Năm Pháp của Upāli

1. Phẩm Không Nương Tựa

417. Vào lúc bấy giờ, đức Phật, bậc Thế Tôn, đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika, tu viện Jetavana. Khi ấy, trưởng lão Upāli đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, trưởng lão Upāli đã bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, vị tỳ khưu có đầy đủ bao nhiêu chi pháp thì không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời?”

“Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi pháp thì không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm chi pháp nào? Không biết về lễ uposatha, không biết về phận sự uposatha, không biết về Pātimokkha, không biết về việc đọc Pātimokkha, có số hạ chưa đủ năm – này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi pháp này thì không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi pháp thì nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm chi pháp nào? Biết về lễ uposatha, biết về phận sự uposatha, biết về Pātimokkha, biết về việc đọc Pātimokkha, có số hạ là năm hoặc có số hạ hơn năm – này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi pháp này thì nên sống không nương tựa cho đến trọn đời.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu có đủ năm pháp không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm pháp ấy là gì? Không biết lễ Tự tứ, không biết nghiệp sự Tự tứ, không biết Pātimokkha, không biết việc thuyết Pātimokkha, chưa đủ năm tuổi hạ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm pháp ấy là gì? Biết lễ Tự tứ, biết nghiệp sự Tự tứ, biết Pātimokkha, biết việc thuyết Pātimokkha, đã đủ năm tuổi hạ hoặc hơn năm tuổi hạ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này nên sống không nương tựa cho đến trọn đời.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu có đủ năm pháp không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm pháp ấy là gì? Không biết tội và không phải tội, không biết tội nhẹ và tội nặng, không biết tội có dư và tội không có dư, không biết tội thô và tội không thô, chưa đủ năm tuổi hạ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này không nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp nên sống không nương tựa cho đến trọn đời. Năm pháp ấy là gì? Biết tội và không phải tội, biết tội nhẹ và tội nặng, biết tội có dư và tội không có dư, biết tội thô và tội không thô, đã đủ năm tuổi hạ hoặc hơn năm tuổi hạ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này nên sống không nương tựa cho đến trọn đời.”

418. “Bạch ngài, vị tỳ khưu có đủ bao nhiêu pháp thì không nên truyền giới Cụ túc, không nên cho nương tựa, không nên cho sa-di phục vụ?”

“Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp thì không nên truyền giới Cụ túc, không nên cho nương tựa, không nên cho sa-di phục vụ. Năm pháp ấy là gì? Không có khả năng tự mình chăm sóc hoặc nhờ người khác chăm sóc đệ tử sống gần hay đệ tử cùng sống chung khi bị bệnh, không có khả năng tự mình làm cho nguôi ngoai hoặc nhờ người khác làm cho nguôi ngoai sự không hoan hỷ, không có khả năng dẹp bỏ sự hối hận đã phát sanh đúng theo Pháp, không có khả năng huấn luyện về Thắng Pháp, không có khả năng huấn luyện về Thắng Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này thì không nên truyền giới Cụ túc, không nên cho nương tựa, không nên cho sa-di phục vụ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp thì nên truyền giới Cụ túc, nên cho nương tựa, nên cho sa-di phục vụ. Năm pháp ấy là gì? Có khả năng tự mình chăm sóc hoặc nhờ người khác chăm sóc đệ tử sống gần hay đệ tử cùng sống chung khi bị bệnh, có khả năng tự mình làm cho nguôi ngoai hoặc nhờ người khác làm cho nguôi ngoai sự không hoan hỷ, có khả năng dẹp bỏ sự hối hận đã phát sanh đúng theo Pháp, có khả năng huấn luyện về Thắng Pháp, có khả năng huấn luyện về Thắng Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này thì nên truyền giới Cụ túc, nên cho nương tựa, nên cho sa-di phục vụ.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu có đủ năm pháp thì không nên truyền giới Cụ túc, không nên cho nương tựa, không nên cho sa-di phục vụ. Năm pháp ấy là gì? Không có khả năng dạy dỗ đệ tử sống gần hay đệ tử cùng sống chung về học giới liên quan đến oai nghi tốt đẹp, không có khả năng huấn luyện về học giới liên quan đến phần đầu của phạm hạnh, không có khả năng huấn luyện về tăng thượng giới, không có khả năng huấn luyện về tăng thượng tâm, không có khả năng huấn luyện về tăng thượng tuệ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này thì không nên truyền giới Cụ túc, không nên cho nương tựa, không nên cho sa-di phục vụ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp thì nên truyền giới Cụ túc, nên cho nương tựa, nên cho sa-di phục vụ. Năm pháp ấy là gì? Có khả năng dạy dỗ đệ tử sống gần hay đệ tử cùng sống chung về học giới liên quan đến oai nghi tốt đẹp, có khả năng huấn luyện về học giới liên quan đến phần đầu của phạm hạnh, có khả năng huấn luyện về tăng thượng giới, có khả năng huấn luyện về tăng thượng tâm, có khả năng huấn luyện về tăng thượng tuệ. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm pháp này thì nên truyền giới Cụ túc, nên cho nương tựa, nên cho sa-di phục vụ.”

419. “Bạch ngài, nên thi hành nghiệp sự đối với vị tỳ khưu có đủ bao nhiêu pháp?”

“Này Upāli, nên thi hành nghiệp sự đối với vị tỳ khưu có đủ năm pháp. Năm pháp ấy là gì? Là người không có hổ thẹn, là người ngu si, là người không có giới hạnh bình thường, là người có tà kiến, và là người có sinh kế hư hỏng. Này Upāli, nên thi hành nghiệp sự đối với vị tỳ khưu có đủ năm pháp này.”

“Này Upāli, lại nữa, nên thi hành nghiệp sự đối với vị tỳ khưu có đủ năm pháp. Năm pháp ấy là gì? Bị hư hỏng về giới trong tăng thượng giới, bị hư hỏng về hạnh kiểm trong việc vi phạm, bị hư hỏng về tri kiến do quan điểm cực đoan, là người có tà kiến, và là người có sinh kế hư hỏng. Này Upāli, nên thi hành nghiệp sự đối với vị tỳ khưu có đủ năm pháp này.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy có sự đùa giỡn về thân, có sự đùa giỡn về lời nói, có sự đùa giỡn về thân và lời nói, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy có hành vi xấu xa về thân, có hành vi xấu xa về lời nói, có hành vi xấu xa về thân và lời nói, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy có hành vi gây tổn hại về thân, có hành vi gây tổn hại về lời nói, có hành vi gây tổn hại về thân và lời nói, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy có tà mạng về thân, có tà mạng về lời nói, có tà mạng về thân và lời nói, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy đã phạm tội, đang bị hành yết-ma mà vẫn truyền giới cụ túc, vẫn cho nương tựa, vẫn cho sa-di phục vụ, vẫn chấp thuận sự chỉ định làm người giáo giới tỳ khưu ni, và sau khi được chỉ định vẫn giáo giới các tỳ khưu ni. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy phạm vào tội mà vì tội ấy Tăng chúng đã thực hiện yết-ma, hoặc phạm vào tội khác tương tự, hoặc tội khác xấu xa hơn tội ấy; vị ấy chê bai yết-ma, chê bai những người thực hiện yết-ma. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma nên được thực hiện. Thế nào là năm? Vị ấy nói lời chê bai đức Phật, nói lời chê bai Giáo Pháp, nói lời chê bai Tăng chúng, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma nên được thực hiện.”

Phẩm Không Nương Tựa, phẩm thứ nhất, đã kết thúc.

Lễ Uposatha, lễ Pavāraṇā, tội và bệnh tật; Hành vi tốt, người không biết hổ thẹn, giới bậc cao, và sự đùa giỡn.

Hành vi xấu xa, gây tổn hại, tà mạng, và chính tội ấy; Tội nào, đức Phật, là sự tổng hợp của phẩm thứ nhất.

2. Phẩm Không Nên Hủy Bỏ

420. “Bạch ngài, đối với vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu yếu tố thì việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ?”

“Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ. Thế nào là năm? Vị ấy đã phạm tội, đang bị hành yết-ma mà vẫn truyền giới cụ túc, vẫn cho nương tựa, vẫn cho sa-di phục vụ, vẫn chấp thuận sự chỉ định làm người giáo giới tỳ khưu ni, và sau khi được chỉ định vẫn giáo giới các tỳ khưu ni. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ. Thế nào là năm? Vị ấy phạm vào tội mà vì tội ấy Tăng chúng đã thực hiện yết-ma, hoặc phạm vào tội khác tương tự, hoặc tội khác xấu xa hơn tội ấy; vị ấy chê bai yết-ma, chê bai những người thực hiện yết-ma. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ. Thế nào là năm? Vị ấy nói lời chê bai đức Phật, nói lời chê bai Giáo Pháp, nói lời chê bai Tăng chúng, là người có tà kiến, và là người có sinh kế bị hư hỏng. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ.”

“Này Upāli, lại nữa, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ. Thế nào là năm? Vị ấy là người không biết hổ thẹn, là người ngu si, không phải là người bình thường, là người hay chà đạp, và không phải là người thực hành đầy đủ các phận sự và học giới. Này Upāli, đối với vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này, việc hành yết-ma không nên được hủy bỏ.”

421. “Bạch ngài, vị tỳ khưu đi vào nơi tranh tụng, khi đến gần Tăng chúng, nên thiết lập bao nhiêu pháp ở nội tâm rồi mới nên đến gần Tăng chúng?”

“Này Upāli, vị tỳ khưu đi vào nơi tranh tụng, trong khi đến gần hội chúng, sau khi đã thiết lập năm pháp ở nội tâm, nên đến gần hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Này Upāli, vị tỳ khưu đi vào nơi tranh tụng, trong khi đến gần hội chúng, nên đến gần hội chúng với tâm khiêm hạ, với tâm giống như tấm giẻ lau bụi; nên là người khéo léo về chỗ ngồi, khéo léo về việc ngồi xuống; trong khi không xô đẩy các vị tỳ khưu trưởng lão, trong khi không ngăn cản các vị tỳ khưu trẻ tuổi có được chỗ ngồi, nên ngồi xuống ở chỗ ngồi thích hợp; nên là người không nói các loại chuyện khác, không nói các chuyện bàng sanh; hoặc nên tự mình nói Pháp, hoặc nên thỉnh mời người khác; hoặc không nên xem thường sự im lặng của bậc Thánh. Này Upāli, nếu hội chúng đang thực hiện các phận sự cần đến sự hòa hợp, và này Upāli, nếu vị tỳ khưu không hài lòng về việc ấy, sau khi đã thực hiện việc trình bày quan điểm, cũng nên tham gia vào sự hòa hợp. Vì lý do gì? (Nghĩ rằng): ‘Mong rằng ta không bị tách biệt khỏi hội chúng.’ Này Upāli, vị tỳ khưu đi vào nơi tranh tụng, trong khi đến gần hội chúng, sau khi đã thiết lập năm pháp này ở nội tâm, nên đến gần hội chúng.”

422. “Bạch ngài, vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu chi phần, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng?”

“Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) là người có lời nói kiêu mạn, là người nói năng dựa dẫm, không khéo léo trong việc kết nối lời nói, không phải là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, không phải là người làm cho (người khác) ghi nhớ đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) không phải là người có lời nói kiêu mạn, không phải là người nói năng dựa dẫm, là người khéo léo trong việc kết nối lời nói, là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, là người làm cho (người khác) ghi nhớ đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) là người tán dương (một số), là người chê bai (một số), chấp nhận điều phi Pháp, bác bỏ điều đúng Pháp, và nói nhiều lời vô ích. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) không phải là người tán dương (một số), không phải là người chê bai (một số), chấp nhận điều đúng Pháp, bác bỏ điều phi Pháp, và không nói nhiều lời vô ích. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) là người nói năng áp đảo, là người nói năng sau khi đã hành động không xin phép, không phải là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, không phải là người làm cho (người khác) ghi nhớ đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, không phải là người giải thích đúng theo quan điểm (của mình). Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người không được đa số yêu mến, không được đa số ưa thích, và không được đa số hài lòng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng. Với năm chi phần nào? (Vị ấy) không phải là người nói năng áp đảo, là người nói năng sau khi đã hành động có xin phép, là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, là người làm cho (người khác) ghi nhớ đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, là người giải thích đúng theo quan điểm (của mình). Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này, trong khi hành xử trong hội chúng, trở thành người được đa số yêu mến, được đa số ưa thích, và được đa số hài lòng.”

423. “Bạch ngài, có bao nhiêu lợi ích của việc học thông suốt Luật?”

“Này Upāli, có năm lợi ích này của việc học thông suốt Luật. Năm điều ấy là gì? Giới uẩn của bản thân được khéo gìn giữ, được khéo bảo vệ; là nơi nương tựa cho những người bị hối hận; hành xử một cách tự tin giữa hội chúng; chế ngự được các đối thủ một cách khéo léo và đúng với Chánh Pháp; là người thực hành vì sự vững mạnh của Chánh Pháp. Này Upāli, đây là năm lợi ích của việc học thông suốt Luật.”

Phẩm Không An Tịnh, phẩm thứ hai, đã kết thúc.

Nhóm năm về người phạm tội, nhóm năm về tội nào, nhóm năm về sự chê bai (Đức Phật), nhóm năm về người không biết hổ thẹn, và nhóm năm về người tham dự hội chúng; nhóm năm về sự kiêu mạn, nhóm năm về người mắng nhiếc, nhóm năm về sự cưỡng ép, và nhóm năm về sự thông thuộc Luật.

Kết thúc phần chế định về cặp đầu tiên.

424. “Bạch ngài, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu chi phần thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng?”

“Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không biết tội, không biết sự phát sanh của tội, không biết sự cố gắng (để phạm) tội, không biết sự dập tắt của tội, không thiện xảo trong việc phán quyết về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) biết tội, biết sự phát sanh của tội, biết sự cố gắng (để phạm) tội, biết sự dập tắt của tội, thiện xảo trong việc phán quyết về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không biết sự tranh tụng, không biết sự phát sanh của sự tranh tụng, không biết sự cố gắng (liên quan đến) sự tranh tụng, không biết sự dập tắt của sự tranh tụng, không thiện xảo trong việc phán quyết về sự tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) biết sự tranh tụng, biết sự phát sanh của sự tranh tụng, biết sự cố gắng (liên quan đến) sự tranh tụng, biết sự dập tắt của sự tranh tụng, thiện xảo trong việc phán quyết về sự tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) là người hành xử bằng sự cưỡng ép, là người hành xử sau khi đã không cho phép cơ hội, không phải là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, không phải là người khiến cho (người khác) thực hành đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, không phải là người giải thích đúng theo sở kiến. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không phải là người hành xử bằng sự cưỡng ép, là người hành xử sau khi đã cho phép cơ hội, là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, là người khiến cho (người khác) thực hành đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng, là người giải thích đúng theo sở kiến. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không biết tội và không phải tội, không biết tội nhẹ và tội nặng, không biết tội có dư tàn và không có dư tàn, không biết tội thô và không thô, không biết tội có thể sửa trị và không thể sửa trị. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) biết tội và không phải tội, biết tội nhẹ và tội nặng, biết tội có dư tàn và không có dư tàn, biết tội thô và không thô, biết tội có thể sửa trị và không thể sửa trị. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không biết về yết-ma, không biết sự thực hiện yết-ma, không biết đối tượng của yết-ma, không biết phận sự của yết-ma, không biết sự dập tắt của yết-ma. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) biết về yết-ma, biết sự thực hiện yết-ma, biết đối tượng của yết-ma, biết phận sự của yết-ma, biết sự dập tắt của yết-ma. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) không biết sự việc, không biết nhân duyên, không biết điều chế định, không biết từ ngữ trước sau, không biết sự liên kết và đường lối của câu văn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng. Do năm chi phần nào? (Vị ấy) biết sự việc, biết nhân duyên, biết điều chế định, biết từ ngữ trước sau, biết sự liên kết và đường lối của câu văn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên giải quyết (vụ việc) trong tăng chúng.”

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Đi vào con đường thiên vị vì thương, đi vào con đường thiên vị vì ghét, đi vào con đường thiên vị vì si, đi vào con đường thiên vị vì sợ, và là người không có tàm. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Không đi vào con đường thiên vị vì thương, không đi vào con đường thiên vị vì ghét, không đi vào con đường thiên vị vì si, không đi vào con đường thiên vị vì sợ, và là người có tàm. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này nên giải quyết (công việc) trong hội chúng.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Đi vào con đường thiên vị vì thương, đi vào con đường thiên vị vì ghét, đi vào con đường thiên vị vì si, đi vào con đường thiên vị vì sợ, và không thiện xảo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Không đi vào con đường thiên vị vì thương, không đi vào con đường thiên vị vì ghét, không đi vào con đường thiên vị vì si, không đi vào con đường thiên vị vì sợ, và thiện xảo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này nên giải quyết (công việc) trong hội chúng.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Không biết về yết-ma, không biết về việc thực hiện của yết-ma, không biết về sự tuyên bố của yết-ma, không biết về sự dập tắt của yết-ma, không biết về sự lắng dịu của yết-ma. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Biết về yết-ma, biết về việc thực hiện của yết-ma, biết về sự tuyên bố của yết-ma, biết về sự dập tắt của yết-ma, biết về sự lắng dịu của yết-ma. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này nên giải quyết (công việc) trong hội chúng.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Không biết về Kinh, không biết về sự tương ứng với Kinh, không biết về Luật, không biết về sự tương ứng với Luật, và không thiện xảo về trường hợp và phi trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Biết về Kinh, biết về sự tương ứng với Kinh, biết về Luật, biết về sự tương ứng với Luật, và thiện xảo về trường hợp và phi trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này nên giải quyết (công việc) trong hội chúng.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Không biết về Pháp, không biết về sự tương ứng với Pháp, không biết về Luật, không biết về sự tương ứng với Luật, và không thiện xảo về trước và sau. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp nên giải quyết (công việc) trong hội chúng. Năm pháp ấy là gì? Biết về Pháp, biết về sự tương ứng với Pháp, biết về Luật, biết về sự tương ứng với Luật, và thiện xảo về trước và sau. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này nên giải quyết (công việc) trong hội chúng.

Phẩm Về Việc Giải Quyết, thứ ba, đã kết thúc.

Phạm tội, tranh tụng, cưỡng bức, biết về tội; Nghiệp sự, sự việc, không tàm, và không thiện xảo, về yết-ma; Không biết Kinh, Pháp, là phần tổng hợp của phẩm thứ ba.

4. Phẩm Về Việc Bày Tỏ Quan Điểm

425. “Bạch ngài, có bao nhiêu việc bày tỏ quan điểm là phi pháp?” “Này Upāli, có năm việc bày tỏ quan điểm là phi pháp này. Năm việc ấy là gì? Bày tỏ quan điểm về việc không phạm tội (là có tội), bày tỏ quan điểm về tội không phải sám hối (là có tội), bày tỏ quan điểm về tội đã được sám hối (là có tội), bày tỏ quan điểm với bốn hoặc năm vị, bày tỏ quan điểm bằng ý nghĩ trong tâm. Này Upāli, đây là năm việc bày tỏ quan điểm phi pháp.”

“Này Upāli, có năm việc bày tỏ quan điểm là đúng pháp này. Năm việc ấy là gì? Bày tỏ quan điểm về việc có phạm tội (là có tội), bày tỏ quan điểm về tội phải sám hối (là có tội), bày tỏ quan điểm về tội chưa được sám hối (là có tội), không bày tỏ quan điểm với bốn hoặc năm vị, không bày tỏ quan điểm bằng ý nghĩ trong tâm. Này Upāli, đây là năm việc bày tỏ quan điểm đúng pháp.”

“Này Upāli, có năm việc bày tỏ quan điểm phi pháp khác nữa. Năm việc ấy là gì? Bày tỏ quan điểm trước mặt vị biệt trú, bày tỏ quan điểm trước mặt vị đang ở trong một giới trường khác, bày tỏ quan điểm trước mặt vị không có tư cách bình thường, bày tỏ quan điểm với bốn hoặc năm vị, bày tỏ quan điểm bằng ý nghĩ trong tâm. Này Upāli, đây là năm việc bày tỏ quan điểm phi pháp.”

Này Upāli, có năm việc trình bày quan điểm đúng Pháp này. Thế nào là năm? Trình bày quan điểm ở trước vị đồng trú, trình bày quan điểm ở trước vị đang ở trong cùng một khu vực sīmā, trình bày quan điểm ở trước vị có trạng thái bình thường, không trình bày quan điểm với bốn hoặc năm vị, không trình bày quan điểm bằng ý với ý. Này Upāli, đây là năm việc trình bày quan điểm đúng Pháp.

426. – Bạch ngài, có bao nhiêu sự thọ nhận không đúng Pháp? – Này Upāli, có năm sự thọ nhận không đúng Pháp này. Thế nào là năm? Vật được dâng bằng tay đã không được thọ nhận bằng tay, vật được dâng bằng tay đã không được thọ nhận bằng vật liên hệ với thân, vật được dâng bằng vật liên hệ với thân đã không được thọ nhận bằng tay, vật được dâng bằng vật liên hệ với thân đã không được thọ nhận bằng vật liên hệ với thân, vật được dâng bằng cách buông rời đã không được thọ nhận bằng tay hoặc bằng vật liên hệ với thân. Này Upāli, đây là năm sự thọ nhận không đúng Pháp.

Này Upāli, có năm sự thọ nhận đúng Pháp này. Thế nào là năm? Vật được dâng bằng tay đã được thọ nhận bằng tay, vật được dâng bằng tay đã được thọ nhận bằng vật liên hệ với thân, vật được dâng bằng vật liên hệ với thân đã được thọ nhận bằng tay, vật được dâng bằng vật liên hệ với thân đã được thọ nhận bằng vật liên hệ với thân, vật được dâng bằng cách buông rời đã được thọ nhận bằng tay hoặc bằng vật liên hệ với thân. Này Upāli, đây là năm sự thọ nhận đúng Pháp.

427. – Bạch ngài, có bao nhiêu (vật thực) không phải là dư thừa? – Này Upāli, có năm (vật thực) không phải là dư thừa này. Thế nào là năm? Là vật chưa được làm cho hợp lệ, là vật chưa được thọ nhận, là vật chưa được di chuyển, là vật được làm ở ngoài tầm tay, là vật chưa được nói rằng: ‘Tất cả cái này là đủ.’ Này Upāli, đây là năm (vật thực) không phải là dư thừa.

Này Upāli, có năm (vật thực) là dư thừa này. Thế nào là năm? Là vật đã được làm cho hợp lệ, là vật đã được thọ nhận, là vật đã được di chuyển, là vật được làm ở trong tầm tay, là vật đã được nói rằng: ‘Tất cả cái này là đủ.’ Này Upāli, đây là năm (vật thực) là dư thừa.

428. – Bạch ngài, sự từ chối được biết đến qua bao nhiêu cách thức? – Này Upāli, sự từ chối được biết đến qua năm cách thức. Thế nào là năm? Việc đang ăn được biết đến, vật thực được biết đến, vị ấy đang đứng trong tầm tay đưa đến, sự khước từ được biết đến. Này Upāli, sự từ chối được biết đến qua năm cách thức này.

