1. Kinh Pāthika

Câu chuyện về Sunakkhatta

1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Malla, tại một thị trấn của dòng họ Malla tên là Anupiya. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, đi vào Anupiya để khất thực. Khi ấy, Thế Tôn suy nghĩ như vầy: 'Còn quá sớm để đi khất thực ở Anupiya. Ta nên đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở thì tốt biết mấy.'

2. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến khu vườn của du sĩ Bhaggavagotta, nơi du sĩ Bhaggavagotta đang ở. Khi ấy, du sĩ Bhaggavagotta nói với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, xin mời ngài đến. Bạch Thế Tôn, hay thay sự quang lâm của ngài! Bạch Thế Tôn, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Bạch Thế Tôn, xin ngài hãy ngồi, chỗ ngồi này đã được soạn sẵn.' Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Du sĩ Bhaggavagotta cũng lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Bhaggavagotta bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ con; sau khi đến đã nói với con rằng: 'Này Bhaggava, bây giờ tôi đã từ bỏ Thế Tôn. Bây giờ tôi không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Bạch Thế Tôn, có thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói không?' 'Này Bhaggava, thật đúng như lời Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói.'

3. Này Bhaggava, mấy ngày trước, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, bây giờ con xin từ bỏ Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, bây giờ con sẽ không còn sống vì Thế Tôn nữa.' Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, rằng: 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.'

4. 'Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' 'Này Sunakkhatta, Ta có bao giờ nói với ngươi rằng: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Hay ngươi có bao giờ nói với Ta rằng: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem' không?' 'Thưa không, bạch Thế Tôn.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là Ta chưa từng nói với ngươi: 'Này Sunakkhatta, hãy đến đây, hãy sống vì Ta, Ta sẽ thực hiện thần thông siêu nhân cho ngươi xem,' và ngươi cũng chưa từng nói với Ta: 'Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, nếu Thế Tôn thực hiện thần thông siêu nhân cho con xem.' Đã như vậy, này kẻ rỗng tuếch, ngươi là ai mà từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?' 'Bạch Thế Tôn, dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.' 'Này Sunakkhatta, như vậy là dù có thực hiện thần thông siêu nhân hay không, giáo pháp mà Ta đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Vậy thì, này Sunakkhatta, việc thực hiện thần thông siêu nhân có ích gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào.'

10. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến gần, đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đang ngồi một bên, lời này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều Thế Tôn đã tiên tri về kẻ lõa thể Korakkhattiya, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa.’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem lỗi lầm này của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vẫn rời bỏ Pháp và Luật này, giống như một kẻ đáng sanh vào cõi dữ, vào địa ngục.

5. ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã không tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ ‘Này Sunakkhatta, Như Lai có từng nói với ngươi như vầy không: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Hay ngươi có từng nói với Như Lai như vầy không: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên’?’ ‘Bạch Thế Tôn, không phải vậy.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là Như Lai đã không nói với ngươi: ‘Này Sunakkhatta, ngươi hãy đến, hãy sống vì Như Lai, Như Lai sẽ tuyên thuyết cho ngươi về sự khởi nguyên.’ Và ngươi cũng đã không nói với Như Lai: ‘Bạch Thế Tôn, con sẽ sống vì Thế Tôn, Thế Tôn sẽ tuyên thuyết cho con về sự khởi nguyên.’ Này kẻ rỗng tuếch, trong trường hợp như vậy, là ai mà ngươi lại từ bỏ ai? Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào về điều này, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy có dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh không?’ ‘Bạch Thế Tôn, dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Thế Tôn đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’ ‘Này Sunakkhatta, như vậy là dù sự khởi nguyên có được tuyên thuyết hay không được tuyên thuyết, Pháp mà Như Lai đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, Pháp ấy vẫn dẫn dắt người thực hành đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Sunakkhatta, trong trường hợp đó, việc tuyên thuyết về sự khởi nguyên sẽ có tác dụng gì? Này kẻ rỗng tuếch, hãy xem, đây là lỗi lầm của ngươi lớn đến mức nào’.

6. ‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī: ‘Vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Như Lai ở làng của người Vajjī.

‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Pháp ở làng của người Vajjī.

‘Này Sunakkhatta, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn ấy là bậc đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Này Sunakkhatta, như vậy, ngươi đã từng dùng nhiều phương cách tán thán các phẩm hạnh của Tăng chúng ở làng của người Vajjī.

‘Như Lai báo cho ngươi hay, này Sunakkhatta, Như Lai cho ngươi biết, này Sunakkhatta. Này Sunakkhatta, sẽ có những người nói rằng: ‘Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã không thể thực hành phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Sa-môn Gotama; do không thể thực hành, vị ấy đã từ bỏ học pháp và quay trở lại đời sống thấp kém.’ Này Sunakkhatta, như vậy, sẽ có những người nói về ngươi như thế.’

