Bản dịch

CND 18 — Diễn Giải Kinh Posāla

14. Posālamāṇavapucchāniddesa

(Tôn giả Posāla nói rằng:) “Với ý định (hỏi) câu hỏi, con đã đi đến

gặp bậc đã ngự đến bờ kia của tất cả các pháp,

vị chỉ ra thời quá khứ,

không còn dục vọng, đã cắt đứt sự nghi ngờ.

Bởi vì điều này đã được đức Thế Tôn nói đến:

“ Này Cunda, liên quan đến thời kỳ quá khứ, đức Như Lai có trí nhớ lại các kiếp sống trước. Vị ấy muốn (nhớ lại) chừng nào thì nhớ lại chừng ấy. Và này Cunda, liên quan đến thời kỳ vị lai –nt–. Và này Cunda, liên quan đến thời kỳ hiện tại, trí do giác ngộ sanh của đức Như Lai khởi lên rằng: ‘Đây là kiếp sống cuối cùng, giờ đây không còn tái sanh nữa .’”

Vì thế, vị Bà-la-môn ấy đã nói rằng:

(Tôn giả Posāla nói rằng:) “Với ý định (hỏi) câu hỏi, con đã đi đến

gặp bậc đã ngự đến bờ kia của tất cả các pháp,

vị chỉ ra thời quá khứ,

không còn dục vọng, đã cắt đứt sự nghi ngờ .

Đối với vị có sắc tưởng đã không còn, có sự dứt bỏ toàn bộ về thân, đang nhìn thấy nội phần và ngoại phần là ‘không có gì,’ thưa vị dòng Sakya, con hỏi thêm về trí (của vị ấy); vị thuộc hạng như thế ấy nên được hướng dẫn thế nào? ”

Vì thế, vị Bà-la-môn ấy đã nói rằng:

“ Đối với vị có sắc tưởng đã không còn, có sự dứt bỏ toàn bộ về thân, đang nhìn thấy nội phần và ngoại phần là ‘không có gì,’ thưa vị dòng Sakya, con hỏi thêm về trí (của vị ấy); vị thuộc hạng như thế ấy nên được hướng dẫn thế nào? ”

(Đức Thế Tôn nói: “Này Posāla,) trong khi biết rõ tất cả các chỗ trú của thức, đức Như Lai biết vị ấy đang trú (ở đâu), bị thiên về (điều gì), có điều ấy là mục tiêu .

Vì thế, đức Thế Tôn đã nói rằng:

(Đức Thế Tôn nói: “Này Posāla,) trong khi biết rõ tất cả các chỗ trú của thức, đức Như Lai biết vị ấy đang trú (ở đâu), bị thiên về (điều gì), có điều ấy là mục tiêu .”

Sau khi biết được nguồn sanh khởi của Vô Sở Hữu, (biết được) rằng: ‘sự ràng buộc bởi vui thích,’ sau khi biết rõ điều ấy như vậy, từ đó nhìn thấy rõ nơi ấy; đây là trí như thật của vị ấy, của vị Bà-la-môn đã sống hoàn hảo .”

Vì thế, đức Thế Tôn đã nói rằng:

Cùng với lúc kết thúc câu kệ ngôn, –nt– “Bạch ngài, đức Thế Tôn là bậc đạo sư của con, con là người đệ tử.”

Diễn Giải Kinh Posāl a được hoàn tất.

Bản dịch: Bhikkhu Indacanda

Dịch bởi Bhikkhu Indacanda và các cộng sự. Trích từ bộ Tam Tạng Song Ngữ Pāḷi–Việt — Tiểu Diễn Giải (Cūḷaniddesa). Nguồn: http://www.tamtangpaliviet.net/. Sử dụng theo sự cho phép của dịch giả.

Ngôn ngữ

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)

Yo atītaṃ ādisatīti. Yoti yo so bhagavā sayambhū. Anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṃ patto, balesu ca vasībhāvaṃ. Atītaṃ ādisatīti bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati, anāgatampi ādisati, paccuppannampi ādisati.

‘He who declares the past.’ Herein, ‘He’ refers to that Blessed One, the Self-Existent One, who, without a teacher, in teachings unheard before, himself fully awakened to the truths, and therein attained omniscience, and mastery in the powers. ‘Declares the past’ means the Blessed One declares his own past and the past of others, declares the future, and declares the present.

Về câu “Vị nào chỉ dạy về quá khứ”. “Vị nào” là đức Thế Tôn ấy, bậc Tự Giác, không có thầy chỉ dạy, đã tự mình chứng ngộ các chân lý đối với các pháp chưa từng được nghe trước đây, và ở đó đã đạt đến nhất thiết trí, và đã đạt đến sự thuần thục ở các lực. “Chỉ dạy về quá khứ” có nghĩa là: đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của chúng sanh khác, cũng chỉ dạy về vị lai, cũng chỉ dạy về hiện tại.

Kathaṃ bhagavā attano atītaṃ ādisati? Bhagavā attano atītaṃ ekampi jātiṃ ādisati, dvepi jātiyo ādisati, tissopi jātiyo ādisati, catassopi jātiyo ādisati, pañcapi jātiyo ādisati, dasapi jātiyo ādisati, vīsampi jātiyo ādisati, tiṃsampi jātiyo ādisati, cattālīsampi jātiyo ādisati, paññāsampi jātiyo ādisati, jātisatampi…pe… jātisahassampi… jātisatasahassampi… anekepi saṃvaṭṭakappe… anekepi vivaṭṭakappe… anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati – ‘‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ ādisati. Evaṃ bhagavā attano atītaṃ ādisati.

How does the Blessed One declare his own past? The Blessed One declares one past birth, two past births, three past births, four past births, five past births, ten past births, twenty past births, thirty past births, forty past births, fifty past births, a hundred past births… a thousand past births… a hundred thousand past births… many eons of contraction… many eons of expansion… many eons of contraction and expansion, saying: ‘In such a place I had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, I arose in such a place. There too I had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, I have arisen here.’ Thus, with its aspects and details, he declares his manifold past existences. In this way, the Blessed One declares his own past.

Thế nào là Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của chính mình? Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của chính mình: một kiếp, cũng chỉ dạy hai kiếp, cũng chỉ dạy ba kiếp, cũng chỉ dạy bốn kiếp, cũng chỉ dạy năm kiếp, cũng chỉ dạy mười kiếp, cũng chỉ dạy hai mươi kiếp, cũng chỉ dạy ba mươi kiếp, cũng chỉ dạy bốn mươi kiếp, cũng chỉ dạy năm mươi kiếp, cũng chỉ dạy một trăm kiếp... tóm tắt... một ngàn kiếp... một trăm ngàn kiếp... nhiều kiếp hoại... nhiều kiếp thành... nhiều kiếp thành hoại. Ngài chỉ dạy rằng: ‘Ở nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, vật thực như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta ấy, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh lên ở nơi kia. Ở nơi ấy, ta cũng đã có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, vật thực như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Ta ấy, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh lên ở đây.’ Như vậy, Ngài chỉ dạy về tiền kiếp với nhiều thể loại khác nhau, cùng với các tướng trạng và các chi tiết. Như thế, Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của chính mình.

Kathaṃ bhagavā paresaṃ atītaṃ ādisati? Bhagavā paresaṃ atītaṃ ekampi jātiṃ ādisati, dvepi jātiyo ādisati…pe… anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati – ‘‘amutrāsi evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādi; tatrāpāsi evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ ādisati. Evaṃ bhagavā paresaṃ atītaṃ ādisati.

How does the Blessed One declare the past of others? The Blessed One declares the past of others, whether it be one birth, two births… up to many eons of contraction and expansion: ‘In such-and-such an existence, you had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, you arose in such-and-such an existence. There too, you had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, you have been reborn here.’ Thus, with its aspects and details, he declares the manifold past abodes. In this way, the Blessed One declares the past of others.