429. – Bạch ngài, có bao nhiêu việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp? – Này Upāli, có năm việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp này. Thế nào là năm? Vị tỳ khưu đã phạm tội pārājika, khi bị chất vấn về tội pārājika lại thú nhận đã phạm tội saṅghādisesa, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội saṅghādisesa, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp. Vị tỳ khưu đã phạm tội pārājika, khi bị chất vấn về tội pārājika lại thú nhận đã phạm tội pācittiya ... tội pāṭidesanīya ... tội dukkaṭa, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội dukkaṭa, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp. Vị tỳ khưu đã phạm tội saṅghādisesa ... tội pācittiya ... tội pāṭidesanīya ... tội dukkaṭa, khi bị chất vấn về tội dukkaṭa lại thú nhận đã phạm tội pārājika, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội pārājika, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp. Vị tỳ khưu đã phạm tội dukkaṭa, khi bị chất vấn về tội dukkaṭa lại thú nhận đã phạm tội saṅghādisesa ... tội pācittiya ... tội pāṭidesanīya, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội pāṭidesanīya, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp. Này Upāli, đây là năm việc thực hiện theo sự thú nhận không đúng Pháp.

Này Upāli, có năm việc thực hiện theo sự thú nhận đúng Pháp này. Thế nào là năm? Vị tỳ khưu đã phạm tội pārājika, khi bị chất vấn về tội pārājika lại thú nhận đã phạm tội pārājika, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội pārājika, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận đúng Pháp. Vị tỳ khưu đã phạm tội saṅghādisesa ... tội pācittiya ... tội pāṭidesanīya ... tội dukkaṭa, khi bị chất vấn về tội dukkaṭa lại thú nhận đã phạm tội dukkaṭa, Tăng chúng xử trị vị ấy về tội dukkaṭa, đây là việc thực hiện theo sự thú nhận đúng Pháp. Này Upāli, đây là năm việc thực hiện theo sự thú nhận đúng Pháp.

430. – Bạch ngài, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu chi phần thì không thích hợp để thực hiện việc cho phép đối với người đang yêu cầu thực hiện việc cho phép? – Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì không thích hợp để thực hiện việc cho phép đối với người đang yêu cầu thực hiện việc cho phép. Thế nào là năm? Vị ấy không có hổ thẹn, là người ngu dốt, không phải là người có trạng thái bình thường, là người nói với ý định làm cho lay chuyển, không phải là người nói với ý định làm cho đứng dậy. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không thích hợp để thực hiện việc cho phép đối với người đang yêu cầu thực hiện việc cho phép.

Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì thích hợp để thực hiện việc cho phép đối với người đang yêu cầu thực hiện việc cho phép. Thế nào là năm? Vị ấy có hổ thẹn, là người có trí tuệ, là người có trạng thái bình thường, là người nói với ý định làm cho đứng dậy, không phải là người nói với ý định làm cho lay chuyển. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì thích hợp để thực hiện việc cho phép đối với người đang yêu cầu thực hiện việc cho phép.

431. – Bạch ngài, không nên thảo luận về Luật với vị tỳ khưu có đầy đủ bao nhiêu chi phần? – Này Upāli, không nên thảo luận về Luật với vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần. Với năm chi phần nào? Không biết sự việc (vatthu), không biết nhân duyên (nidāna), không biết điều chế định (paññatti), không biết thứ tự của các từ ngữ (padapaccābhaṭṭha), không biết sự liên kết của câu văn (anusandhivacanapatha) – này Upāli, không nên thảo luận về Luật với vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này.

– Này Upāli, nên thảo luận về Luật với vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần. Với năm chi phần nào? Biết sự việc (vatthu), biết nhân duyên (nidāna), biết điều chế định (paññatti), biết thứ tự của các từ ngữ (padapaccābhaṭṭha), biết sự liên kết của câu văn (anusandhivacanapatha) – này Upāli, nên thảo luận về Luật với vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này.

432. – Bạch ngài, có bao nhiêu cách đặt câu hỏi? – Này Upāli, có năm cách đặt câu hỏi này. Năm cách nào? Do ngu dốt, do si mê nên đặt câu hỏi. Do có ước muốn xấu xa, bị ước muốn chế ngự nên đặt câu hỏi. Do khinh miệt nên đặt câu hỏi. Do muốn biết nên đặt câu hỏi. Đặt câu hỏi với ý nghĩ rằng: ‘Nếu người được ta hỏi mà trả lời đúng đắn thì điều ấy là tốt. Nếu người được ta hỏi mà không trả lời đúng đắn thì chính ta sẽ trả lời đúng đắn cho vị ấy’ – này Upāli, đây là năm cách đặt câu hỏi.

433. – Bạch ngài, có bao nhiêu sự tuyên bố chứng đắc? – Này Upāli, có năm sự tuyên bố chứng đắc này. Năm loại nào? Do ngu dốt, do si mê nên tuyên bố chứng đắc. Do có ước muốn xấu xa, bị ước muốn chế ngự nên tuyên bố chứng đắc. Do điên cuồng, do tâm trí rối loạn nên tuyên bố chứng đắc. Do tăng thượng mạn nên tuyên bố chứng đắc. Do sự thật nên tuyên bố chứng đắc – này Upāli, đây là năm sự tuyên bố chứng đắc.

434. – Bạch ngài, có bao nhiêu sự thanh tịnh? – Này Upāli, có năm sự thanh tịnh này. Năm loại nào? Sau khi đọc phần nidāna (nhân duyên), phần còn lại nên được thông báo bằng lời ‘đã nghe,’ đây là sự thanh tịnh thứ nhất. Sau khi đọc phần nidāna, đọc bốn điều pārājika, phần còn lại nên được thông báo bằng lời ‘đã nghe,’ đây là sự thanh tịnh thứ hai. Sau khi đọc phần nidāna, đọc bốn điều pārājika, đọc mười ba điều saṅghādisesa, phần còn lại nên được thông báo bằng lời ‘đã nghe,’ đây là sự thanh tịnh thứ ba. Sau khi đọc phần nidāna, đọc bốn điều pārājika, đọc mười ba điều saṅghādisesa, đọc hai điều aniyata, phần còn lại nên được thông báo bằng lời ‘đã nghe,’ đây là sự thanh tịnh thứ tư. Sự thanh tịnh thứ năm là đọc toàn bộ một cách chi tiết – này Upāli, đây là năm sự thanh tịnh.

435. – Bạch ngài, có bao nhiêu loại thực phẩm? – Này Upāli, có năm loại thực phẩm này. Năm loại nào? Cơm, cháo lúa mạch, bột rang, cá, thịt – này Upāli, đây là năm loại thực phẩm.

Phẩm Diṭṭhāvikamma, phẩm thứ tư, đã kết thúc.

Diṭṭhāvikamma (hành vi đã thấy) và apare (hành vi khác), paṭiggaha (sự thọ nhận) và anatiritta (không dư thừa); Pavāraṇā (lễ tự tứ), paṭiññāta (sự thừa nhận), okāsa (sự cho phép), và sākaccha (sự thảo luận); Pañha (câu hỏi), aññabyākaraṇa (sự tuyên bố), visuddhi (sự thanh tịnh), và bhojana (thực phẩm).

5. Phẩm Attādāna

436. – Bạch ngài, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi tự mình xem xét bao nhiêu pháp rồi mới nên khiển trách người khác? – Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi tự mình xem xét năm pháp rồi mới nên khiển trách người khác. Năm pháp nào? Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác nên xem xét như vầy: ‘Ta có thân hành trong sạch hay không? Ta có đầy đủ thân hành trong sạch, không tỳ vết, không khiếm khuyết hay không? Pháp này có nơi ta hay không có?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu không có thân hành trong sạch, không có đầy đủ thân hành trong sạch, không tỳ vết, không khiếm khuyết, thì sẽ có những người nói với vị ấy rằng: ‘Này hiền giả, trước hết hãy thực hành về thân nghiệp đi đã.’ Như vậy, sẽ có những người nói với vị ấy.

– Lại nữa, này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác nên xem xét như vầy: ‘Ta có khẩu hành trong sạch hay không? Ta có đầy đủ khẩu hành trong sạch, không tỳ vết, không khiếm khuyết hay không? Pháp này có nơi ta hay không có?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu không có khẩu hành trong sạch, không có đầy đủ khẩu hành trong sạch, không tỳ vết, không khiếm khuyết, thì sẽ có những người nói với vị ấy rằng: ‘Này hiền giả, trước hết hãy thực hành về khẩu nghiệp đi đã.’ Như vậy, sẽ có những người nói với vị ấy.

– Lại nữa, này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác nên xem xét như vầy: ‘Tâm từ không sân hận của ta có được thiết lập đối với các vị đồng phạm hạnh hay không? Pháp này có nơi ta hay không có?’ Này Upāli, nếu tâm từ không sân hận của vị tỳ khưu không được thiết lập đối với các vị đồng phạm hạnh, thì sẽ có những người nói với vị ấy rằng: ‘Này hiền giả, trước hết hãy thiết lập tâm từ đối với các vị đồng phạm hạnh đi đã.’ Như vậy, sẽ có những người nói với vị ấy.

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác nên quán xét như vầy: ‘Ta có phải là người đa văn, thọ trì những điều đã nghe, tích lũy những điều đã nghe không? Những pháp ấy, tốt đẹp ở đoạn đầu, tốt đẹp ở đoạn giữa, tốt đẹp ở đoạn cuối, có ý nghĩa, có văn cú, tuyên thuyết về phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được ta nghe nhiều, đã được thọ trì, đã được quen thuộc bằng lời nói, đã được quán xét bằng ý, đã được thông suốt bằng trí tuệ hay không? Pháp này có nơi ta hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu không phải là người đa văn, không thọ trì những điều đã nghe, không tích lũy những điều đã nghe; những pháp ấy, tốt đẹp ở đoạn đầu, tốt đẹp ở đoạn giữa, tốt đẹp ở đoạn cuối, có ý nghĩa, có văn cú, tuyên thuyết về phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã không được vị ấy nghe nhiều, không được thọ trì, không được quen thuộc bằng lời nói, không được quán xét bằng ý, không được thông suốt bằng trí tuệ, thì sẽ có những người nói với vị ấy rằng: ‘Này hiền giả, trước tiên hãy học thuộc Thánh điển đi đã.’ Như vậy, sẽ có những người nói với vị ấy.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác nên quán xét như vầy: ‘Hai bộ Pātimokkha đã được ta thuộc lòng một cách rộng rãi, đã được phân tích rành rẽ, đã được trôi chảy, đã được quyết đoán rành rẽ theo từng điều khoản và từng chi tiết hay không? Pháp này có nơi ta hay không?’ Này Upāli, nếu hai bộ Pātimokkha đã không được vị tỳ khưu thuộc lòng một cách rộng rãi, không được phân tích rành rẽ, không được trôi chảy, không được quyết đoán rành rẽ theo từng điều khoản và từng chi tiết, khi được hỏi: ‘Thưa hiền giả, điều này đã được đức Thế Tôn thuyết ở đâu?’ thì không thể trả lời đầy đủ, sẽ có những người nói với vị ấy rằng: ‘Này hiền giả, trước tiên hãy học thuộc Luật tạng đi đã.’ Như vậy, sẽ có những người nói với vị ấy. Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã quán xét năm pháp này ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác.”

