- Saṁyutta Nikāya 22.60
- 6. Upayavagga
Mahālisutta
Evaṁ me sutaṁ—ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
Bản dịch
SN 22.60 — Kinh Mahāli
Mahālisutta
Vi-n 1 Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Vesālī, trong rừng Ðại Lâm, tại Trùng Các đại giảng đường.
Vi-n 2 Rồi Mahāli, người Licchavi, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Mahāli, người Licchavi, bạch Thế Tôn:
Vi-n 3 —Purāna Kassapa (Phú-lan-na Ca-diếp), bạch Thế Tôn, thuyết như sau: “Không nhân, không duyên là sự nhiễm ô của chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh bị nhiễm ô. Không nhân, không duyên là sự thanh tịnh của chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh được thanh tịnh”. Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết như thế nào?
Vi-n 4 —Này Mahāli, có nhân, có duyên là sự nhiễm ô của chúng sanh. Này Mahāli, có nhân, có duyên, chúng sanh bị nhiễm ô. Này Mahāli, có nhân có duyên là sự thanh tịnh của chúng sanh. Có nhân, có duyên, chúng sanh được thanh tịnh.
Vi-n 5 —Nhưng bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì là sự nhiễm ô của chúng sanh? Do có nhân gì, do có duyên gì chúng sanh bị nhiễm ô?
Vi-n 6 —Này Mahāli, nếu sắc nhứt hướng khổ, rơi trên đau khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời chúng sanh không tham đắm đối với sắc. Và vì rằng, này Mahāli, sắc là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, cho nên chúng sanh tham đắm đối với sắc. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô.
Vi-n 7 Và này Mahāli, nếu thọ nhứt hướng khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời các chúng sanh không tham đắm đối với thọ. Và vì rằng, này Mahāli, thọ là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, cho nên chúng sanh tham đắm đối với thọ. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô.
Vi-n 8-9. Và này Mahāli, nếu tưởng nhứt hướng khổ … nếu các hành nhứt hướng khổ …
Vi-n 10 Và này Mahāli, nếu thức nhứt hướng khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời chúng sanh không tham đắm đối với thức. Vì rằng, này Mahāli, thức là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, do vậy chúng sanh tham đắm đối với thức. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô.
Vi-n 11 —Bạch Thế Tôn, thế nào là nhân, thế nào là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh? Do có nhân như thế nào, có duyên như thế nào, chúng sanh được thanh tịnh?
Vi-n 12 —Này Mahāli, nếu sắc là nhứt hướng lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, thời chúng sanh không nhàm chán đối với sắc. Và vì rằng, này Mahāli, sắc là khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, do vậy chúng sanh mới yếm ly đối với sắc. Do yếm ly nên ly tham; do ly tham nên giải thoát. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh được thanh tịnh.
Vi-n 13 Này Mahāli, nếu thọ là nhứt hướng lạc …
Vi-n 14 Này Mahāli, nếu tưởng là nhứt hướng lạc …
Vi-n 15 Này Mahāli, nếu các hành là nhứt hướng lạc …
Vi-n 16 Này Mahāli, nếu thức là nhứt hướng lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, thời chúng sanh không nhàm chán đối với thức. Và vì rằng, này Mahāli, thức là khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, do vậy chúng sanh mới yếm ly đối với thức. Do yếm ly nên ly tham, do ly tham nên giải thoát. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh được thanh tịnh.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh đã được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch sang Việt ngữ và Thiền viện Vạn Hạnh phát hành trong đầu thập niên 1980. Sau đó, trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được tái bản năm 1993 và có số thứ tự từ 12 đến 16. Prepared for SuttaCentral by Blake Walsh.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 22.60
- 6. Involvement
With Mahāli
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
Then Mahāli the Licchavi went up to the Buddha … and said to him:
60. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong ngôi chùa có nóc nhọn. Bấy giờ, Mahāli người Licchavi đi đến chỗ Thế Tôn… … Sau khi ngồi xuống một bên, Mahāli người Licchavi bạch với Thế Tôn rằng:
“Pūraṇo, bhante, kassapo evamāha: ‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti. Natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti. Idha bhagavā kimāhā”ti?
“Sir, Pūraṇa Kassapa says this: ‘There is no cause or reason for the corruption of sentient beings. Sentient beings are corrupted without cause or reason. There’s no cause or reason for the purification of sentient beings. Sentient beings are purified without cause or reason.’ What does the Buddha say about this?”
“Bạch Thế Tôn, Pūraṇa Kassapa nói như sau: ‘Không có nhân, không có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm không do nhân, không do duyên. Không có nhân, không có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh không do nhân, không do duyên.’ Về điều này, Thế Tôn nói thế nào?”
“Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti. Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
“Mahāli, there is a cause and reason for the corruption of sentient beings. Sentient beings are corrupted with cause and reason. There is a cause and reason for the purification of sentient beings. Sentient beings are purified with cause and reason.”
“Này Mahāli, có nhân, có duyên cho sự ô nhiễm của chúng sanh; chúng sanh bị ô nhiễm có do nhân, có do duyên. Này Mahāli, có nhân, có duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh; chúng sanh được thanh tịnh có do nhân, có do duyên.”
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti?
“But sir, what is the cause and reason for the corruption of sentient beings? How are sentient beings corrupted with cause and reason?”
“Bạch Thế Tôn, vậy nhân nào, duyên nào cho sự ô nhiễm của chúng sanh? Và làm thế nào chúng sanh bị ô nhiễm có do nhân, có do duyên?”