Thế nào là Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của người khác? Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của người khác: một kiếp, cũng chỉ dạy hai kiếp... tóm tắt... nhiều kiếp thành hoại. Ngài chỉ dạy rằng: ‘Ở nơi kia, người ấy đã có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, vật thực như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Người ấy, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh lên ở nơi kia. Ở nơi ấy, người ấy cũng đã có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, vật thực như thế, cảm thọ khổ lạc như thế, tuổi thọ giới hạn như thế. Người ấy, sau khi chết từ nơi ấy, đã sanh lên ở đây.’ Như vậy, Ngài chỉ dạy về tiền kiếp với nhiều thể loại khác nhau, cùng với các tướng trạng và các chi tiết. Như thế, Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ của người khác.

Bhagavā pañca jātakasatāni bhāsanto attano ca paresañca atītaṃ ādisati, mahāpadāniyasuttantaṃ † bhāsanto attano ca paresañca atītaṃ ādisati, mahāsudassaniyasuttantaṃ bhāsanto attano ca paresañca atītaṃ ādisati, mahāgovindiyasuttantaṃ bhāsanto attano ca paresañca atītaṃ ādisati, maghadeviyasuttantaṃ bhāsanto attano ca paresañca atītaṃ ādisati.

The Blessed One, by teaching the five hundred Jātakas, declares the past of himself and of others. By teaching the Mahāpadāniya Suttanta, he declares the past of himself and of others. By teaching the Mahāsudassaniya Suttanta, he declares the past of himself and of others. By teaching the Mahāgovindiya Suttanta, he declares the past of himself and of others. And by teaching the Maghadeviya Suttanta, he declares the past of himself and of others.

Đức Thế Tôn, trong khi thuyết giảng năm trăm câu chuyện Bổn Sanh, đã chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của người khác. Trong khi thuyết giảng kinh Đại Bổn, Ngài đã chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của người khác. Trong khi thuyết giảng kinh Đại Thiện Kiến, Ngài đã chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của người khác. Trong khi thuyết giảng kinh Đại Govinda, Ngài đã chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của người khác. Trong khi thuyết giảng kinh Maghadeva, Ngài đã chỉ dạy về quá khứ của chính mình và của người khác.

Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘atītaṃ kho, cunda, addhānaṃ ārabbha tathāgatassa satānusāriñāṇaṃ † hoti. So yāvatakaṃ ākaṅkhati tāvatakaṃ anussarati. Anāgatañca kho, cunda…pe… paccuppannañca kho, cunda, addhānaṃ ārabbha tathāgatassa bodhijaṃ ñāṇaṃ uppajjati – ‘ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti.

For this was stated by the Blessed One: ‘Cunda, with regard to the past time, the Tathāgata has knowledge that follows recollection. He recollects as much as he wishes. And Cunda, with regard to the future… and Cunda, with regard to the present time, knowledge born of enlightenment arises in the Tathāgata: “This is the final birth; now there is no renewed existence.”’

Điều này đã được Đức Thế Tôn nói rằng: ‘Này Cunda, liên quan đến khoảng thời gian quá khứ, Như Lai có trí tuệ đi theo ký ức. Ngài mong muốn đến mức nào, Ngài nhớ lại được đến mức ấy. Này Cunda, và liên quan đến tương lai... tóm tắt... Này Cunda, và liên quan đến khoảng thời gian hiện tại, trí tuệ sanh khởi từ sự giác ngộ của Như Lai khởi lên rằng: ‘Đây là kiếp sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’”

Indriyaparopariyattañāṇaṃ † tathāgatassa tathāgatabalaṃ, sattānaṃ āsayānusayañāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ, yamakapāṭihīre ñāṇaṃ † tathāgatassa tathāgatabalaṃ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ, sabbaññutañāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ, anāvaraṇañāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ, sabbattha asaṅgamappaṭihatamanāvaraṇañāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ. Evaṃ bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati anāgatampi ādisati paccuppannampi ādisati ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti pakāsetīti – yo atītaṃ ādisati.

The knowledge of the maturity and immaturity of the faculties of beings is a power of the Tathāgata. The knowledge of beings’ dispositions and underlying tendencies is a power of the Tathāgata. The knowledge of the twin miracle is a power of the Tathāgata. The knowledge of the attainment of great compassion is a power of the Tathāgata. The knowledge of omniscience is a power of the Tathāgata. The unobstructed knowledge is a power of the Tathāgata. The unobstructed, unhindered, unimpeded knowledge at all times is a power of the Tathāgata. Thus, the Blessed One declares the past, declares the future, and declares the present of himself and others; he recounts, teaches, proclaims, establishes, reveals, analyzes, clarifies, and makes evident—he who declares the past.

Trí biết các căn của chúng sanh cao hay thấp là Như Lai lực của Như Lai, trí biết các khuynh hướng và thiên kiến của chúng sanh là Như Lai lực của Như Lai, trí về song thông thần biến là Như Lai lực của Như Lai, trí về sự nhập đại bi định là Như Lai lực của Như Lai, trí toàn giác là Như Lai lực của Như Lai, trí không bị chướng ngại là Như Lai lực của Như Lai, trí không dính mắc, không bị cản trở, không bị chướng ngại ở khắp mọi nơi là Như Lai lực của Như Lai. Như vậy, Đức Thế Tôn chỉ dạy về quá khứ, cũng chỉ dạy về tương lai, cũng chỉ dạy về hiện tại; Ngài nói rõ, thuyết giảng, làm cho biết, thiết lập, mở bày, phân tích, làm cho hiển lộ, làm cho sáng tỏ. (Đây là ý nghĩa của câu:) ‘Vị chỉ dạy về quá khứ.’

Iccāyasmā posāloti. Iccāti padasandhi…pe… āyasmāti piyavacanaṃ…pe… posāloti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ…pe… abhilāpoti – iccāyasmā posālo.

‘Thus spoke Venerable Posāla.’ ‘Thus’ is a word-junction […]. ‘Venerable’ is a term of endearment […]. ‘Posāla’ is the name of that brahmin […]. ‘A designation’—thus spoke Venerable Posāla.

Tôn giả Posāla thưa rằng (Iccāyasmā posāloti) có nghĩa là: ‘Iti’ là sự kết nối từ... (cho đến)... ‘Āyasmā’ là một từ thân ái... (cho đến)... ‘Posāla’ là tên của vị Bà-la-môn ấy... (cho đến)... là cách gọi. – (Đây là ý nghĩa của) Tôn giả Posāla thưa rằng (iccāyasmā posālo).

Anejo chinnasaṃsayoti ejā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā buddho anejo. Ejāya pahīnattā anejo. Bhagavā lābhepi na iñjati…pe… dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti anejo. Chinnasaṃsayoti saṃsayo vuccati vicikicchā. Dukkhe kaṅkhā…pe… chambhitattaṃ cittassa manovilekho. So saṃsayo buddhassa bhagavato pahīno chinno ucchinno samucchinno vūpasanto paṭinissaggo paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho. Tasmā buddho chinnasaṃsayoti – anejo chinnasaṃsayo.

‘Unshaken, with doubt cut off’—‘shaking’ is said to be craving. That lust, passion […], covetousness, greed, the unwholesome root. That craving is abandoned by the Blessed Buddha, cut off at the root, made like a palm stump, brought to non-existence, no longer subject to future arising. Therefore, the Buddha is unshaken. Because craving is abandoned, he is unshaken. The Blessed One is not shaken by gain […], nor by suffering; he does not stir, does not waver, does not tremble, does not greatly tremble, does not utterly tremble—thus, he is unshaken. ‘With doubt cut off’—doubt is said to be perplexity. Doubt about suffering […], rigidity of mind, and mental vexation. That doubt is abandoned by the Blessed Buddha, cut off, uprooted, completely cut off, stilled, relinquished, calmed, incapable of future arising, burned by the fire of knowledge. Therefore, the Buddha has cut off doubt—unshaken, with doubt cut off.

