2. Kinh Pañcattaya

21. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu’. ‘Bạch Thế Tôn’, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: ‘Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn suy tư về tương lai, có quan điểm về tương lai, dựa vào tương lai mà tuyên bố nhiều loại luận thuyết khác nhau. Có người tuyên bố rằng: ‘Tự ngã có tưởng, sau khi chết không bệnh hoạn’. Có người tuyên bố rằng: ‘Tự ngã không có tưởng, sau khi chết không bệnh hoạn’. Có người tuyên bố rằng: ‘Tự ngã không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng, sau khi chết không bệnh hoạn’. Lại nữa, có người chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh đang hiện hữu. Lại có người tuyên bố về Niết-bàn trong hiện tại. Như vậy, họ hoặc chủ trương một tự ngã hiện hữu là không bệnh hoạn sau khi chết, hoặc chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự không tồn tại của một chúng sanh đang hiện hữu, hoặc có người tuyên bố về Niết-bàn trong hiện tại. Như vậy, năm (quan điểm) này trở thành ba, và ba (quan điểm) này trở thành năm. Đây là đề cương của thuyết Ngũ và Tam.

22. “Này các Tỳ khưu, ở đây, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương tự ngã có tưởng, không bệnh, sau khi chết, thì các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, có sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, không sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, vừa có sắc vừa không sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, không phải có sắc cũng không phải không sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, có tưởng đồng nhất, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, có tưởng sai biệt, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, có tưởng hữu hạn, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã có tưởng, có tưởng vô lượng, không bệnh, sau khi chết. Hoặc một số vị, sau khi vượt qua những điều này, tuyên bố rằng biến xứ thức là vô lượng, là bất động. Này các Tỳ khưu, điều ấy Như Lai thắng tri. Những vị Sa môn, Bà la môn nào chủ trương tự ngã có tưởng, không bệnh, sau khi chết, … (như trên) … chủ trương tự ngã có tưởng, có tưởng vô lượng, không bệnh, sau khi chết. Và bất cứ tưởng nào trong các tưởng này được cho là thanh tịnh, tối thượng, cao tột, vô song – dù là tưởng về sắc, tưởng về vô sắc, tưởng đồng nhất, hay tưởng sai biệt. Một số vị tuyên bố rằng Vô sở hữu xứ là vô lượng, là bất động, (với ý niệm) ‘Không có gì cả’. (Như Lai biết rằng:) ‘Cái này là pháp hữu vi, là thô thiển. Nhưng có sự đoạn diệt của các hành. Có điều này.’ – do biết như vậy, do thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, Như Lai đã vượt qua nó.”

23. “Này các Tỳ khưu, ở đây, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương tự ngã không có tưởng, không bệnh, sau khi chết, thì các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã không có tưởng, có sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã không có tưởng, không sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã không có tưởng, vừa có sắc vừa không sắc, không bệnh, sau khi chết; hoặc các vị Sa môn, Bà la môn ấy chủ trương tự ngã không có tưởng, không phải có sắc cũng không phải không sắc, không bệnh, sau khi chết. Này các Tỳ khưu, ở đây, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương tự ngã có tưởng, không bệnh, sau khi chết, thì bị những vị này (chủ trương vô tưởng) phản bác. Vì sao vậy? (Họ nói:) ‘Tưởng là bệnh, tưởng là ung nhọt, tưởng là mũi tên. Trạng thái này là an tịnh, trạng thái này là vi diệu, tức là vô tưởng.’ Này các Tỳ khưu, điều ấy Như Lai thắng tri. Những vị Sa môn, Bà la môn nào chủ trương tự ngã không có tưởng, không bệnh, sau khi chết, … (như trên) … chủ trương tự ngã không có tưởng, không phải có sắc cũng không phải không sắc, không bệnh, sau khi chết. Này các Tỳ khưu, nếu có bất kỳ Sa môn hay Bà la môn nào nói như sau: ‘Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ tuyên bố sự đến, sự đi, sự chết, sự tái sanh, sự tăng trưởng, sự phát triển, sự lớn mạnh của thức’ – trường hợp ấy không thể xảy ra. (Như Lai biết rằng:) ‘Cái này là pháp hữu vi, là thô thiển. Nhưng có sự đoạn diệt của các hành. Có điều này.’ – do biết như vậy, do thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, Như Lai đã vượt qua nó.”

