- Saṁyutta Nikāya 3.19
- 2. Dutiyavagga
Bản dịch
SN 3.19 — Kinh Về Người Không Con (phần một)
Paṭhamaaputtakasutta
Vi-n 1 Nhân duyên ở Sāvatthi.
Vi-n 2 Rồi vua Pasenadi nước Kosala, vào buổi trưa đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên:
—Thưa Ðại vương, Ðại vương đi từ đâu đến trong giữa trưa như thế này?
Vi-n 3 —Ở đây, bạch Thế Tôn, có triệu phú gia chủ ở Sāvatthi bị mệnh chung, và con đến để xem tài sản của vị không có con ấy được chở vào nội thành. Bạch Thế Tôn, có đến tám triệu đồng tiền vàng, không nói đến tiền bằng bạc. Bạch Thế Tôn, tuy vậy đồ ăn của triệu phú gia chủ ấy lại chỉ gồm có cháo tấm chua ngày hôm qua để lại. Còn vải mặc chỉ mang vải gai may thành ba tấm. Còn xe thì đi xe nhỏ, cũ kỹ và hư nát, có gắn tán che bằng lá.
Vi-n 4 —Thật như vậy, thưa Ðại vương! Thật như vậy, thưa Ðại vương! Một kẻ không phải Chân nhân, thưa Ðại vương, dầu cho có được tài sản lớn không đem lại an lạc cho mình, không đem lại an lạc cho cha mẹ, không đem lại an lạc cho vợ con, không đem lại an lạc cho các người phục vụ, cho các người làm công hoan hỷ, không đem lại an lạc cho bạn bè thân hữu; đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn, không thiết trí các sự cúng dường hướng thượng, có khả năng đưa lên thượng giới, đưa đến lạc quả, hướng đến Thiên giới. Các tài sản của người ấy nếu không thọ dụng chơn chánh, thời vua chúa sẽ cướp đoạt, hay trộm cắp cướp đoạt, hay bị lửa đốt, hay bị nước cuốn trôi, hay bị con cháu thừa tự thù nghịch cướp đoạt. Sự việc là như vậy, thưa Ðại vương, các tài sản nếu không thọ dụng chơn chánh, đưa đến tổn giảm, không đưa đến thọ hưởng.
Vi-n 5 Ví như, thưa Ðại vương, một hồ nước tại chỗ vắng người, với nước trong sáng, với nước mát lạnh, với nước dịu ngọt, với nước trắng tinh, với bờ bến tốt đẹp và khả ái. Nhưng không có người đến gánh nước, hay uống nước, hay tắm, hay sử dụng hồ nước ấy vào bất cứ công việc gì. Như vậy, thưa Ðại vương, nước ấy không được thọ dụng chơn chánh sẽ đưa đến tổn giảm, không đưa đến thọ hưởng. Cũng vậy, thưa Ðại vương, một kẻ không phải Chân nhân, dầu cho có được tài sản lớn, không đem lại an lạc cho mình … … Sự việc là như vậy, thưa Ðại vương, các tài sản nếu không thọ dụng chơn chánh, đưa đến tổn giảm, không đưa đến thọ hưởng.
Vi-n 6 Và bậc Chân nhân, thưa Ðại vương, có được tài sản lớn, đem lại an lạc cho mình, đem lại an lạc cho cha mẹ, đem lại an lạc cho vợ con, đem lại an lạc cho người phục vụ, cho người làm công, đem lại an lạc cho bạn bè thân hữu; đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn, thiết trí các sự cúng dường hướng thượng, có khả năng thăng lên thượng giới, đưa đến lạc quả, hướng đến Thiên giới. Các tài sản của người ấy được thọ dụng chơn chánh, thời vua chúa không cướp đoạt, hay trộm cắp không cướp đoạt, hay không bị lửa đốt, hay không bị nước cuốn trôi, hay không bị con cháu thừa tự thù nghịch cướp đoạt. Sự việc là như vậy, thưa Ðại vương, các tài sản nếu thọ dụng chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng, không đưa đến tổn giảm.
Vi-n 7 Ví như, thưa Ðại vương, một hồ nước không xa làng mạc hay thị trấn, với nước trong sáng, với nước mát lạnh, với nước dịu ngọt, với nước trắng tinh, với bờ bến tốt đẹp và khả ái. Và có người đến gánh nước, hay uống nước, hay tắm, hay xử dụng hồ nước ấy vào bất cứ công việc gì. Như vậy, thưa Ðại vương, nước ấy được thọ dụng chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng, không đưa đến tổn giảm. Cũng vậy, thưa Ðại vương, một bậc Chân nhân khi được tài sản lớn, đem lại an lạc cho mình … … Sự việc là vậy, các tài sản được sử dụng chơn chánh, sẽ đưa đến thọ hưởng, không đưa đến tổn giảm.
