CND 16 — Diễn Giải Kinh Bhadrāvudha

Về câu ‘người đã đoạn trừ ái dục’. Ái dục là sắc ái... cho đến... pháp ái. Ái dục ấy của đức Phật, bậc Thế Tôn, đã được cắt đứt, đã được nhổ bật gốc, đã được đoạn trừ hoàn toàn, đã được làm cho lắng dịu, đã được làm cho an tịnh, đã trở thành không có khả năng sanh khởi, đã bị thiêu đốt bởi ngọn lửa trí tuệ. Do đó, đức Phật là người đã đoạn trừ ái dục. Về câu ‘người không còn dao động’. Dao động được gọi là ái dục. Sự tham ái, sự tham đắm... cho đến... sự thèm muốn, lòng tham, gốc rễ của bất thiện. Sự dao động ấy, ái dục ấy của đức Phật, bậc Thế Tôn, đã được từ bỏ, đã được nhổ tận gốc, đã được làm cho như cây thốt nốt bị chặt ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai. Do đó, đức Phật là người không còn dao động. Do đã từ bỏ sự dao động nên là người không còn dao động, bậc Thế Tôn không rung động khi được lợi, không rung động khi không được lợi, không rung động khi có danh, không rung động khi không có danh, không rung động khi được tán thán, không rung động khi bị chê bai, không rung động khi được an lạc, không rung động khi bị đau khổ, không lay chuyển, không chao đảo, không run rẩy, không rúng động. Do đó, đức Phật là người không còn dao động. (Câu kệ) ‘Người đã từ bỏ nơi nương náu, đã đoạn trừ ái dục, không còn dao động.’ Như vậy là Tôn giả Bhadrāvudha. ‘Như vậy’ là sự nối kết từ... cho đến... ‘Tôn giả’ là lời nói thân ái... cho đến... ‘Bhadrāvudha’ là tên của vị Bà-la-môn ấy... cho đến... là cách gọi. Như vậy là Tôn giả Bhadrāvudha.

Về câu ‘người đã từ bỏ hỷ lạc, đã vượt qua bộc lưu, đã được giải thoát’. Hỷ lạc được gọi là ái dục. Sự tham ái, sự tham đắm... cho đến... sự thèm muốn, lòng tham, gốc rễ của bất thiện. Hỷ lạc ấy, ái dục ấy của đức Phật, bậc Thế Tôn, đã được từ bỏ, đã được nhổ tận gốc, đã được làm cho như cây thốt nốt bị chặt ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai. Do đó, đức Phật là người đã từ bỏ hỷ lạc. Về câu ‘đã vượt qua bộc lưu’. Bậc Thế Tôn đã vượt qua dục bộc, đã vượt qua hữu bộc, đã vượt qua kiến bộc, đã vượt qua vô minh bộc, đã vượt qua, đã hoàn toàn vượt qua, đã vượt qua không còn sót lại, đã đi qua, đã đi qua một cách tốt đẹp, đã vượt hẳn mọi con đường luân hồi. Vị ấy đã sống đời sống phạm hạnh, đã thực hành xong phận sự... cho đến... đối với vị ấy không còn có luân hồi sanh tử, không còn có tái sanh. Như vậy là ‘người đã từ bỏ hỷ lạc, đã vượt qua bộc lưu’. Về câu ‘đã được giải thoát’. Tâm của bậc Thế Tôn đã thoát khỏi, đã giải thoát, đã hoàn toàn giải thoát khỏi tham ái; tâm... khỏi sân hận; tâm... khỏi si mê... cho đến... tâm đã thoát khỏi, đã giải thoát, đã hoàn toàn giải thoát khỏi tất cả các hành bất thiện. Như vậy là ‘người đã từ bỏ hỷ lạc, đã vượt qua bộc lưu, đã được giải thoát’.