Câu chuyện về Korakkhattiya

7. ‘Này Bhaggava, một thời Như Lai trú ở xứ Thūlu, tại một thị trấn của người Thūlu tên là Uttarakā. Bấy giờ, này Bhaggava, vào buổi sáng, Như Lai đắp y, mang bát và y, cùng với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, làm thị giả đi sau, vào Uttarakā để khất thực. Vào lúc ấy, có một người tu khổ hạnh lõa thể tên là Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã thấy người tu khổ hạnh lõa thể Korakkhattiya, thực hành hạnh của loài chó, đi bằng bốn chi, đang ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng. Sau khi thấy, vị ấy đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ôi, vị Sa-môn này thật là một bậc thiện nhân, đi bằng bốn chi, ăn và dùng thức ăn đã được rải trên đất chỉ bằng miệng.’

Này Bhaggava, khi ấy, Ta dùng tâm biết được tâm tư của Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, nên đã nói với Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, lời này: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ rỗng tuếch, ngươi cũng tự nhận mình là Sa-môn Thích tử ư!?’ ‘Này Sunakkhatta, chẳng phải sau khi thấy kẻ lõa thể Korakkhattiya này, người thực hành hạnh con chó, đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng, ngươi đã khởi lên ý nghĩ này sao: ‘Chư vị ơi, vị Sa-môn này thật là bậc thiện nhân thay! Ngài đi bằng bốn chi, ăn thức ăn vứt dưới đất bằng miệng, nhai bằng miệng.’?’ ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Nhưng bạch Thế Tôn, phải chăng Thế Tôn keo kiệt về quả A-la-hán?’ ‘Này kẻ rỗng tuếch, Ta không keo kiệt về quả A-la-hán. Mà chính tà kiến xấu ác này đã khởi lên nơi ngươi, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng nó sẽ không đem lại bất hạnh, đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, kẻ lõa thể Korakkhattiya mà ngươi cho rằng ‘vị Sa-môn này là bậc thiện nhân’, người ấy vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa. Này Sunakkhatta, nếu muốn, ngươi hãy đến gần kẻ lõa thể Korakkhattiya và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Sunakkhatta, có khả năng là kẻ lõa thể Korakkhattiya sẽ trả lời ngươi: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình; tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā’.

13. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’ ‘Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: ‘Này kẻ trống rỗng kia, ngươi lại còn tự nhận mình là sa-môn, là Thích tử nữa sao!’?’ ‘Này Sunakkhatta, có phải ngươi đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka và hỏi một câu hỏi? Khi được ngươi hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Rồi ngươi đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’?’ ‘Bạch Thế Tôn, đúng vậy. Nhưng bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn lại keo kiệt đối với quả vị A-la-hán?’ ‘Này kẻ trống rỗng, ta không keo kiệt đối với quả vị A-la-hán, nhưng chính ngươi đã khởi lên tà kiến xấu xa này, hãy từ bỏ nó đi. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho ngươi trong một thời gian dài. Này Sunakkhatta, người mà ngươi nghĩ là vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka – ‘vị sa-môn này thật thiện hảo’ – không bao lâu nữa, vị ấy sẽ mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi sẽ bị suy giảm danh tiếng và qua đời.’

Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã nói với kẻ lõa thể Korakkhattiya lời này: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu đã được Sa-môn Gotama tiên tri rằng: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy sẽ chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, sẽ tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta sẽ vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Do đó, này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu hãy ăn thức ăn có chừng mực, uống nước có chừng mực, để cho lời nói của Sa-môn Gotama trở thành sai lầm.’

8. Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, vì không tin lời của Như Lai, đã đếm bảy ngày đêm, từng ngày một, từng ngày hai. Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya vào ngày thứ bảy đã chết vì bệnh kiết lỵ. Và sau khi chết, đã tái sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā. Và sau khi chết, người ta đã vứt xác y vào nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.

9. Này Bhaggava, Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã nghe tin: ‘Kẻ lõa thể Korakkhattiya nghe nói đã chết vì bệnh kiết lỵ và bị vứt ở nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa.’ Này Bhaggava, khi ấy Sunakkhatta, con trai dòng Licchavi, đã đi đến nghĩa địa có bụi cỏ bīraṇa, đến chỗ kẻ lõa thể Korakkhattiya; sau khi đến gần, đã dùng tay gõ vào kẻ lõa thể Korakkhattiya ba lần và hỏi: ‘Này hiền hữu Korakkhattiya, hiền hữu có biết cảnh giới của mình không?’ Này Bhaggava, khi ấy, kẻ lõa thể Korakkhattiya đã ngồi dậy, dùng tay phủi lưng, nói rằng: ‘Này hiền hữu Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới của mình. Tôi đã sanh vào cõi A-tu-la thấp kém nhất, làm loài A-tu-la tên là Kālakañcikā,’ rồi ngã ngửa ra ngay tại chỗ đó.

Câu chuyện về kẻ lõa thể Kaḷāramaṭṭaka.

