2. Kinh Đại Sư Tử Hống

146. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, trong một khu rừng ở phía tây thành phố. Vào lúc bấy giờ, Sunakkhatta, con trai của một vị Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp và Luật này không lâu. Vị ấy đã nói những lời này giữa hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết một giáo pháp do suy luận tạo ra, do thẩm sát mà có, tự mình biện giải. Và giáo pháp được vị ấy thuyết giảng vì mục đích nào đó, thì giáo pháp ấy đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách đúng đắn.’”

Khi ấy, vào buổi sáng, Tôn giả Sāriputta đắp y, mang bát và y, đi vào Vesālī để khất thực. Tôn giả Sāriputta đã nghe Sunakkhatta, con trai của một vị Licchavi, nói những lời này giữa hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết một giáo pháp do suy luận tạo ra, do thẩm sát mà có, tự mình biện giải. Và giáo pháp được vị ấy thuyết giảng vì mục đích nào đó, thì giáo pháp ấy đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách đúng đắn.’”

Khi ấy, Tôn giả Sāriputta, sau khi đi khất thực ở Vesālī, lúc trở về, sau bữa ăn, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta thưa với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta, con trai của một vị Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp và Luật này không lâu. Vị ấy đã nói những lời này giữa hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết một giáo pháp do suy luận tạo ra, do thẩm sát mà có, tự mình biện giải. Và giáo pháp được vị ấy thuyết giảng vì mục đích nào đó, thì giáo pháp ấy đưa người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách đúng đắn.’”

147. Này Sāriputta, kẻ ngu si Sunakkhatta này là người hay sân hận. Và lời nói này của y được nói ra do sân hận. Này Sāriputta, kẻ ngu si Sunakkhatta, với ý định ‘Ta sẽ nói lời chê bai,’ lại chính là nói lời tán thán Như Lai. Này Sāriputta, đây chính là lời tán thán Như Lai, khi có người nói rằng: ‘Pháp mà vị ấy thuyết giảng vì mục đích nào, thì pháp ấy đưa người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’

Này Sāriputta, lại nữa, kẻ ngu si Sunakkhatta này đã không có sự suy luận hợp pháp đối với ta rằng: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’

Này Sāriputta, lại nữa, kẻ ngu si Sunakkhatta này đã không có sự suy luận hợp pháp đối với ta rằng: ‘Vị Thế Tôn ấy chứng nghiệm nhiều loại thần thông – từ một thân hiện ra nhiều thân, từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên trong đất, như ở trong nước; đi trên nước không chìm, như đi trên đất; ngồi kiết-già đi trong hư không, như con chim có cánh; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai đức như vậy; có thể dùng thân để làm chủ cho đến tận cõi Phạm thiên.’

Này Sāriputta, lại nữa, kẻ ngu si Sunakkhatta này đã không có sự suy luận hợp pháp đối với ta rằng: ‘Vị Thế Tôn ấy, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt tai người, nghe được cả hai loại âm thanh – của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần.’

Này Sāriputta, lại nữa, kẻ ngu si Sunakkhatta này đã không có sự suy luận hợp pháp đối với ta rằng: ‘Vị Thế Tôn ấy, với tâm của mình, biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các người khác – biết tâm có tham là tâm có tham, biết tâm không tham là tâm không tham; biết tâm có sân là tâm có sân, biết tâm không sân là tâm không sân; biết tâm có si là tâm có si, biết tâm không si là tâm không si; biết tâm thu nhiếp là tâm thu nhiếp, biết tâm tán loạn là tâm tán loạn; biết tâm quảng đại là tâm quảng đại, biết tâm không quảng đại là tâm không quảng đại; biết tâm hữu hạn là tâm hữu hạn, biết tâm vô thượng là tâm vô thượng; biết tâm có định là tâm có định, biết tâm không định là tâm không định; biết tâm giải thoát là tâm giải thoát, biết tâm không giải thoát là tâm không giải thoát.’

148. Này Sāriputta, có mười Như Lai lực này của Như Lai, do được trang bị những lực này mà Như Lai tự nhận ở vị trí tối thượng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe pháp cao thượng. Mười lực ấy là gì?

Này Sāriputta, ở đây, Như Lai biết như thật nguyên nhân là nguyên nhân và phi nguyên nhân là phi nguyên nhân. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật nguyên nhân là nguyên nhân và phi nguyên nhân là phi nguyên nhân, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, do nương vào lực này mà Như Lai tự nhận ở vị trí tối thượng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe pháp cao thượng.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật quả dị thục của các nghiệp đã được tạo tác trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, theo vị trí và nguyên nhân. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật quả dị thục của các nghiệp đã được tạo tác trong quá khứ, vị lai, và hiện tại, theo vị trí và nguyên nhân, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, do nương vào lực này mà Như Lai tự nhận ở vị trí tối thượng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe pháp cao thượng.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật con đường đưa đến tất cả các cõi. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật con đường đưa đến tất cả các cõi, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, do nương vào lực này mà Như Lai tự nhận ở vị trí tối thượng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe pháp cao thượng.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật thế giới có nhiều giới và các giới khác nhau. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật thế giới có nhiều giới và các giới khác nhau, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, do nương vào lực này mà Như Lai tự nhận ở vị trí tối thượng, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe pháp cao thượng.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật về các khuynh hướng đa dạng của chúng sanh. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật về các khuynh hướng đa dạng của chúng sanh, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, nương vào năng lực ấy, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm hạnh.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật về trình độ cao thấp các căn của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật về trình độ cao thấp các căn của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, nương vào năng lực ấy, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm hạnh.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai biết như thật về sự ô nhiễm, sự trong sạch, và sự xuất khởi của các thiền, các giải thoát, các định, và các chứng đắc. Này Sāriputta, việc Như Lai biết như thật về sự ô nhiễm, sự trong sạch, và sự xuất khởi của các thiền, các giải thoát, các định, và các chứng đắc, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, nương vào năng lực ấy, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm hạnh.

