8. Bài kinh Lớn Về Các Câu Hỏi, phần thứ hai

28. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Kajaṅgalā, tại khu rừng Veḷuvana. Rồi, một số đông các nam cận sự ở Kajaṅgalā đã đi đến chỗ tỳ khưu ni Kajaṅgalikā; sau khi đến, họ đã đảnh lễ tỳ khưu ni Kajaṅgalikā rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, các nam cận sự ở Kajaṅgalā đã nói điều này với tỳ khưu ni Kajaṅgalikā:

“Thưa ngài, điều này đã được đức Thế Tôn nói đến ở trong (bài kinh) Lớn Về Các Câu Hỏi: ‘Một câu hỏi, một đề mục, một sự giải đáp; hai câu hỏi, hai đề mục, hai sự giải đáp; ba câu hỏi, ba đề mục, ba sự giải đáp; bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn sự giải đáp; năm câu hỏi, năm đề mục, năm sự giải đáp; sáu câu hỏi, sáu đề mục, sáu sự giải đáp; bảy câu hỏi, bảy đề mục, bảy sự giải đáp; tám câu hỏi, tám đề mục, tám sự giải đáp; chín câu hỏi, chín đề mục, chín sự giải đáp; mười câu hỏi, mười đề mục, mười sự giải đáp.’ Thưa ngài, ý nghĩa của lời được đức Thế Tôn nói một cách tóm tắt này nên được hiểu một cách chi tiết là như thế nào?”

“Này chư hiền, điều này tôi thật sự chưa từng được nghe từ kim khẩu của đức Thế Tôn, chưa từng được tiếp nhận từ kim khẩu của ngài; cũng chưa từng được nghe từ sự hiện diện của các vị tỳ khưu có tâm tu tập, chưa từng được tiếp nhận từ sự hiện diện của các vị ấy. Tuy nhiên, theo như điều này hiện ra với tôi, các vị hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, tôi sẽ nói.” “Vâng, thưa ni sư.” Các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā đã đáp lời tỳ khưu ni Kajaṅgalikā. Tỳ khưu ni Kajaṅgalikā đã nói điều này:

“‘Một câu hỏi, một đề mục, một lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với một pháp, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong một pháp nào? Tất cả chúng sanh tồn tại nhờ vật thực. Này chư hiền, chính trong một pháp này, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Một câu hỏi, một đề mục, một lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“‘Hai câu hỏi, hai đề mục, hai lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với hai pháp, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong hai pháp nào? Trong danh và sắc... v.v... Trong ba pháp nào? Trong ba loại cảm thọ. Này chư hiền, chính trong ba pháp này, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Ba câu hỏi, ba đề mục, ba lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với bốn pháp, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong bốn pháp nào? Trong bốn niệm xứ. Này chư hiền, chính trong bốn pháp này, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Bốn câu hỏi, bốn đề mục, bốn lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“‘Năm câu hỏi, năm đề mục, năm lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với năm pháp, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong năm pháp nào? Trong năm căn... v.v... Trong sáu pháp nào? Trong sáu giới xuất ly... v.v... Trong bảy pháp nào? Trong bảy giác chi... v.v... Trong tám pháp nào? Trong Thánh đạo Tám ngành. Này chư hiền, chính trong tám pháp này, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Tám câu hỏi, tám đề mục, tám lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“‘Chín câu hỏi, chín đề mục, chín lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với chín pháp, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong chín pháp nào? Trong chín chúng sanh trú. Này chư hiền, chính trong chín pháp này, vị tỳ khưu do chán ghét một cách chân chánh, do ly tham một cách chân chánh, do giải thoát một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Chín câu hỏi, chín đề mục, chín lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“‘Mười câu hỏi, mười đề mục, mười lời giải đáp.’ Lời này đã được đức Thế Tôn nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói ra? Này chư hiền, đối với mười pháp, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. Trong mười pháp nào? Trong mười thiện nghiệp đạo. Này chư hiền, chính trong mười pháp này, vị tỳ khưu có tâm được tu tập một cách chân chánh, do thấy được giới hạn một cách chân chánh, do liễu tri ý nghĩa một cách chân chánh, trở thành người chấm dứt khổ đau ngay trong hiện tại. ‘Mười câu hỏi, mười đề mục, mười lời giải đáp.’ Lời mà đức Thế Tôn đã nói ra ấy là do duyên vào điều này mà được nói ra.

“Này các hiền hữu, như vậy, đối với những đại vấn đề đã được đức Thế Tôn thuyết giảng một cách tóm tắt rằng: ‘Một câu hỏi, một đề mục, một lời giải đáp… cho đến… mười câu hỏi, mười đề mục, mười lời giải đáp,’ tôi hiểu ý nghĩa của lời dạy tóm tắt này của đức Thế Tôn một cách rộng rãi như vậy. Này các hiền hữu, nếu quý vị mong muốn, hãy đến yết kiến chính đức Thế Tôn và hỏi lại về ý nghĩa này. Đức Thế Tôn giải thích cho quý vị như thế nào, quý vị hãy ghi nhớ như thế ấy.” Các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā thưa rằng: “Thưa vâng, tỳ-khưu-ni.” Rồi các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā hoan hỷ, tín thọ lời dạy của tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā, đi nhiễu quanh theo phía bên phải, rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên xong, các nam cư sĩ ở Kajaṅgalā đã trình bày lại với đức Thế Tôn toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā.

“Lành thay, lành thay, này các gia chủ! Này các gia chủ, tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā là bậc hiền trí. Này các gia chủ, tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā là bậc có đại trí tuệ. Này các gia chủ, nếu các ông đến hỏi ta về ý nghĩa này, ta cũng sẽ giải thích y như tỳ-khưu-ni Kajaṅgalikā đã giải thích. Đây chính là ý nghĩa của lời dạy ấy. Và các ông hãy ghi nhớ như vậy.” (Kinh thứ tám.)