Về câu ‘con cầu xin bậc Trí Tuệ, người đã từ bỏ các tư duy’. Về ‘tư duy’. Có hai loại tư duy: tư duy ái dục và tư duy tà kiến... cho đến... đây là tư duy ái dục... cho đến... đây là tư duy tà kiến. Đối với đức Phật, bậc Thế Tôn, tư duy ái dục đã được từ bỏ, tư duy tà kiến đã được xả ly. Do đã từ bỏ tư duy ái dục, do đã xả ly tư duy tà kiến, nên đức Phật là người đã từ bỏ các tư duy. Về ‘con cầu xin’. Con xin, con cầu xin, con thỉnh cầu, con chấp nhận, con mong mỏi, con khao khát, con lặp lại lời cầu xin, con tha thiết cầu xin. Trí tuệ được gọi là ‘medhā’. Trí tuệ nào là sự hiểu biết... cho đến... là vô si, trạch pháp, chánh kiến. Bậc Thế Tôn đã đạt đến, đã hoàn toàn đạt đến, đã đi đến, đã hoàn toàn đi đến, đã thành tựu, đã hoàn toàn thành tựu, đã được trang bị trí tuệ này. Do đó, đức Phật là bậc Trí Tuệ. Như vậy là ‘con cầu xin bậc Trí Tuệ, người đã từ bỏ các tư duy’.

Về câu ‘sau khi nghe bậc Nāga, họ sẽ rời khỏi nơi đây’. Về ‘bậc Nāga’. Bậc Thế Tôn không làm điều ác, vì thế là Nāga; không đi đến (các ác thú), vì thế là Nāga; không trở lại (với các hữu), vì thế là Nāga... cho đến... như vậy, bậc Thế Tôn không đi đến (các ác thú), vì thế là Nāga. Về câu ‘sau khi nghe bậc Nāga, họ sẽ rời khỏi nơi đây’. Sau khi đã nghe, đã lắng nghe, đã tiếp thu, đã ghi nhớ, đã nhận thức lời nói, lời trình bày, lời thuyết giảng, lời giáo huấn, lời chỉ dạy của ngài, họ sẽ rời khỏi, sẽ ra đi, sẽ bỏ đi từ nơi đây, sẽ đi đến các phương khác. Như vậy là ‘sau khi nghe bậc Nāga, họ sẽ rời khỏi nơi đây’. Do đó, vị Bà-la-môn ấy đã nói:

‘Người đã từ bỏ nơi nương náu, đã đoạn trừ ái dục, không còn dao động, [Tôn giả Bhadrāvudha thưa rằng] người đã từ bỏ hỷ lạc, đã vượt qua bộc lưu, đã được giải thoát; con cầu xin bậc Trí Tuệ, người đã từ bỏ các tư duy, sau khi nghe bậc Nāga, họ sẽ rời khỏi nơi đây.’

71.

Nhiều người từ các xứ đã tụ hội lại, mong mỏi lời nói của ngài, bậc Anh Hùng. Xin ngài hãy khéo giảng giải cho họ, vì rằng pháp này đã được ngài liễu tri như thật.

Về câu ‘nhiều người từ các xứ đã tụ hội lại’. ‘Nhiều người’ là các vị Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà, tại gia, xuất gia, chư thiên, và loài người. ‘Từ các xứ đã tụ hội lại’ là từ xứ Aṅga, Magadha, Kaliṅga, Kāsī, Kosala, Vajjī, Mallā, Ceti, Vaṃsa, Kuru, Pañcāla, Macchā, Surasena, Assaka, Avantī, Yona, và Kamboja. ‘Đã tụ hội lại’ là đã tụ tập, đã cùng đến, đã tập hợp, đã hội họp. Như vậy là ‘nhiều người từ các xứ đã tụ hội lại’.

Về câu ‘mong mỏi lời nói của ngài, bậc Anh Hùng’. Về ‘Anh Hùng’. Bậc Thế Tôn có tinh tấn, vì thế là Anh Hùng; có năng lực, vì thế là Anh Hùng; có uy lực, vì thế là Anh Hùng; có đủ năng lực, vì thế là Anh Hùng; không còn sợ hãi dựng tóc gáy, vì thế cũng là Anh Hùng.

Vị ấy ở đời này đã từ bỏ mọi điều ác, vị ấy có tinh tấn, đã vượt qua khổ đau địa ngục; vị ấy có tinh tấn, có sự nỗ lực, bậc như vậy được gọi là Anh Hùng, do bản chất ấy.