Về câu ‘Vị không dao động, đã cắt đứt hoài nghi.’ Sự dao động được gọi là ái dục. Sự tham ái, sự đắm say... tóm tắt... tham lam, tham dục, là gốc rễ của bất thiện. Ái dục dao động ấy đã được Đức Phật, Đức Thế Tôn đoạn trừ, nhổ tận gốc, làm cho như cây thốt nốt bị chặt ngọn, làm cho không thể tồn tại, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai. Vì thế, Đức Phật là bậc không dao động. Do đã đoạn trừ sự dao động, nên là bậc không dao động. Đức Thế Tôn không rung động khi được lợi... tóm tắt... không rung động khi gặp đau khổ, không lay chuyển, không chao đảo, không run rẩy, không rúng động. (Do đó, Ngài là) bậc không dao động. Về câu ‘Đã cắt đứt hoài nghi.’ Hoài nghi được gọi là sự do dự. Sự nghi ngờ về Khổ... tóm tắt... sự cứng đờ của tâm, sự vẩn đục của tâm. Hoài nghi ấy đã được Đức Phật, Đức Thế Tôn đoạn trừ, cắt đứt, nhổ bật, nhổ bật hoàn toàn, làm cho lắng dịu, từ bỏ, làm cho an tịnh, không có khả năng sanh khởi, đã được đốt cháy bởi ngọn lửa trí tuệ. Vì thế, Đức Phật là bậc đã cắt đứt hoài nghi. (Do đó có câu:) ‘Vị không dao động, đã cắt đứt hoài nghi.’

Pāraguṃ sabbadhammānanti bhagavā sabbadhammānaṃ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū abhiññāpāragū sabbadhammānaṃ…pe… jātimaraṇasaṃsāro natthi tassa punabbhavoti – pāragū sabbadhammānaṃ.

‘One who has gone to the far shore of all phenomena’ means: the Blessed One is one who has gone to the far shore of all phenomena through direct knowledge, one who has gone to the far shore through full understanding, one who has gone to the far shore through abandoning, one who has gone to the far shore through development, one who has gone to the far shore through realization, one who has gone to the far shore through the attainments; one who has gone to the far shore of all phenomena through direct knowledge… For him, there is no round of existence of birth, aging, and death, and no rebirth. This is the meaning of ‘one who has gone to the far shore of all phenomena’.

Về câu ‘Bậc đã đến bờ kia của tất cả các pháp.’ Đức Thế Tôn đối với tất cả các pháp là bậc đã đến bờ kia bằng thắng trí, bậc đã đến bờ kia bằng liễu tri, bậc đã đến bờ kia bằng đoạn trừ, bậc đã đến bờ kia bằng sự tu tập, bậc đã đến bờ kia bằng sự chứng ngộ, bậc đã đến bờ kia bằng sự nhập định. Bậc đã đến bờ kia bằng thắng trí đối với tất cả các pháp... tóm tắt... Đối với Ngài, không còn vòng luân hồi sanh tử, không còn tái sanh. (Do đó có câu:) ‘Bậc đã đến bờ kia của tất cả các pháp.’

Atthi pañhena āgamanti pañhena atthiko āgatomhi…pe… ‘‘vahassetaṃ bhāra’’nti – atthi pañhena āgamaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –

‘I have come with a question’ means: I have come, being one who desires a question… ‘Bear this burden.’ Thus, ‘I have come with a question.’ Therefore, that brahmin said:

Về câu ‘Con đến đây với một câu hỏi.’ (Có nghĩa là:) ‘Con là người có nhu cầu về câu hỏi, đã đến đây.’... tóm tắt... ‘Hãy mang gánh nặng này.’ (Do đó có câu:) ‘Con đến đây với một câu hỏi.’ Do đó, vị Bà-la-môn ấy đã nói:

‘‘Yo atītaṃ ādisati, [iccāyasmā posālo]

Anejo chinnasaṃsayo;

Pāraguṃ sabbadhammānaṃ, atthi pañhena āgama’’nti.

‘He who declares the past,’ [said the Venerable Posāla,] ‘unshaken, with doubt cut off, one who has gone to the far shore of all phenomena—I have come with a question.’

‘Vị chỉ dạy về quá khứ, là bậc không dao động, đã cắt đứt hoài nghi; bậc đã đến bờ kia của tất cả các pháp, con đến đây với một câu hỏi.’

82.

Vibhūtarūpasaññissa, sabbakāyappahāyino;

Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato;

Ñāṇaṃ sakkānupucchāmi, kathaṃ neyyo tathāvidho.

For one whose perception of form has vanished, who has abandoned all bodily existence, who sees ‘there is nothing’ internally and externally—I ask the Sakyan about the knowledge of such a person: How is one of such a kind to be led further?

Đối với người có sắc tưởng đã được xua tan, đã từ bỏ tất cả các thân, người thấy rằng ‘không có gì cả’ cả bên trong lẫn bên ngoài; con xin hỏi Ngài, bậc Thích Ca, về trí tuệ: một người như vậy nên được dẫn dắt như thế nào?

Vibhūtarūpasaññissāti katamā rūpasaññā? Rūpāvacarasamāpattiṃ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṃ – ayaṃ rūpasaññā. Vibhūtarūpasaññissāti catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa † rūpasaññā vibhūtā honti vigatā atikkantā samatikkantā vītivattāti – vibhūtarūpasaññissa.

‘For one whose perception of form has vanished’: What is perception of form? For one who has entered a form-sphere attainment, or has been reborn there, or is dwelling happily in this very life, there is perception, cognizing, the state of having cognized—this is perception of form. ‘For one whose perception of form has vanished’ means: for one who has obtained the four formless attainments, the perception of form has vanished, departed, been transcended, completely transcended, and overcome. Thus, ‘for one whose perception of form has vanished’.

Về câu "người có sắc tưởng đã biến mất": Sắc tưởng là gì? Sự tưởng, sự nhận biết, trạng thái nhận biết của người đã chứng đắc thiền định sắc giới, hoặc của người đã sanh vào (cõi sắc giới), hoặc của người đang an trú trong sự an lạc hiện tại – đây là sắc tưởng. Về câu "người có sắc tưởng đã biến mất": đối với người đã chứng đắc bốn thiền định vô sắc, sắc tưởng đã biến mất, đã lìa khỏi, đã vượt qua, đã hoàn toàn vượt qua, đã đi qua – (đó là ý nghĩa của) người có sắc tưởng đã biến mất.

Sabbakāyappahāyinoti sabbo tassa paṭisandhiko rūpakāyo pahīno, tadaṅgasamatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno tassa rūpakāyoti – sabbakāyappahāyino.

‘Who has abandoned all body’: all of that person's rebirth-linking physical body is abandoned; having transcended abandoning-by-substitution, it is abandoned by means of suppression. Thus, ‘who has abandoned all body’.

Về câu "người đã từ bỏ tất cả thân": tất cả sắc thân liên quan đến tái sanh của vị ấy đã được từ bỏ; do đã vượt qua (sự đoạn trừ) theo từng phần, sắc thân của vị ấy đã được từ bỏ bằng sự đoạn trừ do đè nén – (đó là ý nghĩa của) người đã từ bỏ tất cả thân.

Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passatoti. Natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti. Kiṃkāraṇā? Natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti. Yaṃ viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṃ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, ‘‘natthi kiñcī’’ti passati – taṃkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattīti – ajjhattañca bahiddhā ca natthi kiñcīti passato.

