- Saṁyutta Nikāya 3.24
- 3. Tatiyavagga
Bản dịch
SN 3.24 — Kinh Cung Thủ (Issatta)
Issattasutta
Vi-n 1 Ở tại Sāvatthi.
Vi-n 2 Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:
—Chỗ nào, bạch Thế Tôn, bố thí cần phải đem cho?
Vi-n 3 Thưa Ðại vương, tại chỗ nào, tâm được hoan hỷ.
Vi-n 4 Bạch Thế Tôn, chỗ nào cho được quả lớn?
Vi-n 5 —Thưa Ðại vương, câu: “Chỗ nào bố thí cần phải đem cho” khác với câu: “Chỗ nào cho được quả lớn”. Thưa Ðại vương, cho người trì giới được quả báo lớn. Cho người không giữ giới không được như vậy. Về vấn đề này, thưa Ðại vương, Ta sẽ hỏi Ðại vương, Ðại vương kham nhẫn như thế nào, hãy trả lời câu hỏi ấy như vậy.
Vi-n 6 Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào? Ở đây, Ðại vương đang lâm chiến, và cuộc giao tranh đang tiếp diễn dữ dội. Rồi một thanh niên Sát-đế-lỵ đến, không có học tập, không có huấn luyện, không có thực tập, không có phục vụ, rụt rè, sợ hãi, run sợ. Ðại vương có chấp nhận người ấy không? Ðại vương có ủng hộ người ấy không, và một người như vậy có lợi ích gì cho Ðại vương không?
Vi-n 7 —Bạch Thế Tôn, con không ủng hộ người ấy và một người như vậy không có lợi ích gì cho con cả.
Vi-n 8 Rồi một thanh niên Bà-la-môn, không có học tập … Rồi một thanh niên Vessa (thương gia) đến … Rồi một thanh niên Sudda (Thủ-đà: cùng đinh) đến, không có học tập…, … và một người như vậy không có lợi ích gì cho con cả.
Vi-n 9 —Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào? Ở đây, Ðại vương đang lâm chiến, và cuộc giao tranh đang tiếp diễn dữ dội. Rồi một thanh niên Sát-đế-lỵ đến, có học tập, có huấn luyện, có thực tập, có phục vụ, không rụt rè, không sợ hãi, không run sợ. Ðại vương có chấp nhận người ấy không? Ðại vương có ủng hộ người ấy không, và một người như vậy có lợi ích gì cho Ðại vương không?
Vi-n 10 —Bạch Thế Tôn, con ủng hộ người ấy. Và một người như vậy có lợi ích cho con.
Vi-n 11 —Rồi một thanh niên Bà-la-môn đến, có học tập … Rồi một thanh niên Vessa đến … Rồi một thanh niên Sudda đến có học tập., … và một người như vậy có ích lợi gì cho Ðại vương không?
Vi-n 12 —Bạch Thế Tôn, con ủng hộ người ấy và một người như vậy có lợi ích cho con.
Vi-n 13 —Cũng vậy, thưa Ðại vương, dầu cho một người có xuất gia từ một gia đình nào, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đoạn trừ năm chi và hội đủ năm chi. Bố thí cho một người như vậy có quả báo lớn.
Vi-n 14 Thế nào là năm chi được đoạn trừ? Tham dục được đoạn trừ, sân được đoạn trừ, hôn trầm thụy miên được đoạn trừ, trạo hối được đoạn trừ, nghi được đoạn trừ. Năm chi này được đoạn trừ.
Vi-n 15 Thế nào là năm chi được hội đủ? Vô học giới uẩn được hội đủ, vô học định uẩn được hội đủ, vô học tuệ uẩn được hội đủ, vô học giải thoát uẩn được hội đủ, vô học giải thoát tri kiến uẩn được hội đủ. Năm chi này được hội đủ.
Vi-n 16 Chính một người như vậy, năm chi được đoạn trừ, năm chi được hội đủ, bố thí cho người như vậy được quả báo lớn.
Vi-n 17 Thế Tôn nói như vậy. Rồi bậc Ðạo Sư lại nói thêm:
Vị vua đang lâm chiến,
Sẽ giữ lại thanh niên,
Cung thuật được thiện xảo,
Dõng mãnh đầy khí lực.
Nhà vua không tuyển chọn,
Theo tiêu chuẩn thọ sanh.
Cũng vậy, người có trí,
Kính lễ bậc hạ sanh,
Bậc này sống Thánh hạnh,
Nhẫn nhục và hiền hòa.
Hãy làm cốc thoải mái
Dựng nhà cho đa văn,
Rừng khô làm bể nước,
Hiểm trở, mở đường đi.