11. Này Bhaggava, có một thời ta trú ở Vesālī, tại Đại Lâm (Mahāvana), trong Trùng Các Giảng Đường (Kūṭāgārasālā). Vào lúc bấy giờ, có vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đang cư ngụ ở Vesālī, tại một ngôi làng của xứ Vajji, là người đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng. Vị ấy đã thọ trì và thực hành bảy điều giới luật sau đây: ‘Trọn đời, ta sẽ là người lõa thể, sẽ không mặc y phục.’ ‘Trọn đời, ta sẽ là người sống phạm hạnh, sẽ không hành dâm pháp.’ ‘Trọn đời, ta sẽ chỉ sống bằng rượu và thịt, sẽ không ăn cơm và cháo bột.’ ‘Ở phía đông của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Udena, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía nam của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Gotamaka, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía tây của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Sattamba, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ ‘Ở phía bắc của Vesālī có ngôi đền thờ tên là Bahuputta, ta sẽ không đi vượt qua nơi ấy.’ Do nhân duyên thọ trì bảy điều giới luật này, vị ấy đã đạt đến tột đỉnh về lợi lộc và tột đỉnh về danh vọng tại một ngôi làng của xứ Vajji.

12. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi tên là Sunakkhatta đã đi đến chỗ vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Sau khi đến, vị ấy đã hỏi một câu hỏi với vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka. Khi được hỏi, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã không thể trả lời được. Vì không trả lời được, vị ấy đã biểu lộ sự tức giận, sự sân hận, và sự không hài lòng. Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư vị ơi, thật vậy, chúng ta đã xúc phạm đến một vị sa-môn A-la-hán thiện hảo. Mong rằng điều ấy sẽ không đem lại bất hạnh và đau khổ cho chúng ta trong một thời gian dài.’

Này Bhaggava, rồi thì không bao lâu sau, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời.

14. Này Bhaggava, vương tử Licchavi Sunakkhatta đã nghe được rằng: ‘Nghe nói, vị lõa thể Kaḷāramaṭṭako đã mặc y phục, đi lại cùng với người nữ tùy tùng, ăn cơm và cháo bột, đi vượt qua tất cả các đền thờ ở Vesālī, rồi bị suy giảm danh tiếng và đã qua đời.’ Này Bhaggava, rồi thì vương tử Licchavi Sunakkhatta đã đi đến chỗ của ta. Sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, khi vương tử Licchavi Sunakkhatta đã ngồi xuống một bên, ta đã nói điều này: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Điều mà ta đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, điều mà Thế Tôn đã tuyên bố liên quan đến vị lõa thể Kaḷāramaṭṭaka, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’ ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện hay chưa?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn rằng nếu sự việc là như vậy, thì thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người đã được thực hiện, chứ không phải là chưa được thực hiện.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người như vậy, mà ngươi vẫn nói rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu nào vượt trên pháp của loài người.’ Này kẻ trống rỗng, hãy xem tội lỗi của ngươi lớn đến mức nào!’ Này Bhaggava, dù đã được ta nói như vậy, vương tử Licchavi Sunakkhatta vẫn từ bỏ Giáo Pháp và Luật này, giống như một chúng sanh đáng bị rơi vào đọa xứ, vào địa ngục.

Câu chuyện về người con của Pāthika, một người lõa thể.

15. “Này Bhaggava, có một thời Ta đang trú tại giảng đường Kūṭāgāra ở Đại Lâm, tại Vesālī. Vào lúc ấy, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.’”

16. “Này Bhaggava, rồi thì Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã đi đến nơi Ta ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, sau khi ngồi xuống một bên, Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, đã nói với Ta lời này: ‘Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta đang sống ở một ngôi làng của xứ Vajjī tại Vesālī, là người đã đạt đến tột đỉnh của lợi lộc và danh vọng. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, và ta cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thị hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người cho một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, và ta cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện một thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện hai. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện hai thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện bốn. Nếu Sa-môn Gotama thực hiện bốn thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện tám. Như vậy, Sa-môn Gotama thực hiện bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của con người, ta sẽ thực hiện gấp đôi bấy nhiêu.”’”

“Khi được nói như vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta, con trai của dòng Licchavi, lời này: ‘Này Sunakkhatta, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: “Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.’”

17. “‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này.’ ‘Này Sunakkhatta, tại sao ngươi lại nói với Ta như vậy: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy giữ gìn lời nói này, xin Thiện Thệ hãy giữ gìn lời nói này”?’ ‘Bạch Thế Tôn, vì lời nói này đã được Thế Tôn tuyên bố một cách dứt khoát: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra.” Và bạch Thế Tôn, nếu lõa thể Pāthikaputta, bằng một hình thức khác lạ, đi đến trước mặt Thế Tôn, khi ấy lời của Thế Tôn sẽ là lời nói dối.’”

18. “‘Này Sunakkhatta, Như Lai có nói lời nói nước đôi không?’ ‘Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã biết rõ tâm của lõa thể Pāthikaputta bằng tâm của Ngài rằng: “Lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’

“‘Hay là, chư thiên đã trình báo ý nghĩa này lên Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đi đến trước mặt Thế Tôn mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy. Và nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đi đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không xả ly tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy cũng sẽ vỡ ra”?’”

