ự tích bậc Đạo Sư
Ta như voi giữa trận Hứng chịu cung tên rơi, Chịu đựng mọi phỉ báng. Ác giới rất nhiều người.
Bản dịch
DHP 320-333 — Phẩm Voi
Nāgavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Voi
Voi luyện, đưa dự hội, Ngựa luyện, được vua cưỡi, Người luyện, bậc tối thượng Chịu đựng mọi phỉ báng.
Tốt thay, con la thuần, Thuần chủng loài ngựa xinh. Ðại tượng, voi có ngà. Tự điều mới tối thượng.
Chuyện vị Tỳ-kheo từng làm huấn luyện voi
Chẳng phải loài cưỡi ấy, Ðưa người đến Niết bàn, Chỉ có người tự điều, Ðến đích nhờ điều phục.
Chuyện con trai vị Bà-la-môn già
Con voi tên Tài Hộ, Phát dục, khó điều phục, Trói buộc, không ăn uống. Voi nhớ đến rừng voi.
Chuyện vua Pasenadi (Ba-tư-nặc)
Người ưa ngủ, ăn lớn Nằm lăn lóc qua lại, Chẳng khác heo no bụng, Kẻ ngu nhập thai mãi.
Chuyện Sa-di Sānu
Trước tâm này buông lung, Chạy theo ái, dục, lạc. Nay Ta chánh chế ngự, Như cầm móc điều voi.
Chuyện con voi Pāveyyaka
Hãy vui không phóng dật, Khéo phòng hộ tâm ý. Kéo mình khỏi ác đạo, Như voi bị sa lầy.
Chuyện chư Tỳ-kheo
Nếu được bạn hiền trí Ðáng sống chung, hạnh lành, Nhiếp phục mọi hiểm nguy Hoan hỷ sống chánh niệm.
Không gặp bạn hiền trí. Ðáng sống chung, hạnh lành Như vua bỏ nước bại Hãy sống riêng cô độc, Như voi sống rừng voi.
Tốt hơn sống một mình, Không người ngu kết bạn. Ðộc thân, không ác hạnh Sống vô tư vô lự, Như voi sống rừng voi.
Chuyện Ma Vương
Vui thay, bạn lúc cần! Vui thay, sống biết đủ, Vui thay, chết có đức! Vui thay, mọi khổ đoạn.
Vui thay, hiếu kính mẹ, Vui thay, hiếu kính cha, Vui thay, kính Sa-môn, Vui thay, kính Hiền Thánh.
Vui thay, già có giới! Vui thay, tín an trú! Vui thay, được trí tuệ, Vui thay, ác không làm.
Hết phẩm Voi
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Nāgavagga
23. Elephants
Phẩm Voi
Attadantavatthu
ự tích bậc Đạo Sư
Ahaṁ nāgova saṅgāme,
Like an elephant struck
Ta như voi giữa trận
cāpato patitaṁ saraṁ;
with arrows in battle,
Hứng chịu cung tên rơi,
Ativākyaṁ titikkhissaṁ,
I shall endure abuse,
Chịu đựng mọi phỉ báng.
dussīlo hi bahujjano.
for so many folk are badly behaved.
Ác giới rất nhiều người.
Dantaṁ nayanti samitiṁ,
The well-tamed beast is the one led to the crowd;
Voi luyện, đưa dự hội,
dantaṁ rājābhirūhati;
the tamed elephant’s the one the king mounts;
Ngựa luyện, được vua cưỡi,
Danto seṭṭho manussesu,
the tamed person who endures abuse
Người luyện, bậc tối thượng
yotivākyaṁ titikkhati.
is the best of human beings.
Chịu đựng mọi phỉ báng.
Varamassatarā dantā,
Those who have tamed themselves are better
Tốt thay, con la thuần,
ājānīyā ca sindhavā;
than fine tamed mules,
Thuần chủng loài ngựa xinh.
Kuñjarā ca mahānāgā,
thoroughbreds from Sindh,
Ðại tượng, voi có ngà.
attadanto tato varaṁ.
or giant tuskers.
Tự điều mới tối thượng.
Hatthācariyapubbakabhikkhuvatthu
Chuyện vị Tỳ-kheo từng làm huấn luyện voi
Na hi etehi yānehi,
For not on those mounts
Chẳng phải loài cưỡi ấy,
gaccheyya agataṁ disaṁ;
would you go to the untrodden place,
Ðưa người đến Niết bàn,
Yathāttanā sudantena,
whereas, with the help of one <j>whose self is well tamed,
Chỉ có người tự điều,
danto dantena gacchati.
you go there, tamed by the tamed.
Ðến đích nhờ điều phục.
Parijiṇṇabrāhmaṇaputtavatthu
Chuyện con trai vị Bà-la-môn già
Dhanapālo nāma kuñjaro,
The tusker named Dhanapāla
Con voi tên Tài Hộ,
Kaṭukabhedano dunnivārayo;
is musky in rut, hard to control.
