8. Kinh Uttara Vipatti

8. Một thời, Tôn giả Uttara trú tại Mahisavatthu, trên núi Saṅkheyyaka, trong tu viện Vaṭajālikā. Tại đấy, Tôn giả Uttara gọi các tỳ khưu: “Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của tự thân. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của người khác. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thành tựu của tự thân. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thành tựu của người khác.”

Vào lúc ấy, đại vương Vessavaṇa đang đi từ phương bắc đến phương nam vì một công việc nào đó. Đại vương Vessavaṇa đã nghe tiếng của Tôn giả Uttara đang thuyết pháp cho các tỳ khưu tại Mahisavatthu, trên núi Saṅkheyyaka, trong tu viện Vaṭajālikā như sau: “Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của tự thân. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của người khác. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thành tựu của tự thân. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thành tựu của người khác.”

Rồi đại vương Vessavaṇa, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi tu viện Vaṭajālikā trên núi Saṅkheyyaka ở Mahisavatthu và hiện ra giữa các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba. Rồi đại vương Vessavaṇa đi đến chỗ Sakka, vua của các vị trời; sau khi đến, ngài nói với Sakka, vua của các vị trời điều này: “Thưa ngài, mong ngài biết cho! Tôn giả Uttara kia đang thuyết pháp cho các tỳ khưu tại Mahisavatthu, trên núi Saṅkheyyaka, trong tu viện Vaṭajālikā như sau: ‘Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của tự thân. Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của người khác... (như trên)... sự thành tựu của tự thân... sự thành tựu của người khác.’”

Rồi Sakka, vua của các vị trời, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba và hiện ra trước mặt Tôn giả Uttara tại tu viện Vaṭajālikā trên núi Saṅkheyyaka ở Mahisavatthu. Rồi Sakka, vua của các vị trời, đi đến chỗ Tôn giả Uttara; sau khi đến, ngài đảnh lễ Tôn giả Uttara rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sakka, vua của các vị trời, nói với Tôn giả Uttara điều này:

“Thưa Tôn giả, có thật là Tôn giả Uttara đã thuyết pháp cho các tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của tự thân; này chư hiền, thật tốt thay nếu vị tỳ khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của người khác... (như trên)... sự thành tựu của tự thân... sự thành tựu của người khác’ không?” “Đúng vậy, thưa vua của các vị trời.” “Thưa Tôn giả, vậy đây là sự tự biện tài của Tôn giả Uttara, hay là lời dạy của Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác?” “Này vua của các vị trời, vậy thì ta sẽ cho ngài một ví dụ. Ở đây, một số người trí hiểu được ý nghĩa của lời nói qua ví dụ.”

“Thưa Thiên chủ, ví như không xa làng mạc hay thị trấn có một đống lúa lớn. Từ đó, đám đông dân chúng sẽ mang lúa đi – bằng đòn gánh, bằng giỏ, bằng vạt áo, và bằng hai tay chắp lại. Thưa Thiên chủ, nếu có người nào đó đến gần đám đông dân chúng ấy và hỏi rằng: ‘Quý vị mang lúa này từ đâu đến?’, thưa Thiên chủ, đám đông dân chúng ấy phải trả lời như thế nào mới được xem là trả lời đúng đắn?”. “Thưa Tôn giả, đám đông dân chúng ấy, khi trả lời: ‘Chúng tôi mang đến từ đống lúa lớn kia’, thì được xem là trả lời đúng đắn”. “Thưa Thiên chủ, cũng vậy, bất cứ lời nào được khéo nói, tất cả đều là lời của đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Chúng con và những người khác chỉ thuật lại từ những lời dạy ấy mà thôi.”