Về câu ‘mong mỏi lời nói của ngài, bậc Anh Hùng’. (Lời nói của ngài) là lời nói, lời trình bày, lời thuyết giảng, lời giáo huấn, lời chỉ dạy của ngài. Về ‘mong mỏi’. Là mong mỏi, ước muốn, vui thích, cầu mong, khao khát, tha thiết cầu mong. Như vậy là ‘mong mỏi lời nói của ngài, bậc Anh Hùng’.

“Ngài hãy khéo giảng giải cho họ.” (Tesaṃ tuvaṃ sādhu viyākarohi). Ở đây, (tesaṃ) là cho những người ấy, (tức là) cho các vị Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la, tại gia, xuất gia, chư thiên, và loài người. (Tuvaṃ) là Ngài, (tức là) nói đến Đức Thế Tôn. (Sādhu viyākarohi) là “hãy khéo giảng giải,” (có nghĩa là) lành thay, xin hãy chỉ dạy, hãy thuyết giảng, hãy làm cho biết, hãy thiết lập, hãy khai mở, hãy phân tích, hãy làm cho rõ ràng, hãy hiển thị. – (Đây là ý nghĩa của) “Ngài hãy khéo giảng giải cho họ.”

“Vì rằng pháp này đã được Ngài biết như thế.” (Tathā hi te vidito esa dhammo). (Nghĩa là) vì rằng, pháp này đã được Ngài biết, đã được cân nhắc, đã được thẩm xét, đã được làm cho hiển lộ, đã được làm cho phát triển. – (Đây là ý nghĩa của) “Vì rằng pháp này đã được Ngài biết như thế.” Do đó, vị Bà-la-môn ấy đã nói:

“Nhiều người từ các quốc độ đã tụ hội, mong mỏi lời nói của Ngài, bậc Anh Hùng. Xin Ngài hãy khéo giảng giải cho họ, vì rằng pháp này đã được Ngài biết như thế.”

72.

(Đức Thế Tôn phán:) “Này Bhadrāvudha, hãy loại bỏ tất cả ái chấp thủ, ở trên, ở dưới, và cả ở giữa theo chiều ngang. Quả thật, bất cứ điều gì họ chấp thủ trong thế gian, chính do điều ấy mà Ma theo đuổi chúng sanh.”

“Hãy loại bỏ tất cả ái chấp thủ” (Ādānataṇhaṃ vinayetha sabbaṃ): Ái chấp thủ được gọi là ái về sắc... v.v... Vì lý do gì được gọi là ái chấp thủ? Do ái ấy, họ nhận lấy, chấp thủ, nắm giữ, bám víu, quyết tâm vào sắc. (Họ nhận lấy, chấp thủ, nắm giữ, bám víu, quyết tâm vào) thọ... v.v... tưởng... các hành... thức... các cõi... sự tái sanh... sự kiết sanh... hữu... luân hồi... vòng luân chuyển. Vì lý do đó, nó được gọi là ái chấp thủ. “Hãy loại bỏ tất cả ái chấp thủ” (Ādānataṇhaṃ vinayetha sabbaṃ) có nghĩa là nên loại bỏ, nên trừ bỏ, nên từ bỏ, nên xua tan, nên chấm dứt, nên đưa đến chỗ không còn tồn tại tất cả ái chấp thủ. – (Đây là ý nghĩa của) “Hãy loại bỏ tất cả ái chấp thủ.” “Này Bhadrāvudha, Đức Thế Tôn” (Bhadrāvudhāti bhagavā): Đức Thế Tôn gọi vị Bà-la-môn ấy bằng tên “Bhadrāvudha.” “Bhagavā” là một danh xưng tôn kính... v.v... là một khái niệm thực chứng, đó là “Bhagavā.” – (Đây là ý nghĩa của) “Này Bhadrāvudha, Đức Thế Tôn.”

