4. Kinh Dīghajāṇu

54. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Koliya, tại một thị trấn của người Koliya tên là Kakkarapatta. Rồi Dīghajāṇu người Koliya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Dīghajāṇu người Koliya bạch với Thế Tôn: – Bạch Thế Tôn, chúng con là những người tại gia hưởng thụ các dục lạc, sống trong ngôi nhà chật chội với con cái, dùng gỗ chiên-đàn ở xứ Kāsī, mang vòng hoa, dùng hương liệu và dầu thoa, chấp nhận vàng và bạc. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy thuyết Pháp cho chúng con, những pháp nào sẽ đem lại lợi ích và an lạc cho chúng con ngay trong hiện tại, và sẽ đem lại lợi ích và an lạc trong tương lai.

– Này người thuộc dòng họ Byagghapajja, có bốn pháp này đưa đến lợi ích và an lạc cho người thiện gia nam tử ngay trong hiện tại. Thế nào là bốn? Sự thành tựu về siêng năng, sự thành tựu về phòng hộ, tình bạn tốt đẹp, và đời sống quân bình. Và này người thuộc dòng họ Byagghapajja, thế nào là sự thành tựu về siêng năng? Này người thuộc dòng họ Byagghapajja, ở đây, người thiện gia nam tử mưu sinh bằng nghề nghiệp nào – hoặc là nông nghiệp, hoặc là thương nghiệp, hoặc là chăn nuôi gia súc, hoặc là nghề bắn cung, hoặc là phục vụ hoàng gia, hoặc là một nghề thủ công nào khác – vị ấy khéo léo và không biếng nhác, có sự suy xét về phương tiện đối với nghề ấy, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp đặt. Này người thuộc dòng họ Byagghapajja, đây được gọi là sự thành tựu về siêng năng.

Này Byagghapajja, thế nào là đầy đủ sự phòng hộ? Này Byagghapajja, ở đời này, người thiện nam tử có được tài sản do nỗ lực siêng năng, do sức mạnh cánh tay tích lũy, do mồ hôi đổ ra làm nên, hợp pháp, có được một cách hợp pháp. Vị ấy bảo vệ, giữ gìn chúng với suy nghĩ: ‘Làm thế nào để tài sản này của ta không bị vua chúa chiếm đoạt, không bị trộm cướp lấy đi, không bị lửa thiêu, không bị nước cuốn trôi, không bị những người thừa kế không đáng yêu chiếm đoạt!’. Này Byagghapajja, đây được gọi là đầy đủ sự phòng hộ.

Này Byagghapajja, thế nào là thân cận bạn lành? Này Byagghapajja, ở đời này, người thiện nam tử sống trong làng hay thị trấn nào, ở nơi đó có những vị gia chủ hay con của gia chủ, hoặc trẻ tuổi nhưng có giới đức trưởng thành, hoặc lớn tuổi và có giới đức trưởng thành, là những người đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ thí xả, đầy đủ trí tuệ, vị ấy cùng với họ ngồi lại, đàm luận, thảo luận; học theo sự đầy đủ tín của những người đầy đủ tín như vậy, học theo sự đầy đủ giới của những người đầy đủ giới như vậy, học theo sự đầy đủ thí xả của những người đầy đủ thí xả như vậy, học theo sự đầy đủ trí tuệ của những người đầy đủ trí tuệ như vậy. Này Byagghapajja, đây được gọi là thân cận bạn lành.

Này Byagghapajja, thế nào là nuôi mạng quân bình? Này Byagghapajja, ở đời này, người thiện nam tử biết rõ nguồn thu và nguồn chi của tài sản, sống một đời sống quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, với suy nghĩ: ‘Như vậy, nguồn thu của ta sẽ vượt trên nguồn chi, chứ nguồn chi của ta sẽ không vượt trên nguồn thu’. Ví như, này Byagghapajja, người cầm cân hay đệ tử của người cầm cân, khi nhấc cán cân lên, biết rằng: ‘Bên này nặng hơn chừng này, bên kia cao hơn chừng này’; cũng vậy, này Byagghapajja, người thiện nam tử biết rõ nguồn thu và nguồn chi của tài sản, sống một đời sống quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, với suy nghĩ: ‘Như vậy, nguồn thu của ta sẽ vượt trên nguồn chi, chứ nguồn chi của ta sẽ không vượt trên nguồn thu’. Này Byagghapajja, nếu người thiện nam tử này có thu nhập ít mà lại sống xa hoa, người ta sẽ nói về vị ấy rằng: ‘Người thiện nam tử này tiêu thụ tài sản như người ăn quả sung’. Còn nếu, này Byagghapajja, người thiện nam tử này có thu nhập nhiều mà lại sống khổ sở, người ta sẽ nói về vị ấy rằng: ‘Người thiện nam tử này sẽ chết một cái chết như kẻ bần cùng’. Khi nào, này Byagghapajja, người thiện nam tử này, biết rõ nguồn thu và nguồn chi của tài sản, sống một đời sống quân bình, không quá phung phí, không quá eo hẹp, với suy nghĩ: ‘Như vậy, nguồn thu của ta sẽ vượt trên nguồn chi, chứ nguồn chi của ta sẽ không vượt trên nguồn thu’. Này Byagghapajja, đây được gọi là nuôi mạng quân bình.

