8. Kinh Phiền Não

236. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại tu viện Ghosita ở Kosambī. Bấy giờ, tại Kosambī, các vị tỳ khưu sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng. Rồi một vị tỳ khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, ở tại Kosambī này, các vị tỳ khưu sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, đi đến tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng. Lành thay, bạch ngài, mong đức Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy.” Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời. Rồi đức Thế Tôn đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, ngài nói với các vị tỳ khưu ấy rằng: “Thôi vừa rồi, này các tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng xung đột, đừng chống đối, đừng tranh luận.”

Khi được nói như vậy, một vị tỳ khưu bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, xin hãy khoan! Đức Thế Tôn là bậc Pháp chủ. Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy sống không bận tâm, chuyên chú vào sự an trú hạnh phúc trong hiện tại. Chúng con sẽ được biết đến qua việc tranh cãi này, qua việc xung đột này, qua việc chống đối này, qua việc tranh luận này.” Lần thứ hai, đức Thế Tôn lại nói với các vị tỳ khưu ấy rằng: “Thôi vừa rồi, này các tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng xung đột, đừng chống đối, đừng tranh luận.” Lần thứ hai, vị tỳ khưu ấy lại bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, xin hãy khoan! Đức Thế Tôn là bậc Pháp chủ. Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy sống không bận tâm, chuyên chú vào sự an trú hạnh phúc trong hiện tại. Chúng con sẽ được biết đến qua việc tranh cãi này, qua việc xung đột này, qua việc chống đối này, qua việc tranh luận này.” Lần thứ ba, đức Thế Tôn lại nói với các vị tỳ khưu ấy rằng: “Thôi vừa rồi, này các tỳ khưu, đừng tranh cãi, đừng xung đột, đừng chống đối, đừng tranh luận.” Lần thứ ba, vị tỳ khưu ấy lại bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, đức Thế Tôn là bậc Pháp chủ. Bạch ngài, mong đức Thế Tôn hãy sống không bận tâm, chuyên chú vào sự an trú hạnh phúc trong hiện tại. Chúng con sẽ được biết đến qua việc tranh cãi này, qua việc xung đột này, qua việc chống đối này, qua việc tranh luận này.”

Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào thành Kosambī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kosambī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, ngài dọn dẹp chỗ ở, cầm y bát, và trong khi đang đứng, ngài đã nói lên những câu kệ này:

“Đám đông ồn ào, đồng một ý, không ai nghĩ mình là kẻ ngu; Khi Tăng chúng bị chia rẽ, họ chẳng nghĩ đến điều gì khác hơn.

“Những kẻ thất niệm, tự cho là bậc trí, chỉ nói lời trong phạm vi ngôn từ; Họ nói thỏa thích theo ý muốn, họ không biết điều đã dẫn dắt họ.”

“‘Nó đã mắng tôi, nó đã đánh tôi, nó đã thắng tôi, nó đã cướp của tôi.’ Những ai ôm giữ niệm ấy, hận thù của họ không thể nguôi.

“‘Nó đã mắng tôi, nó đã đánh tôi, nó đã thắng tôi, nó đã cướp của tôi.’ Những ai không ôm giữ niệm ấy, hận thù của họ được lắng dịu.

“Vì rằng ở đời này, hận thù không thể diệt bằng hận thù; Chỉ có không hận thù mới diệt được hận thù, đây là định luật ngàn xưa.

“Những người khác không hiểu rằng: ‘Chúng ta sẽ phải chết ở đây.’ Còn những ai hiểu được điều ấy, nhờ đó các cuộc tranh cãi của họ được lắng dịu.

“Những kẻ chặt xương, cướp mạng sống, đoạt bò, ngựa, tài sản; những kẻ cướp phá vương quốc, ngay cả họ cũng có sự hòa hợp; Tại sao các ngươi lại không thể?”

“Nếu tìm được người bạn đồng hành thận trọng, cùng đi, sống tốt, và kiên định; Hãy vượt qua mọi hiểm nguy, đi cùng người ấy, với tâm hoan hỷ và chánh niệm.”

“Nếu không tìm được người bạn đồng hành thận trọng, cùng đi, sống tốt, và kiên định; Như vua từ bỏ vương quốc đã chinh phục, hãy đi một mình, như voi Mātaṅga trong rừng.”

