9. Kinh Sundarika

195. Một thời, Thế Tôn trú tại xứ Kosala, bên bờ sông Sundarikā. Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa bên bờ sông Sundarikā. Sau khi cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa xong, Bà la môn Sundarikabhāradvāja từ chỗ ngồi đứng dậy, nhìn quanh bốn phương và tự hỏi: “Ai có thể dùng phần vật cúng còn lại này?” Bà la môn Sundarikabhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới một gốc cây, trùm kín cả đầu. Thấy vậy, vị ấy tay trái cầm phần vật cúng còn lại, tay phải cầm bình nước, đi đến chỗ Thế Tôn. Bấy giờ, nghe tiếng bước chân của Bà la môn Sundarikabhāradvāja, Thế Tôn mở tấm y che đầu ra. Khi ấy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja nghĩ: “Vị này đầu trọc, vị này là kẻ đầu trọc,” và muốn quay trở về. Nhưng rồi Bà la môn Sundarikabhāradvāja lại nghĩ: “Ở đây cũng có một số Bà la môn đầu trọc. Hay là ta đến hỏi vị ấy về dòng dõi.”

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy bạch với Thế Tôn rằng: “Tôn giả thuộc dòng dõi nào?”

“Đừng hỏi dòng dõi, hãy hỏi về hạnh kiểm. Lửa quả thật sanh từ củi gỗ. Dù thuộc dòng dõi thấp hèn, bậc mâu ni vẫn kiên định, là bậc thuần chủng, được hổ thẹn ngăn giữ.

“Người được chế ngự bởi chân lý, đầy đủ sự tự chủ, đã đến tận cùng của minh, đã sống đời phạm hạnh, người đã dâng lễ vật, hãy mời vị ấy đến. Người ấy cúng dường đúng thời cho bậc đáng cúng dường.”

“Chắc chắn lễ tế của tôi đã được cúng dường tốt đẹp, đã được dâng cúng tốt đẹp, vì tôi đã gặp được một bậc thông đạt minh như vậy. Vì không gặp được những vị như Ngài, nên người khác đã dùng phần vật cúng còn lại.”

“Xin Tôn giả Gotama hãy dùng. Tôn giả là một vị Bà la môn.”

“Vật thực có được do đọc kệ, Ta không dùng; này Bà la môn, đó không phải là pháp của những người thấy rõ. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ; này Bà la môn, khi có Chánh pháp, đó là cách sinh sống.

“Hãy cúng dường bằng thức ăn và thức uống khác cho bậc toàn thiện, bậc đại sĩ, bậc lậu tận, người đã dập tắt hối hận. Vì đó là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.”

“Thưa Tôn giả Gotama, vậy con sẽ dâng phần vật cúng tế còn lại này cho ai?” “Này Bà la môn, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh này cùng với Sa môn, Bà la môn, cùng với chư Thiên và loài người, Ta không thấy một ai, ngoại trừ Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, mà sau khi ăn phần vật cúng tế còn lại này có thể tiêu hóa được một cách tốt đẹp. Do đó, này Bà la môn, ngươi hãy vứt bỏ phần vật cúng tế còn lại đó ở nơi không có cỏ xanh, hoặc thả trôi nó trong nước không có chúng sanh.”

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đã thả trôi phần vật cúng tế còn lại đó trong nước không có chúng sanh. Khi phần vật cúng tế còn lại đó được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút. Ví như lưỡi cày được nung nóng cả ngày, khi bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút; cũng vậy, phần vật cúng tế còn lại đó khi được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút.

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đứng sang một bên. Thế Tôn đã nói với Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang đứng một bên bằng những câu kệ:

“Này Bà la môn, chớ nghĩ rằng thanh tịnh có được do việc nhóm củi, vì đó là việc bên ngoài. Bậc thiện xảo không nói rằng sự thanh tịnh có được bằng cách đó, đối với người tìm cầu sự thanh tịnh qua những phương tiện bên ngoài.”

“Này Bà la môn, Ta đã từ bỏ việc đốt củi, Ta chỉ thắp sáng ngọn lửa bên trong. Với ngọn lửa thường cháy, với tâm thường định tĩnh, Ta, bậc A la hán, thực hành đời sống phạm hạnh.”

“Này Bà la môn, ngã mạn của ngươi chính là gánh nặng, sân hận là khói, lời nói dối là tro. Lưỡi là muỗng cúng tế, tâm là nơi ngọn lửa cháy, tự ngã được khéo điều phục là ngọn lửa của con người.”

“Này Bà la môn, Pháp là hồ nước, giới là bến tắm, không vẩn đục, được bậc thiện nhân tán thán. Nơi ấy, những bậc thông đạt Vệ đà tắm gội, và với thân không ướt, họ vượt sang bờ bên kia.”

“Chân lý, Pháp, sự chế ngự, đời sống phạm hạnh, này Bà la môn, đó là con đường đạt đến trạng thái Phạm thiên, dựa vào trung đạo. Ngươi hãy đảnh lễ những bậc ngay thẳng. Ta gọi người ấy là người sống theo cốt lõi của Pháp.”

Khi được nói như vậy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (vân vân)... Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.”