“Ở trên, ở dưới, và cả ở giữa theo chiều ngang” (Uddhaṃ adho tiriyañcāpi majjhe). “Ở trên” là tương lai; “ở dưới” là quá khứ; “ở giữa theo chiều ngang” là hiện tại. “Ở trên” là cõi trời; “ở dưới” là cõi khổ; “ở giữa theo chiều ngang” là cõi người. Hoặc là, “ở trên” là các pháp thiện; “ở dưới” là các pháp bất thiện; “ở giữa theo chiều ngang” là các pháp vô ký. “Ở trên” là cõi vô sắc; “ở dưới” là cõi dục; “ở giữa theo chiều ngang” là cõi sắc. “Ở trên” là thọ lạc; “ở dưới” là thọ khổ; “ở giữa theo chiều ngang” là thọ bất khổ bất lạc. “Ở trên” là phía trên từ lòng bàn chân; “ở dưới” là phía dưới từ ngọn tóc; “ở giữa theo chiều ngang” là ở khoảng giữa. – (Đây là ý nghĩa của) “Ở trên, ở dưới, và cả ở giữa theo chiều ngang.”

“Bất cứ điều gì họ chấp thủ trong thế gian” (Yaṃ yañhi lokasmimupādiyanti): Bất cứ điều gì liên quan đến sắc, liên quan đến thọ, liên quan đến tưởng, liên quan đến các hành, liên quan đến thức mà họ nhận lấy, chấp thủ, nắm giữ, bám víu, quyết tâm vào. “Trong thế gian” (Lokasmiṃ) là trong thế gian cõi khổ... v.v... trong thế gian xứ. – (Đây là ý nghĩa của) “Bất cứ điều gì họ chấp thủ trong thế gian.”

“Chính do điều ấy mà Ma theo đuổi chúng sanh” (Teneva māro anveti jantuṃ): Chính do năng lực của nghiệp hành ấy mà uẩn ma, giới ma, xứ ma, thú ma, sanh ma, kiết sanh ma, hữu ma, luân hồi ma, vòng luân chuyển ma thuộc về kiết sanh, đã theo đuổi, đi theo sau, trở thành kẻ đi theo. “Chúng sanh” (Jantu) là chúng sanh, người, nhân, thanh niên, sinh linh, cá nhân, sinh vật, jāgu, chúng sanh, indagu, người. – (Đây là ý nghĩa của) “Chính do điều ấy mà Ma theo đuổi chúng sanh.” Do đó, Đức Thế Tôn đã nói:

“Hãy loại bỏ tất cả ái chấp thủ, (này Bhadrāvudha, Đức Thế Tôn phán), ở trên, ở dưới, và cả ở giữa theo chiều ngang. Quả thật, bất cứ điều gì họ chấp thủ trong thế gian, chính do điều ấy mà Ma theo đuổi chúng sanh.”

73.

(Đức Thế Tôn phán:) “Do đó, người có trí tuệ, trong khi quán xét rằng: ‘Chúng sanh này bị dính mắc vào sự chấp thủ, bị ràng buộc trong lãnh địa của tử thần,’ vị tỳ khưu chánh niệm không nên chấp thủ bất cứ điều gì trong toàn thể thế gian.”

“Do đó, người có trí tuệ không nên chấp thủ” (Tasmā pajānaṃ na upādiyetha). “Do đó” (Tasmā) là do đó, vì lý do đó, vì nguyên nhân đó, vì duyên đó, vì nhân duyên đó, trong khi thấy rõ sự nguy hại này của ái chấp thủ. – (Đây là ý nghĩa của) “do đó.” “Người có trí tuệ” (Pajānaṃ) là người biết, hiểu rõ, nhận biết, phân biệt, thấu hiểu, thông suốt rằng: “Tất cả các hành là vô thường”... v.v... “Bất cứ pháp nào có sanh khởi, tất cả pháp ấy đều có diệt tận,” (là người) biết, hiểu rõ, nhận biết, phân biệt, thấu hiểu, thông suốt. “Không nên chấp thủ” (Na upādiyetha) là không nên nhận lấy, không nên chấp thủ, không nên nắm giữ, không nên bám víu, không nên quyết tâm vào sắc; (không nên nhận lấy, không nên chấp thủ, không nên nắm giữ, không nên bám víu, không nên quyết tâm vào) thọ... v.v... tưởng... các hành... thức... các cõi... sự tái sanh... sự kiết sanh... hữu... luân hồi... vòng luân chuyển. – (Đây là ý nghĩa của) “Do đó, người có trí tuệ không nên chấp thủ.”