“Đi một mình thì tốt hơn, không có tình bạn với kẻ ngu. Hãy đi một mình và không làm điều ác, không bận tâm, như voi Mātaṅga trong rừng.”

238. Rồi đức Thế Tôn, trong khi đang đứng, sau khi nói lên những câu kệ này, đã đi đến làng Bālakaloṇakāra. Bấy giờ, trưởng lão Bhagu đang trú tại làng Bālakaloṇakāra. Trưởng lão Bhagu thấy đức Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, ngài soạn một chỗ ngồi và nước rửa chân. Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn. Sau khi ngồi, ngài rửa chân. Trưởng lão Bhagu cũng đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn nói với trưởng lão Bhagu đang ngồi một bên rằng: “Này tỳ khưu, thầy có kham nhẫn được không, có sống qua được không, có không mệt nhọc vì việc khất thực không?” “Bạch đức Thế Tôn, con kham nhẫn được, bạch đức Thế Tôn, con sống qua được, và bạch ngài, con không mệt nhọc vì việc khất thực.” Rồi đức Thế Tôn, sau khi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ trưởng lão Bhagu bằng một bài pháp thoại, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi đến khu rừng Pācīnavaṃsa.

Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila đang trú tại khu rừng Pācinavaṃsa. Người giữ rừng đã nhìn thấy Đức Thế Tôn từ xa đang đi đến. Sau khi thấy, người ấy đã nói với Đức Thế Tôn rằng: 'Thưa Đại Sa-môn, xin ngài đừng vào khu rừng này. Ở đây có ba vị thiện nam tử đang trú ngụ, họ là những người mong cầu lợi ích. Xin ngài đừng làm phiền họ.' Tôn giả Anuruddha đã nghe được lời của người giữ rừng đang nói chuyện với Đức Thế Tôn. Sau khi nghe, ngài đã nói với người giữ rừng rằng: 'Này hiền hữu giữ rừng, đừng ngăn cản Đức Thế Tôn. Bậc Đạo Sư của chúng tôi, Đức Thế Tôn, đã đến.'

239. Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến chỗ Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimila; sau khi đến, ngài nói với Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimila rằng: 'Này các Tôn giả, hãy đi ra, này các Tôn giả, hãy đi ra. Bậc Đạo Sư của chúng ta, Đức Thế Tôn, đã đến.' Rồi Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimila đã đi ra đón Đức Thế Tôn. Một vị nhận lấy y bát của Đức Thế Tôn, một vị trải chỗ ngồi, một vị đặt nước rửa chân. Đức Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được trải. Sau khi ngồi, ngài rửa chân. Các Tôn giả ấy cũng đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi Tôn giả Anuruddha đang ngồi một bên, Đức Thế Tôn đã nói với ngài rằng: 'Này các Anuruddha, các con có kham nhẫn được không, có sống được không, có không mệt nhọc vì việc khất thực không?' 'Bạch Đức Thế Tôn, chúng con kham nhẫn được. Bạch Đức Thế Tôn, chúng con sống được. Và bạch Thế Tôn, chúng con không mệt nhọc vì việc khất thực.' 'Này các Anuruddha, các con có sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thương yêu không?' 'Bạch Thế Tôn, chắc chắn chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thương yêu.' 'Này các Anuruddha, làm thế nào mà các con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thương yêu?' 'Bạch Thế Tôn, ở đây, con có suy nghĩ như sau: 'Thật là lợi ích cho ta, thật là may mắn cho ta khi được sống chung với các vị đồng phạm hạnh như thế này!' Bạch Thế Tôn, đối với các Tôn giả này, thân nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, khẩu nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, ý nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Bạch Thế Tôn, con có suy nghĩ như sau: 'Chắc chắn ta nên gác lại tâm của mình và sống theo tâm của các Tôn giả này.' Và bạch Thế Tôn, con đã gác lại tâm của mình và sống theo tâm của các Tôn giả này. Bạch Thế Tôn, thân của chúng con tuy khác nhau, nhưng con nghĩ rằng tâm chỉ là một.'