19. Này Sunakkhatta, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

Vị tướng quân của dòng họ Licchavi tên là Ajita, hiện nay đã qua đời và đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Vị ấy cũng đã đến gặp Ta và trình báo như sau: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta đã tuyên bố về con ở làng Vajjī rằng: ‘Tướng quân Ajita của dòng họ Licchavi đã tái sanh vào đại địa ngục.’ Nhưng bạch Thế Tôn, con không tái sanh vào đại địa ngục; con đã tái sanh ở cõi trời Tāvatiṃsa. Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ không biết hổ thẹn; bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta là kẻ nói dối; và bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

Này Sunakkhatta, như vậy, Ta đã dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của kẻ lõa thể Pāthikaputta và đã biết rõ rằng: ‘Kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Ta nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’ Chư thiên cũng đã trình báo cho Ta về việc này: ‘Bạch Thế Tôn, kẻ lõa thể Pāthikaputta không có khả năng đến trước mặt Thế Tôn nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu y có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của y cũng sẽ vỡ tan.’

Này Sunakkhatta, Ta, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, sẽ đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Sunakkhatta, bây giờ ngươi muốn báo cho ai thì hãy báo cho người ấy.

Câu chuyện về thần thông

20. Này Bhaggava, rồi Ta, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang theo y bát, đã vào thành Vesālī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, Ta đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, con trai của dòng họ Licchavi, một cách vội vã, đã vào thành Vesālī và đi đến nơi có các vị Licchavi danh tiếng; sau khi đến, đã nói với các vị Licchavi danh tiếng rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Licchavi danh tiếng đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’ Và y đã đi đến nơi có các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau. Sau khi đến, y đã nói với các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau rằng: ‘Thưa quý ngài, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, sau khi trở về từ chuyến khất thực, đã đi đến khu vườn của kẻ lõa thể Pāthikaputta để nghỉ trưa. Các ngài hãy đi đến, các ngài hãy đi đến, sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp.’ Này Bhaggava, rồi các vị Sa-môn, Bà-la-môn danh tiếng thuộc các giáo phái khác nhau đã có ý nghĩ này: ‘Ồ, nghe nói sẽ có một phép thần thông siêu nhân của các vị Sa-môn có phẩm hạnh tốt đẹp; thôi nào, chúng ta hãy đi.’

Này Bhaggava, khi ấy, các vị Licchavi rất danh tiếng, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo đã đi đến khu vườn của lõa thể Pāthikaputta. Này Bhaggava, hội chúng ấy rất đông, có đến hàng trăm, hàng ngàn người.

21. Này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta đã nghe rằng: ‘Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ta.’ Nghe vậy, ông ta khởi lên sự sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy. Rồi này Bhaggava, lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu.

Này Bhaggava, hội chúng ấy đã nghe rằng: ‘Lõa thể Pāthikaputta, do sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu.’ Rồi này Bhaggava, hội chúng ấy đã gọi một người đàn ông và bảo rằng:

‘Này ông, hãy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, hãy nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: “Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến, và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ, tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác. Sa-môn Gotama hãy đi nửa đường, tôi cũng sẽ đi nửa đường. Tại đó, cả hai chúng ta sẽ thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người. Nếu Sa-môn Gotama thi thố một thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố hai. Nếu Sa-môn Gotama thi thố hai thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố bốn. Nếu Sa-môn Gotama thi thố bốn thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố tám. Như vậy, bất kể Sa-môn Gotama thi thố bao nhiêu thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người, tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.”’

22. Này Bhaggava, người đàn ông ấy vâng theo lời của hội chúng: ‘Thưa vâng,’ rồi đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, đến chỗ của lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, ông ta nói với lõa thể Pāthikaputta như sau: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây. Các vị Licchavi rất danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú và các gia chủ giàu có rất danh tiếng, các vị Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều ngoại đạo cũng đã đến. Và Sa-môn Gotama đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả. Này hiền giả Pāthikaputta, ông đã từng nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: “Sa-môn Gotama là người chủ trương về trí tuệ; tôi cũng là người chủ trương về trí tuệ. Một người chủ trương về trí tuệ xứng đáng thi thố thần thông kỳ diệu vượt trên pháp của loài người với một người chủ trương về trí tuệ khác… (như trên)… tôi sẽ thi thố gấp đôi số đó.” Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi nửa đường. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của tôn giả.’

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Rồi này Bhaggava, người đàn ông ấy nói với lõa thể Pāthikaputta: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ông dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ông? Ông nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,’ nhưng chỉ cựa quậy tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

23. Này Bhaggava, khi người đàn ông ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’

24. Này Bhaggava, bấy giờ, một vị đại thần Licchavi nọ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và nói với hội chúng ấy điều này: ‘Thưa quý vị, vậy thì, xin hãy đợi một lát cho đến khi tôi đi. Biết đâu tôi có thể đưa được vị lõa thể Pāthikaputta đến hội chúng này.’

Này Bhaggava, bấy giờ, vị đại thần Licchavi ấy đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, việc ngài đến là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, chính ngài đã nói lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ… (v.v.)… ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, xin hãy đi được nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước nhất và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của ngài. Thưa hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’ Thưa hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng việc ngài đến, chúng tôi sẽ mang lại chiến thắng cho ngài và sự thất bại cho Sa-môn Gotama.’

