7. 7. Kinh Khajjanīya

79. Nhân duyên ở Sāvatthī. Này các Tỳ khưu, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, trong khi nhớ lại, nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, tất cả họ đều nhớ lại năm thủ uẩn, hoặc một trong số chúng. Năm uẩn ấy là gì? 'Trong quá khứ, ta đã có sắc như vậy' – này các Tỳ khưu, khi nhớ lại như vậy, vị ấy chỉ nhớ lại sắc mà thôi. 'Trong quá khứ, ta đã có thọ như vậy' – này các Tỳ khưu, khi nhớ lại như vậy, vị ấy chỉ nhớ lại thọ mà thôi. 'Trong quá khứ, ta đã có tưởng như vậy'... 'Trong quá khứ, ta đã có các hành như vậy'... 'Trong quá khứ, ta đã có thức như vậy' – này các Tỳ khưu, khi nhớ lại như vậy, vị ấy chỉ nhớ lại thức mà thôi.

Này các Tỳ khưu, tại sao gọi là sắc? Này các Tỳ khưu, vì nó bị biến hoại, nên được gọi là 'sắc'. Bị biến hoại bởi cái gì? Bị biến hoại bởi lạnh, bị biến hoại bởi nóng, bị biến hoại bởi đói, bị biến hoại bởi khát, bị biến hoại bởi sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng, và các loài bò sát. Này các Tỳ khưu, vì nó bị biến hoại, nên được gọi là 'sắc'.

Này các Tỳ khưu, tại sao gọi là thọ? Này các Tỳ khưu, vì nó cảm nhận, nên được gọi là 'thọ'. Cảm nhận cái gì? Nó cảm nhận lạc, nó cảm nhận khổ, nó cảm nhận phi khổ phi lạc. Này các Tỳ khưu, vì nó cảm nhận, nên được gọi là 'thọ'.

Này các Tỳ khưu, tại sao gọi là tưởng? Này các Tỳ khưu, vì nó tri nhận, nên được gọi là 'tưởng'. Tri nhận cái gì? Nó tri nhận màu xanh, nó tri nhận màu vàng, nó tri nhận màu đỏ, nó tri nhận màu trắng. Này các Tỳ khưu, vì nó tri nhận, nên được gọi là 'tưởng'.

Này các Tỳ khưu, tại sao gọi là các hành? Này các Tỳ khưu, vì chúng tạo tác cái hữu vi, nên được gọi là 'các hành'. Chúng tạo tác cái hữu vi nào? Chúng tạo tác cái hữu vi là sắc với mục đích là sắc; chúng tạo tác cái hữu vi là thọ với mục đích là thọ; chúng tạo tác cái hữu vi là tưởng với mục đích là tưởng; chúng tạo tác cái hữu vi là các hành với mục đích là các hành; chúng tạo tác cái hữu vi là thức với mục đích là thức. Này các Tỳ khưu, vì chúng tạo tác cái hữu vi, nên được gọi là 'các hành'.

Này các Tỳ khưu, tại sao gọi là thức? Này các Tỳ khưu, vì nó nhận biết, nên được gọi là 'thức'. Nhận biết cái gì? Nó nhận biết vị chua, nó nhận biết vị đắng, nó nhận biết vị cay, nó nhận biết vị ngọt, nó nhận biết vị mặn, nó nhận biết vị không mặn, nó nhận biết vị muối, nó nhận biết vị không muối. Này các Tỳ khưu, vì nó nhận biết, nên được gọi là 'thức'.

Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử có nghe nhiều suy xét như sau: 'Nay ta đang bị sắc ăn mòn. Trong quá khứ, ta cũng đã bị sắc ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị sắc hiện tại ăn mòn. Và nếu ta hoan hỷ với sắc tương lai, thì trong tương lai, ta cũng sẽ bị sắc ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị sắc hiện tại ăn mòn.' Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, trở nên không luyến tiếc đối với sắc quá khứ; không hoan hỷ với sắc tương lai; và thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với sắc hiện tại.

'Nay ta đang bị thọ ăn mòn. Trong quá khứ, ta cũng đã bị thọ ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị thọ hiện tại ăn mòn. Và nếu ta hoan hỷ với thọ tương lai, thì trong tương lai, ta cũng sẽ bị thọ ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị thọ hiện tại ăn mòn.' Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, trở nên không luyến tiếc đối với thọ quá khứ; không hoan hỷ với thọ tương lai; và thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với thọ hiện tại.

'Nay ta đang bị tưởng ăn mòn... vân vân... Nay ta đang bị các hành ăn mòn. Trong quá khứ, ta cũng đã bị các hành ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị các hành hiện tại ăn mòn. Và nếu ta hoan hỷ với các hành tương lai, thì trong tương lai, ta cũng sẽ bị các hành ăn mòn như vậy, giống như nay ta đang bị các hành hiện tại ăn mòn.' Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, trở nên không luyến tiếc đối với các hành quá khứ; không hoan hỷ với các hành tương lai; và thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với các hành hiện tại.

