- Sutta Nipāta 4.10
Bản dịch
SNP 4.10 — Kinh Trước Khi Hoại Rã
Purābhedasutta
“Có sự hiểu biết thế nào, có giới thế nào, được gọi là an tịnh? Thưa ngài Gotama, được hỏi về con người tối thượng, xin ngài hãy nói về vị ấy.”
(Đức Thế Tôn nói): “Vị có tham ái đã được xa lìa trước khi hoại rã (xác thân) không nương tựa vào thời gian trước (quá khứ), ở vào khoảng giữa (hiện tại) không thể phân hạng; việc mong ước là không có đối với vị ấy.”
Không có sự giận dữ, không xao động, không khoe khoang, không hối tiếc, có lời nói khôn khéo, không cao ngạo, vị ấy quả thật là bậc hiền trí đã thu thúc về khẩu.
Vị không có sự dính mắc ở tương lai, không sầu muộn về quá khứ, có cái nhìn tách biệt ở các xúc, và không bị dẫn đi bởi các tà kiến.
Vị đã xa rời (các bất thiện pháp), không xảo trá, không mong cầu, không bỏn xẻn, không xấc xược, không gây nhờm gớm, và không can dự vào việc nói đâm thọc.
Vị không có sự buông xuôi theo các khoái lạc, không can dự vào việc ngã mạn thái quá, tế nhị, và có biện tài, không cả tin, không thờ ơ lãnh đạm.
Vị học tập không vì ham muốn lợi lộc và không bực tức khi không được lợi lộc, không chống đối và không thèm muốn các vị nếm do tham ái.
Vị hành xả, luôn luôn có niệm, ở thế gian không nghĩ (bản thân) là ngang bằng, không (nghĩ) là có sự đặc biệt, không (nghĩ) là thấp hèn. Đối với vị ấy, không có các (thái độ) kiêu ngạo.
Đối với vị nào không có sự nương tựa—sau khi hiểu được Giáo Pháp (vị ấy) không còn nương tựa—đối với vị ấy tham ái ở hữu và phi hữu không tìm thấy.
Ta nói rằng vị ấy là “bậc an tịnh” không trông mong về các dục, đối với vị ấy các sự trói buộc không tìm thấy; vị ấy đã vượt qua sự vướng mắc.
Đối với vị ấy, những người con, các thú nuôi, ruộng vườn và đất đai đều không tìm thấy. Ngã (thường kiến) và luôn cả phi ngã (đoạn kiến) cũng không tồn tại ở vị ấy.
Vì việc nào mà các phàm phu, rồi các Sa-môn, và các Bà-la-môn có thể kết tội vị ấy, việc ấy là không được mong ước bởi vị ấy; vì thế vị ấy không run sợ ở những lời (buộc tội).
Có sự thèm khát đã được xa lìa, không bỏn xẻn, bậc hiền trí không mô tả (bản thân) là trong số những người ưu việt, không trong số những người ngang bằng, không trong số những người thấp kém, là vị không bị sắp đặt, không đi đến sự sắp đặt (bởi tham ái và tà kiến).
Đối với vị nào, vật sở hữu ở thế gian là không có, vị không sầu muộn do tình trạng không có, và không đi đến (sự lầm lẫn) trong mọi pháp; thật vậy vị ấy được gọi là ‘bậc an tịnh.’”
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Dịch bởi Bhikkhu Indacanda. Trích từ bộ Tam Tạng Song Ngữ Pāḷi–Việt — Kinh Tập (Suttanipāta). Nguồn: http://www.tamtangpaliviet.net/. Sử dụng theo sự cho phép của dịch giả.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Anthology of Discourses 4.10
Before the Breakup
10. Phần giải thích kinh Purābheda
“Kathaṁdassī kathaṁsīlo, upasantoti vuccati; Taṁ me gotama pabrūhi, pucchito uttamaṁ naraṁ”.
“Seeing how, behaving how, is one said to be at peace? When asked, Gotama, please tell me about the ultimate person.”
Người thấy thế nào, giới hạnh thế nào, được gọi là bậc tịch tịnh? Thưa ngài Gotama, khi được hỏi, xin hãy nói cho con về con người tối thượng ấy.
“Vītataṇho purā bhedā, (iti bhagavā) Pubbamantamanissito; Vemajjhe nupasaṅkheyyo, Tassa natthi purakkhataṁ.
“Rid of craving before the breakup,” said the Buddha, “not dependent on the first beginning, unfathomable in the middle, they are not governed by anything.
(Đức Thế Tôn): “Vị đã hết tham ái trước khi thân hoại, không nương tựa vào quá khứ và vị lai, không thể được tính đếm ở khoảng giữa, vị ấy không có gì được đặt ở phía trước.”
Akkodhano asantāsī, avikatthī akukkuco; Mantabhāṇī anuddhato, sa ve vācāyato muni.
Unangry, unafraid, not boastful or regretful, thoughtful in counsel, not restless—truly that sage is controlled in speech.