Lại nữa, này Sāriputta, Như Lai nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, nghĩa là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại và thành – ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ra ở nơi nọ; ở đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ đến mức như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ra ở đây.’ Như vậy, Ngài nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết của chúng. Này Sāriputta, việc Như Lai nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, nghĩa là: một đời, hai đời ...pe... Như vậy, Ngài nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các khía cạnh và các chi tiết của chúng, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, nương vào năng lực ấy, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm hạnh.

Lại nữa, này Sāriputta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Như Lai thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; Ngài biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị này, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, đã phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ hành động theo tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị này, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ hành động theo chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào thiện thú, cõi trời, trên đời này.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ngài thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; Ngài biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này Sāriputta, việc Như Lai với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; Ngài biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị này, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, đã phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ hành động theo tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị này, những chúng sanh này đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ hành động theo chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào thiện thú, cõi trời, trên đời này.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ngài thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; Ngài biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ, đây cũng là Như Lai lực của Như Lai, nương vào năng lực ấy, Như Lai tự nhận địa vị tối thượng, rống tiếng rống sư tử giữa các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm hạnh.

Này Sāriputta, lại nữa, Như Lai do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này Sāriputta, việc Như Lai do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, này Sāriputta, đây là Như Lai lực của Như Lai, nhờ thành tựu lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm luân.

Này Sāriputta, đó là mười Như Lai lực của Như Lai. Do thành tựu các lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng và chuyển bánh xe Phạm luân.

149. Này Sāriputta, ai biết Như Lai như vậy, thấy Như Lai như vậy, lại nói như sau: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp do suy luận, do tư sát, tự mình biện giải’. Này Sāriputta, người ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tri kiến ấy, thời như vậy, chắc chắn sẽ bị rơi vào địa ngục. Ví như, này Sāriputta, một vị Tỳ-kheo đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ, có thể chứng A-la-hán ngay trong hiện tại. Cũng vậy, này Sāriputta, Ta nói rằng sự kiện này là chắc chắn. Người ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tri kiến ấy, thời như vậy, chắc chắn sẽ bị rơi vào địa ngục.

150. Này Sāriputta, có bốn sự vô sở úy này của Như Lai, do thành tựu các vô sở úy này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm luân. Thế nào là bốn?

‘Ta tự nhận là bậc Chánh Đẳng Giác, nhưng các pháp này ngài chưa chánh đẳng giác’. Này Sāriputta, Ta không thấy có một lý do gì, dầu là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một ai ở đời, có thể đúng như pháp quở trách Ta về điểm này. Này Sāriputta, vì không thấy có lý do này, nên Ta được an ổn, không sợ hãi, đạt đến vô sở úy và an trú.

‘Ta tự nhận là bậc đã đoạn tận các lậu hoặc, nhưng các lậu hoặc này của ngài chưa được đoạn tận’. Này Sāriputta, Ta không thấy có một lý do gì, dầu là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một ai ở đời, có thể đúng như pháp quở trách Ta về điểm này. Này Sāriputta, vì không thấy có lý do này, nên Ta được an ổn, không sợ hãi, đạt đến vô sở úy và an trú.

‘Những pháp được ngài nói là chướng ngại pháp, đối với người thực hành chúng, không đủ sức gây chướng ngại’. Này Sāriputta, Ta không thấy có một lý do gì, dầu là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một ai ở đời, có thể đúng như pháp quở trách Ta về điểm này. Này Sāriputta, vì không thấy có lý do này, nên Ta được an ổn, không sợ hãi, đạt đến vô sở úy và an trú.

‘Pháp mà ngài thuyết giảng vì một mục đích nào đó, pháp ấy không hướng dẫn người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh’. Này Sāriputta, Ta không thấy có một lý do gì, dầu là Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một ai ở đời, có thể đúng như pháp quở trách Ta về điểm này. Này Sāriputta, vì không thấy có lý do này, nên Ta được an ổn, không sợ hãi, đạt đến vô sở úy và an trú.

Này Sāriputta, đó là bốn sự vô sở úy của Như Lai, do thành tựu các vô sở úy này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu vương, rống tiếng rống sư tử trong các hội chúng, và chuyển bánh xe Phạm luân.

Này Sāriputta, ai biết Như Lai như vậy, thấy Như Lai như vậy, lại nói như sau: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp do suy luận, do tư sát, tự mình biện giải’. Này Sāriputta, người ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tri kiến ấy, thời như vậy, chắc chắn sẽ bị rơi vào địa ngục. Ví như, này Sāriputta, một vị Tỳ-kheo đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ, có thể chứng A-la-hán ngay trong hiện tại. Cũng vậy, này Sāriputta, Ta nói rằng sự kiện này là chắc chắn. Người ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tri kiến ấy, thời như vậy, chắc chắn sẽ bị rơi vào địa ngục.