‘Who sees “there is nothing” internally and externally’: ‘There is nothing’ refers to the attainment of the base of nothingness. For what reason is the attainment of the base of nothingness called ‘there is nothing’? Because, having mindfully entered the attainment of the base of infinite consciousness and having mindfully emerged from it, one makes that very consciousness non-existent, makes it cease, makes it disappear, and sees, ‘there is nothing.’ For that reason, the attainment of the base of nothingness is called ‘there is nothing.’ Thus, ‘who sees “there is nothing” internally and externally’.

Về câu "và người thấy rằng 'bên trong và bên ngoài, không có gì cả'": "Không có gì cả" chính là thiền định Vô Sở Hữu Xứ. Vì sao "không có gì cả" là thiền định Vô Sở Hữu Xứ? Vị ấy, sau khi nhập thiền định Thức Vô Biên Xứ một cách chánh niệm và xuất khỏi thiền định ấy, làm cho chính thức ấy không hiện hữu, làm cho nó biến mất, làm cho nó tan biến, và thấy rằng "không có gì cả" – vì lý do đó, "không có gì cả" là thiền định Vô Sở Hữu Xứ – (đó là ý nghĩa của) "và người thấy rằng 'bên trong và bên ngoài, không có gì cả'".

Ñāṇaṃ sakkānupucchāmīti. Sakkāti – sakko. Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko …pe… pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃsotipi sakko. Ñāṇaṃ sakkānupucchāmīti tassa ñāṇaṃ pucchāmi, paññaṃ pucchāmi, sambuddhaṃ pucchāmi. ‘‘Kīdisaṃ kiṃsaṇṭhitaṃ kiṃpakāraṃ kiṃpaṭibhāgaṃ ñāṇaṃ icchitabba’’nti – ñāṇaṃ sakkānupucchāmi.

‘I ask the Sakyan about knowledge’—‘Sakyan’ means the Sakyan. The Blessed One is also called Sakyan because he went forth from the Sakyan clan... and is also called Sakyan because he has abandoned fear and terror and is free from horripilation. ‘I ask the Sakyan about knowledge’ means: I ask about his knowledge, I ask about his wisdom, I ask about his full understanding. ‘What sort of knowledge, how constituted, of what kind, of what distinction, should be desired?’—thus, I ask the Sakyan about knowledge.

Về câu "Con xin hỏi bậc Sakka về trí tuệ": Về "Sakka" – (Ngài là) Sakka. Đức Thế Tôn xuất gia từ dòng họ Thích Ca, vì thế Ngài là Sakka... Ngài đã từ bỏ sự sợ hãi và kinh hoàng, đã không còn sởn gai ốc, vì thế Ngài là Sakka. Về câu "Con xin hỏi bậc Sakka về trí tuệ": con xin hỏi về trí của vị ấy, con xin hỏi về tuệ của vị ấy, con xin hỏi về sự giác ngộ của vị ấy. "Trí tuệ như thế nào, có hình tướng gì, có loại nào, có đặc điểm gì là điều mong muốn?" – (đó là ý nghĩa của) con xin hỏi bậc Sakka về trí tuệ.

Kathaṃ neyyo tathāvidhoti kathaṃ so netabbo vinetabbo anunetabbo paññapetabbo nijjhāpetabbo pekkhetabbo pasādetabbo? Kathaṃ tena † uttari ñāṇaṃ uppādetabbaṃ? Tathāvidhoti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo yo so ākiñcaññāyatanasamāpattilābhīti – kathaṃ neyyo tathāvidho. Tenāha so brāhmaṇo –

‘How is such a one to be understood?’—how is he to be known, to be known in various ways, to be known repeatedly, to be made to know, to be made to contemplate, to be regarded, to be inspired? How is higher knowledge to be produced by him? ‘Such a one’ means: such a one, of that sort, established in that state, of that kind, having that distinction, who is a gainer of the attainment of the base of nothingness—thus, ‘how is such a one to be understood?’

Về câu "Người như vậy nên được hướng dẫn thế nào?": Vị ấy nên được hướng dẫn, được huấn luyện, được thuyết phục, được làm cho hiểu rõ, được làm cho quán chiếu, được xem xét, được làm cho hoan hỷ như thế nào? Vị ấy nên làm phát sanh trí tuệ cao hơn như thế nào? Về "người như vậy": là người như vậy, là người tương tự, là người an trú trong đó, là người có loại như vậy, là người có đặc điểm như vậy, tức là người đã chứng đắc thiền định Vô Sở Hữu Xứ – (đó là ý nghĩa của) "người như vậy nên được hướng dẫn thế nào?". Do đó, vị Bà-la-môn ấy đã nói:

‘‘Vibhūtarūpasaññissa, sabbakāyappahāyino;

Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato;

Ñāṇaṃ sakkānupucchāmi, kathaṃ neyyo tathāvidho’’ti.

‘For one whose perception of form has vanished, who has abandoned all bodies, who sees “there is nothing” internally and externally; I ask the Sakyan about knowledge: How is such a one to be understood?’

"Đối với người có sắc tưởng đã biến mất, người đã từ bỏ tất cả thân, và người thấy rằng 'bên trong và bên ngoài, không có gì cả'; con xin hỏi bậc Sakka về trí tuệ, người như vậy nên được hướng dẫn thế nào?"

83.

Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, [posālāti bhagavā]

Abhijānaṃ tathāgato;

Tiṭṭhantamenaṃ jānāti, dhimuttaṃ tapparāyaṇaṃ;

‘The Tathāgata, having directly known all stations of consciousness,’ [the Blessed One said to Posāla,] ‘knows him as standing, intent upon that, with that as his destination.’

(Đức Thế Tôn phán, "Này Posāla,") "Như Lai, bậc thắng tri tất cả các thức trú, biết rõ chúng sanh này đang an trú (trong đó), có tâm hướng về đó, lấy đó làm đích đến."

Viññāṇaṭṭhitiyo sabbāti bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti, paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti. Kathaṃ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti? Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘rūpupayaṃ † vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya †, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhave…pe… saññupayaṃ vā, bhikkhave…pe… saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyā’’ti. Evaṃ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.

‘All the stations of consciousness’ means: the Blessed One knows four stations of consciousness by way of formations, and he knows seven stations of consciousness by way of rebirth-linking. How does the Blessed One know the four stations of consciousness by way of formations? For this was said by the Blessed One: ‘Monks, consciousness, if it were to stand, might stand dependent on form, with form as its object, established in form, sprinkled with delight, and it would attain growth, increase, and expansion. Dependent on feeling, monks… dependent on perception, monks… Monks, consciousness, if it were to stand, might stand dependent on formations, with formations as its object, established in formations, sprinkled with delight, and it would attain growth, increase, and expansion.’ In this way, the Blessed One knows the four stations of consciousness by way of formations.

Về câu "tất cả các thức trú": Đức Thế Tôn biết bốn thức trú theo phương diện hành, và biết bảy thức trú theo phương diện tái sanh. Đức Thế Tôn biết bốn thức trú theo phương diện hành như thế nào? Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: "Này các Tỳ khưu, thức khi đang tồn tại, có thể tồn tại bằng cách nương tựa vào sắc, lấy sắc làm đối tượng, lấy sắc làm chỗ đứng, được nuôi dưỡng bằng hỷ, rồi đi đến tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh. Hoặc này các Tỳ khưu, (thức) nương tựa vào thọ... hoặc này các Tỳ khưu, (thức) nương tựa vào tưởng... hoặc này các Tỳ khưu, thức khi đang tồn tại, có thể tồn tại bằng cách nương tựa vào các hành, lấy các hành làm đối tượng, lấy các hành làm chỗ đứng, được nuôi dưỡng bằng hỷ, rồi đi đến tăng trưởng, phát triển, lớn mạnh." Như vậy, Đức Thế Tôn biết bốn thức trú theo phương diện hành.

Kathaṃ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti? Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino – seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.

How does the Blessed One know the seven stations of consciousness by way of rebirth-linking? For it was said by the Blessed One: "There are, monks, beings diverse in body and diverse in perception, such as human beings, some devas, and some in the states of deprivation. This is the first station of consciousness."

