10. Kinh Kaṇṇakatthala

375. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruññā, trong khu rừng nai Kaṇṇakatthala. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến Uruññā vì một vài công việc. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo rằng: ‘Này khanh, hãy đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ Và hãy thưa thêm rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Người ấy vâng lời vua Pasenadi xứ Kosala: ‘Tâu Thiên tử, xin vâng,’ rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, người ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người ấy bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không. Và vua cũng nhắn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Hai vị công nương Somā và Sakulā cũng nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp vua Pasenadi xứ Kosala và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’

376. Khi ấy, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vua đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, hai vị công nương Somā và Sakulā không tìm được người đưa tin nào khác sao?’ ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā đã nghe được rằng: ‘Nghe nói hôm nay, sau bữa ăn trưa, sau khi đã dùng bữa sáng, vua Pasenadi xứ Kosala sẽ đến yết kiến đức Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, khi ấy, trong lúc dọn bữa ăn, hai vị công nương Somā và Sakulā đến gặp con và thưa rằng: ‘Tâu Đại vương, vậy thì, nhân danh chúng thần thiếp, xin Đại vương hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không: ‘Bạch Thế Tôn, hai vị công nương Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và hỏi thăm Ngài có được ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái không.’ ‘Này Đại vương, mong rằng hai vị công nương Somā và Sakulā được an lạc!’

377. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, con đã nghe như sau: Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có.’ Bạch Thế Tôn, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – bạch Thế Tôn, liệu họ có nói đúng lời của đức Thế Tôn không, họ có vu khống đức Thế Tôn bằng điều không thật không, họ có giải thích pháp đúng theo pháp không, và không có lời nói nào thuận pháp, lời nói tiếp theo nào, đáng bị khiển trách không?’ ‘Này Đại vương, những người nói rằng: ‘Sa-môn Gotama đã nói rằng: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, có tri kiến không còn dư sót; trường hợp như vậy không thể có,’ – họ không nói đúng lời của ta. Trái lại, họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật.’

378. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi tướng quân Viṭaṭūbha và hỏi: “Này tướng quân, ai đã loan truyền câu chuyện này trong hoàng cung?” “Tâu Đại vương, đó là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cho gọi một người đàn ông và bảo: “Này khanh, hãy đi! Nhân danh ta, hãy mời Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta và nói rằng: ‘Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.’” “Vâng, tâu Thiên tử.” Người đàn ông ấy vâng lệnh vua Pasenadi xứ Kosala, đi đến chỗ Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta; sau khi đến, ông ta nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsagotta: “Thưa Tôn giả, vua Pasenadi xứ Kosala cho mời ngài.” Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, có thể nào Thế Tôn đã nói một điều gì đó với một ý nghĩa khác, và dân chúng đã hiểu theo một cách khác chăng? Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ghi nhận lời đã nói như thế nào?” “Tâu Đại vương, Ta ghi nhận lời đã nói như sau: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật hợp lý; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói thật có lý do: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể trong cùng một lúc biết tất cả, thấy tất cả; trường hợp ấy không thể xảy ra.’” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Tâu Đại vương, trong bốn giai cấp này, có hai giai cấp được xem là hàng đầu – tức là Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn – về phương diện được đảnh lễ, đứng dậy chào đón, chắp tay và các hành vi cung kính.” “Bạch Thế Tôn, con không hỏi Thế Tôn về vấn đề trong hiện tại; bạch Thế Tôn, con hỏi Thế Tôn về vấn đề trong tương lai. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này, có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?”

