- Aṅguttara Nikāya 10.15
- 2. Nāthavagga
Bản dịch
AN 10.15 — Không Phóng Dật
Appamādasutta
TTC 1Này các Tỷ-kheo, cho đến các loài hữu tình không chân, hay hai chân, hay nhiều chân, hay có sắc, hay không sắc, hay có tưởng, hay không tưởng, hay phi tưởng phi phi tưởng. Như Lai được gọi là tối thượng giữa họ, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả những pháp ấy lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong các pháp ấy.
TTC 2Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những dấu chân của các loại chúng sanh bộ hành nào, tất cả đều hội tập trong chân con voi và chân con voi được gọi là tối thượng trong tất cả loại chân, tức là về phần to lớn. cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả những pháp ấy lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp. Ví như, các đòn tay nào của một ngôi nhà có nóc nhọn, tất cả đều đi đến mái nhọn, hướng đến mái nhọn, quy tụ vào mái nhọn. Mái nhọn đối với chúng được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả những pháp ấy lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp.
Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại rễ hương nào, loại mủ keo đen được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào.. trong tất cả các thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại lõi hương nào, loại chiên-đàn đỏ được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào… trong tất cả thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại hương nào, vũ quý hoa được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào… trong tất cả thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những tiểu vương nào, tất cả đều tùy thuộc vua Chuyển luân vương. Chuyển luân vương đối với họ được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào… trong tất cả thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm ánh sáng của bất loại sao nào, tất cả đều không bằng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng. Ánh sáng mặt trăng đối với chúng được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào… trong tất cả thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào mùa thu, khi hư không mở rộng, không có mây mù, mặt trời vươn thẳng lên trời, quét sạch mọi tối tăm trên trời, chói sáng, rực sáng, bừng sáng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào… trong tất cả thiện pháp. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có con sông lớn nào, ví như sông Hằng, sông Aciravatì, sông Sarabhù, sông Maihì, tất cả con sông ấy đều đi đến biển, hướng đến biển, thuận xuôi về biển, hướng nhập vào biển, biển lớn được gọi là tối thượng với chúng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cà những pháp ấy lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong các pháp ấy.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh nầy được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976–1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980–1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24. These texts have been used with the kind permission of the webmaster of http://www.budsas.net/ Prepared for SuttaCentral by Ayya Vimala.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Numbered Discourses 10.15
- 2. A Protector
Diligence
5. Kinh Không Dễ Duôi
“Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññināsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho; evamevaṁ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṁ aggamakkhāyati.
“Mendicants, the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha, is said to be the best of all sentient beings—be they footless, with two feet, four feet, or many feet; with form or formless; with perception or without perception or with neither perception nor non-perception. In the same way, all skillful qualities are rooted in diligence and meet at diligence, and diligence is said to be the best of them.
15. Này các Tỳ khưu, trong tất cả các chúng sanh, hoặc không chân, hoặc hai chân, hoặc bốn chân, hoặc nhiều chân, hoặc có sắc, hoặc vô sắc, hoặc có tưởng, hoặc vô tưởng, hoặc phi tưởng phi phi tưởng, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ thiện pháp nào, tất cả chúng đều lấy sự không dễ duôi làm gốc rễ, quy tụ về sự không dễ duôi. Sự không dễ duôi được xem là tối thượng trong số ấy.
Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti, hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, yadidaṁ mahantattena; evamevaṁ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṁ aggamakkhāyati.
The footprints of all creatures that walk can fit inside an elephant’s footprint, so an elephant’s footprint is said to be the biggest of them all. In the same way, all skillful qualities are rooted in diligence and meet at diligence, and diligence is said to be the best of them.
Ví như, này các Tỳ khưu, trong thượng tuần của tháng, mỗi khi đêm hay ngày đến, mặt trăng chỉ tăng trưởng về màu sắc, tăng trưởng về hình tròn, tăng trưởng về ánh sáng, tăng trưởng về chiều cao và chu vi; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với bất cứ Tỳ khưu hay Tỳ khưu ni nào mà năm sự hoang vu của tâm này đã được đoạn tận, năm sự trói buộc của tâm này đã được đoạn trừ hoàn toàn, thì mỗi khi đêm hay ngày đến, vị ấy chỉ có thể mong đợi sự tăng trưởng trong các thiện pháp, chứ không phải sự suy giảm. Hết bài kinh thứ tư.
Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭo tāsaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṁ aggamakkhāyati.
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā, kāḷānusāriyaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
The rafters of a bungalow all lean to the peak, slope to the peak, and meet at the peak, so the peak is said to be the topmost of them all. In the same way, all skillful qualities are rooted in diligence and meet at diligence, and diligence is said to be the best of them.
Of all kinds of fragrant root, spikenard is said to be the best. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, đối với một ngôi nhà có nóc nhọn, tất cả các kèo mái đều hướng về nóc, xuôi về nóc, quy tụ về nóc, và nóc nhà được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ thiện pháp nào, tất cả chúng đều lấy sự không dễ duôi làm gốc rễ, quy tụ về sự không dễ duôi. Sự không dễ duôi được xem là tối thượng trong số ấy.
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
Of all kinds of fragrant heartwood, red sandalwood is said to be the best. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, trong các loại hương từ lõi cây, hương đàn hương đỏ được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu... (như trên)...
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
Of all kinds of fragrant flower, jasmine is said to be the best. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, trong các loại hương từ hoa, hương hoa lài được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu... (như trên)...
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci khuddarājāno, sabbe te rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṁ cakkavattī aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
All lesser kings are vassals of a wheel-turning monarch, so the wheel-turning monarch is said to be the foremost of them all. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, trong các loại hương từ rễ cây, hương rễ cây Usīra được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu... (như trên)...
Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṁ pabhā, sabbā tā candappabhāya kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, candappabhā tāsaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
The radiance of all the stars is not worth a sixteenth part of the moon’s radiance, so the moon’s radiance is said to be the best of them all. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, ánh sáng của tất cả các vì sao không bằng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng, và ánh trăng được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu... (như trên)...
Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṁ abbhussakkamāno sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṁ kho, bhikkhave …pe….
In the autumn the heavens are sunny and cloudless. And as the sun is rising to the firmament, having dispelled all the darkness of space, it shines and glows and radiates. In the same way …
Ví như, này các Tỳ khưu, vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng và không có mây, mặt trời mọc lên trên không trung, xua tan mọi bóng tối trong hư không, chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi. Cũng vậy, này các Tỳ khưu... (như trên)...
Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṁ—gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, sabbā tā samuddaṅgamā samuddaninnā samuddapoṇā samuddapabbhārā, mahāsamuddo tāsaṁ aggamakkhāyati; evamevaṁ kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā. Appamādo tesaṁ aggamakkhāyatī”ti.
Pañcamaṁ.
All the great rivers—that is, the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī—flow, slant, slope, and incline toward the ocean, and the ocean is said to be the greatest of them. In the same way, all skillful qualities are rooted in diligence and meet at diligence, and diligence is said to be the best of them.”
Ví như, này các Tỳ khưu, các con sông lớn nào, như là sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, tất cả chúng đều hướng ra biển, xuôi về biển, nghiêng về biển, dốc về biển, và đại dương được xem là tối thượng trong số ấy. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ thiện pháp nào, tất cả chúng đều lấy sự không dễ duôi làm gốc rễ, quy tụ về sự không dễ duôi. Sự không dễ duôi được xem là tối thượng trong số ấy. Hết bài kinh thứ năm.