151. Này Sāriputta, có tám loại hội chúng này. Tám loại nào? Hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hội chúng Sa-môn, hội chúng Tứ Đại Thiên Vương, hội chúng trời Ba Mươi Ba, hội chúng của Ma vương, hội chúng của Phạm thiên – này Sāriputta, đó là tám loại hội chúng. Này Sāriputta, Như Lai, người đã thành tựu bốn loại vô sở úy này, đi đến và thâm nhập vào tám loại hội chúng này. Này Sāriputta, Ta biết rõ rằng Ta đã từng đi đến hội chúng Sát-đế-lỵ không biết bao nhiêu trăm lần. Ở nơi ấy, Ta đã từng ngồi xuống, đã từng nói chuyện, và đã từng tham gia thảo luận. Này Sāriputta, Ta không thấy có dấu hiệu nào cho thấy rằng sự sợ hãi hay rụt rè sẽ khởi lên nơi Ta ở đó. Này Sāriputta, do không thấy dấu hiệu ấy, Ta an trú, đã đạt đến sự an ổn, đã đạt đến sự không sợ hãi, đã đạt đến sự vô sở úy.

Này Sāriputta, Ta biết rõ rằng Ta đã từng đi đến hội chúng Bà-la-môn không biết bao nhiêu trăm lần... ...hội chúng gia chủ... hội chúng Sa-môn... hội chúng Tứ Đại Thiên Vương... hội chúng trời Ba Mươi Ba... hội chúng của Ma vương... hội chúng của Phạm thiên. Ở nơi ấy, Ta đã từng ngồi xuống, đã từng nói chuyện, và đã từng tham gia thảo luận. Này Sāriputta, Ta không thấy có dấu hiệu nào cho thấy rằng sự sợ hãi hay rụt rè sẽ khởi lên nơi Ta ở đó. Này Sāriputta, do không thấy dấu hiệu ấy, Ta an trú, đã đạt đến sự an ổn, đã đạt đến sự không sợ hãi, đã đạt đến sự vô sở úy.

Này Sāriputta, người nào biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy, mà lại nói rằng: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng của bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết giảng giáo pháp do suy luận, do tìm tòi, do tự mình biện giải,’ này Sāriputta, người ấy, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị ném vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống. Này Sāriputta, ví như vị tỳ khưu thành tựu về giới, thành tựu về định, thành tựu về tuệ, có thể chứng đắc A-la-hán quả ngay trong hiện tại, này Sāriputta, Ta nói rằng sự việc này cũng tương tự như vậy. Nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị ném vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống.

152. Này Sāriputta, có bốn loại thai sanh này. Bốn loại nào? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, và hóa sanh. Này Sāriputta, thế nào là noãn sanh? Này Sāriputta, những chúng sanh nào sanh ra bằng cách phá vỡ vỏ trứng – này Sāriputta, đây được gọi là noãn sanh. Này Sāriputta, thế nào là thai sanh? Này Sāriputta, những chúng sanh nào sanh ra bằng cách phá vỡ bọc thai – này Sāriputta, đây được gọi là thai sanh. Này Sāriputta, thế nào là thấp sanh? Này Sāriputta, những chúng sanh nào sanh ra trong cá thối, trong xác chết thối, trong cháo thối, trong hố phân, hoặc trong cống rãnh – này Sāriputta, đây được gọi là thấp sanh. Này Sāriputta, thế nào là hóa sanh? Chư thiên, chúng sanh địa ngục, một số loài người, và một số loài ngạ quỷ – này Sāriputta, đây được gọi là hóa sanh. Này Sāriputta, đó là bốn loại thai sanh.

Này Sāriputta, người nào biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy, mà lại nói rằng: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng của bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết giảng giáo pháp do suy luận, do tìm tòi, do tự mình biện giải,’ này Sāriputta, người ấy, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị ném vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống. Này Sāriputta, ví như vị tỳ khưu thành tựu về giới, thành tựu về định, thành tựu về tuệ, có thể chứng đắc A-la-hán quả ngay trong hiện tại, này Sāriputta, Ta nói rằng sự việc này cũng tương tự như vậy. Nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị ném vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống.

153. Này Sāriputta, có năm cảnh giới này. Năm cảnh giới nào? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên. Này Sāriputta, Ta biết rõ địa ngục, con đường đưa đến địa ngục, và pháp hành đưa đến địa ngục; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Sāriputta, Ta biết rõ cảnh giới bàng sanh, con đường đưa đến cảnh giới bàng sanh, và pháp hành đưa đến cảnh giới bàng sanh; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cảnh giới bàng sanh. Này Sāriputta, Ta biết rõ cảnh giới ngạ quỷ, con đường đưa đến cảnh giới ngạ quỷ, và pháp hành đưa đến cảnh giới ngạ quỷ; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cảnh giới ngạ quỷ. Này Sāriputta, Ta biết rõ cõi người, con đường đưa đến cõi người, và pháp hành đưa đến cõi người; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi người. Này Sāriputta, Ta biết rõ cõi trời, con đường đưa đến cõi trời, và pháp hành đưa đến cõi trời; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới. Này Sāriputta, Ta biết rõ Niết Bàn, con đường đưa đến Niết Bàn, và pháp hành đưa đến Niết Bàn; và Ta cũng biết rõ về người đã thực hành như thế nào mà do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, đạt đến và an trú vào vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