Đức Thế Tôn biết bảy thức trú theo phương diện tái sanh như thế nào? Điều này đã được Đức Thế Tôn nói: "Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau – như loài người, một số chư thiên và một số chúng sanh trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ nhất.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

"There are, monks, beings diverse in body but unified in perception, such as the devas of the Brahma-group who are first born there. This is the second station of consciousness."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, như chư thiên cõi Phạm Chúng Thiên, những vị sanh ra đầu tiên (trong kiếp). Đây là thức trú thứ hai.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.

"There are, monks, beings unified in body but diverse in perception, such as the devas of Streaming Radiance. This is the third station of consciousness."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, như chư thiên cõi Quang Âm Thiên. Đây là thức trú thứ ba.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthī † viññāṇaṭṭhiti.

"There are, monks, beings unified in body and unified in perception, such as the devas of Refulgent Glory. This is the fourth station of consciousness."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, như chư thiên cõi Biến Tịnh Thiên. Đây là thức trú thứ tư.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamī † viññāṇaṭṭhiti.

"There are, monks, beings who, by completely transcending perceptions of form, by the disappearance of perceptions of sensory impact, and by not attending to perceptions of multiplicity, thinking, ‘Space is infinite,’ attain the sphere of infinite space. This is the fifth station of consciousness."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) 'hư không là vô biên', đã sanh vào cõi Không Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ năm.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma, anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhī † viññāṇaṭṭhiti.

"There are, monks, beings who, by completely transcending the sphere of infinite space, thinking, ‘Consciousness is infinite,’ attain the sphere of infinite consciousness. This is the sixth station of consciousness."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) 'thức là vô biên', đã sanh vào cõi Thức Vô Biên Xứ. Đây là thức trú thứ sáu.

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma, natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamī † viññāṇaṭṭhiti’’. Evaṃ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānātīti – viññāṇaṭṭhitiyo sabbā.

"There are, monks, beings who, by completely transcending the sphere of infinite consciousness, thinking, ‘There is nothing,’ attain the sphere of nothingness. This is the seventh station of consciousness." Thus the Blessed One knows the seven stations of consciousness by way of rebirth-linking. This is the meaning of 'all the stations of consciousness'."

"Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) 'không có gì cả', đã sanh vào cõi Vô Sở Hữu Xứ. Đây là thức trú thứ bảy". Như vậy, Đức Thế Tôn biết bảy thức trú theo phương diện tái sanh – (đó là ý nghĩa của) "tất cả các thức trú".

Posālāti bhagavāti. Posālāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – posālāti bhagavā.

'Posāla,' said the Blessed One. The Blessed One addressed that brahmin by name as 'Posāla'. 'The Blessed One'—this is a term of reverence... a true designation, namely, 'the Blessed One.' Thus, 'Posāla,' said the Blessed One.

Về câu "Này Posāla, Đức Thế Tôn (phán)": Về "Này Posāla", Đức Thế Tôn gọi vị Bà-la-môn ấy bằng tên. "Bhagavā" là một danh xưng tôn kính... là một khái niệm chỉ sự thật, tức là "Bhagavā" – (đó là ý nghĩa của) "Này Posāla, Đức Thế Tôn (phán)".

Abhijānaṃ tathāgatoti. Abhijānanti abhijānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto tathāgato. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘atītaṃ cepi kho, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasañhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Atītaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasañhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Atītaṃ cepi kho, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasañhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tasseva pañhassa veyyākaraṇāya. Anāgataṃ cepi, cunda, hoti…pe… paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti abhūtaṃ atacchaṃ anatthasañhitaṃ, na taṃ tathāgato byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ anatthasañhitaṃ, tampi tathāgato na byākaroti. Paccuppannaṃ cepi, cunda, hoti bhūtaṃ tacchaṃ atthasañhitaṃ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya. Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī. Tasmā tathāgatoti vuccati.

The Tathāgata knows. The Tathāgata knows fully, understands, comprehends, and penetrates. For this was said by the Blessed One: “Cunda, if something about the past is untrue, false, and unconnected with benefit, the Tathāgata does not declare it. If something about the past is true, factual, but unconnected with benefit, the Tathāgata does not declare that either. If something about the past is true, factual, and connected with benefit, then the Tathāgata knows the right time to answer that question. Similarly, Cunda, if something about the future is…pe… if something about the present is untrue, false, and unconnected with benefit, the Tathāgata does not declare it. If something about the present is true, factual, but unconnected with benefit, the Tathāgata does not declare that either. If something about the present is true, factual, and connected with benefit, then the Tathāgata knows the right time to answer that question. Thus, Cunda, regarding things past, future, and present, the Tathāgata speaks at the right time, speaks what is factual, speaks what is beneficial, speaks the Dhamma, speaks the discipline. Therefore, he is called the Tathāgata.”

Như Lai là bậc biết rõ. (Abhijānaṃ tathāgato). Abhijānanti (có nghĩa là) biết rõ, biết một cách siêu việt, biết một cách đặc biệt, biết lại một cách đặc biệt, biết một cách thấu suốt; tathāgato là Như Lai. Điều này đã được đức Thế Tôn nói rằng: “Này Cunda, nếu lời nói trong quá khứ là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không tuyên thuyết lời nói ấy. Này Cunda, nếu lời nói trong quá khứ là có thật, là chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không tuyên thuyết lời nói ấy. Này Cunda, nếu lời nói trong quá khứ là có thật, là chân thật, và liên hệ đến lợi ích, ở đây Như Lai là bậc biết thời điểm để giải đáp cho câu hỏi ấy. Này Cunda, nếu lời nói trong vị lai ... Này Cunda, nếu lời nói trong hiện tại là không có thật, không chân thật, không liên hệ đến lợi ích, Như Lai không tuyên thuyết lời nói ấy. Này Cunda, nếu lời nói trong hiện tại là có thật, là chân thật, nhưng không liên hệ đến lợi ích, Như Lai cũng không tuyên thuyết lời nói ấy. Này Cunda, nếu lời nói trong hiện tại là có thật, là chân thật, và liên hệ đến lợi ích, ở đây Như Lai là bậc biết thời điểm để giải đáp cho câu hỏi ấy. Này Cunda, như vậy, đối với các pháp trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, Như Lai là bậc nói đúng thời, nói điều có thật, nói điều lợi ích, nói về Pháp, nói về Luật. Vì thế, được gọi là Như Lai.”

‘‘Yaṃ kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā tathāgatoti vuccati. Yañca, cunda, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṃ taṃ tatheva hoti no aññathā. Tasmā tathāgatoti vuccati. Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī; yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī. Tasmā tathāgatoti vuccati. Sadevake, cunda, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. Tasmā tathāgatoti vuccatī’’ti – abhijānaṃ tathāgato.

"Cunda, whatever in this world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans—whatever is seen, heard, sensed, cognized, attained, sought out, and explored by the mind—all that has been fully awakened to by the Tathāgata. That is why he is called the Tathāgata. And, Cunda, between the night the Tathāgata awakens to unsurpassed, perfect enlightenment and the night he attains Parinibbāna with the Nibbāna-element without remainder, whatever he speaks, utters, and sets forth, all of that is exactly so and not otherwise. That is why he is called the Tathāgata. As the Tathāgata speaks, Cunda, so he does; as he does, so he speaks. Thus, as he speaks, so he does, and as he does, so he speaks. That is why he is called the Tathāgata. Cunda, in the world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans, the Tathāgata is the conqueror, unconquered, the all-seeing, the wielder of power. That is why he is called the Tathāgata." — The Tathāgata knows this through direct knowledge.