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya; evaṁ sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
“Mahāli, if form were absolutely painful—soaked and steeped in pain and not steeped in pleasure—sentient beings wouldn’t be aroused by it. But because form is pleasurable—soaked and steeped in pleasure and not steeped in pain—sentient beings are aroused by it. Since they are aroused by it, they’re caught up in it, and so they become corrupted. This is a cause and reason for the corruption of sentient beings. This is how sentient beings are corrupted with cause and reason.
“Này Mahāli, nếu sắc này chỉ thuần là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, thì chúng sanh đã không tham đắm sắc. Và này Mahāli, vì sắc là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, nên chúng sanh tham đắm sắc; do tham đắm nên bị trói buộc; do trói buộc nên bị ô nhiễm. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh bị ô nhiễm; như vậy, chúng sanh bị ô nhiễm là có nhân, có duyên.”
Vedanā ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā vedanāya sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
If feeling …
“Này Mahāli, nếu thọ này chỉ thuần là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, thì chúng sanh đã không tham đắm thọ. Và này Mahāli, vì thọ là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, nên chúng sanh tham đắm thọ; do tham đắm nên bị trói buộc; do trói buộc nên bị ô nhiễm. Này Mahāli, đây cũng là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh bị ô nhiễm. Như vậy, chúng sanh bị ô nhiễm là có nhân, có duyên.”
Saññā ca hidaṁ, mahāli …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṁsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṁ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissanti.
perception …
choices …
“Này Mahāli, nếu tưởng này... này Mahāli, nếu các hành này chỉ thuần là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, thì chúng sanh đã không tham đắm các hành. Và này Mahāli, vì các hành là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, nên chúng sanh tham đắm các hành; do tham đắm nên bị trói buộc; do trói buộc nên bị ô nhiễm. Này Mahāli, đây cũng là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh bị ô nhiễm. Như vậy, chúng sanh bị ô nhiễm là có nhân, có duyên.”
Viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantadukkhaṁ abhavissa dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ sukhaṁ sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ sārajjanti; sārāgā saṁyujjanti; saṁyogā saṅkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṁ paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṅkilissantī”ti.
consciousness were absolutely painful—soaked and steeped in pain and not steeped in pleasure—sentient beings wouldn’t be aroused by it. But because consciousness is pleasurable—soaked and steeped in pleasure and not steeped in pain—sentient beings are aroused by it. Since they are aroused by it, they’re caught up in it, and so they become corrupted. This is a cause and reason for the corruption of sentient beings. This is how sentient beings are corrupted with cause and reason.”
“Này Mahāli, nếu thức này chỉ thuần là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, thì chúng sanh đã không tham đắm thức. Và này Mahāli, vì thức là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, nên chúng sanh tham đắm thức; do tham đắm nên bị trói buộc; do trói buộc nên bị ô nhiễm. Này Mahāli, đây cũng là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh bị ô nhiễm. Như vậy, chúng sanh bị ô nhiễm là có nhân, có duyên.”
“Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṁ visuddhiyā; kathaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti?
“Rūpañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā rūpasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evaṁ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.
“But sir, what is the cause and reason for the purification of sentient beings? How are sentient beings purified with cause and reason?”
“Mahāli, if form was absolutely pleasurable—soaked and steeped in pleasure and not steeped in pain—sentient beings wouldn’t grow disillusioned with it. But because form is painful—soaked and steeped in pain and not steeped in pleasure—sentient beings do grow disillusioned with it. Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they are purified. This is a cause and reason for the purification of sentient beings. This is how sentient beings are purified with cause and reason.
“Bạch Thế Tôn, vậy đâu là nhân, đâu là duyên khiến chúng sanh được thanh tịnh; làm thế nào chúng sanh được thanh tịnh là có nhân, có duyên?” “Này Mahāli, nếu sắc này chỉ thuần là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, thì chúng sanh đã không nhàm chán sắc. Và này Mahāli, vì sắc là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, nên chúng sanh nhàm chán sắc; do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được thanh tịnh. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh được thanh tịnh. Như vậy, chúng sanh được thanh tịnh là có nhân, có duyên.”
Vedanā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissa …pe…
saññā ca hidaṁ, mahāli …pe…
saṅkhārā ca hidaṁ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṁsu …pe…
viññāṇañca hidaṁ, mahāli, ekantasukhaṁ abhavissa sukhānupatitaṁ sukhāvakkantaṁ anavakkantaṁ dukkhena, nayidaṁ sattā viññāṇasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṁ dukkhaṁ dukkhānupatitaṁ dukkhāvakkantaṁ anavakkantaṁ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṁ nibbindanti; nibbindaṁ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṁ kho, mahāli, hetu, ayaṁ paccayo, sattānaṁ visuddhiyā. Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti.
Aṭṭhamaṁ.
If feeling …
perception …
choices …
consciousness was absolutely pleasurable—soaked and steeped in pleasure and not steeped in pain—sentient beings wouldn’t grow disillusioned with it. But because consciousness is painful—soaked and steeped in pain and not steeped in pleasure—sentient beings do grow disillusioned with it. Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they are purified. This is a cause and reason for the purification of sentient beings. This is how sentient beings are purified with cause and reason.”
“Này Mahāli, nếu thọ này chỉ thuần là lạc... Này Mahāli, nếu tưởng này... Này Mahāli, nếu các hành này chỉ thuần là lạc... Này Mahāli, nếu thức này chỉ thuần là lạc, được lạc theo sau, được lạc xâm nhập, không bị khổ xâm nhập, thì chúng sanh đã không nhàm chán thức. Và này Mahāli, vì thức là khổ, bị khổ theo sau, bị khổ xâm nhập, không bị lạc xâm nhập, nên chúng sanh nhàm chán thức; do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được thanh tịnh. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên khiến chúng sanh được thanh tịnh. Như vậy, chúng sanh được thanh tịnh là có nhân, có duyên.” Hết phẩm thứ tám.