24. “Này các Tỳ khưu, trong đó, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và có sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và vô sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và vừa có sắc vừa vô sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và không phải có sắc cũng không phải vô sắc. Này các Tỳ khưu, trong đó, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là có tưởng, không bệnh hoạn, thì bị những vị này phản bác. Và những Sa môn, Bà la môn đáng kính nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là vô tưởng, không bệnh hoạn, cũng bị những vị này phản bác. Vì sao vậy? Vì tưởng là bệnh, tưởng là khối u, tưởng là mũi tên; còn vô tưởng là si mê. Chỉ có trạng thái này là an tịnh, là vi diệu, đó là ‘phi tưởng phi phi tưởng’. Này các Tỳ khưu, Như Lai thắng tri điều này. Những Sa môn, Bà la môn đáng kính nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và có sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và vô sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và vừa có sắc vừa vô sắc; hoặc những Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, và không phải có sắc cũng không phải vô sắc. Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa môn hay Bà la môn nào, chỉ bằng vào các hành được thấy, nghe, cảm nhận, nhận thức mà chủ trương sự thành tựu của xứ này, thì này các Tỳ khưu, điều đó được gọi là sự hoại diệt đối với sự thành tựu của xứ này. Này các Tỳ khưu, xứ này không được gọi là có thể đạt được bằng sự chứng đắc các hành; này các Tỳ khưu, xứ này được gọi là có thể đạt được bằng sự chứng đắc các hành còn sót lại. ‘Cái này là pháp hữu vi, thô thiển. Nhưng có sự đoạn diệt của các hành, có cái đó’. Do biết như vậy, Như Lai, người thấy được sự xuất ly khỏi cái đó, đã vượt qua nó.”

25. “Này các Tỳ khưu, trong đó, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự phi hữu của một chúng sanh hiện hữu. Này các Tỳ khưu, trong đó, những Sa môn, Bà la môn nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là có tưởng, không bệnh hoạn, thì bị những vị này phản bác. Và những Sa môn, Bà la môn đáng kính nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là vô tưởng, không bệnh hoạn, cũng bị những vị này phản bác. Và những Sa môn, Bà la môn đáng kính nào chủ trương rằng sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh hoạn, cũng bị những vị này phản bác. Vì sao vậy? Vì tất cả các Sa môn, Bà la môn đáng kính này, trong khi nói, đều dính mắc vào sự trôi lăn trong tương lai: ‘Như vậy chúng ta sẽ là sau khi chết, như vậy chúng ta sẽ là sau khi chết’. Ví như một thương gia đi buôn bán, suy nghĩ rằng: ‘Từ đây ta sẽ được cái này, với cái này ta sẽ kiếm được cái kia’. Cũng vậy, các Sa môn, Bà la môn đáng kính này, Ta cho rằng, giống như những thương gia, hiện ra với ý nghĩ: ‘Như vậy chúng ta sẽ là sau khi chết, như vậy chúng ta sẽ là sau khi chết’. Này các Tỳ khưu, Như Lai thắng tri điều này. Những Sa môn, Bà la môn đáng kính nào chủ trương sự đoạn diệt, sự hủy hoại, sự phi hữu của một chúng sanh hiện hữu, họ do sợ hãi thân kiến, do ghê tởm thân kiến, nên chỉ chạy vòng quanh, xoay vòng quanh chính thân kiến ấy. Ví như con chó bị buộc bằng dây vào một cây cột hay cọc vững chắc, nó chỉ chạy vòng quanh, xoay vòng quanh chính cây cột hay cọc ấy. Cũng vậy, các Sa môn, Bà la môn đáng kính này, do sợ hãi thân kiến, do ghê tởm thân kiến, nên chỉ chạy vòng quanh, xoay vòng quanh chính thân kiến ấy. ‘Cái này là pháp hữu vi, thô thiển. Nhưng có sự đoạn diệt của các hành, có cái đó’. Do biết như vậy, Như Lai, người thấy được sự xuất ly khỏi cái đó, đã vượt qua nó.”

26. “Này các Tỳ khưu, bất kỳ Sa môn hay Bà la môn nào là những người suy đoán về tương lai, có những quan điểm về tương lai, dựa vào tương lai mà tuyên bố nhiều loại luận điểm khác nhau, tất cả họ đều tuyên bố dựa trên năm nền tảng này, hoặc một trong số đó.”

27. Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là những người suy luận về quá khứ, có tà kiến về quá khứ, dựa vào quá khứ mà tuyên thuyết nhiều loại luận điểm khác nhau. Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là vừa thường hằng vừa không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là hữu biên, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là vô biên, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là vừa hữu biên vừa vô biên, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là không phải hữu biên cũng không phải vô biên, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng đồng nhất, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng đa dạng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng hữu hạn, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng vô lượng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là hoàn toàn an lạc, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là hoàn toàn đau khổ, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là vừa an lạc vừa đau khổ, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’ Một số vị tuyên thuyết rằng: ‘Tự ngã và thế gian là không khổ không lạc, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm.’

28. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,’ đối với các vị ấy, quả thật, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét về các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận kiến giải sau khi thẩm sát, sẽ có được trí tuệ thanh tịnh, trong sạch cho riêng mình – trường hợp này không xảy ra. Này các Tỳ khưu, lại nữa, khi không có trí tuệ thanh tịnh, trong sạch cho riêng mình, dù cho các bậc Sa-môn, Bà-la-môn ấy có làm trong sạch được một phần nào đó của trí tuệ, thì điều ấy của các bậc Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy cũng được gọi là chấp thủ. Cái ấy là pháp hữu vi, thô thiển. Lại nữa, có sự đoạn diệt của các pháp hành. Biết rằng: ‘Điều này có’, Như Lai, người thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, đã vượt qua khỏi nó.

29. Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Tự ngã và thế gian là không thường hằng, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm’... ... ‘Tự ngã và thế gian là vừa thường hằng vừa không thường hằng’... ‘Tự ngã và thế gian là không phải thường hằng cũng không phải không thường hằng’... ‘Tự ngã và thế gian là hữu biên’... ‘Tự ngã và thế gian là vô biên’... ‘Tự ngã và thế gian là vừa hữu biên vừa vô biên’... ‘Tự ngã và thế gian là không phải hữu biên cũng không phải vô biên’... ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng đồng nhất’... ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng đa dạng’... ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng hữu hạn’... ‘Tự ngã và thế gian là có tưởng vô lượng’... ‘Tự ngã và thế gian là hoàn toàn an lạc’... ‘Tự ngã và thế gian là hoàn toàn đau khổ’... ‘Tự ngã và thế gian là vừa an lạc vừa đau khổ’... ‘Tự ngã và thế gian là không khổ không lạc, chỉ điều này là sự thật, điều khác là sai lầm,’ đối với các vị ấy, quả thật, ngoài tín, ngoài ý thích, ngoài sự truyền tụng, ngoài sự suy xét về các khía cạnh, ngoài sự chấp nhận kiến giải sau khi thẩm sát, sẽ có được trí tuệ thanh tịnh, trong sạch cho riêng mình – trường hợp này không xảy ra. Này các Tỳ khưu, lại nữa, khi không có trí tuệ thanh tịnh, trong sạch cho riêng mình, dù cho các bậc Sa-môn, Bà-la-môn ấy có làm trong sạch được một phần nào đó của trí tuệ, thì điều ấy của các bậc Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính ấy cũng được gọi là chấp thủ. Cái ấy là pháp hữu vi, thô thiển. Lại nữa, có sự đoạn diệt của các pháp hành. Biết rằng: ‘Điều này có’, Như Lai, người thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, đã vượt qua khỏi nó.

30. Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, vị ấy thành tựu và an trú trong hỷ do viễn ly sanh và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong hỷ do viễn ly sanh.’ Vị ấy, hỷ do viễn ly sanh kia được đoạn diệt. Do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, ưu khởi sanh; do ưu được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh. Này các Tỳ khưu, ví như nơi nào bóng râm rời khỏi, nơi ấy bị nắng nóng bao trùm; nơi nào nắng nóng rời khỏi, nơi ấy bị bóng râm bao trùm. Tương tự y như thế, này các Tỳ khưu, do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, ưu khởi sanh; do ưu được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh. Này các Tỳ khưu, Như Lai thắng tri điều ấy. Vị Sa-môn hay Bà-la-môn đáng kính này, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, vị ấy thành tựu và an trú trong hỷ do viễn ly sanh và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong hỷ do viễn ly sanh.’ Vị ấy, hỷ do viễn ly sanh kia được đoạn diệt. Do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, ưu khởi sanh; do ưu được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh. ‘Điều này là pháp hữu vi, là thô thiển. Lại nữa, có sự đoạn diệt các hành.’ Biết như vậy, Như Lai là bậc thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, đã vượt qua khỏi pháp hữu vi ấy.

31. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, do vượt qua hỷ do viễn ly sanh, vị ấy thành tựu và an trú trong lạc phi vật chất và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong lạc phi vật chất.’ Vị ấy, lạc phi vật chất kia được đoạn diệt. Do lạc phi vật chất được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh; do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh. Này các Tỳ khưu, ví như nơi nào bóng râm rời khỏi, nơi ấy bị nắng nóng bao trùm; nơi nào nắng nóng rời khỏi, nơi ấy bị bóng râm bao trùm. Tương tự y như thế, này các Tỳ khưu, do lạc phi vật chất được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh; do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh. Này các Tỳ khưu, Như Lai thắng tri điều ấy. Vị Sa-môn hay Bà-la-môn đáng kính này, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, do vượt qua hỷ do viễn ly sanh, vị ấy thành tựu và an trú trong lạc phi vật chất và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong lạc phi vật chất.’ Vị ấy, lạc phi vật chất kia được đoạn diệt. Do lạc phi vật chất được đoạn diệt, hỷ do viễn ly sanh khởi sanh; do hỷ do viễn ly sanh được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh. ‘Điều này là pháp hữu vi, là thô thiển. Lại nữa, có sự đoạn diệt các hành.’ Biết như vậy, Như Lai là bậc thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, đã vượt qua khỏi pháp hữu vi ấy.

32. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, do vượt qua hỷ do viễn ly sanh, do vượt qua lạc phi vật chất, vị ấy thành tựu và an trú trong cảm thọ không khổ không lạc và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong cảm thọ không khổ không lạc.’ Vị ấy, cảm thọ không khổ không lạc kia được đoạn diệt. Do cảm thọ không khổ không lạc được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh; do lạc phi vật chất được đoạn diệt, cảm thọ không khổ không lạc khởi sanh. Này các Tỳ khưu, ví như nơi nào bóng râm rời khỏi, nơi ấy bị nắng nóng bao trùm; nơi nào nắng nóng rời khỏi, nơi ấy bị bóng râm bao trùm. Tương tự y như thế, này các Tỳ khưu, do cảm thọ không khổ không lạc được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh; do lạc phi vật chất được đoạn diệt, cảm thọ không khổ không lạc khởi sanh. Này các Tỳ khưu, Như Lai thắng tri điều ấy. Vị Sa-môn hay Bà-la-môn đáng kính này, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về tương lai, do không chấp thủ các dục kiết sử một cách hoàn toàn, do vượt qua hỷ do viễn ly sanh, do vượt qua lạc phi vật chất, vị ấy thành tựu và an trú trong cảm thọ không khổ không lạc và nghĩ rằng: ‘Điều này là an tịnh, điều này là vi diệu, tức là việc ta thành tựu và an trú trong cảm thọ không khổ không lạc.’ Vị ấy, cảm thọ không khổ không lạc kia được đoạn diệt. Do cảm thọ không khổ không lạc được đoạn diệt, lạc phi vật chất khởi sanh; do lạc phi vật chất được đoạn diệt, cảm thọ không khổ không lạc khởi sanh. ‘Điều này là pháp hữu vi, là thô thiển. Lại nữa, có sự đoạn diệt các hành.’ Biết như vậy, Như Lai là bậc thấy được sự xuất ly khỏi pháp hữu vi ấy, đã vượt qua khỏi pháp hữu vi ấy.

33. “Này các Tỳ khưu, ở đây, có Sa môn hay Bà la môn nào đó, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về vị lai, do hoàn toàn không có nền tảng cho các kiết sử dục, do vượt qua hỷ do ly dục sanh, do vượt qua lạc không liên quan đến vật chất, do vượt qua thọ không khổ không lạc, vị ấy quán xét rằng: ‘Ta được tịch tịnh, ta được dập tắt, ta không còn chấp thủ’. Này các Tỳ khưu, Như Lai biết rõ điều này. Vị Sa môn hay Bà la môn đáng kính này, do từ bỏ các tà kiến về quá khứ, do từ bỏ các tà kiến về vị lai, do hoàn toàn không có nền tảng cho các kiết sử dục, do vượt qua hỷ do ly dục sanh, do vượt qua lạc không liên quan đến vật chất, do vượt qua thọ không khổ không lạc, vị ấy quán xét rằng: ‘Ta được tịch tịnh, ta được dập tắt, ta không còn chấp thủ’; chắc chắn vị tôn giả này đang tuyên bố về con đường thực hành phù hợp với Niết bàn. Tuy nhiên, vị Sa môn hay Bà la môn đáng kính này vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ tà kiến về quá khứ, vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ tà kiến về vị lai, vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ kiết sử dục, vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ hỷ do ly dục sanh, vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ lạc không liên quan đến vật chất, vẫn chấp thủ trong khi chấp thủ thọ không khổ không lạc. Và việc vị tôn giả này quán xét rằng: ‘Ta được tịch tịnh, ta được dập tắt, ta không còn chấp thủ’, điều đó cũng được gọi là sự chấp thủ của vị Sa môn, Bà la môn đáng kính ấy. ‘Sự chấp thủ này là pháp hữu vi, thô thiển. Nhưng có sự đoạn diệt của các hành. Có điều đó’. Do biết như vậy, do thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua điều đó.”

“Này các Tỳ khưu, đây là trạng thái tịch tịnh tối thượng, cao quý đã được Như Lai chứng ngộ, đó là: sự giải thoát do không còn chấp thủ, sau khi đã biết rõ như thật về sự sanh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự thoát ly của sáu xứ xúc.”

Thế Tôn đã thuyết như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

Kinh Năm và Ba (thứ hai) chấm dứt.