154. Này Sāriputta, ở đây, Ta với tâm của mình bao trùm tâm của một hạng người và biết được rằng: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, đang phải chịu đựng những cảm thọ toàn khổ, khốc liệt, đau đớn. Này Sāriputta, ví như có một hố than sâu hơn một tầm người, đầy những than hồng, không có ngọn lửa, không có khói. Rồi có một người đi đến, bị sức nóng thiêu đốt, bị sức nóng xâm chiếm, mệt mỏi, khát khao, khô cổ, đi theo con đường duy nhất hướng thẳng đến hố than ấy. Một người có mắt thấy người ấy và nói rằng: ‘Người đàn ông đáng kính này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sẽ đi đến chính hố than này.’ Sau một thời gian, người ấy thấy người kia đã rơi vào hố than đó, đang phải chịu đựng những cảm thọ toàn khổ, khốc liệt, đau đớn. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Ta với tâm của mình bao trùm tâm của một hạng người và biết được rằng: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.’ Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, đang phải chịu đựng những cảm thọ toàn khổ, khốc liệt, đau đớn.

Này Sāriputta, ở đây, Ta với tâm của mình bao trùm tâm của một hạng người và biết được rằng: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cảnh giới bàng sanh.’ Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cảnh giới bàng sanh, đang phải chịu đựng những cảm thọ đau khổ, khốc liệt, đau đớn. Này Sāriputta, ví như có một hố phân sâu hơn một tầm người, đầy những phân. Rồi có một người đi đến, bị sức nóng thiêu đốt, bị sức nóng xâm chiếm, mệt mỏi, khát khao, khô cổ, đi theo con đường duy nhất hướng thẳng đến hố phân ấy. Một người có mắt thấy người ấy và nói rằng: ‘Người đàn ông đáng kính này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sẽ đi đến chính hố phân này.’ Sau một thời gian, người ấy thấy người kia đã rơi vào hố phân đó, đang phải chịu đựng những cảm thọ đau khổ, khốc liệt, đau đớn. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Ta với tâm của mình bao trùm tâm của một hạng người và biết được rằng: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, mà sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cảnh giới bàng sanh.’ Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cảnh giới bàng sanh, đang phải chịu đựng những cảm thọ đau khổ, khốc liệt, đau đớn.

Này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi ngạ quỷ.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi ngạ quỷ, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là đau khổ. Ví như, này Sāriputta, có một cây mọc trên vùng đất không bằng phẳng, lá và cành thưa thớt, bóng râm lốm đốm. Rồi một người bị nắng nóng thiêu đốt, bị hơi nóng bao trùm, mệt mỏi, khát nước, đi đến theo con đường độc đạo, hướng thẳng đến cây ấy. Một người có mắt sáng thấy người ấy và nói rằng: ‘Người này đang đi như vậy, đang hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sẽ đi đến chính cái cây này.’ Vào một thời gian sau, người ấy thấy người kia đang ngồi hoặc nằm dưới bóng cây đó, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là đau khổ. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi ngạ quỷ.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi ngạ quỷ, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là đau khổ.

Này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi người.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi người, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là an lạc. Ví như, này Sāriputta, có một cây mọc trên vùng đất bằng phẳng, lá và cành rậm rạp, bóng râm dày đặc. Rồi một người bị nắng nóng thiêu đốt, bị hơi nóng bao trùm, mệt mỏi, khát nước, đi đến theo con đường độc đạo, hướng thẳng đến cây ấy. Một người có mắt sáng thấy người ấy và nói rằng: ‘Người này đang đi như vậy, đang hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sẽ đi đến chính cái cây này.’ Vào một thời gian sau, người ấy thấy người kia đang ngồi hoặc nằm dưới bóng cây đó, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là an lạc. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi người.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi người, đang cảm thọ những cảm giác phần nhiều là an lạc.

Này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới, đang cảm thọ những cảm giác thuần túy an lạc. Ví như, này Sāriputta, có một tòa lâu đài, và trong đó có một căn phòng có mái nhọn, được trát vữa trong ngoài, kín gió, then cài chắc chắn, cửa sổ đóng kín. Trong đó có một chiếc giường được trải bằng thảm len lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, được phủ bằng tấm da sơn dương hảo hạng, có mái che bên trên, và có gối đỏ ở hai đầu. Rồi một người bị nắng nóng thiêu đốt, bị hơi nóng bao trùm, mệt mỏi, khát nước, đi đến theo con đường độc đạo, hướng thẳng đến tòa lâu đài ấy. Một người có mắt sáng thấy người ấy và nói rằng: ‘Người này đang đi như vậy, đang hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sẽ đi đến chính tòa lâu đài này.’ Vào một thời gian sau, người ấy thấy người kia ở trong tòa lâu đài đó, trong căn phòng có mái nhọn đó, trên chiếc giường đó, đang ngồi hoặc nằm, đang cảm thọ những cảm giác thuần túy an lạc. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Như Lai với tâm của mình bao trùm và biết rõ tâm của một hạng người nào đó như sau: ‘Người này đã thực hành như vậy, đã hành xử như vậy, và đã đi vào con đường như vậy, đến nỗi sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Vào một thời gian sau, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, Như Lai thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào thiện thú, thiên giới, đang cảm thọ những cảm giác thuần túy an lạc.