Như nước trong tươi mát,
Nằm tại chỗ không người,
Không người uống, người dùng,
Ði đến chỗ tổn giảm;
Cũng vậy là tài sản,
Kẻ hạ liệt có được,
Không tự mình thọ hưởng,
Lại không cho một ai.
Kẻ trí tuệ sáng suốt,
Tài sản thâu hoạch được,
Biết thọ dụng, phục vụ,
Với bà con, đoàn thể,
Trở thành như ngưu vương,
Nuôi dưỡng và giúp đỡ,
Vô tội khi bị chết,
Ðược sanh lên Thiên giới.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh đã được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch sang Việt ngữ và Thiền viện Vạn Hạnh phát hành trong đầu thập niên 1980. Sau đó, trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được tái bản năm 1993 và có số thứ tự từ 12 đến 16. Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 3.19
- 2. Childless
Childless (1st)
9. Kinh Về Người Không Con (phần một)
Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca: “handa kuto nu tvaṁ, mahārāja, āgacchasi divā divassā”ti?
At Sāvatthī.
Then King Pasenadi of Kosala went up to the Buddha in the middle of the day, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him, “So, Great King, where are you coming from in the middle of the day?”
130. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, vào lúc quá trưa, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên như sau: 'Tâu Đại vương, này, vào lúc quá trưa, ngài từ đâu đến?'
“Idha, bhante, sāvatthiyaṁ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṁ aputtakaṁ sāpateyyaṁ rājantepuraṁ atiharitvā āgacchāmi. Asīti, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa. Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi—kaṇājakaṁ bhuñjati bilaṅgadutiyaṁ. Evarūpo vatthabhogo ahosi—sāṇaṁ dhāreti tipakkhavasanaṁ. Evarūpo yānabhogo ahosi—jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā”ti.
“Sir, here in Sāvatthī a financier householder has passed away. Since he died childless, I have come after transferring his fortune to the royal compound. There was eight million in gold coin, not to mention the silver coin. And yet that financier ate meals of sour gruel with false black pepper. He wore clothes consisting of three patches of sunn hemp. He traveled around in a vehicle that was a dilapidated little cart, holding a leaf as parasol.”
Bạch Thế Tôn, ở tại Sāvatthī này, có một vị trưởng giả gia chủ đã qua đời. Vì không có con, con đã cho tịch thu tài sản của ông ấy vào hoàng cung rồi đến đây. Bạch Thế Tôn, chỉ riêng vàng đã có tám triệu, nói gì đến bạc! Bạch Thế Tôn, thế nhưng cách hưởng thụ thức ăn của vị trưởng giả gia chủ ấy là như vầy: ông ta ăn tấm với nước cháo chua làm món thứ hai. Cách hưởng thụ y phục là như vầy: ông ta mặc một loại vải gai được may bằng ba mảnh. Cách hưởng thụ xe cộ là như vầy: ông ta đi bằng một cỗ xe nhỏ ọp ẹp, với một cây dù bằng lá được che.
“Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja. Asappuriso kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṁ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṁ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ. Tassa te bhoge evaṁ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṁ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṁsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṁ gacchanti, no paribhogaṁ.
Seyyathāpi, mahārāja, amanussaṭṭhāne pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Taṁ jano neva hareyya na piveyya na nahāyeyya na yathāpaccayaṁ vā kareyya. Evañhi taṁ, mahārāja, udakaṁ sammā aparibhuñjiyamānaṁ parikkhayaṁ gaccheyya, no paribhogaṁ.
“That’s so true, Great King! That’s so true! When an untrue person has acquired notable wealth they don’t make themselves happy and pleased. Nor do they make their mother and father, partners and children, bondservants, workers, and staff, and friends and colleagues happy and pleased. And they don’t establish an uplifting religious donation for ascetics and brahmins that’s conducive to heaven, ripens in happiness, and leads to heaven. Because they haven’t made proper use of that wealth, rulers or bandits take it, or fire consumes it, or flood sweeps it away, or unloved heirs take it. Since that wealth is not properly utilized, it’s wasted, not used.
Suppose there was a lotus pond in an uninhabited region with clear, sweet, cool water, clean, with smooth banks, delightful. But people don’t collect it or drink it or bathe in it or use it for any purpose. Since that water is not properly utilized, it’s wasted, not used.
Đúng vậy, tâu Đại vương, đúng vậy, tâu Đại vương! Tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng.
