154. Một thời, Tôn giả Mahākassapa trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda đang du hành ở Dakkhiṇagiri cùng với đại chúng Tỳ khưu.

Lúc bấy giờ, khoảng ba mươi vị Tỳ khưu đồng trú của Tôn giả Ānanda, phần lớn là những người trẻ tuổi, đã từ bỏ học pháp và hoàn tục. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, sau khi du hành ở Dakkhiṇagiri tùy thích, đã đi đến Rājagaha, đến Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc, đến chỗ Tôn giả Mahākassapa; sau khi đến, đã đảnh lễ Tôn giả Mahākassapa rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Mahākassapa nói với Tôn giả Ānanda đang ngồi một bên rằng: ‘Này hiền giả Ānanda, do mấy lý do mà Thế Tôn đã chế định về việc ăn ba bữa tại các gia đình?’”

“Thưa Tôn giả Kassapa, do ba lý do mà Thế Tôn đã chế định về việc ăn ba bữa tại các gia đình: để kiềm chế những người khó dạy, để các Tỳ khưu có giới hạnh được an trú thoải mái, để những người có ác dục không dựa vào phe đảng mà chia rẽ Tăng chúng, và vì lòng thương tưởng đến các gia đình. Thưa Tôn giả Kassapa, chính vì ba lý do này mà Thế Tôn đã chế định về việc ăn ba bữa tại các gia đình.”

“Vậy thì tại sao, này hiền giả Ānanda, hiền giả lại du hành cùng với những Tỳ khưu mới tu này, những người không phòng hộ các căn, không biết tiết độ trong ăn uống, không chuyên tâm tỉnh giác? Tôi nghĩ rằng hiền giả đang đi như kẻ phá hoại mùa màng, tôi nghĩ rằng hiền giả đang đi như kẻ phá hoại gia đình. Này hiền giả Ānanda, hội chúng của hiền giả đang tan rã; này hiền giả, những người mới tu của hiền giả đang tan rã. Cậu bé này không biết chừng mực.”

“Thưa Tôn giả Kassapa, tóc trên đầu con đã bạc rồi. Thế mà cho đến nay, chúng con vẫn chưa thoát khỏi cách gọi là ‘cậu bé’ của Tôn giả Mahākassapa.” “Đúng vậy, này hiền giả Ānanda, hiền giả lại du hành cùng với những Tỳ khưu mới tu này, những người không phòng hộ các căn, không biết tiết độ trong ăn uống, không chuyên tâm tỉnh giác. Tôi nghĩ rằng hiền giả đang đi như kẻ phá hoại mùa màng, tôi nghĩ rằng hiền giả đang đi như kẻ phá hoại gia đình. Này hiền giả Ānanda, hội chúng của hiền giả đang tan rã; này hiền giả, những người mới tu của hiền giả đang tan rã. Cậu bé này không biết chừng mực.”

Tỳ khưu ni Thullanandā đã nghe rằng: “Tôn giả Mahākassapa đã khiển trách Tôn giả Ānanda, bậc thánh nhân xứ Videha, bằng cách gọi ngài là ‘cậu bé’.”

Bấy giờ, Tỳ khưu ni Thullanandā không hài lòng và đã thốt ra những lời không hài lòng: “Tại sao Tôn giả Mahākassapa, một người trước đây từng là ngoại đạo, lại nghĩ rằng có thể khiển trách Tôn giả Ānanda, bậc thánh nhân xứ Videha, bằng cách gọi ngài là ‘cậu bé’ chứ!” Tôn giả Mahākassapa đã nghe được những lời này do Tỳ khưu ni Thullanandā nói.

Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa nói với Tôn giả Ānanda điều này: Này hiền giả Ānanda, thật vậy, Tỳ-kheo-ni Thullanandā đã nói lời vội vàng, không suy xét. Này hiền giả, kể từ khi tôi cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tôi không biết đã chỉ định một vị thầy nào khác, ngoại trừ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy. Này hiền giả, trước kia, khi còn là người tại gia, tôi đã có suy nghĩ thế này: ‘Đời sống tại gia thật chật hẹp, là con đường của bụi bặm; đời sống xuất gia như khoảng trời quang đãng. Thật không dễ dàng cho người sống tại gia có thể thực hành phạm hạnh một cách hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, được gọt giũa như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình’. Này hiền giả, sau một thời gian, tôi đã làm một y tăng-già-lê bằng những mảnh vải vụn, hướng đến các bậc A-la-hán trên đời, rồi cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, trong lúc đang đi trên một con đường dài, tôi đã thấy Đức Thế Tôn đang ngồi tại bảo tháp Bahuputta, giữa thành Rājagaha và thành Nāḷandā. Sau khi thấy Ngài, tôi đã có suy nghĩ thế này: ‘Nếu ta muốn thấy một vị Đạo Sư, ta chỉ nên thấy chính Đức Thế Tôn; nếu ta muốn thấy một bậc Thiện Thệ, ta chỉ nên thấy chính Đức Thế Tôn; nếu ta muốn thấy một bậc Chánh Đẳng Giác, ta chỉ nên thấy chính Đức Thế Tôn’. Này hiền giả, ngay tại nơi đó, tôi đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn và bạch với Ngài rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là Đạo Sư của con, con là đệ tử của Ngài; bạch Thế Tôn, Thế Tôn là Đạo Sư của con, con là đệ tử của Ngài’. Này hiền giả, khi tôi nói vậy, Đức Thế Tôn đã nói với tôi điều này: ‘Này Kassapa, người nào đối với một đệ tử có tâm trọn vẹn như vậy, mà không biết lại nói “Ta biết”, không thấy lại nói “Ta thấy”, thì đầu của người ấy sẽ vỡ ra. Nhưng này Kassapa, Ta biết nên Ta nói “Ta biết”, Ta thấy nên Ta nói “Ta thấy”’.

