Bản dịch
MIL 5.4.3 — CÂU HỎI VỀ TÍNH CHẤT NẶNG NHẸ CỦA LỜI NÓI DỐI
3. Musāvādagarulahubhāvapañha
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội pārājika.’ Và thêm nữa, Ngài đã nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội nhẹ với việc sám hối trong sự hiện diện của một vị.’ Thưa ngài Nāgasena, vậy thì ở đây có điều gì khác nhau? Lý do gì mà do một lời nói dối thì bị đứt đoạn và do một lời nói dối lại có được sự sửa chữa? Thưa ngài Nāgasena, nếu đức Thế Tôn đã nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội pārājika,’ như thế thì lời nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội nhẹ với việc sám hối trong sự hiện diện của một vị’ là sai trái. Nếu đức Như Lai đã nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội nhẹ với việc sám hối trong sự hiện diện của một vị,’ như thế thì lời nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội pārājika’ cũng là sai trái. Câu hỏi này cũng có cả hai khía cạnh, được dành cho ngài. Nó nên được giải quyết bởi ngài.”
BJT 2“Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội pārājika.’ Và Ngài đã nói rằng: ‘Khi cố tình nói dối thì phạm tội nhẹ với việc sám hối trong sự hiện diện của một vị.’ Và điều ấy là nặng hay nhẹ tùy theo mức độ của sự việc. Tâu đại vương, đại vương nghĩ gì về điều này? Ở đây, có kẻ tung cú đấm bằng bàn tay vào người khác, đại vương xét xử hình phạt gì đối với kẻ ấy?”
“Thưa ngài, nếu người kia nói: ‘Tôi không tha thứ,’ thì chúng tôi sẽ bảo kẻ không được tha thứ ấy mang lại một đồng tiền.”
“Tâu đại vương, trái lại ở đây nếu chính kẻ ấy tung cú đấm bằng bàn tay vào đại vương, thì kẻ ấy chịu hình phạt gì?”
“Thưa ngài, đối với kẻ ấy trẫm có thể bảo chặt bàn tay, cũng có thể bảo chặt bàn chân, có thể bảo chặt theo lối xử trảm đến tận cái đầu, cũng có thể cho tịch thu toàn bộ nhà cửa của kẻ ấy, và thủ tiêu hai bên nội ngoại cho đến bảy đời.”
“Tâu đại vương, vậy thì ở đây có điều gì khác nhau? Lý do gì mà trong việc đấm bằng bàn tay vào một người thì chịu hình phạt nhẹ một đồng tiền, còn trong việc đấm bằng bàn tay vào đại vương thì chịu sự bị chặt bàn tay, sự bị chặt bàn chân, cho đến việc bị chặt theo lối xử trảm đến tận cái đầu, sự tịch thu toàn bộ nhà cửa, sự thủ tiêu hai bên nội ngoại cho đến bảy đời.”
“Thưa ngài, do sự cách biệt giữa loài người.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế việc cố tình nói dối là nặng hay nhẹ tùy theo mức độ của sự việc.”
“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về tính chất nặng nhẹ của lời nói dối là thứ ba.
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
3. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti. Puna ca bhaṇitaṃ ‘sampajānamusāvāde lahukaṃ āpattiṃ āpajjati ekassa santike desanāvatthuka’nti. Bhante nāgasena, ko panettha viseso, kiṃ kāraṇaṃ, yañcekena musāvādena ucchijjati, yañcekena musāvādena satekiccho hoti? Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti, tena hi ‘sampajānamusāvāde lahukaṃ āpattiṃ āpajjati ekassa santike desanāvatthuka’nti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ ‘sampajānamusāvāde lahukaṃ āpattiṃ āpajjati ekassa santike desanāvatthuka’nti, tena hi ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
3. “Venerable Nāgasena, this was spoken by the Blessed One: ‘In the case of a deliberate falsehood, one is defeated.’ And again it was said: ‘In the case of a deliberate falsehood, one incurs a light offense that has confession before a single monk as its basis.’ Venerable Nāgasena, what is the distinction here, what is the reason, that by one false statement one is cut off, and by another false statement one is curable? If, Venerable Nāgasena, it was said by the Blessed One, ‘In the case of a deliberate falsehood, one is defeated,’ then the statement, ‘In the case of a deliberate falsehood, one incurs a light offense that has confession before a single monk as its basis,’ is incorrect. If it was said by the Tathāgata, ‘In the case of a deliberate falsehood, one incurs a light offense that has confession before a single monk as its basis,’ then the statement, ‘In the case of a deliberate falsehood, one is defeated,’ is also incorrect. This two-horned dilemma has come to you, and it must be resolved by you.”
3. ‘Thưa Đại đức Nāgasena, điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm tội bất cộng trụ (pārājika).’ Và lại có lời dạy rằng: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm một tội nhẹ (lahuka āpatti), có thể sám hối trước một vị khác.’ Thưa Đại đức Nāgasena, ở đây có sự khác biệt nào, có nguyên nhân gì, mà do một lời nói dối thì bị trục xuất, còn do một lời nói dối khác thì có thể cứu chữa? Thưa Đại đức Nāgasena, nếu Đức Thế Tôn đã dạy: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm tội bất cộng trụ,’ thì lời dạy: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm một tội nhẹ, có thể sám hối trước một vị khác’ là sai. Nếu Đấng Như Lai đã dạy: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm một tội nhẹ, có thể sám hối trước một vị khác,’ thì lời dạy: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm tội bất cộng trụ’ cũng là sai. Vấn đề nan giải lưỡng nan này lại đến với ngài, ngài phải giải quyết nó.’