Này Sāriputta, ở đây, Ta dùng tâm của mình bao trùm tâm của một người và biết rõ rằng: ‘Vị này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, đã đi trên con đường như vậy, do đó, vị ấy sẽ trú, sau khi đã đạt đến, đã chứng ngộ với thắng trí bởi chính mình ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, không còn lậu hoặc, do sự đoạn tận các lậu hoặc.’ Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đang trú, sau khi đã đạt đến, đã chứng ngộ với thắng trí bởi chính mình ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, không còn lậu hoặc, do sự đoạn tận các lậu hoặc, đang cảm thọ một cảm giác hoàn toàn an lạc. Này Sāriputta, ví như có một hồ nước trong, ngọt, mát, trong sạch, có bến nước tốt, đáng ưa thích. Gần đó có một khu rừng rậm. Rồi một người đi đến, bị nóng bức, bị nhiệt não, mệt mỏi, khát nước, khao khát, đi theo con đường độc đạo hướng thẳng đến hồ nước ấy. Một người có mắt, sau khi thấy người ấy, liền nói rằng: ‘Người này đã đi như vậy, đã nỗ lực như vậy, đã đi trên con đường như vậy, do đó, người ấy sẽ đến được chính hồ nước này.’ Sau một thời gian, người ấy thấy người kia, sau khi đã xuống hồ, tắm và uống, làm dịu mọi cơn bứt rứt, mệt mỏi, nóng bức, đã lên bờ và đang ngồi hoặc nằm trong khu rừng ấy, cảm thọ một cảm giác hoàn toàn an lạc. Cũng vậy, này Sāriputta, ở đây, Ta dùng tâm của mình bao trùm tâm của một người và biết rõ rằng: ‘Vị này đã thực hành như vậy, đã nỗ lực như vậy, đã đi trên con đường như vậy, do đó, vị ấy sẽ trú, sau khi đã đạt đến, đã chứng ngộ với thắng trí bởi chính mình ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, không còn lậu hoặc, do sự đoạn tận các lậu hoặc.’ Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đang trú, sau khi đã đạt đến, đã chứng ngộ với thắng trí bởi chính mình ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, không còn lậu hoặc, do sự đoạn tận các lậu hoặc, đang cảm thọ một cảm giác hoàn toàn an lạc. Này Sāriputta, đây là năm cảnh giới.

Này Sāriputta, người nào biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy, mà lại nói rằng: ‘Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến đặc biệt của bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết một pháp do suy luận, do khảo sát, tự mình biện giải ra,’ này Sāriputta, người ấy, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị đọa vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống. Này Sāriputta, ví như một vị tỳ-khưu đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ, có thể chứng đắc A-la-hán ngay trong hiện tại. Này Sāriputta, Ta nói ví dụ này cũng vậy: ‘Nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy, thì chắc chắn sẽ bị đọa vào địa ngục như vật được mang đến rồi đặt xuống.’

155. Này Sāriputta, Ta nhớ lại rằng mình đã thực hành phạm hạnh gồm bốn chi phần: Ta là người khổ hạnh, một người khổ hạnh tột bậc; Ta là người sống thô sơ, một người sống thô sơ tột bậc; Ta là người ghê tởm (tội lỗi), một người ghê tởm tột bậc; Ta là người sống viễn ly, một người sống viễn ly tột bậc. Này Sāriputta, đây là khổ hạnh của Ta trong đó: Ta không mặc quần áo, sống phóng túng, liếm tay cho sạch; không chấp nhận lời mời ‘Xin mời đến,’ không chấp nhận lời mời ‘Xin hãy dừng lại;’ Ta không nhận thức ăn mang đến, không nhận thức ăn nấu riêng cho mình, không nhận lời mời (đến nhà); Ta không nhận (thức ăn) từ miệng nồi, không nhận từ miệng giỏ, không nhận ở ngưỡng cửa, không nhận qua cây gậy, không nhận qua chày; không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ phụ nữ có thai, không nhận từ phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ phụ nữ đang giao hợp với đàn ông, không nhận từ nơi có quy định phân phát, không nhận nơi có chó đứng chờ, không nhận nơi có ruồi bu; Ta không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước gạo lên men. Ta chỉ nhận khất thực ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng… hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Ta sống bằng một bát nhỏ, bằng hai bát nhỏ… bằng bảy bát nhỏ. Ta ăn một ngày một bữa, hai ngày một bữa… bảy ngày một bữa. Cứ như thế, Ta thực hành việc ăn uống theo định kỳ, cho đến nửa tháng một lần.

Ta ăn rau xanh, hoặc ăn hạt kê, hoặc ăn lúa hoang, hoặc ăn da vụn, hoặc ăn rêu, hoặc ăn cám, hoặc ăn váng cháo, hoặc ăn bột mè, hoặc ăn cỏ, hoặc ăn phân bò. Ta sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn những trái cây tự rụng.

