Bản dịch
Ujjayasutta
TTC 1Rồi Bà-la-môn Ujjaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Ujjaya bạch Thế Tôn:
—Chúng con muốn đi nước ngoài, Tôn giả Gotama hãy thuyết pháp cho những người như chúng con, thuyết pháp như thế nào để những pháp ấy đem lại cho chúng con hạnh phúc hiện tại, an lạc hiện tại, hạnh phúc tương lai, an lạc tương lai.
TTC 2… (như bài kinh 54 kể cả bài kệ, với những thay đổi cần thiết ) .
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh nầy được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976–1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980–1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24. These texts have been used with the kind permission of the webmaster of http://www.budsas.net/ Prepared for SuttaCentral by Ayya Vimala.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
Atha kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
“mayaṁ, bho gotama, pavāsaṁ gantukāmā. Tesaṁ no bhavaṁ gotamo amhākaṁ tathā dhammaṁ desetu—ye amhākaṁ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya, diṭṭhadhammasukhāya, samparāyahitāya, samparāyasukhāyā”ti.
Then Ujjaya the brahmin went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha:
“Worthy Gotama, we wish to travel abroad. May the Buddha please teach us the Dhamma in a way that leads to our welfare and happiness in this life and lives to come.”
55. Lúc bấy giờ, Bà la môn Ujjaya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng, thăm hỏi, đáng ghi nhớ, liền ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà la môn Ujjaya bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi muốn đi xa. Xin Tôn giả Gotama hãy thuyết pháp cho chúng tôi, những pháp nào sẽ đưa đến lợi ích, hạnh phúc trong hiện tại, và lợi ích, hạnh phúc trong đời sau cho chúng tôi.'
“Cattārome, brāhmaṇa, dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti, diṭṭhadhammasukhāya. Katame cattāro? Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā.
Katamā ca, brāhmaṇa, uṭṭhānasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti—yadi kasiyā, yadi vaṇijjāya, yadi gorakkhena, yadi issattena, yadi rājaporisena, yadi sippaññatarena—tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, uṭṭhānasampadā.
“Brahmin, these four things lead to the welfare and happiness of a gentleman in this life. What four? Accomplishment in initiative, protection, good friendship, and balanced finances.
And what is accomplishment in initiative? It’s when a gentleman earns a living by means such as farming, trade, raising cattle, archery, government service, or one of the professions. He understands how to go about these things in order to complete and organize the work. This is called accomplishment in initiative.
Này Bà la môn, bốn pháp này dẫn đến lợi ích, hạnh phúc trong hiện tại cho thiện nam tử. Bốn pháp nào? Siêng năng thành tựu, hộ trì thành tựu, thiện hữu, và sống thăng bằng. Này Bà la môn, thế nào là siêng năng thành tựu? Này Bà la môn, ở đây, thiện nam tử sinh sống bằng nghề nghiệp nào – hoặc là nông nghiệp, hoặc là thương nghiệp, hoặc là chăn nuôi, hoặc là bắn cung, hoặc là phục vụ vua chúa, hoặc là một nghề thủ công nào khác – vị ấy khéo léo, không lười biếng, có trí tuệ tìm tòi phương pháp, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp đặt. Này Bà la môn, đây được gọi là siêng năng thành tựu.
Katamā ca, brāhmaṇa, ārakkhasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā, bāhābalaparicitā, sedāvakkhittā, dhammikā dhammaladdhā. Te ārakkhena guttiyā sampādeti: ‘kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi ḍaheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyun’ti. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, ārakkhasampadā.
And what is accomplishment in protection? It’s when a gentleman owns legitimate wealth that he has earned by his own efforts and initiative, built up with his own hands, gathered by the sweat of the brow. He ensures it is guarded and protected, thinking: ‘How can I prevent my wealth from being taken by rulers or bandits, consumed by fire, swept away by flood, or taken by unloved heirs?’ This is called accomplishment in protection.
Này Bà la môn, thế nào là hộ trì thành tựu? Này Bà la môn, ở đây, thiện nam tử có tài sản do sự siêng năng tinh tấn mà có được, do sức mạnh của cánh tay mà tích lũy, do mồ hôi đổ ra mà có, hợp pháp, có được một cách hợp pháp. Vị ấy bảo vệ, gìn giữ chúng: 'Làm sao để tài sản này của ta không bị vua chúa lấy đi, không bị trộm cướp lấy đi, không bị lửa thiêu, không bị nước cuốn trôi, không bị những người thừa kế không đáng yêu lấy đi?' Này Bà la môn, đây được gọi là hộ trì thành tựu.