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, vị đại thần Licchavi ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Thưa hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của ngài dính vào ghế, hay ghế dính vào mông của ngài? Ngài cứ nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

25. Này Bhaggava, khi vị đại thần Licchavi ấy biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Bấy giờ, sau khi đến hội chúng ấy, người ấy đã báo cáo như vầy: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta có vẻ đã thất bại. Sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ ông ta cứ quằn quại tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, khi được nói như vậy, Ta đã nói với hội chúng ấy điều này: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung. Và nếu các hiền giả Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc chính Pāthikaputta sẽ bị gãy. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta, nếu không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có khả năng đến trước mặt Ta. Nếu ông ta có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của ông ta sẽ vỡ tung.’

33. ‘Khi được nói vậy, này Bhaggava, Ta đã nói với hội chúng ấy như sau: ‘Này các hiền giả, vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan. Nếu các vị Licchavi khả kính nghĩ rằng: “Chúng ta hãy dùng dây da trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng voi kéo đi,” thì những sợi dây da ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ bị xé tan. Nhưng vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy nghĩ rằng: “Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,” thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tan.’’

Này Bhaggava, bấy giờ, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, đi đến khu vườn của du sĩ Tindukakhāṇu, nơi có vị lõa thể Pāthikaputta. Sau khi đến, vị ấy nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, sự đến của hiền giả là điều tốt đẹp. Các vị Licchavi danh tiếng đã đến, các vị Bà-la-môn đại phú, các gia chủ giàu có, và các Sa-môn, Bà-la-môn thuộc nhiều giáo phái khác nhau cũng đã đến. Sa-môn Gotama cũng đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, hiền giả đã từng tuyên bố lời này trong hội chúng ở Vesālī: ‘Sa-môn Gotama cũng tự nhận là người có trí tuệ... ta sẽ thực hiện thần thông gấp đôi, gấp đôi như thế.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đi, dù chỉ nửa đường thôi. Sa-môn Gotama đã đến trước hết và đang ngồi nghỉ ban ngày trong khu vườn của hiền giả. Này hiền giả Pāthikaputta, Sa-môn Gotama đã nói lời này trong hội chúng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung. Nếu các vị Licchavi có ý nghĩ rằng: ‘Chúng ta sẽ dùng dây thừng trói vị lõa thể Pāthikaputta lại rồi dùng các cặp bò kéo đi,’ thì những sợi dây thừng ấy sẽ đứt, hoặc Pāthikaputta sẽ đứt. Vị lõa thể Pāthikaputta không thể nào đến trước mặt ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu vị ấy có ý nghĩ rằng: ‘Ta sẽ đến trước mặt Sa-môn Gotama mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm niệm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,’ thì đầu của vị ấy sẽ vỡ tung.’ Này hiền giả Pāthikaputta, hãy đến đây, chỉ bằng sự đến của hiền giả, chúng tôi sẽ làm cho hiền giả chiến thắng và Sa-môn Gotama thất bại.’”

Này Bhaggava, khi được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta, sau khi nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ liền quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Bấy giờ, này Bhaggava, Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, nói với vị lõa thể Pāthikaputta điều này: ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có chuyện gì vậy? Phải chăng mông của hiền giả dính vào ghế, hay là ghế dính vào mông của hiền giả? Hiền giả nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’ Này Bhaggava, dù được nói như vậy, vị lõa thể Pāthikaputta vẫn nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

27. Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của du sĩ Dārupattika, biết rằng: ‘Vị lõa thể Pāthikaputta này có vẻ đã thất bại, nói: ‘Thưa hiền giả, tôi đến đây, thưa hiền giả, tôi đến đây,’ rồi lại quằn quại ngay tại chỗ, không thể nào đứng dậy khỏi chỗ ngồi,’ bấy giờ vị ấy nói với Pāthikaputta điều này:

‘Này hiền giả Pāthikaputta, thuở xưa, có một con sư tử, vua của các loài thú, đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Ta hãy nương vào một khu rừng nào đó để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai. Sau khi vươn vai, ta sẽ nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, ta sẽ rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy.’”

‘Này hiền giả, bấy giờ, con sư tử ấy, vua của các loài thú, đã nương vào một khu rừng nọ để làm hang ổ. Sau khi làm hang ổ ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, nó vươn vai. Sau khi vươn vai, nó nhìn khắp bốn phương. Sau khi nhìn khắp bốn phương, nó rống lên tiếng rống của sư tử ba lần. Sau khi rống lên tiếng rống của sư tử ba lần, nó đi tìm mồi. Nó đã giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về chính hang ổ ấy.

28. ‘Này hiền giả Pāthikaputta, có một con chó rừng già sống nhờ vào thức ăn thừa của con sư tử, vua của các loài thú, nên nó trở nên mập mạp và mạnh mẽ. Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ta là ai, và sư tử, vua của các loài thú, là ai? Hay là ta cũng nên nương vào một khu rừng nào đó và làm một cái hang cho mình. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, ta sẽ ra khỏi hang; ra khỏi hang, ta sẽ vươn vai; vươn vai xong, ta sẽ nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, ta sẽ rống lên tiếng rống sư tử ba lần; rống lên tiếng rống sư tử ba lần xong, ta sẽ đi tìm mồi. Ta sẽ giết những con thú tốt nhất trong bầy, ăn những miếng thịt mềm nhất, rồi trở về lại chính cái hang ấy.’