Tôn giả Nandiya cũng vậy... Tôn giả Kimila cũng vậy, đã bạch với Đức Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, con cũng có suy nghĩ như sau: 'Thật là lợi ích cho ta, thật là may mắn cho ta khi được sống chung với các vị đồng phạm hạnh như thế này!' Bạch Thế Tôn, đối với các Tôn giả này, thân nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, khẩu nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt, ý nghiệp từ của con được thể hiện cả khi có mặt lẫn khi vắng mặt. Bạch Thế Tôn, con có suy nghĩ như sau: 'Chắc chắn ta nên gác lại tâm của mình và sống theo tâm của các Tôn giả này.' Và bạch Thế Tôn, con đã gác lại tâm của mình và sống theo tâm của các Tôn giả này. Bạch Thế Tôn, thân của chúng con tuy khác nhau, nhưng con nghĩ rằng tâm chỉ là một. Bạch Thế Tôn, chính là như vậy mà chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau với ánh mắt thương yêu.'

240. “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, có phải các ngươi sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần chăng?” – “Bạch Thế Tôn, quả thật chúng con sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần.” – “Này các Anuruddha, các ngươi đã sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần như thế nào?” – “Bạch Thế Tôn, ở đây, trong chúng con, vị nào đi khất thực từ làng về trước, vị ấy dọn dẹp chỗ ngồi, chuẩn bị nước uống, nước dùng, chuẩn bị đồ đựng vật thừa. Vị nào đi khất thực từ làng về sau, nếu có thức ăn còn thừa, nếu muốn thì dùng; nếu không muốn thì đổ bỏ ở nơi không có cỏ xanh hoặc nhận chìm trong nước không có chúng sanh. Vị ấy dọn dẹp chỗ ngồi, cất dọn nước uống, nước dùng, rửa sạch và cất dọn đồ đựng vật thừa, quét dọn nhà ăn. Vị nào thấy lu nước uống, lu nước dùng, hoặc lu nước trong nhà vệ sinh trống không, vị ấy sẽ đổ đầy. Nếu việc ấy ngoài sức của vị ấy, vị ấy ra hiệu bằng tay gọi người thứ hai, rồi cùng nhau khiêng đặt. Bạch Thế Tôn, chúng con không vì lý do ấy mà nói ra lời nào. Bạch Thế Tôn, cứ mỗi năm ngày, chúng con lại ngồi lại với nhau suốt đêm để đàm luận về Pháp. Bạch Thế Tôn, quả thật chúng con đã sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần như vậy.”

241. “Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này các Anuruddha, khi các ngươi sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, có chứng được pháp thượng nhân nào, tri kiến thù thắng của bậc Thánh, và sự an trú thoải mái không?” – “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi chúng con sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần, chúng con nhận biết được ánh sáng và thấy được các sắc. Thế nhưng, bạch Thế Tôn, ánh sáng ấy và sự thấy các sắc ấy của chúng con chẳng bao lâu liền biến mất; và chúng con không thông hiểu được tướng ấy.”

“Này các Anuruddha, các ngươi phải thông hiểu tướng ấy. Này các Anuruddha, xưa kia, trước khi giác ngộ, khi chưa chứng ngộ hoàn toàn, còn là Bồ-tát, Ta cũng nhận biết được ánh sáng và thấy được các sắc. Thế nhưng, ánh sáng ấy và sự thấy các sắc ấy của Ta chẳng bao lâu liền biến mất. Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Do nhân nào, do duyên nào mà ánh sáng và sự thấy các sắc của ta biến mất?’ Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Nghi hoặc đã khởi lên trong ta. Và do vì có nghi hoặc, định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ làm thế nào để nghi hoặc không khởi lên trong ta nữa.’”

“Này các Anuruddha, khi Ta sống không buông lung, nhiệt tâm, tinh cần, Ta nhận biết được ánh sáng và thấy được các sắc. Thế nhưng, ánh sáng ấy và sự thấy các sắc ấy của Ta chẳng bao lâu liền biến mất. Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Do nhân nào, do duyên nào mà ánh sáng và sự thấy các sắc của ta biến mất?’ Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Sự không tác ý đã khởi lên trong ta. Và do vì có sự không tác ý, định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ làm thế nào để nghi hoặc không khởi lên trong ta nữa, và sự không tác ý cũng không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, Ta... Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Sự hôn trầm và thụy miên đã khởi lên trong ta. Và do vì có sự hôn trầm và thụy miên, định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ làm thế nào để nghi hoặc, sự không tác ý, và sự hôn trầm thụy miên sẽ không khởi lên trong ta nữa.’”