437. “Bạch ngài, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập bao nhiêu pháp ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác?” “Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác. Năm pháp ấy là gì? (Ta sẽ nghĩ:) ‘Ta sẽ nói đúng lúc, không nói phi lúc; ta sẽ nói sự thật, không nói điều không thật; ta sẽ nói lời nhu hòa, không nói lời thô lỗ; ta sẽ nói lời có lợi ích, không nói lời vô ích; ta sẽ nói với tâm từ, không nói với tâm sân.’ Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã thiết lập năm pháp này ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác.”

438. “Bạch ngài, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã tác ý bao nhiêu pháp ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác?” “Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã tác ý năm pháp ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác. Năm pháp ấy là gì? Lòng bi mẫn, sự mong muốn lợi ích, lòng thương xót, sự mong muốn cho ra khỏi tội, và sự tôn trọng Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu muốn khiển trách người khác, sau khi đã tác ý năm pháp này ở nội tâm, rồi mới nên khiển trách người khác.”

439. “Bạch ngài, vị tỳ khưu có đầy đủ bao nhiêu chi phần, khi được yêu cầu cho phép, thì không thích hợp để cho phép?” “Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần, khi được yêu cầu cho phép, thì không thích hợp để cho phép. Năm chi phần ấy là gì? Có thân nghiệp không trong sạch, có khẩu nghiệp không trong sạch, có mạng sống không trong sạch, là người ngu si, không khéo léo, khi bị chất vấn không có khả năng trả lời. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này, khi được yêu cầu cho phép, thì không thích hợp để cho phép.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần, khi được yêu cầu cho phép, thì thích hợp để cho phép. Năm chi phần ấy là gì? Có thân nghiệp trong sạch, có khẩu nghiệp trong sạch, có mạng sống trong sạch, là người có trí tuệ, khéo léo, khi bị chất vấn có khả năng trả lời. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này, khi được yêu cầu cho phép, thì thích hợp để cho phép.”

440. “Bạch ngài, vị tỳ khưu muốn tự mình đảm nhận vụ tranh tụng thì nên đảm nhận vụ tranh tụng có đầy đủ bao nhiêu chi phần?” “Này Upāli, vị tỳ khưu muốn tự mình đảm nhận vụ tranh tụng thì nên đảm nhận vụ tranh tụng có đầy đủ năm chi phần. Năm chi phần ấy là gì? Này Upāli, vị tỳ khưu muốn tự mình đảm nhận vụ tranh tụng nên quán xét như vầy: ‘Vụ tranh tụng mà ta muốn đảm nhận này, có phải là đúng lúc để đảm nhận hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết như vầy: ‘Đây là không đúng lúc để đảm nhận vụ tranh tụng này, không phải là đúng lúc,’ thì này Upāli, không nên đảm nhận vụ tranh tụng ấy.”

“Và này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết như vầy: ‘Đây là đúng lúc để đảm nhận vụ tranh tụng này, không phải là không đúng lúc,’ thì này Upāli, vị tỳ khưu ấy nên quán xét thêm: ‘Vụ tranh tụng mà ta muốn đảm nhận này, có phải là sự thật hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi quán xét biết như vầy: ‘Vụ tranh tụng này không phải là sự thật, không có thật,’ thì này Upāli, không nên đảm nhận vụ tranh tụng ấy.”

Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Sự tranh tụng tự mình đảm nhận này là có thật, không phải không có thật,’ này Upāli, vị tỳ khưu ấy nên xem xét thêm nữa rằng: ‘Sự tranh tụng tự mình đảm nhận mà ta muốn đảm nhận đây, sự tranh tụng tự mình đảm nhận này có liên hệ đến lợi ích hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Sự tranh tụng tự mình đảm nhận này không liên hệ đến lợi ích, không phải có liên hệ đến lợi ích,’ này Upāli, không nên đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận ấy.

Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Sự tranh tụng tự mình đảm nhận này có liên hệ đến lợi ích, không phải không liên hệ đến lợi ích,’ này Upāli, vị tỳ khưu ấy nên xem xét thêm nữa rằng: ‘Khi ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này, ta sẽ có được các vị tỳ khưu đồng kiến, thân hữu, cùng phe về phương diện Pháp và Luật hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Khi ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này, ta sẽ không có được các vị tỳ khưu đồng kiến, thân hữu, cùng phe về phương diện Pháp và Luật,’ này Upāli, không nên đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận ấy.

Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Khi ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này, ta sẽ có được các vị tỳ khưu đồng kiến, thân hữu, cùng phe về phương diện Pháp và Luật,’ này Upāli, vị tỳ khưu ấy nên xem xét thêm nữa rằng: ‘Do duyên cớ ấy, việc ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này có thể sẽ là sự cãi vã, sự tranh chấp, sự xung đột, sự luận쟁, sự chia rẽ Tăng chúng, sự rạn nứt trong Tăng chúng, sự phân ly trong Tăng chúng, sự hành sự riêng rẽ trong Tăng chúng của Tăng chúng hay không?’ Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Do duyên cớ ấy, việc ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này có thể sẽ là sự cãi vã, sự tranh chấp, sự xung đột, sự luận쟁, sự chia rẽ Tăng chúng, sự rạn nứt trong Tăng chúng, sự phân ly trong Tăng chúng, sự hành sự riêng rẽ trong Tăng chúng của Tăng chúng,’ này Upāli, không nên đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận ấy.

Này Upāli, nếu vị tỳ khưu trong khi xem xét biết được như vầy: ‘Do duyên cớ ấy, việc ta đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận này sẽ không là sự cãi vã, sự tranh chấp, sự xung đột, sự luận쟁, sự chia rẽ Tăng chúng, sự rạn nứt trong Tăng chúng, sự phân ly trong Tăng chúng, sự hành sự riêng rẽ trong Tăng chúng của Tăng chúng,’ này Upāli, nên đảm nhận sự tranh tụng tự mình đảm nhận ấy. Này Upāli, sự tranh tụng tự mình đảm nhận được đảm nhận như vậy, hội đủ năm yếu tố, về sau cũng sẽ không gây ra hối tiếc.

441. Bạch Thế Tôn, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu yếu tố thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh? Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh. Thế nào là năm? Vị ấy có giới hạnh, sống được chế ngự bởi sự thu thúc của giới Bổn, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới; vị ấy là người đa văn, ghi nhớ điều đã nghe, tích lũy điều đã nghe; những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, ghi nhớ, thực hành bằng lời nói, quán xét bằng ý, và khéo thông đạt bằng tri kiến; lại nữa, cả hai bộ giới Bổn đã được vị ấy khéo tiếp thu một cách rộng rãi, khéo phân tích, khéo thực hành, khéo quyết đoán theo từng điều luật và theo từng chi tiết; lại nữa, vị ấy vững vàng trong Luật, không dao động; vị ấy có khả năng làm cho cả hai bên đối nghịch được an lòng, được hiểu rõ, được thẩm xét, được xem xét, được hoan hỷ. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh.

Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố khác thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh. Thế nào là năm? Vị ấy có thân hành trong sạch, có khẩu hành trong sạch, có mạng sống trong sạch; vị ấy là bậc hiền trí, sáng suốt, có khả năng trả lời khi được chất vấn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh.

Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố khác thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh. Thế nào là năm? Vị ấy biết rõ sự việc, biết rõ nguyên nhân, biết rõ điều chế định, biết rõ từ ngữ trước sau, biết rõ sự liên kết của lời nói. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này thì có thể giúp ích nhiều cho các vị tỳ khưu có sự tranh tụng phát sanh.

442. Bạch Thế Tôn, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu yếu tố thì không nên chất vấn? Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố thì không nên chất vấn. Thế nào là năm? Vị ấy không biết Kinh, không biết điều tương ứng với Kinh; không biết Luật, không biết điều tương ứng với Luật; và không khéo léo về trường hợp và phi trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm yếu tố này thì không nên chất vấn.

“Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp thì nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy biết Kinh (sutta), biết sự tương ứng với Kinh (suttānuloma), biết Luật (vinaya), biết sự tương ứng với Luật (vinayānuloma), và là người thiện xảo về trường hợp và phi trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì nên được tra vấn.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp khác thì không nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy không biết Pháp (dhamma), không biết sự tương ứng với Pháp (dhammānuloma), không biết Luật (vinaya), không biết sự tương ứng với Luật (vinayānuloma), và không là người thiện xảo về trước sau. Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì không nên được tra vấn.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp thì nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy biết Pháp (dhamma), biết sự tương ứng với Pháp (dhammānuloma), biết Luật (vinaya), biết sự tương ứng với Luật (vinayānuloma), và là người thiện xảo về trước sau. Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì nên được tra vấn.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp khác thì không nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy không biết sự việc (vatthu), không biết nhân duyên (nidāna), không biết sự chế định (paññatti), không biết từ ngữ và sự liên quan (padapaccābhaṭṭha), không biết sự nối kết và văn cú (anusandhivacanapatha). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì không nên được tra vấn.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp thì nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy biết sự việc (vatthu), biết nhân duyên (nidāna), biết sự chế định (paññatti), biết từ ngữ và sự liên quan (padapaccābhaṭṭha), biết sự nối kết và văn cú (anusandhivacanapatha). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì nên được tra vấn.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp khác thì không nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy không biết tội (āpatti), không biết sự phát sanh của tội (āpattisamuṭṭhāna), không biết sự nỗ lực (để phạm) tội (āpattiyā payoga), không biết sự dập tắt của tội (āpattiyā vūpasama), và không là người thiện xảo trong việc xét xử tội (āpattiyā vinicchayakusalo). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì không nên được tra vấn.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp thì nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy biết tội (āpatti), biết sự phát sanh của tội (āpattisamuṭṭhāna), biết sự nỗ lực (để phạm) tội (āpattiyā payoga), biết sự dập tắt của tội (āpattiyā vūpasama), và là người thiện xảo trong việc xét xử tội (āpattiyā vinicchayakusalo). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì nên được tra vấn.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp khác thì không nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy không biết sự tranh tụng (adhikaraṇa), không biết sự phát sanh của sự tranh tụng (adhikaraṇasamuṭṭhāna), không biết sự nỗ lực (để có) sự tranh tụng (adhikaraṇassa payoga), không biết sự dập tắt của sự tranh tụng (adhikaraṇassa vūpasama), và không là người thiện xảo trong việc xét xử sự tranh tụng (adhikaraṇassa vinicchayakusalo). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì không nên được tra vấn.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp thì nên được tra vấn. Do năm pháp nào? Vị ấy biết sự tranh tụng (adhikaraṇa), biết sự phát sanh của sự tranh tụng (adhikaraṇasamuṭṭhāna), biết sự nỗ lực (để có) sự tranh tụng (adhikaraṇassa payoga), biết sự dập tắt của sự tranh tụng (adhikaraṇassa vūpasama), và là người thiện xảo trong việc xét xử sự tranh tụng (adhikaraṇassa vinicchayakusalo). Này Upāli, vị tỳ khưu đã thành tựu năm pháp này thì nên được tra vấn.”

Phẩm Attādāna, thứ năm, đã kết thúc.

Sự trong sạch và thời điểm, lòng bi mẫn và sự cho phép; Sự tự mình gánh lấy, sự tranh tụng, và các trường hợp khác cùng với sự việc; Kinh, Pháp, lại nữa là sự việc, tội và cùng với sự tranh tụng.

