4. Kinh Anurādha

86. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong ngôi giảng đường có nóc nhọn. Lúc bấy giờ, tôn giả Anurādha trú trong một am thất trong rừng, không xa Thế Tôn. Rồi, nhiều du sĩ ngoại đạo đi đến chỗ tôn giả Anurādha; sau khi đến, họ cùng tôn giả Anurādha nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các du sĩ ngoại đạo ấy nói với tôn giả Anurādha điều này: “Này hiền giả Anurādha, bậc Như Lai ấy, là bậc tối thượng, là bậc vô thượng, đã đạt đến sự thành tựu cao tột, khi tuyên bố, ngài tuyên bố về vị Như Lai ấy trong bốn trường hợp này: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết’ phải không?”

Khi được nói vậy, tôn giả Anurādha nói với các du sĩ ngoại đạo ấy điều này: “Này chư hiền, bậc Như Lai ấy, là bậc tối thượng, là bậc vô thượng, đã đạt đến sự thành tựu cao tột, khi tuyên bố, ngài tuyên bố về vị Như Lai ấy ngoài bốn trường hợp này: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết,’ hoặc ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết.’” Khi được nói vậy, các du sĩ ngoại đạo nói với tôn giả Anurādha điều này: “Vị tỳ khưu này hẳn là người mới tu, xuất gia chưa bao lâu, hoặc nếu là trưởng lão thì cũng là người ngu dốt, không khéo léo.” Rồi, các du sĩ ngoại đạo ấy, sau khi chê bai tôn giả Anurādha bằng lời nói là người mới tu và bằng lời nói là người ngu dốt, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và bỏ đi.

Rồi, sau khi các du sĩ ngoại đạo ấy đã đi không bao lâu, tôn giả Anurādha khởi lên suy nghĩ này: “Nếu các du sĩ ngoại đạo ấy hỏi ta câu hỏi sâu xa hơn nữa, làm thế nào ta trả lời cho họ để vừa là người nói lên lời đã được Thế Tôn nói, vừa không xuyên tạc Thế Tôn với điều không thật, vừa giải thích pháp đúng theo pháp, và không có một lời nói nào hợp lý, có cơ sở nào của ta lại có thể trở thành đối tượng để chỉ trích?”

Rồi Tôn giả Anurādha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến... vân vân... ngồi xuống một bên, Tôn giả Anurādha bạch với Thế Tôn: – Bạch Thế Tôn, ở đây, con sống trong một căn lều trong rừng không xa chỗ Thế Tôn. Rồi, bạch Thế Tôn, có nhiều du sĩ ngoại đạo đi đến chỗ con... vân vân... nói với con điều này: – Này hiền giả Anurādha, vị Như Lai ấy, bậc Tối Thượng, bậc Vô Thượng, bậc đã đạt đến sự thành tựu tối cao, khi tuyên bố, vị Như Lai ấy tuyên bố trong bốn trường hợp này: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’, hay ‘không tồn tại...’, hay ‘vừa tồn tại vừa không tồn tại’, hay ‘vừa không tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’?

Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, con đã nói với các du sĩ ngoại đạo ấy điều này: – Này các hiền giả, vị Như Lai ấy, bậc Tối Thượng, bậc Vô Thượng, bậc đã đạt đến sự thành tựu tối cao, khi tuyên bố, vị Như Lai ấy tuyên bố ngoài bốn trường hợp này: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... vân vân... ‘vừa không tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’. Bạch Thế Tôn, khi con nói như vậy, các du sĩ ngoại đạo ấy đã nói với con điều này: – Vị tỳ khưu này chắc là người mới xuất gia chưa lâu, hoặc nếu là trưởng lão thì cũng là kẻ ngu dốt, không khéo léo. Rồi, bạch Thế Tôn, các du sĩ ngoại đạo ấy đã miệt thị con bằng lời lẽ cho là người mới và lời lẽ cho là kẻ ngu dốt, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi.

Bạch Thế Tôn, sau khi các du sĩ ngoại đạo ấy đi chưa được bao lâu, con đã khởi lên suy nghĩ này: – Nếu các du sĩ ngoại đạo ấy hỏi ta thêm câu hỏi nữa. Ta phải trả lời như thế nào để vừa là người nói đúng lời dạy của Thế Tôn, vừa không xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật, vừa giải thích pháp thuận theo pháp, và không có một lời nói nào hợp lý có thể bị chỉ trích?

– Này Anurādha, ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường? – Bạch Thế Tôn, là vô thường. – Cái gì vô thường, cái đó là khổ hay lạc? – Bạch Thế Tôn, là khổ. – Cái gì vô thường, khổ, có bản chất biến đổi, có đáng để xem xét rằng: ‘Đây là của tôi, đây là tôi, đây là tự ngã của tôi’ không? – Bạch Thế Tôn, không đáng. – Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường? – Bạch Thế Tôn, là vô thường... vân vân... Do đó, ở đây... vân vân... khi thấy như vậy... vân vân... vị ấy biết rõ: ‘... không còn trở lại trạng thái này nữa’.

– Này Anurādha, ông nghĩ thế nào, ông có xem sắc là Như Lai không? – Bạch Thế Tôn, không. – Ông có xem thọ... tưởng... các hành... thức là Như Lai không? – Bạch Thế Tôn, không.

– Này Anurādha, ông nghĩ thế nào, ông có xem Như Lai ở trong sắc không? – Bạch Thế Tôn, không. – Ông có xem Như Lai ở ngoài sắc không? – Bạch Thế Tôn, không. – Trong thọ... vân vân... ngoài thọ... vân vân... trong tưởng... ngoài tưởng... trong các hành... ngoài các hành... trong thức... ngoài thức, ông có xem đó là Như Lai không? – Bạch Thế Tôn, không.

– Này Anurādha, ông nghĩ thế nào, ông có xem sắc... thọ... tưởng... các hành... thức là Như Lai không? – Bạch Thế Tôn, không.

– Này Anurādha, ông nghĩ thế nào, ông có xem vị này, người không có sắc, không có thọ, không có tưởng, không có các hành, không có thức, là Như Lai không? – Bạch Thế Tôn, không.

– Này Anurādha, ở đây và ngay trong hiện tại, khi ông không thể tìm thấy Như Lai một cách chân thật, một cách xác thực, thì lời giải thích của ông có thích hợp không: – ‘Này các hiền giả, vị Như Lai ấy, bậc Tối Thượng, bậc Vô Thượng, bậc đã đạt đến sự thành tựu tối cao, khi tuyên bố, vị Như Lai ấy tuyên bố ngoài bốn trường hợp này: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết’... ‘vừa không tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’?’ – Bạch Thế Tôn, không thích hợp.

– Lành thay, lành thay, Anurādha! Này Anurādha, cả trước đây và bây giờ, Ta chỉ tuyên bố về khổ và sự diệt khổ. Hết.