‘Hiện tại, ta đang bị thức ăn nuốt. Trong quá khứ, ta cũng đã bị thức ăn nuốt giống như vậy, cũng như hiện tại ta đang bị thức của hiện tại ăn nuốt. Nếu ta lại hoan hỷ với thức trong tương lai, thì trong tương lai ta cũng sẽ bị thức ăn nuốt giống như vậy, cũng như hiện tại ta đang bị thức của hiện tại ăn nuốt’. Vị ấy, sau khi suy xét như vậy, trở nên không luyến tiếc đối với thức trong quá khứ; không hoan hỷ với thức trong tương lai; và thực hành để nhàm chán, ly tham, và đoạn diệt đối với thức trong hiện tại.

“Này các Tỳ khưu, các ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?” – “Bạch Thế Tôn, là vô thường.” – “Cái gì vô thường là khổ hay lạc?” – “Bạch Thế Tôn, là khổ.” – “Cái gì vô thường, khổ, có bản chất biến hoại, có đáng để xem xét rằng: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” – “Bạch Thế Tôn, không đáng.” – “Thọ… tưởng… các hành… thức là thường hay vô thường?” – “Bạch Thế Tôn, là vô thường.” – “Cái gì vô thường là khổ hay lạc?” – “Bạch Thế Tôn, là khổ.” – “Cái gì vô thường, khổ, có bản chất biến hoại, có đáng để xem xét rằng: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” – “Bạch Thế Tôn, không đáng.” – “Vì vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ sắc nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, tất cả sắc ấy cần phải được thấy như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi’. Bất cứ thọ nào… bất cứ tưởng nào… bất cứ các hành nào… bất cứ thức nào, dù là quá khứ, tương lai, hay hiện tại… (như trên)… xa hay gần, tất cả thức ấy cần phải được thấy như thật bằng chánh trí tuệ rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi’.”

“Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử này được gọi là người làm cho suy giảm, không làm cho tích lũy; là người từ bỏ, không chấp thủ; là người làm cho tan rã, không vun đắp; là người dập tắt, không nhen nhóm. Vị ấy làm cho suy giảm điều gì, không làm cho tích lũy điều gì? Vị ấy làm cho sắc suy giảm, không làm cho tích lũy; làm cho thọ… tưởng… các hành… thức suy giảm, không làm cho tích lũy. Vị ấy từ bỏ điều gì, không chấp thủ điều gì? Vị ấy từ bỏ sắc, không chấp thủ; từ bỏ thọ… tưởng… các hành… thức, không chấp thủ. Vị ấy làm cho tan rã điều gì, không vun đắp điều gì? Vị ấy làm cho sắc tan rã, không vun đắp; làm cho thọ… tưởng… các hành… thức tan rã, không vun đắp. Vị ấy dập tắt điều gì, không nhen nhóm điều gì? Vị ấy dập tắt sắc, không nhen nhóm; dập tắt thọ… tưởng… các hành… thức, không nhen nhóm.

“Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử đa văn, khi thấy như vậy, liền nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ… đối với tưởng… đối với các hành… nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, khởi lên trí tuệ rằng: ‘Ta đã được giải thoát’. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa’.

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu này được gọi là người không tích lũy cũng không làm suy giảm, sau khi đã làm suy giảm thì an trú; không từ bỏ cũng không chấp thủ, sau khi đã từ bỏ thì an trú; không làm tan rã cũng không vun đắp, sau khi đã làm tan rã thì an trú; không dập tắt cũng không nhen nhóm, sau khi đã dập tắt thì an trú. Vị ấy không tích lũy cũng không làm suy giảm điều gì, sau khi đã làm suy giảm thì an trú? Vị ấy không tích lũy cũng không làm suy giảm sắc, sau khi đã làm suy giảm thì an trú; không tích lũy cũng không làm suy giảm thọ… tưởng… các hành… thức, sau khi đã làm suy giảm thì an trú. Vị ấy không từ bỏ cũng không chấp thủ điều gì, sau khi đã từ bỏ thì an trú? Vị ấy không từ bỏ cũng không chấp thủ sắc, sau khi đã từ bỏ thì an trú; không từ bỏ cũng không chấp thủ thọ… tưởng… các hành… thức, sau khi đã từ bỏ thì an trú. Vị ấy không làm tan rã cũng không vun đắp điều gì, sau khi đã làm tan rã thì an trú? Vị ấy không làm tan rã cũng không vun đắp sắc, sau khi đã làm tan rã thì an trú; không làm tan rã cũng không vun đắp thọ… tưởng… các hành… thức, sau khi đã làm tan rã thì an trú. Vị ấy không dập tắt cũng không nhen nhóm điều gì, sau khi đã dập tắt thì an trú? Vị ấy không dập tắt cũng không nhen nhóm sắc, sau khi đã dập tắt thì an trú; không dập tắt cũng không nhen nhóm thọ… tưởng… các hành… thức, sau khi đã dập tắt thì an trú. Này các Tỳ khưu, đối với vị Tỳ khưu có tâm giải thoát như vậy, các vị trời cùng với Indra, Brahma, và Pajāpati từ xa đảnh lễ rằng:

“Kính lễ Ngài, bậc Trượng phu cao quý! Kính lễ Ngài, bậc Tối thượng nhân! Chúng con không biết được, pháp mà Ngài nương tựa để thiền định’.” (Kinh thứ bảy.)