2. Kinh Tālapuṭa

354. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Rồi người trưởng đoàn kịch tên là Tālapuṭa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người trưởng đoàn kịch Tālapuṭa bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, con đã được nghe điều này từ các vị diễn viên là thầy và thầy của thầy trong quá khứ đã nói rằng: ‘Vị diễn viên nào ở giữa sân khấu, giữa đám đông, làm cho dân chúng vui cười và thích thú bằng sự thật và sự giả dối, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên Pāhāsa.’ Về điều này, Thế Tôn nói thế nào?” “Thôi đi, này người trưởng đoàn, hãy để việc ấy qua một bên. Đừng hỏi ta về điều ấy.” Lần thứ hai, người trưởng đoàn kịch Tālapuṭa bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, con đã được nghe điều này từ các vị diễn viên là thầy và thầy của thầy trong quá khứ đã nói rằng: ‘Vị diễn viên nào ở giữa sân khấu, giữa đám đông, làm cho dân chúng vui cười và thích thú bằng sự thật và sự giả dối, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên Pāhāsa.’ Về điều này, Thế Tôn nói thế nào?” “Thôi đi, này người trưởng đoàn, hãy để việc ấy qua một bên. Đừng hỏi ta về điều ấy.” Lần thứ ba, người trưởng đoàn kịch Tālapuṭa bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, con đã được nghe điều này từ các vị diễn viên là thầy và thầy của thầy trong quá khứ đã nói rằng: ‘Vị diễn viên nào ở giữa sân khấu, giữa đám đông, làm cho dân chúng vui cười và thích thú bằng sự thật và sự giả dối, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên Pāhāsa.’ Về điều này, Thế Tôn nói thế nào?”

“Này Gāmaṇi, quả thật Ta đã không thể ngăn ông: ‘Thôi đi, Gāmaṇi, hãy để việc ấy lại. Chớ hỏi Ta về việc ấy.’ Tuy nhiên, Ta sẽ giải thích cho ông. Này Gāmaṇi, từ trước, các chúng sanh chưa ly tham, bị trói buộc bởi dây trói của tham ái. Đối với họ, người diễn viên ở giữa sân khấu, giữa hí trường, trình bày những pháp nào có tính khích động tham ái một cách quá mức. Này Gāmaṇi, từ trước, các chúng sanh chưa ly sân, bị trói buộc bởi dây trói của sân hận. Đối với họ, người diễn viên ở giữa sân khấu, giữa hí trường, trình bày những pháp nào có tính khích động sân hận một cách quá mức. Này Gāmaṇi, từ trước, các chúng sanh chưa ly si, bị trói buộc bởi dây trói của si mê. Đối với họ, người diễn viên ở giữa sân khấu, giữa hí trường, trình bày những pháp nào có tính khích động si mê một cách quá mức. Người ấy, tự mình say sưa, phóng dật, làm cho người khác say sưa, phóng dật, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào địa ngục tên là Pahāsa. Và nếu người ấy có tà kiến như sau: ‘Người diễn viên nào ở giữa sân khấu, giữa hí trường, dùng sự thật và giả dối làm cho dân chúng vui cười, thích thú, người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên Pahāsa,’ thì đó là tà kiến của người ấy. Này Gāmaṇi, đối với người có tà kiến, Ta tuyên bố một trong hai cảnh giới: hoặc là địa ngục, hoặc là loài súc sanh.”

Khi được nói như vậy, người trưởng đoàn kịch Tālapuṭa đã khóc, nước mắt tuôn rơi. “Này Gāmaṇi, quả thật Ta đã không thể ngăn ông: ‘Thôi đi, Gāmaṇi, hãy để việc ấy lại; chớ hỏi Ta về việc ấy.’” “Bạch Thế Tôn, con không khóc vì điều mà Thế Tôn đã nói với con; nhưng bạch Thế Tôn, con đã bị các diễn viên đời trước, các bậc thầy và tổ sư, lừa dối, lừa gạt, lừa phỉnh trong một thời gian dài rằng: ‘Người diễn viên nào ở giữa sân khấu, giữa hí trường, dùng sự thật và giả dối làm cho dân chúng vui cười, thích thú, người ấy sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên Pahāsa.’ “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong rằng, bạch Thế Tôn, con được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, mong rằng con được thọ cụ túc giới.” Và người trưởng đoàn kịch Tālapuṭa đã được xuất gia dưới sự hiện diện của Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Tālapuṭa... đã trở thành một trong các vị A-la-hán. Hết phẩm thứ hai.