Katamā ca, brāhmaṇa, kalyāṇamittatā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati tatra ye te honti—gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino, vuddhā vā vuddhasīlino, saddhāsampannā, sīlasampannā, cāgasampannā, paññāsampannā—tehi saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ samāpajjati; yathārūpānaṁ saddhāsampannānaṁ saddhāsampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ sīlasampannānaṁ sīlasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ cāgasampannānaṁ cāgasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ paññāsampannānaṁ paññāsampadaṁ anusikkhati. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, kalyāṇamittatā.
And what is accomplishment in good friendship? It’s when a gentleman resides in a town or village. And in that place there are householders or their children who may be young or old, but are mature in conduct, accomplished in faith, ethics, generosity, and wisdom. He associates with them, converses and engages in discussion. And he emulates the same kind of accomplishment in faith, ethics, generosity, and wisdom. This is called accomplishment in good friendship.
Này Bà la môn, thế nào là thiện hữu? Này Bà la môn, ở đây, thiện nam tử sống trong làng hay thị trấn nào, ở đó có những gia chủ hay con của gia chủ, hoặc trẻ tuổi nhưng có giới đức của bậc trưởng thượng, hoặc lớn tuổi và có giới đức của bậc trưởng thượng, những người thành tựu tín, thành tựu giới, thành tựu thí xả, thành tựu trí tuệ – vị ấy cùng họ ở chung, nói chuyện, tham gia đàm luận; vị ấy học theo sự thành tựu tín của những người thành tựu tín như vậy, học theo sự thành tựu giới của những người thành tựu giới như vậy, học theo sự thành tựu thí xả của những người thành tựu thí xả như vậy, học theo sự thành tựu trí tuệ của những người thành tựu trí tuệ như vậy. Này Bà la môn, đây được gọi là thiện hữu.
Katamā ca, brāhmaṇa, samajīvitā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti. Seyyathāpi, brāhmaṇa, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṁ paggahetvā jānāti: ‘ettakena vā onataṁ, ettakena vā unnatan’ti; evamevaṁ kho, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti. Sacāyaṁ, brāhmaṇa, kulaputto appāyo samāno uḷāraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘udumbarakhādīvāyaṁ kulaputto bhoge khādatī’ti. Sace panāyaṁ, brāhmaṇa, kulaputto mahāyo samāno kasiraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘ajeṭṭhamaraṇaṁvāyaṁ kulaputto marissatī’ti. Yato ca khoyaṁ, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti, ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, samajīvitā.
And what is accomplishment in balanced finances? It’s when a gentleman, knowing his income and expenditure, balances his finances, being neither too extravagant nor too frugal. He thinks, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’ It’s like an appraiser or their apprentice who, holding up the scales, knows that it’s low by this much or high by this much. In the same way, a gentleman, knowing his income and expenditure, balances his finances, being neither too extravagant nor too frugal. He thinks, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’ If a gentleman has little income but an opulent life, there’ll be some who say: ‘This gentleman eats their wealth like a fig-eater!’ If a gentleman has a large income but a spartan life, there’ll be some who say: ‘This gentleman is starving themselves to death!’ But a gentleman, knowing his income and expenditure, leads a balanced life, neither too extravagant nor too frugal, thinking, ‘In this way my income will exceed my expenditure, not the reverse.’ This is called accomplishment in balanced finances.
“Này Bà la môn, thế nào là sanh kế quân bình? Này Bà la môn, ở đây, người thiện gia nam tử, sau khi biết rõ thu nhập và chi tiêu của cải, liền duy trì một sanh kế quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, nghĩ rằng: ‘Như vầy, thu nhập của ta sẽ vượt trội chi tiêu, và chi tiêu của ta sẽ không vượt trội thu nhập.’ Này Bà la môn, ví như người cầm cân hoặc đệ tử của người cầm cân, sau khi nhấc cân lên, liền biết: ‘Nặng chừng này thì nghiêng xuống, nặng chừng này thì nhổng lên.’ Cũng vậy, này Bà la môn, người thiện gia nam tử, sau khi biết rõ thu nhập và chi tiêu của cải, liền duy trì một sanh kế quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, nghĩ rằng: ‘Như vầy, thu nhập của ta sẽ vượt trội chi tiêu, và chi tiêu của ta sẽ không vượt trội thu nhập.’ Này Bà la môn, nếu người thiện gia nam tử này, có thu nhập ít mà lại sống một cách xa hoa, người ta sẽ nói: ‘Người thiện gia nam tử này tiêu thụ của cải như kẻ ăn quả sung.’ Còn nếu, này Bà la môn, người thiện gia nam tử này, có thu nhập nhiều mà lại sống một cách kham khổ, người ta sẽ nói: ‘Người thiện gia nam tử này sẽ chết một cái chết khốn khổ.’ Nhưng này Bà la môn, khi người thiện gia nam tử, sau khi biết rõ thu nhập và chi tiêu của cải, liền duy trì một sanh kế quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, nghĩ rằng: ‘Như vầy, thu nhập của ta sẽ vượt trội chi tiêu, và chi tiêu của ta sẽ không vượt trội thu nhập,’ thì này Bà la môn, đây được gọi là sanh kế quân bình.”