Evameva kho, mahārāja, asappuriso uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṁ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṁ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ. Tassa te bhoge evaṁ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti, corā vā haranti, aggi vā ḍahati, udakaṁ vā vahati, appiyā vā dāyādā haranti.
In the same way, when an untrue person has acquired notable wealth …
Tâu Đại vương, ví như ở một nơi không có người, có một hồ sen nước trong, nước mát, nước ngọt, nước sạch, có bến nước tốt, trông rất khả ái. Nhưng không có người nào lấy nước ấy, không uống, không tắm, hoặc không sử dụng vào việc cần thiết. Tâu Đại vương, như vậy, nước ấy không được sử dụng đúng cách, sẽ đi đến chỗ cạn kiệt chứ không đi đến chỗ được hưởng dụng. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng.
Evaṁsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṁ gacchanti, no paribhogaṁ.
Sappuriso ca kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā attānaṁ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṁ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ. Tassa te bhoge evaṁ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṁ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṁsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṁ gacchanti, no parikkhayaṁ.
it’s wasted, not used.
When a true person has acquired notable wealth they make themselves happy and pleased. And they make their mother and father, partners and children, bondservants, workers, and staff, and friends and colleagues happy and pleased. And they establish an uplifting religious donation for ascetics and brahmins that’s conducive to heaven, ripens in happiness, and leads to heaven. Because they make proper use of that wealth, rulers or bandits don’t take it, fire doesn’t consume it, flood doesn’t sweep it away, and unloved heirs don’t take it. Since that wealth is properly utilized, it’s used, not wasted.
Còn, tâu Đại vương, người lương thiện khi có được tài sản lớn lao, làm cho tự thân được an lạc, sung túc; làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; làm cho vợ con được an lạc, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, trộm cướp không lấy đi, lửa không thiêu rụi, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không ưa thích không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ hưởng dụng chứ không đi đến chỗ tiêu vong.
Seyyathāpi, mahārāja, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Tañca udakaṁ jano hareyyapi piveyyapi nahāyeyyapi yathāpaccayampi kareyya. Evañhi taṁ, mahārāja, udakaṁ sammā paribhuñjiyamānaṁ paribhogaṁ gaccheyya, no parikkhayaṁ.
Evameva kho, mahārāja, sappuriso uḷāre bhoge labhitvā attānaṁ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṁ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhāpeti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ. Tassa te bhoge evaṁ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṁ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṁsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṁ gacchanti, no parikkhayan”ti.
Suppose there was a lotus pond not far from a town or village with clear, sweet, cool water, clean, with smooth banks, delightful. And people collected it and drank it and bathed in it and used it for their own purpose. Since that water is properly utilized, it’s used, not wasted.
In the same way, when a true person has acquired notable wealth … it’s used, not wasted.
“Tâu Đại vương, ví như gần một ngôi làng hay một thị trấn, có một hồ nước trong, nước mát, nước ngọt, nước trong trắng, có bến tốt, khả ái. Và dân chúng có thể lấy nước ấy, có thể uống, có thể tắm, và có thể sử dụng tùy theo nhu cầu. Tâu Đại vương, như vậy nước ấy được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt. Cũng vậy, tâu Đại vương, bậc thiện trí khi có được tài sản lớn lao, làm cho mình được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an vui, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an vui, sung túc. Vị ấy thiết lập sự cúng dường cao thượng, đưa đến cõi trời, có quả báo an lạc, sanh về thiên giới, đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, kẻ trộm không lấy đi, lửa không đốt cháy, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không được yêu mến cũng không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt.”
“Amanussaṭṭhāne udakaṁva sītaṁ, Tadapeyyamānaṁ parisosameti; Evaṁ dhanaṁ kāpuriso labhitvā, Nevattanā bhuñjati no dadāti.
As cool water in an uninhabited region evaporates when not drunk; so too when a reprobate acquires wealth, they neither use it themselves nor give it away.
“Như nước mát ở nơi không người, không được uống nên khô cạn đi; cũng vậy, kẻ hạ tiện khi có được của cải, tự mình không hưởng dụng, cũng không cho đi.”
Dhīro ca viññū adhigamma bhoge, So bhuñjati kiccakaro ca hoti; So ñātisaṅghaṁ nisabho bharitvā, Anindito saggamupeti ṭhānan”ti.
When the attentive and sensible acquire wealth, they use it, being dutiful. That boss, having supported the family unit, blameless, goes to a heavenly place.”
“Bậc hiền trí thông thái khi có được của cải, vị ấy hưởng dụng và làm các việc cần làm. Vị ấy, bậc tối thắng, nuôi dưỡng quyến thuộc, không bị chê trách, đi đến cõi trời an trú.”