“Thưa Tôn giả, thật vi diệu! Thưa Tôn giả, thật hy hữu! Lời này đã được Tôn giả Uttara khéo nói thay: ‘Bất cứ lời nào được khéo nói, tất cả đều là lời của đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Chúng con và những người khác chỉ thuật lại từ những lời dạy ấy mà thôi’. Thưa Tôn giả Uttara, một thời, đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa, không lâu sau khi Devadatta ra đi. Tại đó, đức Thế Tôn nhân đề cập đến Devadatta mà gọi các vị tỳ-khưu:”

“Này các tỳ-khưu, thật tốt thay khi vị tỳ-khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của mình. Này các tỳ-khưu, thật tốt thay khi vị tỳ-khưu thỉnh thoảng quán xét sự thất bại của người khác... sự thành công của mình... sự thành công của người khác. Này các tỳ-khưu, Devadatta, bị tám phi pháp này chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, sẽ phải đọa vào ác xứ, vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa. Tám điều ấy là gì? Này các tỳ-khưu, Devadatta, bị lợi lộc chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, sẽ phải đọa vào ác xứ, vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa; này các tỳ-khưu, bị không lợi lộc... này các tỳ-khưu, bị danh vọng... này các tỳ-khưu, bị không danh vọng... này các tỳ-khưu, bị cung kính... này các tỳ-khưu, bị không cung kính... này các tỳ-khưu, bị ác dục... này các tỳ-khưu, bị ác hữu chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, Devadatta sẽ phải đọa vào ác xứ, vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa. Này các tỳ-khưu, chính do tám phi pháp này chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, mà Devadatta sẽ phải đọa vào ác xứ, vào địa ngục, tồn tại suốt một kiếp, không thể cứu chữa.”

“Này các tỳ-khưu, thật tốt thay khi vị tỳ-khưu sống, luôn luôn chế ngự lợi lộc đã khởi sanh; chế ngự sự không lợi lộc đã khởi sanh... chế ngự danh vọng đã khởi sanh... chế ngự sự không danh vọng đã khởi sanh... chế ngự sự cung kính đã khởi sanh... chế ngự sự không cung kính đã khởi sanh... chế ngự ác dục đã khởi sanh... chế ngự ác hữu đã khởi sanh.”

“Này các tỳ-khưu, và vì mục đích gì mà vị tỳ-khưu nên sống, luôn luôn chế ngự lợi lộc đã khởi sanh; chế ngự sự không lợi lộc đã khởi sanh... chế ngự danh vọng đã khởi sanh... chế ngự sự không danh vọng đã khởi sanh... chế ngự sự cung kính đã khởi sanh... chế ngự sự không cung kính đã khởi sanh... chế ngự ác dục đã khởi sanh... chế ngự ác hữu đã khởi sanh?”

“Này các tỳ-khưu, nếu vị ấy sống không chế ngự lợi lộc đã khởi sanh, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não sẽ khởi sanh. Nhưng khi vị ấy sống chế ngự lợi lộc đã khởi sanh, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không khởi sanh. Này các tỳ-khưu, nếu vị ấy sống không chế ngự sự không lợi lộc đã khởi sanh... danh vọng... không danh vọng... cung kính... không cung kính... ác dục... ác hữu đã khởi sanh, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não sẽ khởi sanh. Nhưng khi vị ấy sống chế ngự ác hữu đã khởi sanh, thì các lậu hoặc, phiền não, và nhiệt não ấy không khởi sanh. Này các tỳ-khưu, chính vì mục đích này mà vị tỳ-khưu nên sống, luôn luôn chế ngự lợi lộc đã khởi sanh; chế ngự sự không lợi lộc đã khởi sanh... danh vọng... không danh vọng... cung kính... không cung kính... ác dục... ác hữu đã khởi sanh.”

“Do đó, này các tỳ-khưu, các thầy phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ sống, luôn luôn chế ngự lợi lộc đã khởi sanh; chế ngự sự không lợi lộc đã khởi sanh... danh vọng... không danh vọng... cung kính... không cung kính... ác dục... ác hữu đã khởi sanh’. Này các tỳ-khưu, các thầy phải học tập như vậy.”

“Thưa Tôn giả Uttara, trong loài người có bốn hội chúng: tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, và nữ cư sĩ. Pháp môn này chưa được trình bày cho bất kỳ ai trong số họ. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Uttara hãy học thuộc pháp môn này. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Uttara hãy thông thạo pháp môn này. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Uttara hãy ghi nhớ pháp môn này. Thưa Tôn giả, pháp môn này liên hệ đến lợi ích, là khởi đầu của phạm hạnh.” (Kinh thứ tám)