Chuyện vương tử Bodhi (Bồ-đề)
Nếu biết yêu tự ngã, Phải khéo bảo vệ mình, Người trí trong ba canh, Phải luôn tỉnh thức.
Bản dịch
DHP 157-166 — Phẩm Tự Ngã
Attavagga
- Tiểu Bộ Kinh
- Kinh Pháp Cú
Phẩm Tự Ngã
Chuyện Trưởng lão Upananda
Trước hết tự đặt mình, Vào những gì thích đáng. Sau mới giáo hóa người, Người trí khỏi bị nhiễm.
Chuyện Trưởng lão Padhānikatissa (Tissa Tinh Tấn Thiền)
Hãy tự làm cho mình, Như điều mình dạy người. Khéo tự điều, điều người, Khó thay tự điều phục!
Chuyện mẹ của Trưởng lão Kumārakassapa (Ca-diếp Đồng Tử)
Tự mình y chỉ mình, Nào có y chỉ khác. Nhờ khéo điều phục mình, Ðược y chỉ khó được.
Chuyện thiện nam tử Mahākāla
Ðiều ác mình tự làm, Tự mình sanh, mình tạo. Nghiền nát kẻ ngu si, Như kim cương, ngọc báu.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Phá giới quá trầm trọng, Như dây leo bám cây Gieo hại cho tự thân, Như kẻ thù mong ước.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) cố ý chia rẽ Tăng
Dễ làm các điều ác, Dễ làm tự hại mình. Còn việc lành, việc tốt, Thật tối thượng khó làm.
Chuyện Trưởng lão Kāla
Kẻ ngu si miệt thị, Giáo pháp bậc La-hán, Bậc Thánh, bậc chánh mạng. Chính do ác kiến này, Như quả loại cây lau Mang quả tự hoại diệt.
Chuyện thiện nam tử Cūḷakāla
Tự mình, điều ác làm Tự mình làm nhiễm ô, Tự mình, ác không làm, Tự mình làm thanh tịnh. Tịnh, không tịnh tự mình, Không ai thanh tịnh ai!
Chuyện Trưởng lão Attadattha (Tự Lợi)
Dầu lợi người bao nhiêu, Chớ quên phần tư lợi, Nhờ thắng trí tư lợi. Hãy chuyên tâm lợi mình.
Hết phẩm Tự Ngã
Bản dịch: HT. Thích Minh Châu
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: HT. Thích Minh Châu
- Khuddakanikāya
- Minor Collection
Tiểu Bộ Kinh
Kinh Pháp Cú
Attavagga
12. The Self
Phẩm Tự Ngã
Bodhirājakumāravatthu
Chuyện vương tử Bodhi (Bồ-đề)
Attānañce piyaṁ jaññā,
If you knew your self as beloved,
Nếu biết yêu tự ngã,
rakkheyya naṁ surakkhitaṁ;
you’d look after it so well.
Phải khéo bảo vệ mình,
Tiṇṇaṁ aññataraṁ yāmaṁ,
In one of the night’s three watches,
Người trí trong ba canh,
paṭijaggeyya paṇḍito.
an astute person would remain alert.
Phải luôn tỉnh thức.
Upanandasakyaputtattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Upananda
Attānameva paṭhamaṁ,
The astute would avoid being corrupted
Trước hết tự đặt mình,
patirūpe nivesaye;
by first grounding themselves
Vào những gì thích đáng.
Athaññamanusāseyya,
in what is suitable,
Sau mới giáo hóa người,
na kilisseyya paṇḍito.
and then instructing others.
Người trí khỏi bị nhiễm.
Padhānikatissattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Padhānikatissa (Tissa Tinh Tấn Thiền)
Attānañce tathā kayirā,
If one were to treat oneself
Hãy tự làm cho mình,
yathāññamanusāsati;
as one instructs another,
Như điều mình dạy người.
Sudanto vata dametha,
the well-tamed indeed would tame:
Khéo tự điều, điều người,
attā hi kira duddamo.
for the self, it seems, is hard to tame.
Khó thay tự điều phục!