Ta mặc y bằng vải gai thô, ta mặc y bằng vải gai pha, ta mặc y quấn tử thi, ta mặc y phấn tảo, ta mặc y bằng vỏ cây, ta mặc y bằng da thú, ta mặc y bằng những mảnh da thú, ta mặc y bằng cỏ kusa, ta mặc y bằng vỏ cây mềm, ta mặc y bằng những mảnh gỗ, ta mặc y dệt bằng tóc người, ta mặc y dệt bằng lông đuôi ngựa, ta mặc y kết bằng lông cánh cú; ta là người nhổ tóc và râu, chuyên tâm vào việc nhổ tóc và râu; ta là người chỉ đứng, từ chối chỗ ngồi; ta là người ngồi xổm, chuyên tâm vào nỗ lực ngồi xổm; ta là người nằm trên giường gai, ta thực hành việc nằm trên giường gai; ta sống chuyên tâm vào việc xuống nước ba lần mỗi tối – như vậy, ta sống chuyên tâm vào pháp hành tự hành hạ, thiêu đốt thân thể bằng nhiều cách khác nhau. Này Sāriputta, đây là khổ hạnh của ta.

156. Này Sāriputta, trong đó, đây là hạnh thô sơ của ta: Bụi bẩn tích tụ trên thân ta trong nhiều năm đã trở thành một lớp vảy. Này Sāriputta, ví như một gốc cây tinduka nhiều năm, bụi bẩn tích tụ thành một lớp vảy, cũng vậy, này Sāriputta, bụi bẩn tích tụ trên thân ta trong nhiều năm đã trở thành một lớp vảy. Này Sāriputta, ta không hề có ý nghĩ rằng: ‘Ồ, giá như ta có thể dùng tay chà sạch lớp bụi bẩn này, hoặc giá như có người khác dùng tay chà sạch lớp bụi bẩn này cho ta.’ Này Sāriputta, ta cũng không có ý nghĩ như vậy. Này Sāriputta, đây là hạnh thô sơ của ta.

Này Sāriputta, trong đó, đây là hạnh ghê tởm điều ác của ta: Này Sāriputta, ta đi tới với chánh niệm, ta lui lại với chánh niệm, đến nỗi lòng từ của ta hiện khởi ngay cả đối với một giọt nước, với ý nghĩ rằng: ‘Mong rằng ta không làm hại những chúng sanh nhỏ bé ở những nơi không bằng phẳng.’ Này Sāriputta, đây là hạnh ghê tởm điều ác của ta.

Này Sāriputta, trong đó, đây là hạnh sống độc cư của ta: Này Sāriputta, ta đi sâu vào một khu rừng nào đó và sống ở đó. Khi ta thấy người chăn bò, người chăn gia súc, người cắt cỏ, người kiếm củi, hoặc người làm việc trong rừng, ta liền chạy từ rừng này sang rừng khác, từ bụi rậm này sang bụi rậm khác, từ chỗ trũng này sang chỗ trũng khác, từ gò cao này sang gò cao khác. Vì lý do gì? Với ý nghĩ: ‘Mong rằng họ không thấy ta, và ta cũng không thấy họ.’ Này Sāriputta, ví như con nai rừng khi thấy người liền chạy từ rừng này sang rừng khác, từ bụi rậm này sang bụi rậm khác, từ chỗ trũng này sang chỗ trũng khác, từ gò cao này sang gò cao khác, cũng vậy, này Sāriputta, khi ta thấy người chăn bò, người chăn gia súc, người cắt cỏ, người kiếm củi, hoặc người làm việc trong rừng, ta liền chạy từ rừng này sang rừng khác, từ bụi rậm này sang bụi rậm khác, từ chỗ trũng này sang chỗ trũng khác, từ gò cao này sang gò cao khác. Vì lý do gì? Với ý nghĩ: ‘Mong rằng họ không thấy ta, và ta cũng không thấy họ.’ Này Sāriputta, đây là hạnh sống độc cư của ta.

Này Sāriputta, ta bò bằng bốn chi đến những chuồng bò mà bò đã đi ra và người chăn bò đã đi khỏi, rồi ta ăn phân của những con bê non, những con bò tơ còn bú mẹ. Này Sāriputta, chừng nào mà phân và nước tiểu của chính ta chưa hết, ta ăn chính phân và nước tiểu của mình. Này Sāriputta, đây là hạnh ăn những thức ăn ghê tởm của ta.

157. Này Sāriputta, ta đi sâu vào một khu rừng rậm đáng sợ nào đó và sống ở đó. Này Sāriputta, sự đáng sợ của khu rừng rậm ấy là như vầy: bất cứ ai chưa ly tham mà đi vào khu rừng rậm ấy, phần lớn đều dựng tóc gáy. Này Sāriputta, vào những đêm lạnh giá của mùa đông, trong tám ngày giữa hai tháng lúc sương rơi, vào những đêm như vậy, ta sống ngoài trời vào ban đêm và trong rừng rậm vào ban ngày; vào tháng cuối của mùa hè, ta sống ngoài trời vào ban ngày và trong rừng rậm vào ban đêm. Này Sāriputta, bài kệ kỳ diệu này, chưa từng được nghe trước đây, đã khởi lên trong ta:

Vừa bị thiêu đốt, vừa bị ướt đẫm, bậc ẩn sĩ ở một mình trong khu rừng đáng sợ; trần truồng, không ngồi gần lửa, chuyên tâm vào sự tìm cầu.

