6. Kinh Pháp Thế Gian thứ hai

6. “Này các Tỳ khưu, có tám pháp thế gian này xoay vần theo thế gian, và thế gian xoay vần theo tám pháp thế gian. Tám pháp ấy là gì? Được và mất, danh và không danh, chê và khen, lạc và khổ. Này các Tỳ khưu, chính tám pháp thế gian này xoay vần theo thế gian, và thế gian xoay vần theo tám pháp thế gian này.”

“Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu không nghe nhiều, được cũng khởi lên, mất cũng khởi lên, danh cũng khởi lên, không danh cũng khởi lên, chê cũng khởi lên, khen cũng khởi lên, lạc cũng khởi lên, khổ cũng khởi lên. Đối với vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, này các Tỳ khưu, được cũng khởi lên, mất cũng khởi lên, danh cũng khởi lên, không danh cũng khởi lên, chê cũng khởi lên, khen cũng khởi lên, lạc cũng khởi lên, khổ cũng khởi lên. Này các Tỳ khưu, ở đây, có gì đặc biệt, có gì khác biệt, có gì sai khác giữa vị Thánh đệ tử có nghe nhiều và kẻ phàm phu không nghe nhiều?” – “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm người dẫn đường, lấy Thế Tôn làm nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong rằng chính Thế Tôn hãy làm sáng tỏ ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.”

“Vậy thì, này các Tỳ khưu, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” – “Vâng, bạch Thế Tôn,” các Tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này: “Này các Tỳ khưu, đối với kẻ phàm phu không nghe nhiều, được khởi lên. Vị ấy không suy xét rằng: ‘Cái được này đã khởi lên nơi ta; và nó là vô thường, là khổ, có bản chất biến đổi,’ vị ấy không biết như thật. Mất khởi lên... (v.v.)... danh khởi lên... không danh khởi lên... chê khởi lên... khen khởi lên... lạc khởi lên... khổ khởi lên. Vị ấy không suy xét rằng: ‘Cái khổ này đã khởi lên nơi ta; và nó là vô thường, là khổ, có bản chất biến đổi,’ vị ấy không biết như thật.”

Đối với người ấy, được lợi cũng chiếm đoạt tâm trí, không được lợi cũng chiếm đoạt tâm trí, được danh cũng chiếm đoạt tâm trí, không được danh cũng chiếm đoạt tâm trí, bị chê bai cũng chiếm đoạt tâm trí, được tán dương cũng chiếm đoạt tâm trí, được an lạc cũng chiếm đoạt tâm trí, bị đau khổ cũng chiếm đoạt tâm trí. Người ấy vui thích với lợi lộc đã sanh khởi, chống đối khi không được lợi; vui thích với danh vọng đã sanh khởi, chống đối khi không có danh; vui thích với lời tán dương đã sanh khởi, chống đối khi bị chê bai; vui thích với sự an lạc đã sanh khởi, chống đối khi bị đau khổ. Người ấy, do đã rơi vào sự thuận theo và chống đối như vậy, nên không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng: ‘Người ấy không giải thoát khỏi khổ đau’.

Này các Tỳ khưu, đối với vị Thánh đệ tử có nghe nhiều, lợi lộc có sanh khởi. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Lợi lộc này đã sanh khởi nơi ta; và nó là vô thường, khổ, có bản chất biến đổi’ và vị ấy biết đúng như thật. Không được lợi có sanh khởi... (vân vân)... được danh có sanh khởi... không được danh có sanh khởi... bị chê bai có sanh khởi... được tán dương có sanh khởi... được an lạc có sanh khởi... bị đau khổ có sanh khởi. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Sự đau khổ này đã sanh khởi nơi ta; và nó là vô thường, khổ, có bản chất biến đổi’ và vị ấy biết đúng như thật.

Đối với vị ấy, được lợi cũng không chiếm đoạt tâm trí, không được lợi cũng không chiếm đoạt tâm trí, được danh cũng không chiếm đoạt tâm trí, không được danh cũng không chiếm đoạt tâm trí, bị chê bai cũng không chiếm đoạt tâm trí, được tán dương cũng không chiếm đoạt tâm trí, được an lạc cũng không chiếm đoạt tâm trí, bị đau khổ cũng không chiếm đoạt tâm trí. Vị ấy không vui thích với lợi lộc đã sanh khởi, không chống đối khi không được lợi; không vui thích với danh vọng đã sanh khởi, không chống đối khi không có danh; không vui thích với lời tán dương đã sanh khởi, không chống đối khi bị chê bai; không vui thích với sự an lạc đã sanh khởi, không chống đối khi bị đau khổ. Vị ấy, do đã từ bỏ sự thuận theo và chống đối như vậy, nên được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng: ‘Vị ấy được giải thoát khỏi khổ đau’. Này các Tỳ khưu, đây chính là sự khác biệt, đây là sự ưu việt, đây là sự dị biệt giữa vị Thánh đệ tử có nghe nhiều và kẻ phàm phu không nghe nhiều.

Được lợi và không được lợi, được danh và không được danh, bị chê bai và được tán dương, an lạc và đau khổ; những pháp này ở nơi loài người là vô thường, không trường tồn, có bản chất biến đổi.

Người có trí tuệ, có chánh niệm, sau khi biết rõ những điều này, quán xét các pháp có bản chất biến đổi. Các pháp được ưa thích không khuấy động tâm trí, và đối với điều không ưa thích, vị ấy không đi đến sự chống đối.

Đối với vị ấy, sự thuận theo hay hoặc là sự chống đối, đã được xua tan, đã đi đến kết thúc, không còn tồn tại. Và sau khi biết được trạng thái không bụi bặm, không sầu muộn, vị ấy, người đã đi đến bờ kia của sự hiện hữu, hiểu biết một cách chân chánh. Hết kinh thứ sáu.