Này Byagghapajja, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tiêu tán: đam mê nữ sắc, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc, có bạn xấu, bạn ác, giao du với kẻ ác. Ví như, này Byagghapajja, một hồ nước lớn có bốn cửa nước vào và bốn cửa nước ra. Một người đàn ông đóng tất cả các cửa nước vào và mở tất cả các cửa nước ra; và trời không mưa xuống đều đặn. Như vậy, này Byagghapajja, đối với hồ nước lớn ấy, chỉ có thể trông chờ sự cạn đi chứ không phải sự đầy lên; cũng vậy, này Byagghapajja, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự tiêu tán: đam mê nữ sắc, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc, có bạn xấu, bạn ác, giao du với kẻ ác.

Này Byagghapajja, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự phát triển: không đam mê nữ sắc, không đam mê rượu chè, không đam mê cờ bạc, có bạn tốt, bạn lành, giao du với người hiền. Ví như, này Byagghapajja, một hồ nước lớn có bốn cửa nước vào và bốn cửa nước ra. Một người đàn ông mở tất cả các cửa nước vào và đóng tất cả các cửa nước ra; và trời mưa xuống đều đặn. Như vậy, này Byagghapajja, đối với hồ nước lớn ấy, chỉ có thể trông chờ sự đầy lên chứ không phải sự cạn đi; cũng vậy, này Byagghapajja, đối với tài sản được tạo ra như vậy, có bốn cửa ngõ của sự phát triển: không đam mê nữ sắc, không đam mê rượu chè, không đam mê cờ bạc, có bạn tốt, bạn lành, giao du với người hiền. Này Byagghapajja, bốn pháp này đưa đến lợi ích, đưa đến hạnh phúc cho người thiện nam tử ngay trong đời hiện tại.

Này Byagghapajja, có bốn pháp này đưa đến lợi ích, đưa đến hạnh phúc cho người thiện nam tử trong đời sau. Bốn pháp ấy là gì? Đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ thí xả, đầy đủ trí tuệ. Này Byagghapajja, thế nào là đầy đủ tín? Này Byagghapajja, ở đời này, người thiện nam tử có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì lý do này, Thế Tôn là… (v.v.)… là bậc Thầy của trời và người, là bậc Giác Ngộ, là Thế Tôn’. Này Byagghapajja, đây được gọi là đầy đủ tín.

Này Byagghapajja, thế nào là giới thành tựu? Này Byagghapajja, ở đây, thiện nam tử từ bỏ sát sanh... cho đến... từ bỏ uống rượu men, rượu nấu, các chất say, là nhân sanh ra sự dể duôi. Này Byagghapajja, đây được gọi là giới thành tựu.

Này Byagghapajja, thế nào là thí xả thành tựu? Này Byagghapajja, ở đây, thiện nam tử với tâm không còn vết nhơ của xan tham, sống tại gia, bố thí rộng rãi, tay luôn sạch sẽ, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng cho người xin, vui thích trong sự chia sớt bố thí. Này Byagghapajja, đây được gọi là thí xả thành tựu.

Này Byagghapajja, thế nào là tuệ thành tựu? Này Byagghapajja, ở đây, thiện nam tử có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sanh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chơn chánh. Này Byagghapajja, đây được gọi là tuệ thành tựu. Này Byagghapajja, bốn pháp này dẫn đến lợi ích, hạnh phúc trong đời sau cho thiện nam tử.

Người siêng năng trong công việc, không dể duôi, biết cách sắp đặt; sống một cách thăng bằng, bảo vệ tài sản đã thu hoạch.

Người có tín, thành tựu giới, quảng đại, không xan tham; luôn luôn dọn sạch con đường an ổn cho đời sau.

Tám pháp này của người tín tâm, sống đời tại gia, đã được bậc Chơn Danh nói ra, mang lại hạnh phúc trong cả hai đời.

Vì lợi ích trong hiện tại, và hạnh phúc trong đời sau; như vậy, đối với hàng tại gia, bố thí và phước thiện tăng trưởng. Hết kinh thứ tư.