6. Phẩm về Hạnh Đầu-đà

443. “‘Bạch ngài, có bao nhiêu hạng người sống ở rừng?’ ‘Này Upāli, có năm hạng người sống ở rừng này. Năm hạng nào? Do sự đần độn, do sự ngu si, có người sống ở rừng. Do có ác dục, bị ước muốn xấu xa chi phối, có người sống ở rừng. Do sự điên cuồng, do tâm bị rối loạn, có người sống ở rừng. Với ý nghĩ rằng: “(Hạnh này) được các vị Phật và các đệ tử của Phật tán thán,” có người sống ở rừng. Và lại nữa, chỉ nương vào sự ít ham muốn, chỉ nương vào sự biết đủ, chỉ nương vào sự khắc khổ, chỉ nương vào sự độc cư, chỉ nương vào mục đích này, có người sống ở rừng. Này Upāli, có năm hạng người sống ở rừng này.’”

“Bạch ngài, có bao nhiêu hạng người thực hành hạnh đầu đà khất thực? ... cho đến ... Bạch ngài, có bao nhiêu hạng người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát?” “Này Upāli, có năm hạng người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát này. Thế nào là năm? Do sự đần độn, do sự si mê, vị ấy trở thành người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát; do có ước muốn xấu xa, bị ước muốn chi phối, vị ấy trở thành người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát; do sự điên cuồng, do sự loạn tâm, vị ấy trở thành người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát; với ý nghĩ rằng: ‘(Hạnh này) đã được các đức Phật và các vị đệ tử của đức Phật tán thán,’ vị ấy trở thành người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát; và còn nữa, chỉ nương vào sự thiểu dục, chỉ nương vào sự biết đủ, chỉ nương vào sự khắc khổ, chỉ nương vào sự độc cư, chỉ nương vào sự cần thiết này, vị ấy trở thành người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát. Này Upāli, đây chính là năm hạng người thực hành hạnh đầu đà chỉ ăn trong bình bát.”

Phẩm về Hạnh Đầu Đà, phẩm thứ sáu, đã kết thúc.

Hạnh ở rừng, hạnh khất thực, hạnh y phấn tảo, hạnh ở gốc cây, thứ năm là hạnh ở nghĩa địa; hạnh ở ngoài trời và hạnh ba y, hạnh khất thực từng nhà và hạnh ngồi; hạnh ở chỗ nào cũng được và hạnh ngồi ăn một lần, hạnh không ăn thêm sau khi đã thôi, và hạnh chỉ ăn trong bình bát.

7. Phẩm Nói Dối

444. “Bạch ngài, có bao nhiêu loại nói dối?” “Này Upāli, có năm loại nói dối này. Thế nào là năm? Có lời nói dối dẫn đến tội pārājika, có lời nói dối dẫn đến tội saṅghādisesa, có lời nói dối dẫn đến tội thullaccaya, có lời nói dối dẫn đến tội pācittiya, có lời nói dối dẫn đến tội dukkaṭa. Này Upāli, đây chính là năm loại nói dối.”

445. “Bạch ngài, vị tỳ khưu có đầy đủ bao nhiêu chi phần, trong khi đang đình chỉ lễ uposatha hay lễ pavāraṇā giữa Tăng chúng, thì bị Tăng chúng áp đảo bằng cách nói: ‘Thôi đủ rồi, này tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng cãi vã, đừng xung đột, đừng tranh luận,’ rồi lễ uposatha hay lễ pavāraṇā nên được Tăng chúng tiến hành?” “Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần, trong khi đang đình chỉ lễ uposatha hay lễ pavāraṇā giữa Tăng chúng, thì bị Tăng chúng áp đảo bằng cách nói: ‘Thôi đủ rồi, này tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng cãi vã, đừng xung đột, đừng tranh luận,’ rồi lễ uposatha hay lễ pavāraṇā nên được Tăng chúng tiến hành. Thế nào là năm? Vị ấy vừa không có hổ thẹn, vừa ngu si, vừa không phải là người bình thường, vừa là người nói với ý định làm cho (người khác) bị sa sút, chứ không phải với ý định làm cho (người khác) được ra khỏi (tội). Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này, trong khi đang đình chỉ lễ uposatha hay lễ pavāraṇā giữa Tăng chúng, thì bị Tăng chúng áp đảo bằng cách nói: ‘Thôi đủ rồi, này tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng cãi vã, đừng xung đột, đừng tranh luận,’ rồi lễ uposatha hay lễ pavāraṇā nên được Tăng chúng tiến hành.”

“Này Upāli, còn có năm chi phần khác mà vị tỳ khưu có đầy đủ, trong khi đang đình chỉ lễ uposatha hay lễ pavāraṇā giữa Tăng chúng, thì bị Tăng chúng áp đảo bằng cách nói: ‘Thôi đủ rồi, này tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng cãi vã, đừng xung đột, đừng tranh luận,’ rồi lễ uposatha hay lễ pavāraṇā nên được Tăng chúng tiến hành. Thế nào là năm? Vị ấy có thân nghiệp không trong sạch, có khẩu nghiệp không trong sạch, có mạng sống không trong sạch, là người ngu si, không sáng suốt, là người hay gây tranh cãi, hay gây cãi vã. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này, trong khi đang đình chỉ lễ uposatha hay lễ pavāraṇā giữa Tăng chúng, thì bị Tăng chúng áp đảo bằng cách nói: ‘Thôi đủ rồi, này tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng cãi vã, đừng xung đột, đừng tranh luận,’ rồi lễ uposatha hay lễ pavāraṇā nên được Tăng chúng tiến hành.”

446. “Bạch ngài, vị tỳ khưu có đầy đủ bao nhiêu chi phần thì không nên bị chất vấn?” “Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần thì không nên bị chất vấn. Thế nào là năm? Vị ấy không biết tội và không phải tội, không biết tội nhẹ và tội nặng, không biết tội có dư tàn và tội không có dư tàn, không biết tội thô và tội không thô, không biết tội có thể sửa trị và tội không thể sửa trị. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này thì không nên bị chất vấn.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần thì nên được chất vấn. Thế nào là năm? Vị ấy biết tội và không phải tội, biết tội nhẹ và tội nặng, biết tội có dư tàn và tội không có dư tàn, biết tội thô và tội không thô, biết tội có thể sửa trị và tội không thể sửa trị. Này Upāli, vị tỳ khưu có đầy đủ năm chi phần này thì nên được chất vấn.”

447. “Bạch ngài, do bao nhiêu cách thức mà một vị tỳ khưu phạm tội?” “Này Upāli, do năm cách thức mà một vị tỳ khưu phạm tội. Thế nào là năm? Do không hổ thẹn, do không biết, do bị hối hận chi phối, do tưởng rằng điều không hợp lệ là hợp lệ, do tưởng rằng điều hợp lệ là không hợp lệ. Này Upāli, do năm cách thức này mà một vị tỳ khưu phạm tội.”

“Này Upāli, còn có năm cách thức khác mà một vị tỳ khưu phạm tội. Thế nào là năm? Do không thấy, do không nghe, do trạng thái ngủ gật, do có tưởng như vậy, do thất niệm. Này Upāli, do năm cách thức này mà một vị tỳ khưu phạm tội.”

448. – Bạch ngài, có bao nhiêu sự hận thù? – Này Upāli, có năm sự hận thù này. Thế nào là năm? Sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, và cơ sở của sự dể duôi (là) chất say rượu men rượu bia. Này Upāli, đây là năm sự hận thù.

– Bạch ngài, có bao nhiêu sự kiêng tránh? – Này Upāli, có năm sự kiêng tránh này. Thế nào là năm? Kiêng tránh sát sanh, kiêng tránh trộm cắp, kiêng tránh tà dâm trong các dục, kiêng tránh nói dối, kiêng tránh cơ sở của sự dể duôi (là) chất say rượu men rượu bia. Này Upāli, đây là năm sự kiêng tránh.

449. – Bạch ngài, có bao nhiêu sự tổn thất? – Này Upāli, có năm sự tổn thất này. Thế nào là năm? Tổn thất về quyến thuộc, tổn thất về tài sản, tổn thất về bệnh tật, tổn thất về giới hạnh, tổn thất về tri kiến. Này Upāli, đây là năm sự tổn thất.

– Bạch ngài, có bao nhiêu sự thành tựu? – Này Upāli, có năm sự thành tựu này. Thế nào là năm? Thành tựu về quyến thuộc, thành tựu về tài sản, thành tựu về sức khỏe, thành tựu về giới hạnh, thành tựu về tri kiến. Này Upāli, đây là năm sự thành tựu.

Phẩm Nói Dối, thứ bảy, đã kết thúc.

Nói dối và áp đảo, các (pháp) khác và tra hỏi; Phạm tội và các (pháp) khác, hận thù và cả sự kiêng tránh; Tổn thất và cả sự thành tựu, (đây là) sự tập hợp các phẩm thứ bảy.

8. Phẩm Giáo Giới Tỳ Khưu Ni

450. – Bạch ngài, vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu chi pháp thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma? – Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma, vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ. Thế nào là năm? Vị ấy phô bày thân thể cho các tỳ khưu ni xem, phô bày đùi, phô bày bộ phận sinh dục, phô bày cả hai xương vai, nói lời khiếm nhã, tác hợp người thế tục. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp này thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma. Vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ.

– Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp khác thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma, vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ. Thế nào là năm? Vị ấy cố gắng để các tỳ khưu ni không được lợi lộc, cố gắng để các tỳ khưu ni bị bất lợi, cố gắng để các tỳ khưu ni không có chỗ ở, mắng nhiếc chửi rủa các tỳ khưu ni, chia rẽ các tỳ khưu với các tỳ khưu ni. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp này thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma, vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ.

– Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp khác thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma, vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ. Thế nào là năm? Vị ấy cố gắng để các tỳ khưu ni không được lợi lộc, cố gắng để các tỳ khưu ni bị bất lợi, cố gắng để các tỳ khưu ni không có chỗ ở, mắng nhiếc chửi rủa các tỳ khưu ni, tác hợp các tỳ khưu với các tỳ khưu ni. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp này thì nên được chúng tỳ khưu ni thực hiện yết-ma, vị tỳ khưu ấy không đáng được chúng tỳ khưu ni đảnh lễ.

451. – Bạch ngài, vị tỳ khưu ni thành tựu bao nhiêu chi pháp thì nên bị thực hiện yết-ma? – Này Upāli, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp thì nên bị thực hiện yết-ma. Thế nào là năm? Vị ấy phô bày thân thể cho các tỳ khưu xem, phô bày đùi, phô bày bộ phận sinh dục, phô bày cả hai xương vai, nói lời khiếm nhã, tác hợp người thế tục. Này Upāli, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp này thì nên bị thực hiện yết-ma.

– Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp khác thì nên bị thực hiện yết-ma. Thế nào là năm? Vị ấy cố gắng để các tỳ khưu không được lợi lộc, cố gắng để các tỳ khưu bị bất lợi, cố gắng để các tỳ khưu không có chỗ ở, mắng nhiếc chửi rủa các tỳ khưu, chia rẽ các tỳ khưu ni với các tỳ khưu. Này Upāli, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp này thì nên bị thực hiện yết-ma.

– Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp khác thì nên bị thực hiện yết-ma. Thế nào là năm? Vị ấy cố gắng để các tỳ khưu không được lợi lộc, cố gắng để các tỳ khưu bị bất lợi, cố gắng để các tỳ khưu không có chỗ ở, mắng nhiếc chửi rủa các tỳ khưu, tác hợp các tỳ khưu ni với các tỳ khưu. Này Upāli, vị tỳ khưu ni thành tựu năm chi pháp này thì nên bị thực hiện yết-ma.