“Này các Anuruddha, Ta... Này các Anuruddha, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Sự kinh sợ đã khởi lên trong ta. Và do vì có sự kinh sợ, định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Này các Anuruddha, ví như một người đi trên con đường dài, có những con chim cút bay vụt lên từ hai bên, do nhân duyên ấy mà người ấy khởi lên sự kinh sợ; cũng vậy, này các Anuruddha, sự kinh sợ đã khởi lên trong ta. Và do vì có sự kinh sợ, định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ làm thế nào để nghi hoặc, sự không tác ý, sự hôn trầm thụy miên, và sự kinh sợ sẽ không khởi lên trong ta nữa.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Sự hưng phấn đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự hưng phấn ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Này các Anuruddha, ví như có người đi tìm một miệng kho báu, rồi bất ngờ tìm thấy được năm miệng kho báu, do nhân duyên ấy mà sự hưng phấn khởi lên nơi người ấy; cũng vậy, này các Anuruddha, sự hưng phấn đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự hưng phấn ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Sự thô trược đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự thô trược ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Tinh tấn quá mức đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự tinh tấn quá mức ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Này các Anuruddha, ví như có người dùng cả hai tay nắm chặt một con chim cút, nó sẽ chết ngay tại đấy; cũng vậy, này các Anuruddha, tinh tấn quá mức đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự tinh tấn quá mức ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên, sự tinh tấn quá mức không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Tinh tấn quá thụ động đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự tinh tấn quá thụ động ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Này các Anuruddha, ví như có người nắm lỏng một con chim cút, nó sẽ bay thoát khỏi tay người ấy; cũng vậy, này các Anuruddha, tinh tấn quá thụ động đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự tinh tấn quá thụ động ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên, sự tinh tấn quá mức không khởi lên, sự tinh tấn quá thụ động không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Sự khao khát đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự khao khát ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên, sự tinh tấn quá mức không khởi lên, sự tinh tấn quá thụ động không khởi lên, sự khao khát không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ấy ta... Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Tưởng về sự đa dạng đã khởi lên nơi ta, và chính vì tưởng về sự đa dạng ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên, sự tinh tấn quá mức không khởi lên, sự tinh tấn quá thụ động không khởi lên, sự khao khát không khởi lên, tưởng về sự đa dạng không khởi lên.’”

“Này các Anuruddha, khi ta sống không lơ là, nhiệt tâm, quyết chí, ta nhận biết được ánh sáng và sự thấy các sắc. Nhưng ánh sáng ấy và sự thấy các sắc ấy của ta chẳng bao lâu lại biến mất. Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Đâu là nhân, đâu là duyên khiến cho ánh sáng và sự thấy các sắc của ta biến mất?’ Này các Anuruddha, khi ấy ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Sự chú tâm quá mức vào các sắc đã khởi lên nơi ta, và chính vì sự chú tâm quá mức vào các sắc ấy mà định của ta bị dao động. Khi định bị dao động, ánh sáng biến mất và sự thấy các sắc cũng biến mất. Ta sẽ thực hành theo cách để trong tương lai sự hoài nghi không khởi lên, sự không tác ý không khởi lên, sự hôn trầm thụy miên không khởi lên, sự sợ hãi không khởi lên, sự hưng phấn không khởi lên, sự thô trược không khởi lên, sự tinh tấn quá mức không khởi lên, sự tinh tấn quá thụ động không khởi lên, sự khao khát không khởi lên, tưởng về sự đa dạng không khởi lên, sự chú tâm quá mức vào các sắc không khởi lên.’”

242. Này các Anuruddha, Ta, sau khi đã biết rằng: ‘Hoài nghi là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ hoài nghi là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Không tác ý là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ không tác ý là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Hôn trầm thụy miên là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ hôn trầm thụy miên là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Sự kinh hãi là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ sự kinh hãi là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Sự hưng phấn là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ sự hưng phấn là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Sự thô trược là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ sự thô trược là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Tinh tấn quá mức là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ tinh tấn quá mức là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Tinh tấn quá thụ động là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ tinh tấn quá thụ động là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Sự khao khát là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ sự khao khát là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Tưởng sai khác là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ tưởng sai khác là sự ô nhiễm của tâm. Sau khi đã biết rằng: ‘Sự quá chú tâm đến các sắc là sự ô nhiễm của tâm,’ đã từ bỏ sự quá chú tâm đến các sắc là sự ô nhiễm của tâm.