Vì vậy, này Kassapa, ở đây con phải học tập như sau: ‘Lòng tàm quý mãnh liệt của ta sẽ được thiết lập đối với các vị trưởng lão, các vị tân tỳ-kheo, và các vị trung niên’. Này Kassapa, con phải học tập như vậy.

Vì vậy, này Kassapa, ở đây con phải học tập như sau: ‘Bất cứ pháp nào liên hệ đến điều thiện mà ta sẽ nghe, ta sẽ lắng nghe tất cả pháp ấy, chú tâm, tác ý, hướng tâm trọn vẹn, lắng tai nghe pháp’. Này Kassapa, con phải học tập như vậy.

Vì vậy, này Kassapa, ở đây con phải học tập như sau: ‘Niệm thân đi kèm với sự an lạc sẽ không bị ta từ bỏ’. Này Kassapa, con phải học tập như vậy.

Này hiền giả, bấy giờ, sau khi giáo huấn tôi bằng lời giáo huấn này, Đức Thế Tôn đã đứng dậy từ chỗ ngồi và ra đi. Này hiền giả, trong bảy ngày, tôi đã dùng vật thực khất thực của quốc độ mà vẫn còn phiền não. Vào ngày thứ tám, trí tuệ tối hậu đã khởi lên.

Này hiền giả, bấy giờ, Đức Thế Tôn rời khỏi con đường và đi đến gốc của một cây nọ. Này hiền giả, bấy giờ, tôi đã gấp y tăng-già-lê bằng vải vụn làm bốn, trải ra và bạch với Đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy ngồi nơi đây, điều đó sẽ mang lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con’. Này hiền giả, Đức Thế Tôn đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi, này hiền giả, Đức Thế Tôn đã nói với tôi điều này: ‘Này Kassapa, y tăng-già-lê bằng vải vụn này của con thật mềm mại’. ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà nhận lấy y tăng-già-lê bằng vải vụn của con’. ‘Nhưng này Kassapa, con có thể mặc y phấn tảo bằng vải gai đã cũ của ta không?’. ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ mặc y phấn tảo bằng vải gai đã cũ của Đức Thế Tôn’. Này hiền giả, tôi đã dâng y tăng-già-lê bằng vải vụn lên Đức Thế Tôn, và tôi đã nhận lấy để mặc y phấn tảo bằng vải gai đã cũ của Đức Thế Tôn.

Này hiền giả, nếu có người muốn nói một cách đúng đắn, người ấy nên nói rằng: ‘Là người con của Đức Thế Tôn, sinh ra từ ngực, sinh ra từ miệng, do Pháp sinh, do Pháp tạo, là người thừa tự Pháp, đã nhận lấy y phấn tảo bằng vải gai đã cũ’. Nếu muốn nói một cách đúng đắn về tôi, người ấy nên nói như vậy: ‘Là người con của Đức Thế Tôn, sinh ra từ ngực, sinh ra từ miệng, do Pháp sinh, do Pháp tạo, là người thừa tự Pháp, đã nhận lấy y phấn tảo bằng vải gai đã cũ’.

Này hiền giả, khi nào tôi muốn, tôi ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm có tứ. Này hiền giả, khi nào tôi muốn... (phần lược bỏ nên được hiểu là sự trình bày chi tiết về chín bậc thiền chứng tuần tự và năm loại thắng trí).

Này hiền giả, do đoạn tận các lậu hoặc, tôi đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này hiền giả, người nào nghĩ rằng có thể che giấu sáu thắng trí của tôi, thì cũng giống như người nghĩ rằng có thể dùng một chiếc lá cọ để che giấu một con voi cao bảy hoặc bảy rưỡi ratana.

Và Tỳ-kheo-ni Thullanandā đã từ bỏ phạm hạnh. (Kinh) thứ mười một.