“Vị thánh nhân có lời nói được chế ngự, thật vậy, là người không giận dữ, không run sợ, không khoe khoang, không hối hận, nói lời có trí tuệ, không trạo cử.”
Nirāsatti anāgate, atītaṁ nānusocati; Vivekadassī phassesu, diṭṭhīsu ca na nīyati.
Rid of attachment to the future, they don’t grieve for the past. A seer of seclusion in the midst of contacts is not led astray among views.
Không ái nhiễm trong tương lai, không sầu muộn về quá khứ; thấy được sự viễn ly trong các xúc, và không bị dẫn dắt bởi các tà kiến.
Patilīno akuhako, apihālu amaccharī; Appagabbho ajeguccho, pesuṇeyye ca no yuto.
Withdrawn, free of deceit, they’re not envious or stingy, nor rude or disgusting, or given to slander.
Ẩn mình, không xảo trá, không tham lam, không xan tham; không thô lỗ, không đáng chê, và không dính líu vào lời đâm thọc.
Sātiyesu anassāvī, atimāne ca no yuto; Saṇho ca paṭibhānavā, na saddho na virajjati.
Not swept up in pleasures, or given to arrogance, they’re gentle and articulate, neither hungering nor growing dispassionate.
Không rò rỉ (tham ái) trong các dục lạc, và không dính líu đến quá mạn; là người tế nhị và có trí tuệ biện tài, không tin tưởng (mù quáng), không tham đắm.
Lābhakamyā na sikkhati, alābhe ca na kuppati; Aviruddho ca taṇhāya,
Not training for desire for profit, nor getting annoyed at lack of profit; they are not hostile due to craving,
Vị ấy không học tập vì mong cầu lợi lộc, và không tức giận khi không được lợi lộc; không đối nghịch với ái dục, và không tham đắm các vị.
rasesu nānugijjhati.
for they are not greedy for flavors.
Không mâu thuẫn và không tham đắm các vị do ái. (Giải rằng:) ‘Mâu thuẫn’ là: sự tổn hại, sự chống đối của tâm, sự sát hại, sự đối nghịch, sự tức giận, sự phẫn nộ, sự phẫn nộ tột cùng, sự sân hận, sự sân hận mãnh liệt, sự sân hận tột cùng, sự biến hoại của tâm, sự làm hại ý, sự phẫn nộ, sự tức giận, trạng thái tức giận, sự sân hận, cách thức sân hận, trạng thái có thể sân hận, sự biến hoại, cách thức biến hoại, trạng thái có thể biến hoại, sự chống đối, sự đối nghịch, trạng thái hung dữ, lời nói không tốt đẹp, trạng thái không hài lòng của tâm – điều này được gọi là ‘sự mâu thuẫn’. Người nào đã đoạn tận, đã cắt đứt hoàn toàn, đã làm cho lắng dịu, đã làm cho an tịnh, không có khả năng sanh khởi lại, đã được thiêu đốt bởi ngọn lửa trí tuệ đối với sự mâu thuẫn này, vị ấy được gọi là ‘vị không mâu thuẫn’. ‘Ái’ là: sắc ái, thinh ái, hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái. ‘Vị’ là: vị của rễ, vị của thân cây, vị của vỏ cây, vị của lá, vị của hoa, vị của quả; vị chua, vị ngọt, vị đắng, vị cay, vị mặn, vị kiềm, vị chua nhẹ, vị chát, vị ngon, vị không ngon, vị lạnh, vị nóng. Có một số sa-môn, bà-la-môn tham đắm các vị. Các vị ấy đi lang thang tìm kiếm các vị ngon tột bậc bằng đầu lưỡi. Các vị ấy, sau khi có được vị chua lại tìm kiếm vị không chua, sau khi có được vị không chua lại tìm kiếm vị chua; sau khi có được vị ngọt lại tìm kiếm vị không ngọt, sau khi có được vị không ngọt lại tìm kiếm vị ngọt; sau khi có được vị đắng lại tìm kiếm vị không đắng, sau khi có được vị không đắng lại tìm kiếm vị đắng; sau khi có được vị cay lại tìm kiếm vị không cay, sau khi có được vị không cay lại tìm kiếm vị cay; sau khi có được vị mặn lại tìm kiếm vị không mặn, sau khi có được vị không mặn lại tìm kiếm vị mặn; sau khi có được vị kiềm lại tìm kiếm vị không kiềm, sau khi có được vị không kiềm lại tìm kiếm vị kiềm; sau khi có được vị chua nhẹ lại tìm kiếm vị chát, sau khi có được vị chát lại tìm kiếm vị chua nhẹ; sau khi có được vị ngon lại tìm kiếm vị không ngon, sau khi có được vị không ngon lại tìm kiếm vị ngon; sau khi có được vị lạnh lại tìm kiếm vị nóng, sau khi có được vị nóng lại tìm kiếm vị lạnh. Các vị ấy, sau khi có được món nào cũng không hài lòng với món ấy, lại tìm kiếm món khác nữa; các vị ấy bị say đắm, tham luyến, dính mắc, mê muội, chìm đắm, vướng víu, bám chặt, bị trói buộc trong các vị khả ý. Người nào đã đoạn tận, đã cắt đứt hoàn toàn, đã làm cho lắng dịu, đã làm cho an tịnh, không có khả năng sanh khởi lại, đã được thiêu đốt bởi ngọn lửa trí tuệ đối với vị ái này, vị ấy sau khi như lý tác ý, thọ dụng vật thực (với sự suy xét rằng): ‘Không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang điểm, không phải để tô điểm, chỉ là để cho thân này được duy trì, được bảo dưỡng, để chấm dứt sự khổ hại, để hỗ trợ cho phạm hạnh. Như vậy, tôi sẽ trừ diệt cảm thọ cũ, và sẽ không để cho cảm thọ mới sanh khởi, và sự tồn tại, sự không có tội lỗi, và sự an trú thoải mái sẽ có đối với tôi’.