Evaṁ samuppannānaṁ, brāhmaṇa, bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti—itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko. Seyyathāpi, brāhmaṇa, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya; devo ca na sammā dhāraṁ anuppaveccheyya. Evañhi tassa, brāhmaṇa, mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā, no vuddhi; evamevaṁ kho, brāhmaṇa, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti—itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.
There are four drains on wealth that has been gathered in this way. Womanizing, drinking, gambling, and having bad friends, companions, and associates. Suppose there was a large reservoir with four inlets and four drains. And someone was to open up the drains and close off the inlets, and the heavens don’t provide enough rain. You’d expect that large reservoir to dwindle, not expand. In the same way, there are four drains on wealth that has been gathered in this way. Womanizing, drinking, gambling, and having bad friends, companions, and associates.
“Này Bà la môn, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tiêu tán: đam mê nữ sắc, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc, và có bạn xấu, bạn đồng hành xấu, bạn bè giao du xấu. Này Bà la môn, ví như một hồ nước lớn có bốn cửa nước vào và bốn cửa nước ra. Nếu một người đóng các cửa nước vào, mở các cửa nước ra, và trời lại không mưa đều đặn. Như vậy, này Bà la môn, chỉ có thể trông đợi sự cạn đi của hồ nước lớn ấy, chứ không phải sự đầy lên. Cũng vậy, này Bà la môn, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tiêu tán: đam mê nữ sắc, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc, và có bạn xấu, bạn đồng hành xấu, bạn bè giao du xấu.”
Evaṁ samuppannānaṁ, brāhmaṇa, bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti—na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Seyyathāpi, brāhmaṇa, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya; devo ca sammā dhāraṁ anuppaveccheyya. Evañhi tassa, brāhmaṇa, mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni; evamevaṁ kho, brāhmaṇa, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti—na itthidhutto …pe… kalyāṇasampavaṅko.
Ime kho, brāhmaṇa, cattāro dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.
There are four inlets for wealth that has been gathered in this way. Not womanizing, drinking, or gambling, and having good friends, companions, and associates. Suppose there was a large reservoir with four inlets and four drains. And someone was to open up the inlets and close off the drains, and the heavens provide plenty of rain. You’d expect that large reservoir to expand, not dwindle. In the same way, there are four inlets for wealth that has been gathered in this way. Not womanizing, drinking, or gambling, and having good friends, companions, and associates.
These are the four things that lead to the welfare and happiness of a gentleman in this life.
“Này Bà la môn, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tích lũy: không đam mê nữ sắc, không đam mê rượu chè, không đam mê cờ bạc, và có bạn tốt, bạn đồng hành tốt, bạn bè giao du tốt. Này Bà la môn, ví như một hồ nước lớn có bốn cửa nước vào và bốn cửa nước ra. Nếu một người mở các cửa nước vào, đóng các cửa nước ra, và trời lại mưa đều đặn. Như vậy, này Bà la môn, chỉ có thể trông đợi sự đầy lên của hồ nước lớn ấy, chứ không phải sự cạn đi. Cũng vậy, này Bà la môn, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tích lũy: không đam mê nữ sắc… (v.v.)… có bạn bè giao du tốt. Này Bà la môn, bốn pháp này dẫn đến lợi ích và an lạc trong hiện tại cho người thiện gia nam tử.”
Cattārome, brāhmaṇa, kulaputtassa dhammā samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāya. Katame cattāro? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā.
Katamā ca, brāhmaṇa, saddhāsampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ: ‘itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, saddhāsampadā.
These four things lead to the welfare and happiness of a gentleman in lives to come. What four? Accomplishment in faith, ethics, generosity, and wisdom.