452. – Bạch ngài, vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu chi pháp thì không nên được chỉ định giáo giới các tỳ khưu ni? – Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp thì không nên được chỉ định giáo giới các tỳ khưu ni. Thế nào là năm? Vị ấy không có hổ thẹn, là người ngu dốt, không có tư cách bình thường, là người nói với ý định làm cho (họ) từ bỏ (phạm hạnh), không (nói) với ý định làm cho (họ) ra khỏi (tội). Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi pháp này thì không nên được chỉ định giáo giới các tỳ khưu ni.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) có thân nghiệp không trong sạch, có khẩu nghiệp không trong sạch, có mạng sống không trong sạch, là người ngu si, không khéo léo, khi bị chất vấn thì không có khả năng trả lời câu hỏi. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) có hành vi không đúng đắn về thân, có hành vi không đúng đắn về lời nói, có hành vi không đúng đắn về thân và lời nói, là người mắng nhiếc, phỉ báng các tỳ khưu ni, sống chung đụng với các tỳ khưu ni bằng sự giao du không thích hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni.

Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) là người không có hổ thẹn, là người ngu si, là người không có tư cách, là người hay gây gổ và là người hay tranh cãi, và là người không thực hành đầy đủ các học giới. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên được chỉ định để giáo giới các tỳ khưu ni.

453. ‘Bạch ngài, vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu pháp thì lời giáo giới của vị ấy đối với các tỳ khưu ni không nên được chấp nhận?’ ‘Này Upāli, lời giáo giới của vị tỳ khưu thành tựu năm pháp không nên được chấp nhận đối với các tỳ khưu ni. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) có hành vi không đúng đắn về thân, có hành vi không đúng đắn về lời nói, có hành vi không đúng đắn về thân và lời nói, là người mắng nhiếc, phỉ báng các tỳ khưu ni, sống chung đụng với các tỳ khưu ni bằng sự giao du không thích hợp. Này Upāli, lời giáo giới của vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên được chấp nhận đối với các tỳ khưu ni.’

Này Upāli, lời giáo giới của vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa không nên được chấp nhận đối với các tỳ khưu ni. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) là người không có hổ thẹn, là người ngu si, là người không có tư cách, hoặc là người đang đi đường, hoặc là người bị bệnh. Này Upāli, lời giáo giới của vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này không nên được chấp nhận đối với các tỳ khưu ni.

454. ‘Bạch ngài, không nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu pháp?’ ‘Này Upāli, không nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) không thành tựu giới uẩn vô học, không thành tựu định uẩn vô học, không thành tựu tuệ uẩn vô học, không thành tựu giải thoát uẩn vô học, không thành tựu giải thoát tri kiến uẩn vô học. Này Upāli, không nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này. Này Upāli, nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) thành tựu giới uẩn vô học, thành tựu định uẩn vô học, thành tựu tuệ uẩn vô học, thành tựu giải thoát uẩn vô học, thành tựu giải thoát tri kiến uẩn vô học. Này Upāli, nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này.’

Này Upāli, không nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp khác nữa. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) không chứng đắc nghĩa vô ngại giải, không chứng đắc pháp vô ngại giải, không chứng đắc từ vô ngại giải, không chứng đắc biện tài vô ngại giải, không quán xét tâm đã được giải thoát như thế nào. Này Upāli, không nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này. Này Upāli, nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp. Năm pháp ấy là gì? (Vị ấy) chứng đắc nghĩa vô ngại giải, chứng đắc pháp vô ngại giải, chứng đắc từ vô ngại giải, chứng đắc biện tài vô ngại giải, quán xét tâm đã được giải thoát như thế nào. Này Upāli, nên đàm luận với vị tỳ khưu thành tựu năm pháp này.

Phẩm Giáo Giới Tỳ Khưu Ni, phẩm thứ tám, đã kết thúc.

Nhóm năm về nghiệp sự chỉ do Tỳ-khưu-ni thực hiện, và hai nhóm năm tương tự khác; ba nhóm năm về nghiệp sự đối với các Tỳ-khưu-ni, hai nhóm đôi về việc không nên đình chỉ; hai nhóm năm về việc không nên chấp nhận đã được thuyết giảng, và trong các cuộc thảo luận là hai nhóm đôi.

9. Phẩm Ubbāhika

455. “Bạch ngài, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu chi phần thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā?” “Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Không thiện xảo về ý nghĩa, không thiện xảo về Pháp, không thiện xảo về ngữ nguyên, không thiện xảo về văn tự, không thiện xảo về trước sau. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Thiện xảo về ý nghĩa, thiện xảo về Pháp, thiện xảo về ngữ nguyên, thiện xảo về văn tự, thiện xảo về trước sau. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Là người hay phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục; là người hay gièm pha, bị sự gièm pha chinh phục; là người hay ganh đua, bị sự ganh đua chinh phục; là người hay ganh tỵ, bị sự ganh tỵ chinh phục; là người chấp thủ tà kiến, nắm giữ một cách kiên quyết, khó từ bỏ. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Không phải là người hay phẫn nộ, không bị phẫn nộ chinh phục; không phải là người hay gièm pha, không bị sự gièm pha chinh phục; không phải là người hay ganh đua, không bị sự ganh đua chinh phục; không phải là người hay ganh tỵ, không bị sự ganh tỵ chinh phục; là người không chấp thủ tà kiến, không nắm giữ một cách kiên quyết, dễ từ bỏ. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Hay tức giận, hay ác ý, hay chống đối, hay sinh ra sự tức giận, không kham nhẫn, không tiếp thu lời giáo huấn một cách đúng đắn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Không tức giận, không ác ý, không chống đối, không sinh ra sự tức giận, kham nhẫn, tiếp thu lời giáo huấn một cách đúng đắn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Là người làm cho lầm lẫn, không phải là người làm cho nhớ lại; là người nói sau khi đã không tạo cơ hội; không phải là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng; không phải là người làm cho thừa nhận đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng; không phải là người giải thích đúng theo tri kiến. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Là người làm cho nhớ lại, không phải là người làm cho lầm lẫn; là người nói sau khi đã tạo cơ hội; là người chất vấn đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng; là người làm cho thừa nhận đúng theo Pháp, đúng theo Luật, đúng theo tội trạng; là người giải thích đúng theo tri kiến. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Đi đến thiên vị vì tham muốn, đi đến thiên vị vì sân hận, đi đến thiên vị vì si mê, đi đến thiên vị vì sợ hãi, và là người không có hổ thẹn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Không đi đến thiên vị vì tham muốn, không đi đến thiên vị vì sân hận, không đi đến thiên vị vì si mê, không đi đến thiên vị vì sợ hãi, và là người có hổ thẹn. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Đi đến thiên vị vì tham muốn, đi đến thiên vị vì sân hận, đi đến thiên vị vì si mê, đi đến thiên vị vì sợ hãi, và không thiện xảo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì không nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā. Do năm chi phần nào? Không đi đến thiên vị vì tham muốn, không đi đến thiên vị vì sân hận, không đi đến thiên vị vì si mê, không đi đến thiên vị vì sợ hãi, và thiện xảo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì nên được chỉ định bởi ubbāhikā.”

456. – ‘Bạch ngài, vị tỳ khưu hội đủ bao nhiêu chi phần thì được xem là kẻ ngu si?’ – ‘Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là kẻ ngu si. Năm chi phần nào? Không biết Kinh, không biết điều tương ứng với Kinh, không biết Luật, không biết điều tương ứng với Luật, và không thiện xảo về điều là trường hợp và không phải là trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là kẻ ngu si. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là người có trí. Năm chi phần nào? Biết Kinh, biết điều tương ứng với Kinh, biết Luật, biết điều tương ứng với Luật, và thiện xảo về điều là trường hợp và không phải là trường hợp. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là người có trí.’

‘Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác cũng được xem là kẻ ngu si. Năm chi phần nào? Không biết Pháp, không biết điều tương ứng với Pháp, không biết Luật, không biết điều tương ứng với Luật, và không thiện xảo về trước và sau. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là kẻ ngu si. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là người có trí. Năm chi phần nào? Biết Pháp, biết điều tương ứng với Pháp, biết Luật, biết điều tương ứng với Luật, và thiện xảo về trước và sau. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là người có trí.’

‘Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác cũng được xem là kẻ ngu si. Năm chi phần nào? Không biết sự việc, không biết duyên khởi, không biết điều chế định, không biết từ ngữ được đề cập trước, không biết sự liên kết của lời nói. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là kẻ ngu si. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là người có trí. Năm chi phần nào? Biết sự việc, biết duyên khởi, biết điều chế định, biết từ ngữ được đề cập trước, biết sự liên kết của lời nói. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là người có trí.’

‘Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác cũng được xem là kẻ ngu si. Năm chi phần nào? Không biết tội, không biết sự phát sanh của tội, không biết sự cố gắng (để phạm) tội, không biết sự dập tắt tội, không thiện xảo trong việc phán quyết về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là kẻ ngu si. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là người có trí. Năm chi phần nào? Biết tội, biết sự phát sanh của tội, biết sự cố gắng (để phạm) tội, biết sự dập tắt tội, thiện xảo trong việc phán quyết về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là người có trí.’

‘Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần khác cũng được xem là kẻ ngu si. Năm chi phần nào? Không biết sự tranh tụng, không biết sự phát sanh của sự tranh tụng, không biết sự cố gắng (liên quan đến) sự tranh tụng, không biết sự dập tắt sự tranh tụng, không thiện xảo trong việc phán quyết về sự tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là kẻ ngu si. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần thì được xem là người có trí. Năm chi phần nào? Biết sự tranh tụng, biết sự phát sanh của sự tranh tụng, biết sự cố gắng (liên quan đến) sự tranh tụng, biết sự dập tắt sự tranh tụng, thiện xảo trong việc phán quyết về sự tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu hội đủ năm chi phần này thì được xem là người có trí.’

Phẩm Ubbāhika thứ chín đã chấm dứt.

Không thiện xảo về ý nghĩa, người hay phẫn nộ, và người hay tức giận; người duỗi tay, thiên vị, và cũng tương tự là không thiện xảo.

Kinh, Pháp, và sự việc, tội, sự tranh tụng; tất cả đều được trình bày theo hai phương diện, hãy biết đến phần đen và phần trắng.

10. Phẩm Dập Tắt Sự Tranh Tụng

457. “Bạch ngài, vị tỳ khưu thành tựu bao nhiêu chi phần thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng?” “Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không biết về tội, không biết về sự phát sanh của tội, không biết về sự nỗ lực của tội, không biết về sự dập tắt của tội, không khéo léo trong việc xét xử về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Biết về tội, biết về sự phát sanh của tội, biết về sự nỗ lực của tội, biết về sự dập tắt của tội, khéo léo trong việc xét xử về tội. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không biết về vụ tranh tụng, không biết về sự phát sanh của vụ tranh tụng, không biết về sự nỗ lực của vụ tranh tụng, không biết về sự dập tắt của vụ tranh tụng, không khéo léo trong việc xét xử về vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Biết về vụ tranh tụng, biết về sự phát sanh của vụ tranh tụng, biết về sự nỗ lực của vụ tranh tụng, biết về sự dập tắt của vụ tranh tụng, khéo léo trong việc xét xử về vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, đi vào đường lối sai lạc do sân hận, đi vào đường lối sai lạc do si mê, đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và là người không có tàm. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, không đi vào đường lối sai lạc do sân hận, không đi vào đường lối sai lạc do si mê, không đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và là người có tàm. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, đi vào đường lối sai lạc do sân hận, đi vào đường lối sai lạc do si mê, đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và là người ít học. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, không đi vào đường lối sai lạc do sân hận, không đi vào đường lối sai lạc do si mê, không đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và là người học rộng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không biết sự việc, không biết duyên khởi, không biết điều chế định, không biết từ ngữ và sự liên quan, không biết sự nối kết và ý nghĩa. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Biết sự việc, biết duyên khởi, biết điều chế định, biết từ ngữ và sự liên quan, biết sự nối kết và ý nghĩa. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

“Này Upāli, lại nữa, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần khác thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, đi vào đường lối sai lạc do sân hận, đi vào đường lối sai lạc do si mê, đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và không khéo léo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì không có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng. Thế nào là năm? Không đi vào đường lối sai lạc do thiên vị, không đi vào đường lối sai lạc do sân hận, không đi vào đường lối sai lạc do si mê, không đi vào đường lối sai lạc do sợ hãi, và khéo léo về Luật. Này Upāli, vị tỳ khưu thành tựu năm chi phần này thì có khả năng dập tắt vụ tranh tụng.”

Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm chi phần khác nữa thì không có khả năng dàn xếp tranh tụng. Do năm chi phần nào? Vị ấy đi theo thiên vị, đi theo sân hận, đi theo si mê, đi theo sợ hãi, tôn trọng cá nhân mà không tôn trọng Tăng chúng. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà vị tỳ khưu có đủ thì không có khả năng dàn xếp tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm chi phần thì có khả năng dàn xếp tranh tụng. Do năm chi phần nào? Vị ấy không đi theo thiên vị, không đi theo sân hận, không đi theo si mê, không đi theo sợ hãi, tôn trọng Tăng chúng mà không tôn trọng cá nhân. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà vị tỳ khưu có đủ thì có khả năng dàn xếp tranh tụng.

Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm chi phần khác nữa thì không có khả năng dàn xếp tranh tụng. Do năm chi phần nào? Vị ấy đi theo thiên vị, đi theo sân hận, đi theo si mê, đi theo sợ hãi, tôn trọng tài vật mà không tôn trọng Chánh pháp. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà vị tỳ khưu có đủ thì không có khả năng dàn xếp tranh tụng. Này Upāli, vị tỳ khưu có đủ năm chi phần thì có khả năng dàn xếp tranh tụng. Do năm chi phần nào? Vị ấy không đi theo thiên vị, không đi theo sân hận, không đi theo si mê, không đi theo sợ hãi, tôn trọng Chánh pháp mà không tôn trọng tài vật. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà vị tỳ khưu có đủ thì có khả năng dàn xếp tranh tụng.

458. Bạch ngài, do bao nhiêu cách thức mà Tăng chúng bị chia rẽ? Này Upāli, do năm cách thức mà Tăng chúng bị chia rẽ. Do năm cách thức nào? Do yết-ma, do việc thuyết giảng, do việc nói, do việc loan truyền, do việc lấy thẻ. Này Upāli, chính do năm cách thức này mà Tăng chúng bị chia rẽ.

Bạch ngài, có lời nói rằng: ‘Sự rạn nứt trong Tăng chúng, sự rạn nứt trong Tăng chúng.’ Bạch ngài, cho đến như thế nào là có sự rạn nứt trong Tăng chúng mà không phải là sự chia rẽ Tăng chúng? Và cho đến như thế nào là vừa có sự rạn nứt trong Tăng chúng, vừa có sự chia rẽ Tăng chúng? Này Upāli, Như Lai đã chế định phận sự của tỳ khưu khách đối với các vị tỳ khưu khách. Này Upāli, trong khi học giới đã được Như Lai chế định tốt đẹp như thế, các vị tỳ khưu khách không thực hành phận sự của tỳ khưu khách. Này Upāli, như vậy cũng là có sự rạn nứt trong Tăng chúng mà không phải là sự chia rẽ Tăng chúng. Này Upāli, Như Lai đã chế định phận sự của tỳ khưu trú ngụ đối với các vị tỳ khưu trú ngụ. Này Upāli, trong khi học giới đã được Như Lai chế định tốt đẹp như thế, các vị tỳ khưu trú ngụ không thực hành phận sự của tỳ khưu trú ngụ. Này Upāli, như vậy cũng là có sự rạn nứt trong Tăng chúng mà không phải là sự chia rẽ Tăng chúng. Này Upāli, Như Lai đã chế định phận sự ở nhà ăn đối với các vị tỳ khưu ở nhà ăn – theo hạ lạp, theo số đêm, theo sự thích hợp về chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, vật thực tốt nhất. Này Upāli, trong khi học giới đã được Như Lai chế định tốt đẹp như thế, các vị tỳ khưu mới ở nhà ăn đã ngăn cản chỗ ngồi của các vị tỳ khưu trưởng lão. Này Upāli, như vậy cũng là có sự rạn nứt trong Tăng chúng mà không phải là sự chia rẽ Tăng chúng. Này Upāli, Như Lai đã chế định phận sự ở trú xứ đối với các vị tỳ khưu ở trú xứ – theo hạ lạp, theo số đêm, theo sự thích hợp. Này Upāli, trong khi học giới đã được Như Lai chế định tốt đẹp như thế, các vị tỳ khưu mới đã ngăn cản trú xứ của các vị tỳ khưu trưởng lão. Này Upāli, như vậy cũng là có sự rạn nứt trong Tăng chúng mà không phải là sự chia rẽ Tăng chúng. Này Upāli, Như Lai đã chế định cho các vị tỳ khưu ở bên trong cùng một giới trường về việc cùng một lễ Bố-tát, cùng một lễ Tự tứ, cùng một Tăng sự, cùng một việc làm lớn nhỏ. Này Upāli, trong khi học giới đã được Như Lai chế định tốt đẹp như thế, ở ngay bên trong cùng một giới trường, sau khi tạo ra sự riêng rẽ, sau khi lập thành bè phái, họ thực hiện lễ Bố-tát riêng, thực hiện lễ Tự tứ riêng, thực hiện Tăng sự riêng, thực hiện các việc làm lớn nhỏ riêng. Này Upāli, như vậy là vừa có sự rạn nứt trong Tăng chúng, vừa có sự chia rẽ Tăng chúng.

Phẩm Dàn Xếp Tranh Tụng, thứ mười, đã kết thúc.

Phạm tội, tranh tụng, thiên vị, và ít học; Sự việc, không thiện xảo, cá nhân, và tài vật; Chia rẽ, sự rạn nứt trong Tăng chúng, và sự chia rẽ Tăng chúng cũng tương tự như vậy.

11. Phẩm Kẻ Gây Chia Rẽ Tăng Chúng

459. Bạch ngài, do có đủ bao nhiêu chi phần mà kẻ gây chia rẽ Tăng chúng sẽ sanh vào cõi khổ, sẽ sanh vào địa ngục, tồn tại suốt kiếp, không thể cứu chữa? Này Upāli, do có đủ năm chi phần mà kẻ gây chia rẽ Tăng chúng sẽ sanh vào cõi khổ, sẽ sanh vào địa ngục, tồn tại suốt kiếp, không thể cứu chữa. Do năm chi phần nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu giảng phi pháp là Chánh pháp, giảng Chánh pháp là phi pháp, giảng phi luật là Chánh luật, giảng Chánh luật là phi luật, sau khi xác lập tà kiến, bằng yết-ma. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà kẻ gây chia rẽ Tăng chúng có đủ thì sẽ sanh vào cõi khổ, sẽ sanh vào địa ngục, tồn tại suốt kiếp, không thể cứu chữa.

Này Upāli, do có đủ năm chi phần khác nữa mà kẻ gây chia rẽ Tăng chúng sẽ sanh vào cõi khổ, sẽ sanh vào địa ngục, tồn tại suốt kiếp, không thể cứu chữa. Do năm chi phần nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu giảng phi pháp là Chánh pháp, giảng Chánh pháp là phi pháp, giảng phi luật là Chánh luật, giảng Chánh luật là phi luật, sau khi xác lập tà kiến, bằng việc thuyết giảng. Này Upāli, chính do năm chi phần này mà kẻ gây chia rẽ Tăng chúng có đủ thì sẽ sanh vào cõi khổ, sẽ sanh vào địa ngục, tồn tại suốt kiếp, không thể cứu chữa.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập tri kiến thì nói lên lời nói. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập tri kiến thì cho loan truyền. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập tri kiến thì cho lấy thẻ biểu quyết. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập sự ưa thích thì thực hiện nghiệp sự ... cho đến ... sau khi đã xác lập sự ưa thích thì cho lấy thẻ biểu quyết. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập sự hứng thú thì thực hiện nghiệp sự ... cho đến ... sau khi đã xác lập sự hứng thú thì cho lấy thẻ biểu quyết. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và sau khi đã xác lập tưởng thì thực hiện nghiệp sự ... cho đến ... sau khi đã xác lập tưởng thì cho lấy thẻ biểu quyết. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì bị sanh vào cõi dữ, bị sanh vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa được.

Phẩm Phá Hòa Tăng thứ mười một đã kết thúc.

Sau khi xác lập tri kiến bằng nghiệp sự, bằng việc đề xướng, và bằng lời nói; bằng việc loan truyền, bằng thẻ biểu quyết, năm điều này dựa vào tri kiến; sự ưa thích, sự hứng thú, và tưởng, ba phương thức ấy có năm loại.

12. Phẩm Phá Hòa Tăng Thứ Hai

460. – Bạch ngài, vị phá hòa Tăng hội đủ bao nhiêu pháp thì không bị sanh vào cõi dữ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại suốt một kiếp, và có thể cứu chữa được? – Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp thì không bị sanh vào cõi dữ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại suốt một kiếp, và có thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và không xác lập tri kiến mà thực hiện nghiệp sự. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào cõi dữ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại suốt một kiếp, và có thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào cõi dữ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại suốt một kiếp, và có thể cứu chữa được. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày điều phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày điều phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và không xác lập tri kiến mà cho đề xướng. Này Upāli, vị phá hòa Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào cõi dữ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại suốt một kiếp, và có thể cứu chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và nói lên lời nói trong khi chưa xác lập tri kiến. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và (phá Tăng) bằng cách thông báo trong khi chưa xác lập tri kiến. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và (phá Tăng) bằng cách lấy thẻ biểu quyết trong khi chưa xác lập tri kiến. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và (phá Tăng) bằng một hành sự trong khi chưa xác lập sự kham nhẫn... cho đến... bằng cách thông báo trong khi chưa xác lập sự kham nhẫn... cho đến... bằng cách lấy thẻ biểu quyết trong khi chưa xác lập sự kham nhẫn. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và (phá Tăng) bằng một hành sự trong khi chưa xác lập sự ưa thích... cho đến... bằng cách tụng đọc trong khi chưa xác lập sự ưa thích... cho đến... nói lên lời nói trong khi chưa xác lập sự ưa thích... cho đến... bằng cách thông báo trong khi chưa xác lập sự ưa thích... cho đến... bằng cách lấy thẻ biểu quyết trong khi chưa xác lập sự ưa thích. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Này Upāli, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp khác nữa thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được. Do năm pháp nào? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu trình bày phi Pháp là Pháp, trình bày Pháp là phi Pháp, trình bày phi Luật là Luật, trình bày Luật là phi Luật, và (phá Tăng) bằng một hành sự trong khi chưa xác lập tưởng... cho đến... bằng cách tụng đọc trong khi chưa xác lập tưởng... cho đến... nói lên lời nói trong khi chưa xác lập tưởng... cho đến... bằng cách thông báo trong khi chưa xác lập tưởng... cho đến... bằng cách lấy thẻ biểu quyết trong khi chưa xác lập tưởng. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu phá hòa hợp Tăng hội đủ năm pháp này thì không bị sanh vào đọa xứ, không bị sanh vào địa ngục, không tồn tại đến hết kiếp, và có thể sửa chữa được.

Phẩm Phá Hòa Hợp Tăng Thứ Nhì, phẩm thứ mười hai, đã kết thúc.

Chưa xác lập tri kiến, bằng hành sự, bằng tụng đọc, và bằng lời nói; bằng thông báo, bằng thẻ biểu quyết, năm trường hợp này dựa vào tri kiến.