“Vị tỳ khưu chánh niệm, bất cứ điều gì trong toàn thể thế gian” (Bhikkhu sato kiñcanaṃ sabbaloke). “Tỳ khưu” (Bhikkhu) là vị tỳ khưu thiện phàm phu, hoặc vị tỳ khưu hữu học. “Chánh niệm” (Sato) là chánh niệm do bốn lý do – trong khi tu tập niệm xứ quán thân trên thân, vị ấy có chánh niệm... v.v... người ấy được gọi là người có chánh niệm. – (Đây là ý nghĩa của) “vị tỳ khưu chánh niệm.” “Bất cứ điều gì” (Kiñcanaṃ) là bất cứ điều gì liên quan đến sắc, liên quan đến thọ, liên quan đến tưởng, liên quan đến các hành, liên quan đến thức. “Trong toàn thể thế gian” (Sabbaloke) là trong toàn thể thế gian cõi khổ, trong toàn thể thế gian cõi người, trong toàn thể thế gian cõi trời, trong toàn thể thế gian uẩn, trong toàn thể thế gian giới, trong toàn thể thế gian xứ. – (Đây là ý nghĩa của) “Vị tỳ khưu chánh niệm, bất cứ điều gì trong toàn thể thế gian.”

Trong khi quán xét rằng ‘chúng sanh chấp thủ’: Được gọi là chúng sanh chấp thủ là những vị nào nắm giữ, chấp thủ, cầm lấy, sờ mó, quyết đoán về sắc; ... về thọ ... về tưởng ... về các hành ... về thức ... về sự đi đến ... về sự sanh khởi ... về sự tái sanh ... về sự hiện hữu ... về vòng luân hồi ... về vòng luân chuyển, họ nắm giữ, chấp thủ, cầm lấy, sờ mó, quyết đoán. ‘Iti’ là sự liên kết từ ... ‘iti’ này là sự nối tiếp của từ. ‘Pekkhamāno’ có nghĩa là đang nhìn, đang thấy, đang được thấy, đang quan sát, đang ngắm nhìn, đang chiêm nghiệm, đang quán xét. – (Đây là ý nghĩa của) trong khi quán xét rằng ‘chúng sanh chấp thủ’.

Chúng sanh này bị dính mắc trong lãnh vực của tử thần: ‘Pajā’ là từ đồng nghĩa với chúng sanh. Được gọi là lãnh vực của tử thần là các phiền não, các uẩn, và các hành. Chúng sanh bị dính mắc, đặc biệt dính mắc, bám víu, vướng mắc, đặc biệt vướng mắc, bị trói buộc trong lãnh vực của tử thần, trong lãnh vực của ma vương, trong lãnh vực của sự chết. Giống như vật dụng bị dính mắc, đặc biệt dính mắc, bám víu, vướng mắc, đặc biệt vướng mắc, bị trói buộc vào cái chốt trên tường hay vào cái ngà voi, cũng vậy, chúng sanh bị dính mắc, đặc biệt dính mắc, bám víu, vướng mắc, đặc biệt vướng mắc, bị trói buộc trong lãnh vực của tử thần, trong lãnh vực của ma vương, trong lãnh vực của sự chết. – (Đây là ý nghĩa của) chúng sanh này bị dính mắc trong lãnh vực của tử thần. Do đó, đức Thế Tôn đã nói:

‘Vì thế, không nên chấp thủ vào chúng sanh, vị tỳ khưu chánh niệm không chấp thủ bất cứ điều gì trong toàn thể thế gian; trong khi quán xét rằng ‘chúng sanh chấp thủ’, (thấy rằng) chúng sanh này bị dính mắc trong lãnh vực của tử thần.’

Cùng với sự kết thúc của bài kệ ... (vị ấy đã nói rằng): ‘Bạch ngài, đức Thế Tôn là bậc Đạo Sư của con, con là đệ tử.’

Phần giải thích câu hỏi của thanh niên Bhadrāvudha, chương thứ mười hai.