Kumārakassapamātuttherivatthu
Chuyện mẹ của Trưởng lão Kumārakassapa (Ca-diếp Đồng Tử)
Attā hi attano nātho,
One is indeed the lord of oneself,
Tự mình y chỉ mình,
ko hi nātho paro siyā;
for who else would be one’s lord?
Nào có y chỉ khác.
Attanā hi sudantena,
By means of a well-tamed self,
Nhờ khéo điều phục mình,
nāthaṁ labhati dullabhaṁ.
one gains a lord that’s rare indeed.
Ðược y chỉ khó được.
Mahākālaupāsakavatthu
Chuyện thiện nam tử Mahākāla
Attanā hi kataṁ pāpaṁ,
For the evil that is done by oneself,
Ðiều ác mình tự làm,
Attajaṁ attasambhavaṁ;
born and produced in oneself,
Tự mình sanh, mình tạo.
Abhimatthati dummedhaṁ,
grinds down a simpleton,
Nghiền nát kẻ ngu si,
Vajiraṁvasmamayaṁ maṇiṁ.
as diamond grinds a lesser gem.
Như kim cương, ngọc báu.
Devadattavatthu
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Yassa accantadussilyaṁ,
One choked by immorality,
Phá giới quá trầm trọng,
māluvā sālamivotthataṁ;
as a sal tree by a creeper,
Như dây leo bám cây
Karoti so tathattānaṁ,
does to themselves
Gieo hại cho tự thân,
yathā naṁ icchatī diso.
what a foe only wishes.
Như kẻ thù mong ước.
Saṅghabhedaparisakkanavatthu
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) cố ý chia rẽ Tăng
Sukarāni asādhūni,
It’s easy to do bad things
Dễ làm các điều ác,
attano ahitāni ca;
harmful to oneself,
Dễ làm tự hại mình.
Yaṁ ve hitañca sādhuñca,
but good things that are helpful
Còn việc lành, việc tốt,
taṁ ve paramadukkaraṁ.
are the hardest things to do.
Thật tối thượng khó làm.
Kālattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Kāla
Yo sāsanaṁ arahataṁ,
On account of wicked views—
Kẻ ngu si miệt thị,
ariyānaṁ dhammajīvinaṁ;
scorning the guidance
Giáo pháp bậc La-hán,
Paṭikkosati dummedho,
of the perfected ones,
Bậc Thánh, bậc chánh mạng.
diṭṭhiṁ nissāya pāpikaṁ;
the noble ones living righteously—
Chính do ác kiến này,
Phalāni kaṭṭhakasseva,
the idiot begets their own self’s demise,
Như quả loại cây lau
attaghātāya phallati.
like the bamboo bearing fruit.
Mang quả tự hoại diệt.
Cūḷakālaupāsakavatthu
Chuyện thiện nam tử Cūḷakāla
Attanā hi kataṁ pāpaṁ,
For it is by oneself that evil’s done,
Tự mình, điều ác làm
attanā saṅkilissati;
one is corrupted by oneself.
Tự mình làm nhiễm ô,
Attanā akataṁ pāpaṁ,
It’s by oneself that evil’s not done,
Tự mình, ác không làm,
attanāva visujjhati;
one is purified by oneself.
Tự mình làm thanh tịnh.
Suddhī asuddhi paccattaṁ,
Purity and impurity are personal matters,
Tịnh, không tịnh tự mình,
nāñño aññaṁ visodhaye.
no one can purify another.
Không ai thanh tịnh ai!
Attadatthattheravatthu
Chuyện Trưởng lão Attadattha (Tự Lợi)
Attadatthaṁ paratthena,
Never neglect what is good for yourself
Dầu lợi người bao nhiêu,
bahunāpi na hāpaye;
for the sake of another, however great.
Chớ quên phần tư lợi,
Attadatthamabhiññāya,
Knowing well what is good for yourself,
Nhờ thắng trí tư lợi.
sadatthapasuto siyā.
be intent upon your heart’s goal.
Hãy chuyên tâm lợi mình.
Attavaggo dvādasamo.
Hết phẩm Tự Ngã