Phát dục, khó điều phục,
Baddho kabaḷaṁ na bhuñjati,
Bound, he eats not a morsel,
Trói buộc, không ăn uống.
Sumarati nāgavanassa kuñjaro.
for he misses the elephant forest.
Voi nhớ đến rừng voi.
Pasenadikosalavatthu
Chuyện vua Pasenadi (Ba-tư-nặc)
Middhī yadā hoti mahagghaso ca,
One who gets drowsy from overeating,
Người ưa ngủ, ăn lớn
Niddāyitā samparivattasāyī;
fond of sleep, rolling round the bed
Nằm lăn lóc qua lại,
Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho,
like a great hog stuffed with grain:
Chẳng khác heo no bụng,
Punappunaṁ gabbhamupeti mando.
that dullard returns to the womb again and again.
Kẻ ngu nhập thai mãi.
Sānusāmaṇeravatthu
Chuyện Sa-di Sānu
Idaṁ pure cittamacāri cārikaṁ,
In the past my mind wandered
Trước tâm này buông lung,
Yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ;
how it wished, where it liked, as it pleased.
Chạy theo ái, dục, lạc.
Tadajjahaṁ niggahessāmi yoniso,
Now I’ll carefully guide it,
Nay Ta chánh chế ngự,
Hatthippabhinnaṁ viya aṅkusaggaho.
as a trainer with a hook guides a rutting elephant.
Như cầm móc điều voi.
Pāveyyakahatthivatthu
Chuyện con voi Pāveyyaka
Appamādaratā hotha,
Delight in diligence!
Hãy vui không phóng dật,
sacittamanurakkhatha;
Take good care of your mind!
Khéo phòng hộ tâm ý.
Duggā uddharathattānaṁ,
Pull yourself out of this pit,
Kéo mình khỏi ác đạo,
paṅke sannova kuñjaro.
like an elephant sunk in a bog.
Như voi bị sa lầy.
Sambahulabhikkhuvatthu
Chuyện chư Tỳ-kheo
Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
If you find an alert companion,
Nếu được bạn hiền trí
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;
an attentive friend to live happily together,
Ðáng sống chung, hạnh lành,
Abhibhuyya sabbāni parissayāni,
then, overcoming all adversities,
Nhiếp phục mọi hiểm nguy
Careyya tenattamano satīmā.
wander with them, joyful and mindful.
Hoan hỷ sống chánh niệm.
No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
If you find no alert companion,
Không gặp bạn hiền trí.
Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;
no attentive friend to live happily together,
Ðáng sống chung, hạnh lành
Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,
then, like a king who flees his conquered realm,
Như vua bỏ nước bại
Eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
wander alone like a tusker in the wilds.
Hãy sống riêng cô độc, Như voi sống rừng voi.
Ekassa caritaṁ seyyo,
It’s better to wander alone,
Tốt hơn sống một mình,
Natthi bāle sahāyatā;
there’s no fellowship with fools.
Không người ngu kết bạn.
Eko care na ca pāpāni kayirā,
Wander alone and do no wrong,
Ðộc thân, không ác hạnh
Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo.
at ease like a tusker in the wilds.
Sống vô tư vô lự, Như voi sống rừng voi.
Māravatthu
Chuyện Ma Vương
Atthamhi jātamhi sukhā sahāyā,
A friend in need is a blessing;
Vui thay, bạn lúc cần!
Tuṭṭhī sukhā yā itarītarena;
it’s a blessing to be content with whatever;
Vui thay, sống biết đủ,
Puññaṁ sukhaṁ jīvitasaṅkhayamhi,
good deeds are a blessing at the end of life,
Vui thay, chết có đức!
Sabbassa dukkhassa sukhaṁ pahānaṁ.
and giving up all suffering is a blessing.
Vui thay, mọi khổ đoạn.
Sukhā matteyyatā loke,
In this world it’s a blessing to serve
Vui thay, hiếu kính mẹ,
atho petteyyatā sukhā;
one’s mother and one’s father.
Vui thay, hiếu kính cha,
Sukhā sāmaññatā loke,
And it’s a blessing also to serve
Vui thay, kính Sa-môn,
atho brahmaññatā sukhā.
ascetics and brahmins.
Vui thay, kính Hiền Thánh.
Sukhaṁ yāva jarā sīlaṁ,
It’s a blessing to keep precepts until you grow old;
Vui thay, già có giới!
sukhā saddhā patiṭṭhitā;
a blessing to be grounded in faith;
Vui thay, tín an trú!
Sukho paññāya paṭilābho,
the getting of wisdom’s a blessing;
Vui thay, được trí tuệ,
pāpānaṁ akaraṇaṁ sukhaṁ.
and it’s a blessing to avoid doing wrong.
Vui thay, ác không làm.
Nāgavaggo tevīsatimo.
Hết phẩm Voi