Này Sāriputta, ta nằm ngủ trong nghĩa địa, dùng xương người chết làm gối. Này Sāriputta, những đứa trẻ chăn bò đến gần ta, chúng nhổ nước bọt vào ta, tiểu tiện vào ta, rắc bụi lên ta, và nhét que vào tai ta. Này Sāriputta, ta không hề biết mình đã khởi lên một ý nghĩ xấu nào đối với chúng. Này Sāriputta, đây là sự an trú trong xả của ta.

158. Này Sāriputta, lại nữa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là nhờ vào vật thực.’ Họ đã nói như vầy: ‘Chúng ta sẽ sống bằng quả táo dại.’ Họ ăn quả táo dại, ăn bột táo dại, uống nước táo dại, và thọ dụng nhiều loại chế phẩm khác nhau từ quả táo dại. Này Sāriputta, Ta nhớ lại rằng Ta đã từng sống chỉ với một quả táo dại làm vật thực. Này Sāriputta, có thể ngươi sẽ nghĩ rằng: ‘Vào thời ấy, quả táo dại chắc hẳn phải to lớn lắm.’ Này Sāriputta, không nên nghĩ như vậy. Vào thời ấy, quả táo dại cũng chỉ có kích thước như bây giờ. Này Sāriputta, do Ta sống chỉ với một quả táo dại làm vật thực, thân thể của Ta đã trở nên vô cùng gầy gò. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của Ta trở nên giống như những đốt của cây leo āsītika hay cây leo kāḷa. Do ăn quá ít, mông của Ta trở nên giống như móng chân lạc đà. Do ăn quá ít, xương sống của Ta lồi lõm giống như một chuỗi hạt. Do ăn quá ít, xương sườn của Ta gãy đổ xiêu vẹo giống như những thanh rui của một căn nhà sala cũ nát. Do ăn quá ít, tròng mắt của Ta nằm sâu trong hốc mắt, trông như những ánh sao lấp lánh dưới đáy giếng sâu. Do ăn quá ít, da đầu của Ta nhăn nheo, héo úa giống như quả bầu đắng còn non bị cắt lìa rồi phơi nắng gió. Này Sāriputta, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ vào da bụng,’ thì Ta lại nắm phải xương sống. Khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ vào xương sống,’ thì Ta lại nắm phải da bụng. Này Sāriputta, do ăn quá ít, da bụng của Ta đã dính sát vào xương sống. Này Sāriputta, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hay tiểu tiện,’ thì Ta liền ngã sấp mặt tại chỗ đó, cũng do ăn quá ít. Này Sāriputta, để cho thân thể dễ chịu, Ta dùng tay xoa bóp các chi thể. Này Sāriputta, khi Ta dùng tay xoa bóp các chi thể, những sợi lông có gốc đã hư thối liền rụng khỏi thân, cũng do ăn quá ít.

159. Này Sāriputta, lại nữa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là nhờ vào vật thực.’ Họ đã nói như vầy: ‘Chúng ta sẽ sống bằng hạt đậu xanh... bằng hạt mè... bằng hạt gạo.’ Họ ăn gạo, ăn bột gạo, uống nước gạo, và thọ dụng nhiều loại chế phẩm khác nhau từ gạo. Này Sāriputta, Ta nhớ lại rằng Ta đã từng sống chỉ với một hạt gạo làm vật thực. Này Sāriputta, có thể ngươi sẽ nghĩ rằng: ‘Vào thời ấy, hạt gạo chắc hẳn phải to lớn lắm.’ Này Sāriputta, không nên nghĩ như vậy. Vào thời ấy, hạt gạo cũng chỉ có kích thước như bây giờ. Này Sāriputta, do Ta sống chỉ với một hạt gạo làm vật thực, thân thể của Ta đã trở nên vô cùng gầy gò. Do ăn quá ít, các chi phần lớn nhỏ của Ta trở nên giống như những đốt của cây leo āsītika hay cây leo kāḷa. Do ăn quá ít, mông của Ta trở nên giống như móng chân lạc đà. Do ăn quá ít, xương sống của Ta lồi lõm giống như một chuỗi hạt. Do ăn quá ít, xương sườn của Ta gãy đổ xiêu vẹo giống như những thanh rui của một căn nhà sala cũ nát. Do ăn quá ít, tròng mắt của Ta nằm sâu trong hốc mắt, trông như những ánh sao lấp lánh dưới đáy giếng sâu. Do ăn quá ít, da đầu của Ta nhăn nheo, héo úa giống như quả bầu đắng còn non bị cắt lìa rồi phơi nắng gió. Này Sāriputta, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ vào da bụng,’ thì Ta lại nắm phải xương sống. Khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ sờ vào xương sống,’ thì Ta lại nắm phải da bụng. Này Sāriputta, do ăn quá ít, da bụng của Ta đã dính sát vào xương sống. Này Sāriputta, khi Ta nghĩ: ‘Ta sẽ đi đại tiện hay tiểu tiện,’ thì Ta liền ngã sấp mặt tại chỗ đó, cũng do ăn quá ít. Này Sāriputta, để cho thân thể dễ chịu, Ta dùng tay xoa bóp các chi thể. Này Sāriputta, khi Ta dùng tay xoa bóp các chi thể, những sợi lông có gốc đã hư thối liền rụng khỏi thân, cũng do ăn quá ít.