379. “Tâu Đại vương, có năm yếu tố để tinh tấn này. Thế nào là năm? Ở đây, tâu Đại vương, vị Tỳ-khưu có lòng tin, tin vào sự giác ngộ của Như Lai: ‘Vì thế, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh, ít não, có tiêu hóa quân bình, không quá lạnh, không quá nóng, trung bình, thích hợp cho sự tinh tấn; vị ấy không xảo trá, không lừa dối, thể hiện con người thật của mình đối với bậc Đạo Sư hay các vị đồng phạm hạnh có trí; vị ấy sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện; vị ấy có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, bậc thánh, có khả năng thâm nhập, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh – Tâu Đại vương, đây là năm yếu tố để tinh tấn. Tâu Đại vương, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, thì điều đó sẽ đem lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ.” “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà. Nếu họ có đầy đủ năm yếu tố để tinh tấn này, bạch Thế Tôn, thì giữa họ có sự đặc biệt nào không, có sự khác biệt nào không?” “Ở đây, tâu Đại vương, Ta nói về sự khác biệt trong sự tinh tấn của họ. Ví như, tâu Đại vương, có hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục, và hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục. Đại vương nghĩ thế nào, hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia, phải chăng vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến trạng thái được huấn luyện, vì đã được huấn luyện nên chúng mới đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Còn hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò chưa được huấn luyện, chưa thuần thục kia, phải chăng chúng có thể, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến trạng thái được huấn luyện, trong khi chưa được huấn luyện, đạt đến cảnh giới của loài được huấn luyện, giống như hai con voi, hoặc hai con ngựa, hoặc hai con bò đã được huấn luyện thuần thục kia?” “Bạch Thế Tôn, điều đó không thể được.” “Cũng vậy, tâu Đại vương, điều mà người có lòng tin, ít bệnh, không xảo trá, không lừa dối, tinh cần, có trí tuệ có thể đạt được, mà một người không có lòng tin, nhiều bệnh, xảo trá, lừa dối, lười biếng, trí tuệ thấp kém lại có thể đạt được – trường hợp ấy không thể xảy ra.”

380. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này: Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, và Thủ-đà-la. Nếu họ đã được trang bị năm chi phần tinh tấn này, nếu họ đã tinh tấn một cách chân chánh; bạch Thế Tôn, vậy thì ở đây có sự khác biệt nào, có sự dị biệt nào giữa họ không?”. “Này Đại vương, ở đây Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia. Này Đại vương, ví như một người lấy khúc gỗ tếch khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sala khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ xoài khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh; rồi một người khác lấy khúc gỗ sung khô, tạo ra lửa, làm cho hơi nóng phát sinh. Này Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào, có thể có bất cứ sự dị biệt nào giữa những ngọn lửa được tạo ra từ các loại gỗ khác nhau ấy, tức là giữa ngọn lửa này với ngọn lửa kia, giữa màu sắc này với màu sắc kia, giữa ánh sáng này với ánh sáng kia không?”. “Bạch Thế Tôn, không có sự khác biệt ấy”. “Cũng vậy, này Đại vương, đối với hơi nóng được tạo ra từ sự tinh tấn, được phát sinh từ sự nỗ lực, Như Lai không nói có bất cứ sự dị biệt nào ở đó, nghĩa là giữa sự giải thoát này với sự giải thoát kia”. “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân; bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói về pháp hữu nhân duyên. Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?”. “Này Đại vương, tại sao Đại vương lại nói như vậy: ‘Bạch Thế Tôn, vậy có chư thiên không?’”. “Bạch Thế Tôn, liệu chư thiên ấy có trở lại trạng thái này (cõi người) hay không trở lại trạng thái này?”. “Này Đại vương, những vị thiên nào còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ trở lại trạng thái này. Những vị thiên nào không còn bị phiền não chi phối, những vị thiên ấy sẽ không trở lại trạng thái này”.

381. Khi được nói như vậy, tướng quân Viṭṭūbha bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, liệu họ có thể làm cho những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Vị tướng quân Viṭaṭūbha này là con của vua Pasenadi nước Kosala; còn ta là con của Thế Tôn. Đây chính là lúc để người con (của Phật) nói chuyện với người con (của vua)”. Rồi Tôn giả Ānanda gọi tướng quân Viṭaṭūbha: “Này tướng quân, vậy thì tôi sẽ hỏi lại ông một câu hỏi. Ông hãy trả lời theo như ông thấy thích hợp. Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”.

“Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi không?”. “Thưa ngài, trong phạm vi không phải là lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala, nơi mà vua Pasenadi nước Kosala không thực thi quyền lực tối cao và cai trị, ở đó vua Pasenadi nước Kosala không có khả năng làm cho một vị Sa-môn hay Bà-la-môn, một người có phước hay không có phước, một người sống phạm hạnh hay không sống phạm hạnh, phải rời khỏi nơi đó hay bị trục xuất đi”.

“Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, ông có từng nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (Tāvatiṃsa) không?”. “Thưa ngài, vâng. Tôi có nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Ở đây, đức vua Pasenadi nước Kosala cũng đã nghe nói về chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba”. “Này tướng quân, ông nghĩ thế nào, vua Pasenadi nước Kosala có khả năng làm cho chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba phải rời khỏi nơi ở của họ hay trục xuất họ đi không?”. “Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala ngay cả việc nhìn thấy chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba cũng không thể được, huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”. “Cũng vậy, này tướng quân, những vị thiên còn bị phiền não chi phối, sẽ trở lại trạng thái này, ngay cả việc nhìn thấy những vị thiên không còn bị phiền não chi phối, không trở lại trạng thái này, cũng không thể được; huống nữa là làm cho họ phải rời khỏi nơi ở hay trục xuất họ đi?”.

382. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, vị tỳ-khưu này tên là gì?’ – ‘Tâu Đại vương, tên là Ānanda.’ – ‘Thật đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Thật là hình tướng đáng hoan hỷ, thưa quý vị! Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có nguyên nhân; bạch Thế Tôn, Tôn giả Ānanda đã nói điều có lý do. Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’ – ‘Tâu Đại vương, tại sao ngài lại nói như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, có Phạm thiên không?’’ – ‘Bạch Thế Tôn, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này, hay không trở lại trạng thái này?’ – ‘Tâu Đại vương, vị Phạm thiên nào có sân hận, vị Phạm thiên ấy có trở lại trạng thái này. Vị Phạm thiên nào không có sân hận, vị Phạm thiên ấy không trở lại trạng thái này.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta đã đến.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala nói với Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta điều này: – ‘Này Bà-la-môn, ai đã nêu lên câu chuyện này trong hoàng cung?’ – ‘Tâu Đại vương, là tướng quân Viṭaṭūbha.’ Tướng quân Viṭaṭūbha nói như vầy: – ‘Tâu Đại vương, là Bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng dõi Ākāsagotta.’ Khi ấy, một người đàn ông bạch với vua Pasenadi xứ Kosala điều này: – ‘Tâu Đại vương, đã đến giờ khởi hành.’

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với Đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về nhất thiết trí, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về nhất thiết trí; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về sự thanh tịnh của bốn giai cấp, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về sự thanh tịnh của bốn giai cấp; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về các vị trời tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về các vị trời tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn về vị Phạm thiên tối thượng, và Đức Thế Tôn đã giải đáp về vị Phạm thiên tối thượng; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Và bất cứ điều gì chúng con đã hỏi Đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn đã giải đáp chính điều ấy; và điều ấy chúng con vừa ý và chấp nhận, và do đó chúng con hài lòng. Bạch Thế Tôn, giờ đây chúng con xin phép đi; chúng con có nhiều công việc, nhiều phận sự phải làm.’ – ‘Tâu Đại vương, nay ngài hãy xem xét thời điểm thích hợp.’ Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã hoan hỷ và tán thán lời dạy của Đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo hướng bên phải, rồi ra về.

Kinh Kaṇṇakatthala, kinh thứ mười, đã kết thúc.

Phẩm Vua, phẩm thứ tư, đã kết thúc.

Ghaṭikāra, Raṭṭhapāla, Maghadeva, Madhurā; Bodhi và Aṅgulimāla, Piyajātaka, Bāhitika; Kinh Dhammacetiya, và thứ mười là Kaṇṇakatthala.