Upekkhako sadā sato, na loke maññate samaṁ; Na visesī na nīceyyo, tassa no santi ussadā.
Yassa nissayanā natthi,
Equanimous, ever mindful, they never conceive themselves in the world as equal, special, or less than; they have no pretensions.
They have no dependencies,
Vị ấy luôn luôn xả, có chánh niệm, không nghĩ mình bằng (người khác) trong đời, không (nghĩ mình) hơn, không (nghĩ mình) kém; đối với vị ấy, không có các sự kiêu mạn.
ñatvā dhammaṁ anissito; Bhavāya vibhavāya vā, taṇhā yassa na vijjati.
understanding the teaching, they are independent. No craving is found in them to continue existence or to end it.
Người nào không có sự nương tựa, sau khi biết pháp liền không nương tựa; người nào không có tham ái đối với sự hiện hữu hay sự không hiện hữu.
Taṁ brūmi upasantoti, Kāmesu anapekkhinaṁ; Ganthā tassa na vijjanti, Atarī so visattikaṁ.
I declare them to be at peace, unconcerned for sensual pleasures. No ties are found in them, they have crossed over clinging.
Ta gọi người ấy là bậc tịch tịnh, người không luyến tiếc các dục; đối với vị ấy, các triền phược không hiện hữu, vị ấy đã vượt qua ái nhiễm.
Na tassa puttā pasavo, Khettaṁ vatthuñca vijjati; Attā vāpi nirattā vā, Na tasmiṁ upalabbhati.
They have no children or livestock, nor possess fields or lands. No picking up or putting down is found in them.
Vị ấy không có con cái, gia súc, ruộng nương, và đất đai; nơi vị ấy, (quan điểm) có tự ngã hay không có tự ngã đều không được tìm thấy.
Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā, Atho samaṇabrāhmaṇā; Taṁ tassa apurakkhataṁ, Tasmā vādesu nejati.
That by which one might describe an ordinary person or ascetics and brahmins has no importance to them, which is why they’re unperturbed by words.
Điều mà do đó các phàm phu, và cả các Sa-môn, Bà-la-môn, có thể nói về vị ấy (một cách tiêu cực), điều đó không được vị ấy đặt lên trước. Do đó, vị ấy không dao động trong các lời nói (chỉ trích).
Vītagedho amaccharī, Na ussesu vadate muni; Na samesu na omesu, Kappaṁ neti akappiyo.
Freed of greed, not stingy, a sage doesn’t speak of themselves as being among superiors, inferiors, or equals. One not prone to creation <j>does not return to creation.
Bậc ẩn sĩ đã lìa tham ái, không keo kiệt, không nói (mình) trong số những người cao tột; không (nói mình) trong số những người ngang bằng, không (nói mình) trong số những người thấp kém, vị không còn bị điều kiện hóa không đi đến sự điều kiện hóa.
Yassa loke sakaṁ natthi, Asatā ca na socati; Dhammesu ca na gacchati,
They who have nothing in the world of their own do not grieve for that which is not, or drift among the teachings;
Người nào ở đời không có gì là của riêng, và không sầu muộn vì cái không có; và không đi theo các pháp (thiên kiến), vị ấy thật sự được gọi là người tịch tịnh.
Sa ve santoti vuccatī”ti.
that’s who is said to be at peace.”
Sa ve santoti vuccati (vị ấy thật sự được gọi là người tịch tịnh) có nghĩa là: Vị ấy được gọi là, được nói đến là, được kể là, được tuyên đọc là, được chỉ rõ là, được mệnh danh là người tịch tịnh, người an tịnh, người hoàn toàn an tịnh, người đã dập tắt, người đã lắng dịu. Như vậy là ý nghĩa của sa ve santoti vuccati.
Purābhedasuttaṁ dasamaṁ.
Phần giải thích kinh Purābheda, chương thứ mười.