10. Kinh Ví Dụ Sáu Loài Sanh Vật

247. “Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông có thân thể đầy thương tích, đầy mụn nhọt đi vào một khu rừng gai. Gai kusa sẽ đâm vào chân của người ấy, và lá cây sara sẽ cào rách các vết thương trên thân thể của người ấy. Như vậy, này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy sẽ cảm nhận sự đau đớn và buồn khổ nhiều hơn nữa do nguyên nhân đó. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có vị Tỳ khưu, khi đi đến làng hay đi vào rừng, bị người ta nói rằng: ‘Vị tôn giả này có hành vi như vậy, có tư cách như vậy, là người không trong sạch, là cái gai của làng.’ Sau khi biết mình bị gọi là ‘cái gai’, vị ấy phải biết thế nào là có phòng hộ và thế nào là không phòng hộ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là không phòng hộ? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi thấy một sắc pháp bằng mắt, liền say đắm đối với sắc pháp khả ái, sân hận đối với sắc pháp không khả ái, trú với thân niệm không được an lập và với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác, bất thiện đã sanh khởi được đoạn diệt không còn dư tàn. Sau khi nghe một âm thanh bằng tai... sau khi ngửi một mùi hương bằng mũi... sau khi nếm một vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận một xúc chạm bằng thân... sau khi nhận biết một pháp bằng ý, liền say đắm đối với pháp khả ái, sân hận đối với pháp không khả ái, trú với thân niệm không được an lập và với tâm nhỏ hẹp, và vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác, bất thiện đã sanh khởi được đoạn diệt không còn dư tàn.

“Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông bắt sáu con vật có lãnh địa khác nhau, có khu vực kiếm ăn khác nhau, rồi dùng một sợi dây chắc chắn trói chúng lại. Bắt con rắn rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con cá sấu rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con chim rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con chó rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con chó rừng rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con khỉ rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Sau khi đã dùng sợi dây chắc chắn trói lại, người ấy thắt một nút ở giữa rồi thả chúng ra. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, sáu con vật ấy có lãnh địa khác nhau, có khu vực kiếm ăn khác nhau, sẽ kéo về lãnh địa kiếm ăn của riêng mình – con rắn sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào trong gò mối,’ con cá sấu sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ xuống nước,’ con chim sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ bay lên trời,’ con chó sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào làng,’ con chó rừng sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào nghĩa địa,’ con khỉ sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào rừng.’ Này các Tỳ khưu, khi nào sáu con vật ấy trở nên mệt mỏi, kiệt sức, bấy giờ con vật nào trong số chúng khỏe hơn thì những con còn lại sẽ đi theo nó, thuận theo nó, chịu sự chi phối của nó. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào không tu tập, không thực hành nhiều lần niệm thân, vị ấy bị mắt lôi kéo đến các sắc khả ý, và các sắc không khả ý trở nên đáng ghê tởm... (tương tự)... ý lôi kéo đến các pháp khả ý, và các pháp không khả ý trở nên đáng ghê tởm. Này các Tỳ khưu, như vậy là không có sự phòng hộ.”

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là có sự phòng hộ? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi thấy sắc bằng mắt, không đắm say ở sắc khả ái, không sân hận ở sắc không khả ái, vị ấy an trú với niệm thân được thiết lập và với tâm vô lượng, và vị ấy biết như thật về tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã sanh khởi được đoạn diệt không còn dư tàn... (tương tự)... sau khi nếm vị bằng lưỡi... (tương tự)... sau khi nhận biết pháp bằng ý, không đắm say ở pháp khả ái, không sân hận ở pháp không khả ái, vị ấy an trú với niệm thân được thiết lập và với tâm vô lượng, và vị ấy biết như thật về tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, nơi mà các pháp ác bất thiện đã sanh khởi được đoạn diệt không còn dư tàn.”

“Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông bắt sáu con vật có lãnh địa khác nhau, có khu vực kiếm ăn khác nhau, rồi dùng một sợi dây chắc chắn trói chúng lại. Bắt con rắn rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con cá sấu rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Bắt con chim rồi... (tương tự)... bắt con chó rồi... bắt con chó rừng rồi... bắt con khỉ rồi dùng sợi dây chắc chắn trói lại. Sau khi đã dùng sợi dây chắc chắn trói lại, người ấy nên trói chúng vào một cái cọc hoặc một cái cột vững chắc. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, sáu con vật ấy có lãnh địa khác nhau, có khu vực kiếm ăn khác nhau, sẽ kéo về lãnh địa kiếm ăn của riêng mình – con rắn sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào trong gò mối,’ con cá sấu sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ xuống nước,’ con chim sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ bay lên trời,’ con chó sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào làng,’ con chó rừng sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào nghĩa địa,’ con khỉ sẽ kéo đi với ý nghĩ: ‘Ta sẽ vào rừng.’ Này các Tỳ khưu, khi nào sáu con vật ấy trở nên mệt mỏi, kiệt sức, bấy giờ chúng sẽ đứng gần, ngồi gần, hoặc nằm gần chính cái cọc hoặc cái cột ấy. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào đã tu tập, đã thực hành nhiều lần niệm thân, vị ấy không bị mắt lôi kéo đến các sắc khả ý, và các sắc không khả ý không trở nên đáng ghê tởm... (tương tự)... lưỡi không lôi kéo đến các vị khả ý... (tương tự)... ý không lôi kéo đến các pháp khả ý, và các pháp không khả ý không trở nên đáng ghê tởm. Này các Tỳ khưu, như vậy là có sự phòng hộ.”

“Này các Tỳ khưu, 'cái cọc hoặc cái cột vững chắc' chính là tên gọi khác của niệm thân. Do đó, này các Tỳ khưu, các ngươi nên tu tập như sau: 'Niệm thân của chúng ta sẽ được tu tập, được thực hành nhiều lần, được làm như cỗ xe, được làm như nền tảng, được thiết lập, được thực hành thuần thục, được khéo khởi sự.' Này các Tỳ khưu, các ngươi nên tu tập như vậy.” (Hết phẩm thứ mười).