Với tâm tư thanh tịnh,
Hãy cho kẻ trực tâm,
Cho đồ ăn, đồ uống,
Cho vải mặc, trú xá.
Như mây giông gầm thét,
Chớp sáng trăm đầu mây,
Nước mưa ào ào xuống,
Tràn đầy đất thấp cao.
Cũng vậy, bậc thiện tín,
Ða văn, trữ đồ ăn,
Thỏa mãn kẻ khất sĩ.
Kẻ trí tâm hoan hỷ,
Phân phát vật ăn uống,
Nói “Cho, hãy đem cho”.
Như vậy, la, gầm, thét,
Mưa móc như thần mưa,
Các công đức to lớn,
Do bố thí mang lại,
Ðem mưa ân, mưa móc,
Trên những người bố thí.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh đã được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch sang Việt ngữ và Thiền viện Vạn Hạnh phát hành trong đầu thập niên 1980. Sau đó, trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được tái bản năm 1993 và có số thứ tự từ 12 đến 16. Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 3.24
- 3. Kosala
Archery
4. Kinh Cung Thủ (Issatta)
Sāvatthinidānaṁ.
Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca: “kattha nu kho, bhante, dānaṁ dātabban”ti?
“Yattha kho, mahārāja, cittaṁ pasīdatī”ti.
“Kattha pana, bhante, dinnaṁ mahapphalan”ti?
“Aññaṁ kho etaṁ, mahārāja, kattha dānaṁ dātabbaṁ, aññaṁ panetaṁ kattha dinnaṁ mahapphalanti? Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṁ mahapphalaṁ, no tathā dussīle. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsi.
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī. Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
“Nāhaṁ, bhante, bhareyyaṁ taṁ purisaṁ, na ca me attho tādisena purisenā”ti.
“Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito …pe… atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito …pe… atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito …pe…
na ca me attho tādisena purisenā”ti.
At Sāvatthī.
Seated to one side, King Pasenadi said to the Buddha, “Sir, where should a gift be given?”
“Wherever your heart feels inspired, Great King.”
“But sir, where is a gift very fruitful?”
“Where a gift should be given is one thing, Great King, but where a gift is very fruitful is another. A gift is very fruitful when it’s given to an ethical person, not so much to an unethical person. Well then, Great King, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.
What do you think, Great King? Suppose you were at war, ready to fight a battle. Then along comes an aristocrat youth who is untrained, inexpert, unfit, inexperienced. And he’s fearful, scared, nervous, quick to flee. Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”
“No, sir, I would have no use for such a man.”
“What about a brahmin youth, a peasant youth, or a menial youth who was similar?”
“No, sir, I would have no use for such a man.”
135. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, nên bố thí ở đâu?" "Tâu Đại vương, ở nơi nào tâm được tịnh tín." "Bạch Thế Tôn, vậy bố thí ở đâu thì được quả lớn?" "Tâu Đại vương, câu hỏi 'nên bố thí ở đâu' là một chuyện, còn câu hỏi 'bố thí ở đâu thì được quả lớn' lại là chuyện khác. Tâu Đại vương, bố thí cho người có giới thì được quả lớn, không như vậy đối với người không có giới. Vậy thì, tâu Đại vương, ở đây Trẫm sẽ hỏi lại Đại vương. Tùy Đại vương kham nhẫn, hãy trả lời như vậy. Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, không được huấn luyện, tay không thuần thục, không thực hành, không rèn luyện, nhút nhát, run rẩy, kinh hãi, hay bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ không tuyển dụng người ấy, và con không cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, không được huấn luyện... ... và con không cần một người như vậy."
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṁ paccupaṭṭhitaṁ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
“Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.
“Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro …pe… atha āgaccheyya vessakumāro …pe… atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṁ purisaṁ, attho ca te tādisena purisenā”ti?
“Bhareyyāhaṁ, bhante, taṁ purisaṁ, attho ca me tādisena purisenā”ti.
“What do you think, Great King? Suppose you were at war, ready to fight a battle. Then along comes an aristocrat youth who is trained, expert, fit, experienced. And he’s fearless, brave, bold, standing his ground. Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”
“Yes, sir, I would have a use for such a man.”
“What about a brahmin youth, a peasant youth, or a menial youth who was similar? Would you employ such a man? Would he be of any use to you?”
“Yes, sir, I would have a use for such a man.”
"Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy."
“Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti.
Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṁ pahīnaṁ hoti, uddhaccakukkuccaṁ pahīnaṁ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti.
Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti.
Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṁ mahapphalan”ti.
Idamavoca bhagavā …pe… satthā:
“In the same way, a gift to anyone who has given up five factors and possesses five factors is very fruitful, no matter what family they’ve gone forth from.
What are the five factors they’ve given up? Sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt. These are the five factors they’ve given up.
What are the five factors they possess? The entire spectrum of an adept’s ethics, immersion, wisdom, freedom, and knowledge and vision of freedom. These are the five factors they possess.
I say that a gift to anyone who has given up these five factors and possesses these five factors is very fruitful.”
That is what the Buddha said. Then the Holy One, the Teacher, went on to say:
"Cũng vậy, tâu Đại vương, dù cho người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bất cứ gia tộc nào, nếu vị ấy đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần, thì sự bố thí cho vị ấy có quả lớn. Năm chi phần nào đã được từ bỏ? Dục tham đã được từ bỏ, sân hận đã được từ bỏ, hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ, trạo cử hối quá đã được từ bỏ, hoài nghi đã được từ bỏ. Năm chi phần này đã được từ bỏ. Vị ấy thành tựu năm chi phần nào? Vị ấy thành tựu giới uẩn của bậc vô học, thành tựu định uẩn của bậc vô học, thành tựu tuệ uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát tri kiến uẩn của bậc vô học. Vị ấy thành tựu năm chi phần này. Như vậy, bố thí cho người đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần thì có quả lớn." Thế Tôn đã nói điều này... ... Bậc Đạo Sư đã nói:
“Issattaṁ balavīriyañca, yasmiṁ vijjetha māṇave; Taṁ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṁ jātipaccayā.
“Any youth skilled at archery, powerful and vigorous, would be employed by a king going to war—one is not a coward by reason of birth.
"Vị vua cần người cho trận chiến, nên tuyển dụng thanh niên nào có tài cung tiễn, sức mạnh, tinh cần, chớ vì dòng dõi mà dùng người hèn nhát."
Tatheva khantisoraccaṁ, dhammā yasmiṁ patiṭṭhitā; Ariyavuttiṁ medhāviṁ, hīnajaccampi pūjaye.
Just so, whoever is settled in the qualities of patience and gentleness, an intelligent person with noble conduct, should be venerated even if they’re low born.
"Cũng vậy, người nào có các pháp nhẫn nại, nhu hòa đã an trú, bậc trí, sống hạnh thánh thiện, dù sanh hạ tiện, vẫn nên cúng dường."
Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute; Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca.
You should build lovely hermitages and settle learned people in them. You should set up water supplies in barren regions and passages in places hard to travel.
"Nên xây trú xứ an vui, để bậc đa văn an trú tại đây. Nơi rừng vắng, nên làm chỗ nước uống, và lối đi, cầu bắc, nơi khó qua."
Annaṁ pānaṁ khādanīyaṁ, vatthasenāsanāni ca; Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
Food, drink, edibles, clothes, and lodgings should be given to the upright ones, with a clear and confident heart.
"Thực phẩm, đồ uống, vật nhai, y phục, sàng tọa, chỗ nằm, nên cúng dường đến bậc chân chánh, với tâm ý hoàn toàn tịnh tín."
Yathā hi megho thanayaṁ, vijjumālī satakkaku; Thalaṁ ninnañca pūreti, abhivassaṁ vasundharaṁ.
The thundering rain cloud, its hundred peaks wreathed in lightning, pours down over the rich earth, soaking the uplands and valleys.
"Như mây sấm sét vang rền, trăm đỉnh, tia chớp giăng quanh, mưa chan hòa khắp mặt đất, làm đầy cả chỗ cao, chỗ trũng."
Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṁ; Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito.
So too an astute person, faithful and learned, should prepare a meal to satisfy supplicants with food and drink.
"Cũng vậy, bậc trí có tín tâm, là người đa văn, sau khi chuẩn bị đồ ăn thức uống cúng dường, làm cho kẻ thiếu thốn được thỏa mãn."
Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati; Taṁ hissa gajjitaṁ hoti, devasseva pavassato; Sā puññadhārā vipulā, dātāraṁ abhivassatī”ti.
Rejoicing, they strew gifts about, saying, ‘Give! Give!’ For that is their thunder, like rain sent from the heavens. That stream of merit so abundant showers down on the giver.”
"Với lòng hoan hỷ, vị ấy rải khắp, và nói lên rằng: 'Hãy cho, hãy cho!' Lời ấy chính là tiếng sấm của vị ấy, như của trời đang mưa xuống. Dòng phước rộng lớn ấy, tưới nhuần lên người thí chủ."