1. Kinh Giác Ngộ

1. Tôi nghe như vầy – Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Tại đó, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu:

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông sẽ trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?” “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có đức Thế Tôn là căn bản... (v.v.)... sau khi nghe từ đức Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ.”

“Vậy thì, này các tỳ khưu, hãy lắng nghe và khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:

“Này các hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ nhất cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ hai cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu, đối với những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ ba cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ tư cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có trí tuệ, được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ năm cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.”

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có giới hạnh, sẽ sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sẽ chấp nhận và tu học trong các học giới.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy sẽ có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có trí tuệ, sẽ được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

“Và này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú trong năm pháp này, cần phải tu tập thêm bốn pháp nữa: cần tu tập về sự bất tịnh để đoạn trừ tham ái; cần tu tập tâm từ để đoạn trừ sân hận; cần tu tập niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm; cần tu tập tưởng vô thường để nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’. Này các tỳ khưu, đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã sẽ đạt đến sự nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’ và chứng đắc Niết-bàn ngay trong hiện tại.” Kinh thứ nhất.