Sự kham nhẫn, sự ưa thích, và tưởng; ba phương pháp ấy có năm loại.

Như có hai mươi phương thức trong hắc phần ở trước, cũng vậy, hãy biết rằng có hai mươi (phương thức) trong bạch phần.

13. Phẩm Về Vị Trú Xứ

461. ‘Bạch ngài, vị tỳ khưu trú xứ hội đủ bao nhiêu pháp thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi ném vào?’ ‘Này Upāli, vị tỳ khưu trú xứ hội đủ năm pháp thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi ném vào. Do năm pháp nào? Đi theo thiên vị vì tham muốn, đi theo thiên vị vì sân hận, đi theo thiên vị vì si mê, đi theo thiên vị vì sợ hãi, và sử dụng vật dụng của Tăng chúng cho sự thụ hưởng cá nhân. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu trú xứ hội đủ năm pháp này thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi ném vào.’

‘Này Upāli, vị tỳ khưu trú xứ hội đủ năm pháp thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt vào. Do năm pháp nào? Không đi theo thiên vị vì tham muốn, không đi theo thiên vị vì sân hận, không đi theo thiên vị vì si mê, không đi theo thiên vị vì sợ hãi, và không sử dụng vật dụng của Tăng chúng cho sự thụ hưởng cá nhân. Này Upāli, chính do năm pháp này, vị tỳ khưu trú xứ hội đủ năm pháp này thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt vào.’

462. “Bạch ngài, có bao nhiêu sự giải thích về Luật là phi pháp?” “Này Upāli, có năm sự giải thích về Luật là phi pháp này. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu làm cho người khác tin điều phi pháp là pháp, làm cho người khác tin pháp là điều phi pháp, làm cho người khác tin điều phi luật là luật, làm cho người khác tin luật là điều phi luật, chế định điều chưa được chế định, hủy bỏ điều đã được chế định. Này Upāli, đây là năm sự giải thích về Luật là phi pháp. Này Upāli, có năm sự giải thích về Luật là đúng pháp này. Thế nào là năm? Này Upāli, ở đây, vị tỳ khưu làm cho người khác tin điều phi pháp là phi pháp, làm cho người khác tin pháp là pháp, làm cho người khác tin điều phi luật là phi luật, làm cho người khác tin luật là luật, không chế định điều chưa được chế định, không hủy bỏ điều đã được chế định. Này Upāli, đây là năm sự giải thích về Luật là đúng pháp.”

463. “Bạch ngài, vị tỳ khưu chỉ định vật thực hội đủ bao nhiêu chi phần thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống?” “Này Upāli, vị tỳ khưu chỉ định vật thực hội đủ năm chi phần thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống. Thế nào là năm? Đi đến thiên vị, đi đến sân hận, đi đến si mê, đi đến sợ hãi, không biết việc đã chỉ định và chưa chỉ định. Này Upāli, vị tỳ khưu chỉ định vật thực hội đủ năm chi phần này thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống.”

“Này Upāli, vị tỳ khưu chỉ định vật thực hội đủ năm chi phần thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt xuống. Thế nào là năm? Không đi đến thiên vị, không đi đến sân hận, không đi đến si mê, không đi đến sợ hãi, biết việc đã chỉ định và chưa chỉ định. Này Upāli, vị tỳ khưu chỉ định vật thực hội đủ năm chi phần này thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt xuống.”

464. “Bạch ngài, vị tỳ khưu sắp xếp chỗ ở hội đủ bao nhiêu chi phần ... cho đến ... vị tỳ khưu giữ kho ... cho đến ... vị tỳ khưu nhận y ... cho đến ... vị tỳ khưu phân chia y ... cho đến ... vị tỳ khưu phân chia cháo ... cho đến ... vị tỳ khưu phân chia trái cây ... cho đến ... vị tỳ khưu phân chia vật cứng ... cho đến ... vị tỳ khưu phân phát vật nhỏ ... cho đến ... vị tỳ khưu cho nhận vải ... cho đến ... vị tỳ khưu cho nhận bình bát ... cho đến ... vị tỳ khưu sai phái người coi vườn ... cho đến ... vị tỳ khưu sai phái sa-di hội đủ bao nhiêu chi phần thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống?” “Này Upāli, vị tỳ khưu sai phái sa-di hội đủ năm chi phần thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống. Thế nào là năm? Đi đến thiên vị, đi đến sân hận, đi đến si mê, đi đến sợ hãi, không biết việc đã sai phái và chưa sai phái. Này Upāli, vị tỳ khưu sai phái sa-di hội đủ năm chi phần này thì bị đặt vào địa ngục giống như được mang đến rồi đặt xuống. Này Upāli, vị tỳ khưu sai phái sa-di hội đủ năm chi phần thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt xuống. Thế nào là năm? Không đi đến thiên vị, không đi đến sân hận, không đi đến si mê, không đi đến sợ hãi, biết việc đã sai phái và chưa sai phái. Này Upāli, vị tỳ khưu sai phái sa-di hội đủ năm chi phần này thì được đặt vào cõi trời giống như được mang đến rồi đặt xuống.”

Phẩm Āvāsika thứ mười ba đã kết thúc.

Vị trú ngụ, sự giải thích, vật thực và chỗ ở; người giữ kho, người nhận y, và người phân chia y.

Cháo, trái cây, và vật cứng; vật nhỏ, người nhận vải; bình bát, người coi vườn, và người sai phái sa-di.

14. Phẩm Thọ Y Kathina

465. “Bạch ngài, có bao nhiêu quả báu trong việc thọ y kathina?” “Này Upāli, có năm quả báu này trong việc thọ y kathina. Thế nào là năm? Đi lại không cần xin phép, đi lại không cần mang đủ y, được phép ăn theo nhóm, được phép giữ y dư, và y nào phát sanh ở nơi ấy sẽ thuộc về các vị ấy. Này Upāli, đây là năm quả báu trong việc thọ y kathina.”

466. “Bạch ngài, có bao nhiêu điều nguy hại cho người đi vào giấc ngủ thất niệm, không tỉnh giác?” “Này Upāli, có năm điều nguy hại này cho người đi vào giấc ngủ thất niệm, không tỉnh giác. Thế nào là năm? Ngủ không an, thức dậy mệt mỏi, thấy ác mộng, chư thiên không hộ trì, bị xuất tinh. Này Upāli, đây là năm điều nguy hại cho người đi vào giấc ngủ thất niệm, không tỉnh giác. Này Upāli, có năm quả báu này cho người đi vào giấc ngủ có chánh niệm, có tỉnh giác. Thế nào là năm? Ngủ an lạc, thức dậy an lạc, không thấy ác mộng, chư thiên hộ trì, không bị xuất tinh. Này Upāli, đây là năm quả báu cho người đi vào giấc ngủ có chánh niệm, có tỉnh giác.”

467. “Bạch ngài, có bao nhiêu hạng người không nên đảnh lễ?” “Này Upāli, có năm hạng người không nên đảnh lễ này. Thế nào là năm? Người đã đi vào trong làng thì không nên đảnh lễ, người đang đi trên đường thì không nên đảnh lễ, người đang ở trong bóng tối thì không nên đảnh lễ, người không chú tâm thì không nên đảnh lễ, người đang ngủ thì không nên đảnh lễ. Này Upāli, đây là năm hạng người không nên đảnh lễ.”

“Này Upāli, lại nữa, có năm hạng người khác không nên đảnh lễ. Thế nào là năm? Người đang uống cháo thì không nên đảnh lễ, người đang ở trong nhà ăn thì không nên đảnh lễ, người đứng về phía đối nghịch thì không nên đảnh lễ, người đang bận tâm việc khác thì không nên đảnh lễ, người đang lõa thể thì không nên đảnh lễ. Này Upāli, đây là năm hạng người không nên đảnh lễ.”

“Này Upāli, lại nữa, có năm hạng người khác không nên đảnh lễ. Thế nào là năm? Người đang ăn vật cứng thì không nên đảnh lễ, người đang ăn vật mềm thì không nên đảnh lễ, người đang đại tiện thì không nên đảnh lễ, người đang tiểu tiện thì không nên đảnh lễ, vị tỳ khưu bị cử tội thì không nên đảnh lễ. Này Upāli, đây là năm hạng người không nên đảnh lễ.”

Này Upāli, lại nữa, có năm hạng người không đáng được đảnh lễ. Năm hạng nào? Vị đã thọ cụ túc trước không nên đảnh lễ vị thọ cụ túc sau, không nên đảnh lễ người chưa thọ cụ túc, không nên đảnh lễ vị trưởng lão sống riêng biệt và nói phi pháp, không nên đảnh lễ người nữ, không nên đảnh lễ người ái nam ái nữ – này Upāli, đây chính là năm hạng người không đáng được đảnh lễ.

Này Upāli, lại nữa, có năm hạng người không đáng được đảnh lễ. Năm hạng nào? Không nên đảnh lễ người đang thọ biệt trú, không nên đảnh lễ người đáng bị kéo về gốc, không nên đảnh lễ người đáng thọ mānatta, không nên đảnh lễ người đang thực hành mānatta, không nên đảnh lễ người đáng được giải tội – này Upāli, đây chính là năm hạng người không đáng được đảnh lễ.

468. ‘Bạch ngài, có bao nhiêu hạng người đáng được đảnh lễ?’ ‘Này Upāli, có năm hạng người này đáng được đảnh lễ. Năm hạng nào? Vị thọ cụ túc sau nên đảnh lễ vị thọ cụ túc trước, nên đảnh lễ vị trưởng lão sống riêng biệt và nói đúng pháp, nên đảnh lễ vị thầy A-xà-lê, nên đảnh lễ vị thầy Hòa thượng, nên đảnh lễ đức Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong thế gian cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh cùng với các vị Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người – này Upāli, đây chính là năm hạng người đáng được đảnh lễ.’

469. ‘Bạch ngài, vị tỳ khưu trẻ tuổi khi đảnh lễ chân của vị tỳ khưu trưởng lão nên an lập bao nhiêu pháp trong nội tâm rồi mới đảnh lễ chân?’ ‘Này Upāli, vị tỳ khưu trẻ tuổi khi đảnh lễ chân của vị tỳ khưu trưởng lão nên an lập năm pháp trong nội tâm rồi mới đảnh lễ chân. Năm pháp nào? Này Upāli, vị tỳ khưu trẻ tuổi khi đảnh lễ chân của vị tỳ khưu trưởng lão nên vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay, xoa bóp chân bằng cả hai lòng bàn tay, và an lập lòng thương mến cùng sự kính trọng rồi mới đảnh lễ chân – này Upāli, vị tỳ khưu trẻ tuổi khi đảnh lễ chân của vị tỳ khưu trưởng lão nên an lập năm pháp này trong nội tâm rồi mới đảnh lễ chân.’

Phẩm Trải Y Kaṭhina, thứ mười bốn, đã kết thúc.

Việc trải y kaṭhina và giấc ngủ, ở giữa là cháo và vật thực cứng; người thọ cụ túc trước và người thọ biệt trú, người đáng đảnh lễ và việc nên đảnh lễ.

Phần Năm Pháp của Upāli đã kết thúc.

Phần tóm lược của các phẩm ấy

Không nương tựa và các hành vi, cách xử sự và việc làm cho hiển lộ; sự khiển trách và các hạnh đầu-đà, lời nói dối và cả các tỳ khưu ni.

Việc đình chỉ, sự dàn xếp, những kẻ gây chia rẽ, năm phẩm trước đây; các trú xứ và y kaṭhina, mười bốn phẩm đã được khéo giảng.