“Này Cunda, trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh gồm có Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, những gì được thấy, được nghe, được cảm nhận, được nhận thức, được đạt đến, được tìm cầu, được ý suy tư, tất cả những điều ấy đã được Như Lai hoàn toàn giác ngộ. Vì thế, được gọi là Như Lai. Này Cunda, từ đêm Như Lai chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác cho đến đêm Như Lai nhập Vô Dư Y Niết-bàn, trong khoảng thời gian ấy, những gì ngài nói, thốt ra, chỉ dạy, tất cả những điều ấy đều là như vậy, không khác đi. Vì thế, được gọi là Như Lai. Này Cunda, Như Lai nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy. Vì nói như thế nào, làm như thế ấy; làm như thế nào, nói như thế ấy, vì thế, được gọi là Như Lai. Này Cunda, trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh gồm có Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, Như Lai là bậc chinh phục, không bị chinh phục, là bậc thấy tất cả, là bậc tự tại. Vì thế, được gọi là Như Lai.” – (như vậy) Như Lai là bậc biết rõ.

Tiṭṭhantamenaṃ jānātīti bhagavā idhatthaññeva † jānāti kammābhisaṅkhāravasena – ‘‘ayaṃ puggalo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’’ti. Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena – ‘‘ayaṃ puggalo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatī’’ti. Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena – ‘‘ayaṃ puggalo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatī’’ti. Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena – ‘‘ayaṃ puggalo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu uppajjissatī’’ti. Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena – ‘‘ayaṃ puggalo suppaṭipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatī’’ti.

As for 'He knows him as one standing': The Blessed One, by the power of volitional formations of kamma, knows one who is established in a particular way thus: 'This person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of downfall, in hell.' The Blessed One, by the power of volitional formations of kamma, knows one who is established in a particular way thus: 'This person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in the animal realm.' The Blessed One, by the power of volitional formations of kamma, knows one who is established in a particular way thus: 'This person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in the realm of the petas.' The Blessed One, by the power of volitional formations of kamma, knows one who is established in a particular way thus: 'This person, with the breakup of the body, after death, will be reborn among humans.' The Blessed One, by the power of volitional formations of kamma, knows one who is established in a particular way thus: 'This person, having practiced well, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a good destination, a heavenly world.'

Ngài biết người ấy đang hiện hữu (tiṭṭhantamenaṃ jānāti) có nghĩa là: Đức Thế Tôn biết rõ người ấy đang hiện hữu theo cách riêng biệt do năng lực của các hành nghiệp rằng: “Vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.” Đức Thế Tôn biết rõ người ấy đang hiện hữu theo cách riêng biệt do năng lực của các hành nghiệp rằng: “Vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài bàng sanh.” Đức Thế Tôn biết rõ người ấy đang hiện hữu theo cách riêng biệt do năng lực của các hành nghiệp rằng: “Vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cảnh giới ngạ quỷ.” Đức Thế Tôn biết rõ người ấy đang hiện hữu theo cách riêng biệt do năng lực của các hành nghiệp rằng: “Vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi người.” Đức Thế Tôn biết rõ người ấy đang hiện hữu theo cách riêng biệt do năng lực của các hành nghiệp rằng: “Vị này, là người thực hành tốt đẹp, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.”

Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘tathāyaṃ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’ti.

Indeed, this was spoken by the Blessed One: 'Here, Sāriputta, I understand a certain person by encompassing his mind with my own mind thus: “This person is practicing in such a way, behaving in such a way, and has embarked upon that path, such that with the breakup of the body, after death, he will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of downfall, in hell.”'

Điều này đã được đức Thế Tôn nói rằng: “Này Sāriputta, ở đây, Ta dùng tâm của mình bao trùm tâm của một người nào đó và biết rõ như sau: ‘Vị này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, để rồi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’”

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatī’ti.

'Here, Sāriputta, I understand a certain person by encompassing his mind with my own mind thus: “This person is practicing in such a way, behaving in such a way, and has embarked upon that path, such that with the breakup of the body, after death, he will be reborn in the animal realm.”'

“Này Sāriputta, ở đây, Ta dùng tâm của mình bao trùm tâm của một người nào đó và biết rõ như sau: ‘Vị này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, để rồi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài bàng sanh.’”

‘‘Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’’ti – tiṭṭhantamenaṃ jānāti.

Here, Sāriputta, I understand a certain person by encompassing his mind with my own mind: 'This person conducts himself in such a way, behaves in such a way, and has embarked on such a path that, through the destruction of the taints, he realizes for himself with direct knowledge, and having attained it, abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life.'" — He knows him as one standing thus.

“Này Sāriputta, ở đây, Ta dùng tâm của mình bao trùm tâm của một người nào đó và biết rõ như sau: ‘Vị này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, để rồi do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại.’” – (như vậy) ngài biết người ấy đang hiện hữu.

Dhimuttaṃ tapparāyaṇanti. Dhimuttanti ākiñcaññāyatanaṃ. Dhimuttanti vimokkhena dhimuttaṃ tatrādhimuttaṃ tadadhimuttaṃ tadādhipateyyaṃ. Atha vā, bhagavā jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo rūpādhimutto saddādhimutto gandhādhimutto rasādhimutto phoṭṭhabbādhimutto kulādhimutto gaṇādhimutto āvāsādhimutto lābhādhimutto yasādhimutto pasaṃsādhimutto sukhādhimutto cīvarādhimutto piṇḍapātādhimutto senāsanādhimutto gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto suttantādhimutto vinayādhimutto abhidhammādhimutto āraññakaṅgādhimutto piṇḍapātikaṅgādhimutto paṃsukūlikaṅgādhimutto tecīvarikaṅgādhimutto sapadānacārikaṅgādhimutto khalupacchābhattikaṅgādhimutto nesajjikaṅgādhimutto yathāsanthatikaṅgādhimutto paṭhamajjhānādhimutto dutiyajjhānādhimutto tatiyajjhānādhimutto catutthajjhānādhimuttoākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto’’tidhimuttaṃ.

Regarding 'Inclined towards that, with that as the final resort.' 'Inclined towards' refers to the base of nothingness. 'Inclined towards' means inclined by the liberation which is mental advertence, inclined towards that, mentally adverting to that, having that as the governing principle. Alternatively, the Blessed One knows: 'This person is inclined towards forms, inclined towards sounds, inclined towards smells, inclined towards tastes, inclined towards tactile objects, inclined towards families, inclined towards groups, inclined towards dwellings, inclined towards gains, inclined towards fame, inclined towards praise, inclined towards happiness, inclined towards robes, inclined towards almsfood, inclined towards lodgings, inclined towards medicine and requisites for the sick, inclined towards the Suttanta, inclined towards the Vinaya, inclined towards the Abhidhamma, inclined towards the ascetic practice of dwelling in the forest, inclined towards the ascetic practice of eating only almsfood, inclined towards the ascetic practice of wearing rag-robes, inclined towards the ascetic practice of using only three robes, inclined towards the ascetic practice of going for alms in sequence, inclined towards the ascetic practice of refusing food offered later, inclined towards the ascetic practice of sitting, inclined towards the ascetic practice of using any allotted lodging, inclined towards the first jhāna, inclined towards the second jhāna, inclined towards the third jhāna, inclined towards the fourth jhāna, inclined towards the attainment of the base of infinite space, inclined towards the attainment of the base of infinite consciousness, inclined towards the attainment of the base of nothingness, inclined towards the attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception.' Thus, 'inclined towards'.