And what is accomplishment in faith? It’s when a gentleman has faith in the Realized One’s awakening: ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’ This is called accomplishment in faith.
“Này Bà la môn, có bốn pháp này dẫn đến lợi ích và an lạc trong tương lai cho người thiện gia nam tử. Thế nào là bốn? Tín thành tựu, giới thành tựu, thí thành tựu, và tuệ thành tựu. Này Bà la môn, thế nào là tín thành tựu? Ở đây, này Bà la môn, người thiện gia nam tử có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai rằng: ‘Đức Thế Tôn là bậc… (v.v.)… là bậc Thầy của trời và người, là bậc Phật, là bậc Thế Tôn.’ Này Bà la môn, đây được gọi là tín thành tựu.”
Katamā ca, brāhmaṇa, sīlasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, sīlasampadā.
And what is accomplishment in ethics? It’s when a gentleman doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, lie, or consume intoxicants of beer, wine, and liquor. This is called accomplishment in ethics.
“Này Bà la môn, thế nào là giới thành tựu? Ở đây, này Bà la môn, người thiện gia nam tử từ bỏ sát sanh… (v.v.)… từ bỏ việc dùng các loại rượu và chất gây say, là nguyên nhân của sự dễ duôi. Này Bà la môn, đây được gọi là giới thành tựu.”
Katamā ca, brāhmaṇa, cāgasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vosaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, cāgasampadā.
And what is accomplishment in generosity? It’s when a gentleman lives at home with heart rid of the stain of stinginess, freely generous, open-handed, loving to let go, committed to charity, loving to give and to share. This is called accomplishment in generosity.
“Này Bà la môn, thế nào là thí thành tựu? Ở đây, này Bà la môn, người thiện gia nam tử sống tại gia với tâm thoát khỏi vết nhơ của keo kiệt, rộng rãi bố thí, tay sẵn sàng cho đi, vui thích trong sự xả ly, sẵn lòng khi được yêu cầu, vui thích trong việc cho và chia sẻ. Này Bà la môn, đây được gọi là thí thành tựu.”
Katamā ca, brāhmaṇa, paññāsampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto paññavā hoti …pe… sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ayaṁ vuccati, brāhmaṇa, paññāsampadā.
“Ime kho, brāhmaṇa, cattāro dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāyāti.
And what is accomplishment in wisdom? It’s when a gentleman is wise. He has the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering. This is called accomplishment in wisdom.
These are the four things that lead to the welfare and happiness of a gentleman in lives to come.
“Này Bà la môn, thế nào là tuệ thành tựu? Ở đây, này Bà la môn, người thiện gia nam tử có trí tuệ… (v.v.)… dẫn đến sự đoạn tận hoàn toàn khổ đau. Này Bà la môn, đây được gọi là tuệ thành tựu. Này Bà la môn, bốn pháp này dẫn đến lợi ích và an lạc trong tương lai cho người thiện gia nam tử.”
Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vidhānavā; Samaṁ kappeti jīvikaṁ, sambhataṁ anurakkhati.
They’re enterprising in the workplace, diligent in managing things, they balance their finances, and preserve their wealth.
“Năng nổ trong công việc, không dễ duôi, biết sắp đặt; Sống sanh kế quân bình, giữ gìn của đã sắm.”
Saddho sīlena sampanno, vadaññū vītamaccharo; Niccaṁ maggaṁ visodheti, sotthānaṁ samparāyikaṁ.
Faithful, accomplished in ethics, bountiful, rid of stinginess, they always purify the path to well-being in lives to come.
“Có tín, giới thành tựu, rộng lượng, không keo kiệt; Luôn dọn sạch con đường, an ổn cho đời sau.”
Iccete aṭṭha dhammā ca, saddhassa gharamesino; Akkhātā saccanāmena, ubhayattha sukhāvahā.
And so these eight qualities of a faithful householder of discernment are declared by the one who is truly named to lead to happiness in both spheres,
“Tám pháp này như vậy, cho tín chủ tại gia; Đấng Chân Danh đã dạy, đem an lạc hai đời.”
Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca; Evametaṁ gahaṭṭhānaṁ, cāgo puññaṁ pavaḍḍhatī”ti.
Pañcamaṁ.
welfare and benefit in this life, and happiness in lives to come. This is how, for a householder, merit grows by generosity.”
“Vì lợi ích hiện tại, và an lạc đời sau; Như vậy cho hàng tại gia, bố thí, phước tăng trưởng.” Phẩm thứ năm.