‘Rồi này hiền giả, con chó rừng già ấy đã nương vào một khu rừng và làm một cái hang. Sau khi làm hang ở đó, vào buổi chiều, nó ra khỏi hang; ra khỏi hang, nó vươn vai; vươn vai xong, nó nhìn quanh bốn phương; nhìn quanh bốn phương xong, nó định rống lên tiếng rống sư tử ba lần, nhưng nó chỉ tru lên tiếng tru của chó rừng, tiếng tru ghê rợn. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’

29. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’

‘Tự cho mình là sư tử, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.” Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

31. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn nói với vị ấy như sau:’

‘Đi theo sau một kẻ khác, nhìn thấy mình trong thức ăn thừa, chừng nào con chó rừng chưa thấy được bản chất thật của mình, chừng đó nó còn tưởng mình là cọp.’

‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’

‘Ăn những con ếch, những con chuột đồng, và những xác chết vứt trong nghĩa địa; lớn lên trong rừng rậm, trong khu rừng hoang vắng, con chó rừng nghĩ rằng: “Ta là vua của các loài thú.”’

‘Nhưng nó vẫn tru lên tiếng tru của chó rừng. Con chó rừng hèn hạ là gì, mà tiếng rống sư tử là gì?’

‘Cũng vậy, này hiền giả Pāthikaputta, ngươi sống nhờ vào những lời dạy của bậc Thiện Thệ, hưởng thụ những gì còn lại của bậc Thiện Thệ, mà lại cho rằng có thể chỉ trích được bậc Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Pāthikaputta hèn hạ là gì, mà sự chỉ trích các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác là gì?’

32. ‘Này Bhaggava, khi Jāliya, đệ tử của vị du sĩ cầm bát gỗ, dùng cả ví dụ này mà vẫn không thể làm cho vị lõa thể Pāthikaputta rời khỏi chỗ ngồi, ông ta bèn trở lại hội chúng và báo rằng: ‘Thưa quý vị, vị lõa thể Pāthikaputta trông có vẻ đã bị đánh bại. Ông ta cứ nói: “Tôi đến đây, hiền giả, tôi đến đây,” rồi cứ lăn lộn tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.’’

34. Này Bhaggava, khi ấy Ta đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy. Sau khi đã dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ hội chúng ấy, Ta đã giải thoát tám mươi bốn ngàn chúng sanh khỏi sự trói buộc lớn lao, đã cứu vớt họ khỏi con đường hiểm trở vĩ đại, rồi nhập vào hỏa giới, bay lên không trung cao bằng bảy cây tala, lại hóa hiện ra ngọn lửa cao thêm bảy cây tala nữa, làm cho bốc cháy, làm cho tỏa khói, rồi trở về hiện ra tại giảng đường có nóc nhọn trong Đại Lâm.

35. Này Bhaggava, khi ấy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta rồi ngồi xuống một bên. Này Bhaggava, Ta đã nói với Sunakkhatta con trai dòng Licchavi đang ngồi một bên rằng: ‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Về Pāthikaputta lõa thể, như Ta đã tiên tri cho ngươi, kết quả đã xảy ra đúng như vậy hay là khác đi?’ ‘Bạch Thế Tôn, về Pāthikaputta lõa thể, như Thế Tôn đã tiên tri cho con, kết quả đã xảy ra đúng như vậy, không khác đi.’

‘Này Sunakkhatta, ngươi nghĩ thế nào? Nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người có được xem là đã thực hiện hay không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chắc chắn nếu sự việc là như vậy, thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người đã được thực hiện, không phải là không.’ ‘Này kẻ trống rỗng, dù Ta đã thực hiện thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người như vậy, mà ngươi lại nói rằng: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện cho con thần thông kỳ diệu vượt trên các pháp của loài người.” Này kẻ trống rỗng, hãy xem ngươi đã phạm lỗi lầm đến mức nào!’

Này Bhaggava, dù được Ta nói như vậy, Sunakkhatta con trai dòng Licchavi vẫn rời bỏ khỏi Pháp và Luật này, giống như một người đáng phải sanh vào cõi dữ, địa ngục.

Bài giảng về sự chế định điều khởi nguyên

36. Này Bhaggava, Ta biết rõ điều khởi nguyên. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao tột hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết rõ sự tịch tịnh. Do thắng tri điều đó, Như Lai không đi đến khổ nạn.

41. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā (Hỷ-hóa-lạc-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

38. ‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này hoại diệt. Khi thế giới hoại diệt, phần lớn chúng sanh sanh về cõi Quang Âm. Ở đó, họ do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

‘Này các hiền giả, có thời điểm, khi mà một lúc nào đó, sau một thời gian dài, thế giới này thành lập. Khi thế giới thành lập, một cung điện Phạm Thiên trống không xuất hiện. Khi ấy, một chúng sanh nào đó, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên trống không. Vị ấy ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

‘Do vị ấy ở một mình tại đó trong một thời gian dài, sự không hoan hỷ, sự khao khát khởi lên: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’ Khi ấy, các chúng sanh khác, do hết tuổi thọ hoặc hết phước, chết từ cõi Quang Âm và sanh vào cung điện Phạm Thiên làm bạn đồng hành với vị ấy. Họ cũng ở đó do ý tạo thành, nuôi sống bằng hỷ, tự thân có ánh sáng, đi lại trong hư không, an trú trong sự tốt đẹp, và tồn tại trong một thời gian rất dài.

39. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy nghĩ như vầy: ‘Ta là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh. Những chúng sanh này do Ta tạo ra. Vì cớ sao? Vì trước đây Ta đã có ý nghĩ: ‘Ôi, mong rằng các chúng sanh khác cũng đến nơi này!’; đó là tâm nguyện của Ta, và những chúng sanh này đã đến nơi này.’

‘Và những chúng sanh nào sanh ra sau, họ cũng nghĩ như vầy: ‘Vị Phạm Thiên tôn quý này là Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, đấng thấy tất cả, đấng tự tại, đấng chúa tể, đấng sáng tạo, đấng hóa sanh, đấng tối thượng, đấng sắp đặt, đấng quyền năng, là cha của những gì đã sanh và sẽ sanh; chúng ta được tạo ra bởi vị Phạm Thiên tôn quý này. Vì cớ sao? Vì chúng ta đã thấy vị này sanh ra trước tiên ở đây, còn chúng ta thì sanh ra sau.’

40. ‘Này các hiền giả, trong số đó, chúng sanh nào sanh ra trước tiên, vị ấy có tuổi thọ dài hơn, dung sắc đẹp hơn, và quyền lực lớn hơn. Còn những chúng sanh nào sanh ra sau, họ có tuổi thọ ngắn hơn, dung sắc xấu hơn, và quyền lực ít hơn.

‘Này các Hiền giả, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, được sanh vào cõi này. Khi được sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy sống không gia đình, nhờ tinh tấn, nỗ lực, siêng năng, không dể duôi, như lý tác ý, chứng được tâm định như vậy, và với tâm định tĩnh như vậy, vị ấy nhớ lại tiền kiếp ấy, nhưng không nhớ gì xa hơn nữa.

‘Vị ấy nói như sau: ‘Vị Phạm thiên kia, Ðại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Bất bại, Toàn kiến, Vạn tự tại, đấng Sáng tạo, đấng Hóa sanh, đấng Tối tôn, đấng Thi thiết, đấng Quyền uy, Cha của tất cả chúng sanh đã sanh và sẽ sanh. Chúng tôi do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra. Vị ấy thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, do vị Phạm thiên ấy hóa sanh ra, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về sự sáng tạo của đấng Tối cao, sự sáng tạo của Phạm thiên, là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ. Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ những điều vượt xa hơn thế nữa. Khi biết như vậy, Ta không chấp thủ, và vì không chấp thủ, Ta tự mình chứng ngộ Niết-bàn. Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách.

42. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Khiḍḍāpadosikā. Họ sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ bị thất niệm. Do thất niệm, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

‘Này các Hiền giả, có trường hợp này xảy ra, khi một chúng sanh nào đó, sau khi mệnh chung từ cõi ấy, được sanh vào cõi này. Khi được sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy sống không gia đình, nhờ tinh tấn, nỗ lực, siêng năng, không dể duôi, như lý tác ý, chứng được tâm định như vậy, và với tâm định tĩnh như vậy, vị ấy nhớ lại tiền kiếp ấy, nhưng không nhớ gì xa hơn nữa.

‘Vị ấy nói như sau: ‘Các vị trời không phải là Khiḍḍāpadosikā không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do không sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, họ không bị thất niệm. Do không thất niệm, các vị trời ấy không mệnh chung từ cõi đó; họ thường hằng, thường tồn, vĩnh cửu, bất biến, và sẽ vĩnh viễn như vậy. Còn chúng tôi, là những vị trời Khiḍḍāpadosikā, đã sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc. Do sống quá lâu trong trạng thái vui đùa, thích thú, và hoan lạc, chúng tôi bị thất niệm. Do thất niệm, chúng tôi đã mệnh chung từ cõi đó, là vô thường, bất ổn, đoản thọ, phải chịu sự biến hoại, và đã sanh vào cõi này’. Các Ngài có tuyên bố rằng giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Khiḍḍāpadosikā là nguồn gốc tối sơ không?’. Họ trả lời: ‘Thưa Hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói’. Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ... (như trên)... Với sự thắng tri ấy, Như Lai không rơi vào khổ ách.

43. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā (Tâm-sân-thiên). Ta đến gặp họ và hỏi: ‘Có thật các Ngài tuyên bố rằng nguồn gốc tối sơ là giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā không?’. Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy’. Ta lại hỏi họ: ‘Vậy các Ngài tuyên bố giáo lý của các vị đạo sư về các vị trời Manopadosikā là nguồn gốc tối sơ như thế nào?’. Khi được Ta hỏi, họ không thể trả lời, và khi không thể trả lời, họ lại hỏi lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

44. ‘Này các Hiền giả, có những vị trời tên là Manopadosikā. Họ nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau. Khi tâm họ khởi lên sân hận đối với nhau, thân họ mệt mỏi và tâm họ mệt mỏi. Các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

Này chư hiền, lại có trường hợp này, một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.

Vị ấy nói như sau: ‘Chư vị chư thiên nào không phải là hạng bị hư hoại bởi tâm, các vị ấy không nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do không nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm của họ không khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm không sân hận đối với nhau, thân không mệt mỏi, tâm không mệt mỏi. Các vị chư thiên ấy không mệnh chung từ cõi ấy, họ là thường còn, bền vững, vĩnh cửu, không bị biến hoại, và sẽ tồn tại mãi mãi như thế. Còn chúng ta, những người đã là hạng bị hư hoại bởi tâm, chúng ta đã nhìn nhau chằm chằm quá lâu. Do nhìn nhau chằm chằm quá lâu, tâm chúng ta đã khởi lên sân hận đối với nhau. Do tâm sân hận đối với nhau, thân mệt mỏi, tâm mệt mỏi. Vì vậy, chúng ta đã mệnh chung từ cõi ấy, là vô thường, không bền vững, đoản mệnh, phải chịu sự mệnh chung, và đã sanh vào cõi này.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, về hạng bị hư hoại bởi tâm như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ… cho đến… do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách.

45. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh. Ta đến gần họ và hỏi: ‘Có thật chăng quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh?’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Đúng vậy.’ Ta lại hỏi họ: ‘Quý vị tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh, theo cách thức như thế nào?’ Khi được Ta hỏi, họ không thể giải thích, và vì không thể giải thích, họ lại hỏi ngược lại Ta. Khi được hỏi, Ta giải thích cho họ:

46. ‘Này chư hiền, có các vị trời tên là Vô Tưởng. Và do tưởng sanh khởi, các vị trời ấy mệnh chung từ cõi đó.

Này chư hiền, lại có trường hợp này. Một chúng sanh nào đó sau khi mệnh chung từ cõi ấy, sanh vào cõi này. Sau khi sanh vào cõi này, vị ấy từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nhờ tinh cần, nỗ lực, chuyên chú, không lơ là, và chánh tư duy, vị ấy đạt được định tâm như vậy, và khi tâm đã định, vị ấy nhớ lại sự sanh khởi của tưởng ấy, nhưng không nhớ xa hơn nữa.

Vị ấy nói như sau: ‘Tự ngã và thế giới là ngẫu nhiên sanh. Tại sao vậy? Vì trước đây tôi không tồn tại, nay tôi từ không tồn tại đã trở thành hiện hữu.’ Các ngài có tuyên bố về nguồn gốc tối sơ, một học thuyết của thầy, là sự ngẫu nhiên sanh như vậy không?’ Họ trả lời: ‘Thưa hiền giả Gotama, chúng tôi đã nghe như vậy, đúng như Tôn giả Gotama đã nói.’ Này Bhaggava, Ta biết rõ về nguồn gốc tối sơ, Ta biết rõ điều đó, và Ta biết rõ điều cao hơn thế nữa. Và khi biết điều đó, Ta không chấp thủ. Do không chấp thủ, Ta tự mình biết được Niết-bàn. Do biết rõ điều đó, Như Lai không rơi vào khổ ách.

47. Này Bhaggava, có một số Sa-môn, Bà-la-môn đã vu khống Ta, người có thuyết như vậy, người tuyên bố như vậy, bằng những lời không thật, trống rỗng, sai lầm, không có thực: ‘Sa-môn Gotama và các Tỳ-kheo là những người có nhận thức sai lạc. Sa-môn Gotama nói rằng: “Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.”’ Nhưng này Bhaggava, Ta không nói như vậy: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết tất cả là bất tịnh.’ Mà này Bhaggava, Ta nói như thế này: ‘Khi một vị an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, vào lúc ấy, vị ấy nhận biết đó là tịnh.’

‘Bạch Thế Tôn, chính những người vu khống Thế Tôn và các Tỳ-kheo một cách sai lạc mới là những người có nhận thức sai lạc. Bạch Thế Tôn, con có lòng tịnh tín nơi Thế Tôn như vậy. Thế Tôn có thể thuyết pháp cho con để con có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát.’

48. ‘Này Bhaggava, thật khó cho ông, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát. Này Bhaggava, thôi thì, lòng tịnh tín nào ông đã có nơi Ta, ông hãy khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ ‘Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con, một người theo quan điểm khác, có khuynh hướng khác, có sở thích khác, tu tập theo pháp môn khác, theo một vị thầy khác, để có thể an trú và chứng đắc tịnh giải thoát, thì lòng tịnh tín nào con đã có nơi Thế Tôn, con sẽ khéo bảo vệ lòng tịnh tín ấy.’ Thế Tôn đã nói như vậy. Du sĩ Bhaggavagotta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

Kinh Pāthika, kinh thứ nhất, chấm dứt.