243. Này các Anuruddha, Ta, trong khi trú không lơ là, nhiệt tâm, với tâm đã được hướng đến, chỉ nhận biết ánh sáng chứ không thấy các sắc; và chỉ thấy các sắc chứ không nhận biết ánh sáng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm. Này các Anuruddha, ý nghĩ này đã khởi lên nơi Ta: ‘Do nhân gì, do duyên gì mà Ta chỉ nhận biết ánh sáng chứ không thấy các sắc; và chỉ thấy các sắc chứ không nhận biết ánh sáng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm?’ Này các Anuruddha, ý nghĩ này đã khởi lên nơi Ta: ‘Vào lúc Ta không tác ý đến sắc tướng mà tác ý đến quang tướng, vào lúc ấy Ta chỉ nhận biết ánh sáng chứ không thấy các sắc. Và vào lúc Ta không tác ý đến quang tướng mà tác ý đến sắc tướng, vào lúc ấy Ta chỉ thấy các sắc chứ không nhận biết ánh sáng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm.’

Này các Anuruddha, Ta, trong khi trú không lơ là, nhiệt tâm, với tâm đã được hướng đến, đã nhận biết ánh sáng có giới hạn và thấy các sắc có giới hạn; đã nhận biết ánh sáng vô lượng và thấy các sắc vô lượng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm. Này các Anuruddha, ý nghĩ này đã khởi lên nơi Ta: ‘Do nhân gì, do duyên gì mà Ta đã nhận biết ánh sáng có giới hạn và thấy các sắc có giới hạn; đã nhận biết ánh sáng vô lượng và thấy các sắc vô lượng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm?’ Này các Anuruddha, ý nghĩ này đã khởi lên nơi Ta: ‘Vào lúc định của Ta có giới hạn, vào lúc ấy nhãn của Ta có giới hạn. Với nhãn có giới hạn ấy, Ta đã nhận biết ánh sáng có giới hạn và thấy các sắc có giới hạn. Và vào lúc định của Ta là vô lượng, vào lúc ấy nhãn của Ta là vô lượng. Với nhãn vô lượng ấy, Ta đã nhận biết ánh sáng vô lượng và thấy các sắc vô lượng – suốt cả đêm, suốt cả ngày, suốt cả ngày lẫn đêm.’

244. Này các Anuruddha, khi nào Ta, sau khi đã biết rằng: ‘Hoài nghi là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là hoài nghi đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Không tác ý là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là không tác ý đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Hôn trầm thụy miên là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là hôn trầm thụy miên đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Sự kinh hãi là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là sự kinh hãi đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Sự hưng phấn là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là sự hưng phấn đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Sự thô trược là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là sự thô trược đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Tinh tấn quá mức là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là tinh tấn quá mức đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Tinh tấn quá thụ động là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là tinh tấn quá thụ động đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Sự khao khát là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là sự khao khát đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Tưởng sai khác là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là tưởng sai khác đã được đoạn trừ; sau khi đã biết rằng: ‘Sự quá chú tâm đến các sắc là sự ô nhiễm của tâm,’ sự ô nhiễm của tâm là sự quá chú tâm đến các sắc đã được đoạn trừ.

245. Này các Anuruddha, Ta đã khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Những tùy phiền não nào của tâm đã được Ta đoạn trừ. Này, bây giờ Ta sẽ tu tập định theo ba phương diện’. Này các Anuruddha, thật vậy, Ta đã tu tập định có tầm có tứ, Ta đã tu tập định không tầm chỉ có tứ, Ta đã tu tập định không tầm không tứ, Ta đã tu tập định có hỷ, Ta đã tu tập định không hỷ, Ta đã tu tập định đi kèm với lạc, Ta đã tu tập định đi kèm với xả. Này các Anuruddha, khi Ta đã tu tập định có tầm có tứ, đã tu tập định không tầm chỉ có tứ, đã tu tập định không tầm không tứ, đã tu tập định có hỷ, đã tu tập định không hỷ, đã tu tập định đi kèm với lạc, và đã tu tập định đi kèm với xả, thì tri và kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của Ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa’.

Thế Tôn đã thuyết giảng điều này. Tôn giả Anuruddha, với tâm hoan hỷ, đã tán thán lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Tùy Phiền Não, phẩm thứ tám, kết thúc.