3. Kinh Ví Dụ Cục Bọt

95. Một thời, Thế Tôn trú ở Ayujjhā, trên bờ sông Gaṅgā. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu:

“Này các Tỳ khưu, ví như sông Gaṅgā này cuốn đi một cục bọt lớn. Một người có mắt sẽ nhìn, sẽ quan sát, sẽ xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý. Đối với người ấy, khi nhìn, khi quan sát, khi xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý, nó sẽ hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong một cục bọt? Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ sắc nào, dù quá khứ, vị lai, hay hiện tại… cho đến… dù ở xa hay ở gần, vị Tỳ khưu nhìn, quan sát, xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý. Đối với vị ấy, khi nhìn, khi quan sát, khi xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý, nó hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong sắc?”

“Này các Tỳ khưu, ví như vào mùa thu, khi trời mưa những hạt mưa lớn, một bong bóng nước sanh lên rồi diệt đi trong nước. Một người có mắt sẽ nhìn, sẽ quan sát, sẽ xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý. Đối với người ấy, khi nhìn, khi quan sát, khi xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý, nó sẽ hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong một bong bóng nước? Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ thọ nào, dù quá khứ, vị lai, hay hiện tại… cho đến… dù ở xa hay ở gần, vị Tỳ khưu nhìn, quan sát, xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý. Đối với vị ấy, khi nhìn, khi quan sát, khi xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý, nó hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong thọ?”

“Này các Tỳ khưu, ví như vào tháng cuối của mùa hạ, vào lúc giữa trưa, một ảo ảnh rung động. Một người có mắt sẽ nhìn, sẽ quan sát, sẽ xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý. Đối với người ấy, khi nhìn, khi quan sát, khi xem xét kỹ lưỡng nó một cách như lý, nó sẽ hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch… cho đến… Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong một ảo ảnh? Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ tưởng nào… cho đến…”

“Này các Tỳ khưu, ví như một người đàn ông cần lõi cây, tìm kiếm lõi cây, đi khắp nơi để tìm lõi cây, mang theo một cái rìu sắc bén và đi vào rừng. Ở đó, người ấy thấy một thân chuối lớn, thẳng, mới, không có lõi cứng bên trong. Người ấy chặt nó ở gốc; sau khi chặt ở gốc, người ấy chặt ở ngọn; sau khi chặt ở ngọn, người ấy bóc các bẹ lá ra. Trong khi bóc các bẹ lá, người ấy không tìm thấy cả giác cây, nói gì đến lõi cây! Một người có mắt sẽ nhìn nó, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý. Đối với người ấy, khi nhìn, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý, nó sẽ hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi cây trong một thân chuối? Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ hành nào, dù là quá khứ, vị lai, hay hiện tại... ... dù ở xa hay ở gần, vị Tỳ khưu nhìn nó, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý. Đối với vị ấy, khi nhìn, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý, nó hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong các hành?”

“Này các Tỳ khưu, ví như một nhà ảo thuật hay đệ tử của nhà ảo thuật biểu diễn ảo thuật ở ngã tư đường. Một người có mắt sẽ nhìn nó, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý. Đối với người ấy, khi nhìn, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý, nó sẽ hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong một trò ảo thuật? Cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ thức nào, dù là quá khứ, vị lai, hay hiện tại... ... dù ở xa hay ở gần, vị Tỳ khưu nhìn nó, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý. Đối với vị ấy, khi nhìn, xem xét kỹ lưỡng, quán xét một cách như lý, nó hiện ra là trống rỗng, hiện ra là rỗng tuếch, hiện ra là không có lõi. Này các Tỳ khưu, làm sao có thể có lõi trong thức?”

“Này các Tỳ khưu, khi thấy như vậy, vị Thánh đệ tử có học thức trở nên nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. Khi nhàm chán, vị ấy ly tham; do ly tham, vị ấy được giải thoát. Nơi vị đã được giải thoát, khởi lên trí tuệ: ‘Ta đã được giải thoát.’ ... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa.’”

Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

“Sắc ví như bọt nước, thọ ví như bong bóng; tưởng ví như ảo ảnh, các hành ví như thân chuối; và thức ví như trò ảo thuật, đã được thuyết giảng bởi bậc Thân Thuộc của mặt trời.”

“Dù quán xét kỹ lưỡng, dù quán xét như lý theo cách nào đi nữa; nó trở thành trống rỗng, rỗng tuếch, đối với người nhìn thấy nó một cách như lý.”

“Liên quan đến thân này, bậc trí tuệ rộng lớn đã thuyết giảng; khi ba pháp được đoạn trừ, hãy nhìn xem sắc đã bị vứt bỏ.”

“Khi mạng sống, hơi ấm, và thức rời bỏ thân này; khi đó nó nằm đó, bị vứt bỏ, không có tâm thức, là thức ăn cho kẻ khác.”

“Dòng tương tục này là như vậy, một trò ảo thuật lừa gạt kẻ ngu; nó được gọi là kẻ sát nhân, không có lõi nào được tìm thấy ở đây.”

“Vị Tỳ khưu có tinh tấn đã được khởi lên nên quán xét các uẩn như vậy, dù ngày hay đêm, với sự tỉnh giác và chánh niệm.”

“Nên từ bỏ tất cả các kiết sử, nên tự mình làm nơi nương tựa cho chính mình; nên hành trì như người có đầu đang bốc cháy, mong cầu trạng thái bất tử.”