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti. Bhaṇitañca ‘sampajānamusāvāde lahukaṃ āpattiṃ āpajjati ekassa santike desanāvatthuka’nti, tañca pana vatthuvasena garukalahukaṃ hoti. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha koci puriso parassa pāṇinā pahāraṃ dadeyya, tassa tumhe kiṃ daṇḍaṃ dhārethā’’ti? ‘‘Yadi so, bhante, āha ‘nakkhamāmī’ti, tassa mayaṃ akkhamamāne kahāpaṇaṃ harāpemā’’ti ‘‘idha pana, mahārāja, so yeva puriso tava pāṇinā pahāraṃ dadeyya, tassa pana ko daṇḍo’’ti? ‘‘Hatthampissa, bhante, chedāpeyyāma, pādampi chedāpeyyāma, yāva sīsaṃ kaḷīracchejjaṃ chedāpeyyāma, sabbampi taṃ gehaṃ vilumpāpeyyāma, ubhatopakkhe † yāva sattamaṃ kulaṃ samugghātāpeyyāmā’’ti. ‘‘Ko panettha, mahārāja, viseso, kiṃ kāraṇaṃ, yaṃ ekassa pāṇippahāre sukhumo kahāpaṇo daṇḍo, yaṃ tava pāṇippahāre hatthacchejjaṃ pādacchejjaṃ yāva kaḷīracchejjaṃ sabbagehādānaṃ ubhatopakkhe yāva sattamakulā samugghāto’’ti? ‘‘Manussantarena, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampajānamusāvādo vatthuvasena garukalahuko hotī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
“Great king, this was spoken by the Blessed One: ‘In the case of a deliberate falsehood, one is defeated.’ And it was also said: ‘In the case of a deliberate falsehood, one incurs a light offense that has confession before a single monk as its basis.’ But this becomes grave or light depending on the object of the transgression. What do you think, great king? Suppose a man here were to give another a blow with his hand; what punishment would you impose on him?” “Venerable sir, if that person says, ‘I cannot endure it,’ then upon his not enduring it, we would have the offender pay a kahāpaṇa.” “But suppose, great king, that same man were to give you a blow with his hand; what then would be the punishment for him?” “Venerable sir, we would have his hand cut off, we would have his foot cut off, we would even have his head severed, we would have his entire house plundered, and we would have his family on both sides exterminated up to the seventh generation.” “What, great king, is the distinction here, what is the reason, that for a blow of the hand to one person the punishment is a mere kahāpaṇa, whereas for a blow of the hand to you it is the cutting off of the hand, the cutting off of the foot, even beheading, the confiscation of the entire house, and the extermination of the family on both sides up to the seventh generation?” “Because of the difference between the persons, venerable sir.” “Even so, great king, a deliberate falsehood becomes grave or light depending on the object of the transgression.” “Excellent, venerable Nāgasena, I accept this just as you have stated it.”
‘Thưa Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn nói: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm tội bất cộng trụ.’ Và cũng có lời dạy rằng: ‘Do cố ý nói dối, vị ấy phạm một tội nhẹ, có thể sám hối trước một vị khác.’ Tuy nhiên, điều đó trở nên nặng hay nhẹ là tùy thuộc vào đối tượng (vatthu). Thưa Đại vương, ngài nghĩ sao về điều này: giả sử ở đây có người dùng tay đánh người khác, ngài sẽ áp dụng hình phạt nào cho người đó?’ ‘Thưa Đại đức, nếu người bị đánh nói rằng: ‘Tôi không thể tha thứ,’ thì khi người ấy không tha thứ, chúng con sẽ phạt người đánh một đồng kahāpaṇa.’ ‘Nhưng thưa Đại vương, nếu cũng chính người đó dùng tay đánh ngài, thì hình phạt sẽ là gì?’ ‘Thưa Đại đức, chúng con sẽ cho chặt tay, chặt chân của y, cho đến chặt đầu, chặt thành từng mảnh. Chúng con cũng sẽ cho tịch thu toàn bộ gia sản của y, và cho tiêu diệt cả hai bên gia tộc của y cho đến đời thứ bảy.’ ‘Thưa Đại vương, ở đây có sự khác biệt nào, có nguyên nhân gì, mà khi đánh một người thì hình phạt chỉ là một đồng kahāpaṇa nhỏ, còn khi đánh ngài thì lại là chặt tay, chặt chân, cho đến chặt thành từng mảnh, tịch thu toàn bộ gia sản, và tiêu diệt cả hai bên gia tộc cho đến đời thứ bảy?’ ‘Thưa Đại đức, là do sự khác biệt về con người.’ ‘Cũng vậy, thưa Đại vương, lời nói dối cố ý trở nên nặng hay nhẹ là tùy thuộc vào đối tượng (vatthu).’ ‘Lành thay, thưa Đại đức Nāgasena, con xin chấp nhận điều này đúng như vậy.’
Musāvādagarulahubhāvapañho tatiyo.
The Third Question on the Gravity and Lightness of False Speech.
Câu hỏi thứ ba về tính chất nặng nhẹ của lời nói dối đã kết thúc.