Bản dịch
MIL 3.1.14 — I. ĐẠI PHẨM
14. Samādhipañha
Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, định có gì là tướng trạng?”
“Tâu đại vương, định có sự dẫn đầu là tướng trạng. Tất cả các thiện pháp đều có định là pháp dẫn đầu, có định là nơi quy về, có định là nơi hướng đến, có định là nơi tiến tới.”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như tất cả các cây đà của ngôi nhà mái nhọn có chóp nhọn là nơi đi đến, có chóp nhọn là nơi quy về, có chóp nhọn là nơi hội tụ. Chóp nhọn được gọi là đỉnh của chúng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, tất cả các thiện pháp đều có định là pháp dẫn đầu, có định là nơi quy về, có định là nơi hướng đến, có định là nơi tiến tới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như một vị vua lao vào cuộc chiến đấu cùng với đạo quân gồm có bốn binh chủng, và toàn thể đạo quân gồm các con voi, các con ngựa, các cỗ xe, và bộ binh có đức vua là vị dẫn đầu, có đức vua là nơi quy về, có đức vua là nơi hướng đến, có đức vua là nơi tiến tới, chúng di chuyển xung quanh đức vua. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, tất cả các thiện pháp đều có định là pháp dẫn đầu, có định là nơi quy về, có định là nơi hướng đến, có định là nơi tiến tới. Tâu đại vương, định có sự dẫn đầu là tướng trạng nghĩa là như vậy. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, hãy tu tập về định. Vị đã định, nhận biết như thật.’”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Bản dịch: Bhikkhu Indacanda
Translated by Bhikkhu Indacanda, 2011. Based on the Buddha Jayanthi edition of the Pali canon, as corrected by Bhikkhu Indacanda. Full text, translation, and notes are available at the translator’s website: http://tamtangpaliviet.net/. Used by kind permission of the translator. Prepared for SuttaCentral by Bhikkhu Sujato.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bản dịch AI (OpenTipitaka) · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kūṭāgārassa yā yāci gopānasiyo, sabbā tā kūṭaṅgamā honti kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati. Evameva kho, mahārāja, ye keci kusalā dhammā, sabbe te samādhipamukhā honti samādhininnā samādhipoṇā samādhipabbhārāti.
14. “Give me a simile.” “Just as, great king, whatever rafters there are in a gabled house, all go to the roof-peak, incline to the roof-peak, converge at the roof-peak, and the roof-peak is declared their chief; in the very same way, great king, whatever wholesome states there are, all have concentration as their chief; they incline towards concentration, lean towards concentration, and slope towards concentration.”
14. – Xin ngài hãy cho một ví dụ. – Tâu Đại vương, ví như tất cả các kèo của một ngôi nhà có nóc, tất cả chúng đều hướng về nóc, xuôi về nóc, tụ về nóc, và nóc được gọi là đỉnh cao nhất của chúng. Cũng vậy, tâu Đại vương, bất kỳ pháp thiện nào, tất cả chúng đều có định làm đầu, hướng về định, xuôi về định, nghiêng về định.
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, koci rājā caturaṅginiyā senāya saddhiṃ saṅgāmaṃ otareyya, sabbāva senā hatthī ca assā ca rathā ca pattī ca tappamukhā † bhaveyyuṃ tanninnā tappoṇā tappabbhārā taṃ yeva anupariyāyeyyuṃ. Evameva kho, mahārāja, ye keci kusalā dhammā, sabbe te samādhipamukhā honti samādhininnā samādhipoṇā samādhipabbhārā. Evaṃ kho, mahārāja, pamukhalakkhaṇo samādhi. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘‘samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha, samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānātī’’ti.
“Give me a further simile.” “Just as, great king, if a king were to enter a battle with his fourfold army, the entire army—elephants, horses, chariots, and infantry—would have him as their chief, would incline towards him, lean towards him, slope towards him, and would follow his lead. In the very same way, great king, whatever wholesome states there are, all have concentration as their chief; they incline towards concentration, lean towards concentration, and slope towards concentration. Thus, great king, concentration has the characteristic of being foremost. And this was said by the Blessed One: ‘Develop concentration, monks. A monk who is concentrated understands things as they truly are.’”
– Xin ngài hãy cho thêm một ví dụ. – Tâu Đại vương, ví như một vị vua cùng với bốn binh chủng tiến vào trận địa, tất cả quân đội: tượng binh, mã binh, xa binh, và bộ binh đều lấy vị vua ấy làm người chỉ huy, đều hướng về vị vua ấy, đều xuôi về vị vua ấy, đều nghiêng về vị vua ấy, và đều đi theo xung quanh vị vua ấy. Cũng vậy, tâu Đại vương, bất cứ pháp thiện nào, tất cả chúng đều lấy định làm đầu, đều hướng về định, đều xuôi về định, đều nghiêng về định. Như vậy, tâu Đại vương, định có đặc tính là người chỉ huy. Tâu Đại vương, điều này đã được Đức Thế Tôn thuyết giảng: ‘Này các Tỳ khưu, hãy tu tập định. Này các Tỳ khưu, Tỳ khưu có tâm định tĩnh, biết đúng như thật.’”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
“Excellent, venerable Nāgasena.”
– Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khéo léo.
Samādhipañho cuddasamo.
The Fourteenth Question on Concentration.
Câu hỏi về định, thứ mười bốn.