Dhimuttaṃ tapparāyaṇanti (có khuynh hướng ấy, có nơi nương tựa ấy). Dhimuttanti (có khuynh hướng) là ākiñcaññāyatanaṃ (Vô Sở Hữu Xứ). Dhimuttanti (có khuynh hướng) là vimokkhena dhimuttaṃ (có khuynh hướng bởi sự giải thoát), tatrādhimuttaṃ (có khuynh hướng ở nơi ấy), tadadhimuttaṃ (có khuynh hướng đến điều ấy), tadādhipateyyaṃ (lấy điều ấy làm chủ). Hoặc là, đức Thế Tôn biết rằng: “Vị này là người rūpādhimutto (có khuynh hướng về sắc), saddādhimutto (có khuynh hướng về tiếng), gandhādhimutto (có khuynh hướng về hương), rasādhimutto (có khuynh hướng về vị), phoṭṭhabbādhimutto (có khuynh hướng về xúc), kulādhimutto (có khuynh hướng về gia tộc), gaṇādhimutto (có khuynh hướng về hội chúng), āvāsādhimutto (có khuynh hướng về trú xứ), lābhādhimutto (có khuynh hướng về lợi lộc), yasādhimutto (có khuynh hướng về danh tiếng), pasaṃsādhimutto (có khuynh hướng về sự tán dương), sukhādhimutto (có khuynh hướng về sự an lạc), cīvarādhimutto (có khuynh hướng về y), piṇḍapātādhimutto (có khuynh hướng về vật thực khất thực), senāsanādhimutto (có khuynh hướng về sàng tọa), gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto (có khuynh hướng về dược phẩm trị bệnh làm vật trợ duyên cho người bệnh), suttantādhimutto (có khuynh hướng về Kinh Tạng), vinayādhimutto (có khuynh hướng về Luật Tạng), abhidhammādhimutto (có khuynh hướng về Vi Diệu Pháp Tạng), āraññakaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh ở rừng), piṇḍapātikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh khất thực), paṃsukūlikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh y phấn tảo), tecīvarikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh tam y), sapadānacārikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh đi khất thực từng nhà), khalupacchābhattikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh không nhận thêm vật thực sau khi đã đủ), nesajjikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh ngồi), yathāsanthatikaṅgādhimutto (có khuynh hướng về hạnh ở theo chỗ đã sắp đặt), paṭhamajjhānādhimutto (có khuynh hướng về sơ thiền), dutiyajjhānādhimutto (có khuynh hướng về nhị thiền), tatiyajjhānādhimutto (có khuynh hướng về tam thiền), catutthajjhānādhimutto (có khuynh hướng về tứ thiền), ākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto (có khuynh hướng về sự chứng đắc Không Vô Biên Xứ), viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto (có khuynh hướng về sự chứng đắc Thức Vô Biên Xứ), ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto (có khuynh hướng về sự chứng đắc Vô Sở Hữu Xứ), nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto (có khuynh hướng về sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ).” Như thế là dhimuttaṃ (có khuynh hướng).

Tapparāyaṇanti ākiñcaññāyatanamayaṃ tapparāyaṇaṃ kammaparāyaṇaṃ vipākaparāyaṇaṃ kammagarukaṃ paṭisandhigarukaṃ. Atha vā, bhagavā jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo rūpaparāyaṇo…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiparāyaṇo’’ti – dhimuttaṃ tapparāyaṇaṃ. Tenāha bhagavā –

Regarding 'with that as the final resort': It consists of the base of nothingness, has that as the final resort, has kamma as the final resort, reveres kamma, reveres rebirth-linking. Alternatively, the Blessed One knows: 'This person has forms as their final resort... and so on... has the attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception as their final resort.' Thus, 'inclined towards that, with that as the final resort.' Therefore, the Blessed One said:

Tapparāyaṇanti (có nơi nương tựa ấy) là ākiñcaññāyatanamayaṃ (được thành tựu bởi Vô Sở Hữu Xứ), tapparāyaṇaṃ (có nơi nương tựa ấy), kammaparāyaṇaṃ (có nghiệp làm nơi nương tựa), vipākaparāyaṇaṃ (có quả dị thục làm nơi nương tựa), kammagarukaṃ (trọng vọng nghiệp), paṭisandhigarukaṃ (trọng vọng sự tái sanh). Hoặc là, đức Thế Tôn biết rằng: “Vị này là người rūpaparāyaṇo (có sắc làm nơi nương tựa) ... cho đến ... nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiparāyaṇo (có sự chứng đắc Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ làm nơi nương tựa).” Như thế là dhimuttaṃ tapparāyaṇaṃ (có khuynh hướng, có nơi nương tựa ấy). Do đó, đức Thế Tôn đã nói rằng:

‘‘Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā, [posālāti bhagavā]

Abhijānaṃ tathāgato;

Tiṭṭhantamenaṃ jānāti, dhimuttaṃ tapparāyaṇa’’nti.

The Tathāgata, having directly known all stations of consciousness, (the Blessed One said to Posāla), knows this one who is established, inclined towards that, with that as the final resort.

“Này Posāla, đức Thế Tôn, bậc Như Lai, do thắng tri tất cả các thức trú, nên biết được vị này đang an trú, có khuynh hướng, có nơi nương tựa ấy.”

84.

Ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvā, nandisaṃyojanaṃ iti;

Evametaṃ abhiññāya, tato tattha vipassati;

Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa, brāhmaṇassa vusīmato.

Having known the volitional formation that arises in the base of nothingness, and that craving is a fetter; having thus directly known this, one then emerges from that attainment and practices insight upon it. For that brahmin who has lived the holy life, this knowledge of his is true.

“Sau khi đã biết sự phát sanh của Vô Sở Hữu Xứ, và rằng hỷ là một triền phược, do thắng tri điều này như vậy, sau đó vị ấy thực hành minh sát ở nơi ấy. Tuệ giác này của vị ấy, của vị Bà-la-môn đã sống đời sống phạm hạnh, là chân thật.”

Ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvāti ākiñcaññāsambhavoti vuccati ākiñcaññāyatanasaṃvattaniko kammābhisaṅkhāro. Ākiñcaññāyatanasaṃvattanikaṃ kammābhisaṅkhāraṃ ākiñcaññāsambhavoti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvā.

"Having known the arising of nothingness"—the arising of nothingness is said to be the kamma-formation that is conducive to the sphere of nothingness. Having known the kamma-formation that is conducive to the sphere of nothingness as the arising of nothingness, having known it as an attachment, having known it as a bond, having known it as an obstruction; having known, weighed, judged, analyzed, and made it clear—this is "having known the arising of nothingness."

Ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvāti (sau khi đã biết sự phát sanh của Vô Sở Hữu Xứ). Ākiñcaññāsambhavo (sự phát sanh của Vô Sở Hữu Xứ) được gọi là kammābhisaṅkhāro (nghiệp hành) ākiñcaññāyatanasaṃvattaniko (đưa đến sự tái sanh trong cõi Vô Sở Hữu Xứ). Sau khi đã biết nghiệp hành đưa đến sự tái sanh trong cõi Vô Sở Hữu Xứ là ākiñcaññāsambhavo (sự phát sanh của Vô Sở Hữu Xứ), đã biết là lagganaṃ (sự dính mắc), đã biết là bandhanaṃ (sự trói buộc), đã biết là palibodho (sự chướng ngại), tức là đã biết, đã cân nhắc, đã thẩm xét, đã làm cho phát triển, đã làm cho hiển lộ. Như thế là ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvā (sau khi đã biết sự phát sanh của Vô Sở Hữu Xứ).

Nandisaṃyojanaṃ itīti nandisaṃyojanaṃ vuccati arūparāgo. Arūparāgena taṃ kammaṃ laggaṃ laggitaṃ palibuddhaṃ arūparāgaṃ nandisaṃyojananti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Itīti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ itīti – nandisaṃyojanaṃ iti.

'And that it is a fetter of delight'—the fetter of delight is said to be lust for the formless. By that lust for the formless, that kamma is attached, clung to, and bound. Having known that lust for the formless, that delight, as a fetter; having known it as an attachment, having known it as a bond, having known it as an obstruction; having known, weighed, judged, analyzed, and made it clear. 'Iti' is for word-juncture, word-connection, word-completion, syllable-harmony, consonant-smoothness, and this 'iti' is for the sequence of words—this is 'and that it is a fetter of delight.'

