- Aṅguttara Nikāya 9.22
- 3. Sattāvāsavagga
Bản dịch
AN 9.22 — Ngựa Chưa Ðược Ðiều Phục
Assakhaḷuṅkasutta
TTC 1—Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa chưa được điều phục và ba hạng người chưa được điều phục; ba loại ngựa được điều phục, và ba hạng người được điều phục; ba loại ngựa hiền thiện thuần lương và ba hạng người hiền thiện thuần lương. Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói.
—Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:
TTC 2—Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa chưa được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa được điều phục có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối bề cao, chu vi bề ngoài. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp và cân đối. Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa chưa được điều phục.
TTC 3Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người chưa được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa được điều phục.
TTC 4Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ”, như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ tập”, như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ diệt”, như thật tuệ tri: “Ðây là con đường đưa đến Khổ diệt”. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy lại ngập ngừng, không có trả lời. Ðây Ta nói trong nghĩa không có sắc đẹp. Vị ấy không có nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.
TTC 5Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa có điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ”, như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ tập”, như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ diệt”, như thật tuệ tri: “Ðây là con đường đưa đến Khổ diệt”. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Nhưng vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.
TTC 6Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: “Ðây là Khổ”…, như thật tuệ tri: “Ðây là con Ðường đưa đến khổ diệt”. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp có cân đối. Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa được điều phục.
TTC 7Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Các loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng loại ngựa được điều phục.
TTC 8Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được điều phục, có tốc lực, không có sắc đẹp, không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy, được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời này nữa. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Nhưng được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy ngập ngừng, không có trả lời. Ðây Ta nói trong nghĩa không có sắc đẹp. Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.
Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy, được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này nữa. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy trả lời, không có ngập ngừng. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Nhưng vị này không nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.
TTC 9Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này nữa. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Và vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người được điều phục.
TTC 10Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng có sắc đẹp, không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương.
TTC 11Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại người hiền thiện thuần lương?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chúng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy ngập ngừng, không trả lời. Ðây Ta nói trong nghĩa không có sắc đẹp. Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.
Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chúng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa không có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.
Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chúng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ðây Ta nói trong nghĩa có tốc lực. Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy liền trả lời. Ðây Ta nói trong nghĩa có sắc đẹp. Vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Ðây Ta nói trong nghĩa có cân đối. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh nầy được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976–1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980–1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24. These texts have been used with the kind permission of the webmaster of http://www.budsas.net/ Prepared for SuttaCentral by Ayya Vimala.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Numbered Discourses 9.22
- 3. Abodes of Sentient Beings
A Wild Colt
2. Kinh Ngựa Tồi
“Tayo ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi tayo ca purisakhaḷuṅke tayo ca assaparasse tayo ca purisaparasse tayo ca bhadde assājānīye tayo ca bhadde purisājānīye. Taṁ suṇātha. (…)
“Mendicants, I will teach you about three wild colts and three wild people; three excellent horses and three excellent people; and three fine thoroughbred horses and three fine thoroughbred people. Listen and apply your mind well, I will speak.
22. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa tồi, ba loại người tồi, ba loại ngựa khá, ba loại người khá, ba loại ngựa thuần chủng tốt, và ba loại người thuần chủng tốt. Các ngươi hãy lắng nghe.”
Katame ca, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā.
And what are the three wild colts? One wild colt is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild colt is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild colt is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild colts.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa tồi.”
Katame ca, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.
And what are the three wild people? One wild person is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild person is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild person is fast, beautiful, and well proportioned.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”
Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. Idamassa javasmiṁ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṁ puṭṭho saṁsādeti, no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṁ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṁ vadāmi. Evaṁ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno.
And how is a wild person fast, but not beautiful or well proportioned? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. But when asked a question about the teaching or training, they falter without answering. This is how they’re not beautiful, I say. And they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, but not beautiful or well proportioned.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Nhưng khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp (Abhidhamma) và Thắng luật (Abhivinaya), người ấy ngập ngừng, không thể giải đáp. Điều này, Ta nói là không phải màu sắc của người ấy. Và người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”
Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. Idamassa javasmiṁ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṁ puṭṭho vissajjeti, no saṁsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṁ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṁ vadāmi. Evaṁ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno.
And how is a wild person fast and beautiful, but not well proportioned? They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. But they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast and beautiful, but not well proportioned.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Nhưng người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”
Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti. Idamassa javasmiṁ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṁ puṭṭho vissajjeti, no saṁsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṁ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṁ vadāmi. Evaṁ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā.
And how is a wild person fast, beautiful, and well proportioned? They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild people.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Và người ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại người tồi.”
Katame ca, bhikkhave, tayo assaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco assaparasso …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assaparassā.
And what are the three excellent horses? One excellent horse … is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent horses.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa khá.”
Katame ca, bhikkhave, tayo purisaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco purisaparasso …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.
What are the three excellent people? One excellent person … is fast, beautiful, and well proportioned.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”
Kathañca, bhikkhave, purisaparasso …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṁ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṁ puṭṭho vissajjeti, no saṁsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṁ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṁ vadāmi. Evaṁ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisaparassā.
And how is an excellent person … fast, beautiful, and well proportioned? It’s when a mendicant, with the ending of the five lower fetters, is reborn spontaneously. They’re extinguished there, and are not liable to return from that world. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how an excellent person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent people.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là người hơn người… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người hơn người được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba hạng người hơn người.”
Katame ca, bhikkhave, tayo bhaddā assājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhaddo assājānīyo …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhaddā assājānīyā.
And what are the three fine thoroughbred horses? One fine thoroughbred horse … is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred horses.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba con tuấn mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có con tuấn mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba con tuấn mã thiện chủng.”
Katame ca, bhikkhave, tayo bhaddā purisājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhaddo purisājānīyo …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.
And what are the three fine thoroughbred people? One fine thoroughbred person … is fast, beautiful, and well proportioned.
“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba bậc nhân mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng.”
Kathañca, bhikkhave, bhaddo purisājānīyo …pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Idamassa javasmiṁ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṁ puṭṭho vissajjeti, no saṁsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṁ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṁ vadāmi. Evaṁ kho, bhikkhave, bhaddo purisājānīyo javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhaddā purisājānīyā”ti.
Dutiyaṁ.
And how is a fine thoroughbred person … fast, beautiful, and well proportioned? It’s a mendicant who realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a fine thoroughbred person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred people.”
“Này các Tỳ khưu, thế nào là bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là bậc nhân mã thiện chủng được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba bậc nhân mã thiện chủng.” (Kinh thứ hai.)