,
Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,
not grasping to this life or the next,
Không chấp thủ hai đời,
Sa bhāgavā sāmaññassa hoti.
they share in the blessings of the ascetic life.
Dự phần Sa môn hạnh.
Yamakavaggo paṭhamo.
Hết phẩm Song Yếu