Nandisaṃyojanaṃ itīti (và rằng hỷ là một triền phược). Nandisaṃyojanaṃ (hỷ triền phược) được gọi là arūparāgo (tham ái cõi vô sắc). Sau khi đã biết rằng nghiệp ấy laggaṃ (bị dính mắc), laggitaṃ (đã bị dính mắc), palibuddhaṃ (bị trói buộc) bởi arūparāgena (tham ái cõi vô sắc), và rằng arūparāgaṃ (tham ái cõi vô sắc) là nandisaṃyojanaṃ (hỷ triền phược), đã biết là lagganaṃ (sự dính mắc), đã biết là bandhanaṃ (sự trói buộc), đã biết là palibodho (sự chướng ngại), tức là đã biết, đã cân nhắc, đã thẩm xét, đã làm cho phát triển, đã làm cho hiển lộ. Iti là sự liên kết các từ, sự kết hợp các từ, sự làm cho đầy đủ các từ, sự tập hợp các mẫu tự, sự trôi chảy của các phụ âm, đây là iti có nghĩa là sự tuần tự của các từ. Như thế là nandisaṃyojanaṃ iti (và rằng hỷ là một triền phược).

Evametaṃ abhiññāyāti evaṃ etaṃ abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – evametaṃ abhiññāya.

'Having thus directly known this'—thus having directly known this, having known, weighed, judged, analyzed, and made it clear—this is 'having thus directly known this.'

Evametaṃ abhiññāyāti (do thắng tri điều này như vậy). Evaṃ etaṃ abhiññāya (do thắng tri điều này như vậy) tức là đã biết, đã cân nhắc, đã thẩm xét, đã làm cho phát triển, đã làm cho hiển lộ. Như thế là evametaṃ abhiññāya (do thắng tri điều này như vậy).

Tato tattha vipassatīti. Tatthāti ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato vipassati, dukkhato vipassati, rogato…pe… nissaraṇato vipassati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti – tato tattha vipassati.

"Then one sees with insight there." "There" means having attained the sphere of nothingness and then emerging from it, one sees with insight the mental and mental concomitant states that arise there as impermanent, as suffering, as a disease... and so on... as an escape; one sees, observes, contemplates, and investigates—this is "then one sees with insight there."

Tato tattha vipassatīti (sau đó vị ấy thực hành minh sát ở nơi ấy). Tatthāti (ở nơi ấy) là sau khi đã chứng đắc ākiñcaññāyatanaṃ (Vô Sở Hữu Xứ), sau khi đã xuất khỏi tato (trạng thái ấy), vị ấy thực hành minh sát về các pháp tâm và tâm sở đã sanh khởi tattha (ở nơi ấy) là aniccato (vô thường), thực hành minh sát là dukkhato (khổ), là rogato (bệnh hoạn) ... cho đến ... thực hành minh sát là nissaraṇato (sự thoát ly), tức là thấy, nhìn, chiêm nghiệm, xem xét. Như thế là tato tattha vipassati (sau đó vị ấy thực hành minh sát ở nơi ấy).

Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassāti etaṃ ñāṇaṃ tacchaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparītaṃ tassāti – etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa.

'This knowledge of his is true'—this knowledge of his is true, real, actual, and not otherwise—this is 'this knowledge of his is true.'

Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassāti (tuệ giác này của vị ấy là chân thật). Etaṃ ñāṇaṃ (tuệ giác này) tassa (của vị ấy) là tacchaṃ (chân thật), bhūtaṃ (có thật), yāthāvaṃ (đúng như thật), aviparītaṃ (không sai lệch). Như thế là etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa (tuệ giác này của vị ấy là chân thật).

Brāhmaṇassa vusīmatoti. Brāhmaṇoti sattannaṃ dhammānaṃ bāhitattā brāhmaṇo…pe… asito tādi pavuccate sa brahmāti. Brāhmaṇassa vusīmatoti puthujjanakalyāṇaṃ upādāya satta sekkhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya vasanti saṃvasanti āvasanti parivasanti; arahā vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto; so vutthavāso ciṇṇacaraṇo…pe… jātimaraṇasaṃsāro; natthi tassa punabbhavoti – brāhmaṇassa vusīmato. Tenāha bhagavā –

Regarding the phrase 'For the Brahmin who has lived the holy life.' 'Brahmin' means: because of having excluded the seven dhammas, one is a Brahmin... (and so on)... unattached, 'such,' he is called a Brahmin. Regarding 'For the Brahmin who has lived the holy life': taking the virtuous worldling as the starting point, the seven trainees dwell, co-reside, inhabit, and dwell completely for the attainment of the unattained, for the realization of the unrealized, for the direct experience of the unexperienced. The Arahant has lived the holy life, has done what was to be done, has laid down the burden, has attained his own goal, has utterly destroyed the fetter of existence, and is liberated through right understanding. He has completed his dwelling, has perfected his practice... (and so on)... the saṃsāra of birth and death; for him there is no further becoming—this is the meaning of 'for the Brahmin who has lived the holy life.' Therefore, the Blessed One said:

Brāhmaṇassa vusīmatoti (của vị Bà-la-môn đã sống đời sống phạm hạnh). Brāhmaṇoti (Bà-la-môn) là do đã loại trừ bảy pháp nên được gọi là Bà-la-môn ... cho đến ... asito (không bị lệ thuộc), tādi (như vậy), vị ấy được gọi là Bà-la-môn. Brāhmaṇassa vusīmato (của vị Bà-la-môn đã sống đời sống phạm hạnh) là kể từ vị thiện phàm phu, bảy bậc hữu học vasanti (sống), saṃvasanti (cùng sống), āvasanti (trú ngụ), parivasanti (sống trọn vẹn) để pattiyā (đạt được) điều appattassa (chưa đạt được), để adhigamāya (chứng ngộ) điều anadhigatassa (chưa chứng ngộ), để sacchikiriyāya (thực chứng) điều asacchikatassa (chưa thực chứng). Vị A-la-hán là vusitavā (người đã sống xong đời sống phạm hạnh), katakaraṇīyo (đã làm những việc cần làm), ohitabhāro (đã đặt gánh nặng xuống), anuppattasadattho (đã đạt được lợi ích của mình), parikkhīṇabhavasaṃyojano (đã đoạn tận hữu kiết sử), sammadaññā vimutto (đã giải thoát nhờ chánh trí). Vị ấy là vutthavāso (người đã sống xong), ciṇṇacaraṇo (người đã thực hành xong) ... cho đến ... jātimaraṇasaṃsāro (vòng luân hồi sanh tử), natthi tassa punabbhavo (vị ấy không còn tái sanh nữa). Như thế là brāhmaṇassa vusīmato (của vị Bà-la-môn đã sống đời sống phạm hạnh). Do đó, đức Thế Tôn đã nói rằng:

‘‘Ākiñcaññāsambhavaṃ ñatvā, nandisaṃyojanaṃ iti;

Evametaṃ abhiññāya, tato tattha vipassati;

Etaṃ ñāṇaṃ tathaṃ tassa, brāhmaṇassa vusīmato’’ti.

“Having known the origin of nothingness, and that it is the fetter of delight; having thus directly known this, one then sees with insight there. This knowledge is true for that Brahmin who has lived the holy life.”

Saha gāthāpariyosānā…pe… satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

As soon as the verses concluded… (he said,) “Venerable sir, the Blessed One is my Teacher; I am a disciple.”

Ngay khi bài kệ vừa kết thúc ... cho đến ... “Bạch Thế Tôn, Ngài là bậc Đạo Sư của con, con là đệ tử.”

Posālamāṇavapucchāniddeso cuddasamo.

The Exposition of the Question of the Young Man Posāla, the Fourteenth.

Phần giải thích câu hỏi của thanh niên Posāla, chương thứ mười bốn.