Này Sāriputta, dù với oai nghi ấy, với pháp hành ấy, với khổ hạnh ấy, Ta vẫn không chứng đắc được pháp thượng nhân, tri kiến đặc biệt của bậc Thánh có khả năng đưa đến giải thoát. Vì sao vậy? Vì đã không chứng ngộ được trí tuệ Thánh thiện này; trí tuệ Thánh thiện này, một khi được chứng ngộ, là Thánh thiện, có khả năng đưa đến giải thoát, và dẫn dắt người thực hành nó đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

160. Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là do sự luân hồi.’ Này Sāriputta, không dễ gì tìm được cảnh giới luân hồi nào mà Như Lai chưa từng luân hồi trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, ngoại trừ các vị chư thiên ở Tịnh Cư Thiên. Và này Sāriputta, nếu Như Lai luân hồi ở cõi Tịnh Cư Thiên thì sẽ không trở lại thế gian này nữa.

Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là do sự tái sanh.’ Này Sāriputta, không dễ gì tìm được cảnh giới tái sanh nào mà Như Lai chưa từng tái sanh trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, ngoại trừ các vị chư thiên ở Tịnh Cư Thiên. Và này Sāriputta, nếu Như Lai tái sanh ở cõi Tịnh Cư Thiên thì sẽ không trở lại thế gian này nữa.

Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là do trú xứ.’ Này Sāriputta, không dễ gì tìm được trú xứ nào mà Như Lai chưa từng trú ngụ trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, ngoại trừ các vị chư thiên ở Tịnh Cư Thiên. Và này Sāriputta, nếu Như Lai trú ngụ ở cõi Tịnh Cư Thiên thì sẽ không trở lại thế gian này nữa.

Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là do sự tế lễ.’ Này Sāriputta, không dễ gì tìm được sự tế lễ nào mà Như Lai chưa từng thực hiện trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, khi là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc khi là vị Bà-la-môn đại phú.

Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Sự thanh tịnh có được là do sự thờ lửa.’ Này Sāriputta, không dễ gì tìm được loại lửa nào mà Như Lai chưa từng thờ phụng trong suốt khoảng thời gian dài đằng đẵng này, khi là vị vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hoặc khi là vị Bà-la-môn đại phú.

161. Này Sāriputta, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Chỉ khi nào người đàn ông còn trẻ, là thanh niên, tóc đen nhánh, đầy đủ tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, thì khi ấy mới có được trí tuệ sắc bén tột bậc. Và khi nào người đàn ông ấy già nua, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đến tuổi già, tám mươi, chín mươi, hay một trăm tuổi, thì khi ấy trí tuệ sắc bén ấy bị suy giảm.’ Này Sāriputta, không nên nhìn nhận như vậy. Này Sāriputta, hiện nay Như Lai đã già nua, cao tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đến tuổi già, tám mươi tuổi. Này Sāriputta, giả sử ở đây Như Lai có bốn vị đệ tử, sống trăm tuổi, mạng sống trăm năm, có được niệm lực, trí năng, nghị lực tột bậc, và có được trí tuệ sắc bén tột bậc. Này Sāriputta, ví như người bắn cung có cây cung chắc khỏe, đã được huấn luyện, tay nghề thành thạo, đã được thực tập, có thể dùng mũi tên nhẹ bắn xuyên qua bóng cây thốt nốt một cách không khó khăn; cũng vậy, các vị ấy có niệm lực siêu việt, có trí năng siêu việt, có nghị lực siêu việt, và có trí tuệ sắc bén tột bậc. Các vị ấy sẽ hỏi Như Lai về vấn đề liên quan đến bốn niệm xứ, hỏi đi hỏi lại. Và mỗi khi được hỏi, Như Lai sẽ trả lời cho họ. Và câu trả lời của Như Lai, họ sẽ ghi nhớ đúng như đã được trả lời, và họ sẽ không hỏi lại Như Lai lần thứ hai. Ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ nghỉ để xua tan mệt nhọc, này Sāriputta, bài thuyết pháp của Như Lai sẽ không bao giờ cạn kiệt, văn cú và ý nghĩa các pháp của Như Lai sẽ không bao giờ cạn kiệt, sự ứng đối các câu hỏi của Như Lai sẽ không bao giờ cạn kiệt. Rồi bốn vị đệ tử ấy của Như Lai, sống trăm tuổi, mạng sống trăm năm, sau một trăm năm sẽ mệnh chung. Này Sāriputta, cho dù các ngươi phải khiêng Như Lai đi bằng giường nhỏ, trí tuệ sắc bén của Như Lai cũng không có sự thay đổi nào khác. Này Sāriputta, nếu có người nói một cách chân chánh rằng: ‘Một chúng sanh không có sự si mê đã sanh ra ở đời vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng bi mẫn đối với thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người,’ thì người ấy, khi nói một cách chân chánh, chính là nói về Như Lai vậy.

162. Vào lúc ấy, Tôn giả Nāgasamāla đang đứng sau lưng Đức Thế Tôn và quạt hầu Ngài. Bấy giờ, Tôn giả Nāgasamāla bạch với Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, khi con nghe pháp môn này, lông của con đã dựng đứng cả lên. Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên là gì?’ ‘Này Nāgasamāla, vì vậy, ngươi hãy ghi nhớ pháp môn này là ‘Pháp Môn Dựng Lông’.’

Đức Thế Tôn đã thuyết như vậy. Tôn giả Nāgasamāla hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

Kinh Đại Sư Tử Hống, kinh thứ hai, kết thúc.