2. Bài kinh Bảy Mặt Trời

66. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Vesālī, tại khu rừng xoài của Ambapālī. Tại nơi ấy, đức Thế Tôn đã gọi các vị Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu.' – 'Bạch Thế Tôn.' – các vị Tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường. Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là không bền vững. Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là không đáng tin cậy. Này các Tỳ khưu, chừng ấy là đủ để nhàm chán đối với tất cả các pháp hữu vi, đủ để ly tham, đủ để giải thoát.

Này các Tỳ khưu, vua của các ngọn núi là Sineru có chiều dài tám mươi bốn ngàn do-tuần, chiều rộng tám mươi bốn ngàn do-tuần, chìm sâu trong đại dương tám mươi bốn ngàn do-tuần, và nhô cao khỏi đại dương tám mươi bốn ngàn do-tuần. Này các Tỳ khưu, có thời điểm, đôi khi sau một thời gian dài, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm trôi qua, trời không mưa. Này các Tỳ khưu, khi trời không mưa, bất cứ loại nào thuộc về các loài thảo mộc và cây cối, các loại dược thảo, cỏ, và cây lớn đều bị khô héo, khô kiệt, và không còn tồn tại. Như vậy, này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường; như vậy, này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là không bền vững ... cho đến ... đủ để giải thoát.

Này các Tỳ khưu, có thời điểm, đôi khi sau một thời gian dài, mặt trời thứ hai xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ hai, bất cứ sông nhỏ và ao hồ nào cũng đều bị khô héo, khô kiệt, và không còn tồn tại. Như vậy, này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường ... cho đến ... đủ để giải thoát.

Này các Tỳ khưu, có thời điểm, đôi khi sau một thời gian dài, mặt trời thứ ba xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ ba, bất cứ sông lớn nào, ví như sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, cũng đều bị khô héo, khô kiệt, và không còn tồn tại. Như vậy, này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường ... cho đến ... đủ để giải thoát.

Này các Tỳ khưu, có thời điểm, đôi khi sau một thời gian dài, mặt trời thứ tư xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ tư, những hồ lớn là nguồn phát sinh của các con sông lớn, ví như hồ Anotattā, Sīhapapātā, Rathakārā, Kaṇṇamuṇḍā, Kuṇālā, Chaddantā, Mandākiniyā, cũng đều bị khô héo, khô kiệt, và không còn tồn tại. Như vậy, này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường ... cho đến ... đủ để giải thoát.

“Này các Tỳ khưu, có thời điểm ấy, khi mà một lúc nào đó, một khi nào đó, sau một thời gian dài, mặt trời thứ năm xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ năm, nước trong đại dương rút xuống cả trăm do tuần, nước trong đại dương rút xuống cả hai trăm do tuần, cả ba trăm do tuần, cả bốn trăm do tuần, cả năm trăm do tuần, cả sáu trăm do tuần, cả bảy trăm do tuần. Nước trong đại dương chỉ còn lại bảy cây thốt nốt, rồi sáu cây thốt nốt, năm cây thốt nốt, bốn cây thốt nốt, ba cây thốt nốt, hai cây thốt nốt, một cây thốt nốt. Nước trong đại dương chỉ còn lại bảy tầm người, rồi sáu tầm người, năm tầm người, bốn tầm người, ba tầm người, hai tầm người, một tầm người, nửa tầm người, chỉ còn ngang thắt lưng, chỉ còn ngang đầu gối, chỉ còn ngang mắt cá chân. Này các Tỳ khưu, ví như vào mùa thu, khi trời mưa nặng hạt, nước đọng lại đây đó trong các dấu chân bò; cũng vậy, này các Tỳ khưu, nước trong đại dương chỉ còn lại đây đó ngang mắt cá chân. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ năm, nước trong đại dương không còn lại dù chỉ bằng một đốt ngón tay. Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường như vậy... cho đến... thật đáng để giải thoát.”

“Này các Tỳ khưu, có thời điểm ấy, khi mà một lúc nào đó, một khi nào đó, sau một thời gian dài, mặt trời thứ sáu xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ sáu, đại địa này và Sineru, vua các loài núi, bốc khói, bốc khói mịt mù, bốc khói nghi ngút. Này các Tỳ khưu, ví như lò của người thợ gốm khi được đốt lên, lúc đầu bốc khói, rồi bốc khói mịt mù, rồi bốc khói nghi ngút; cũng vậy, này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ sáu, đại địa này và Sineru, vua các loài núi, bốc khói, bốc khói mịt mù, bốc khói nghi ngút. Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường như vậy... cho đến... thật đáng để giải thoát.”

“Này các Tỳ khưu, có thời điểm ấy, khi mà một lúc nào đó, một khi nào đó, sau một thời gian dài, mặt trời thứ bảy xuất hiện. Này các Tỳ khưu, do sự xuất hiện của mặt trời thứ bảy, đại địa này và Sineru, vua các loài núi, bốc cháy, bừng cháy, trở thành một khối lửa duy nhất. Này các Tỳ khưu, khi đại địa này và Sineru, vua các loài núi, đang cháy, đang thiêu đốt, ngọn lửa bị gió tung lên bay đến tận cõi Phạm Thiên. Này các Tỳ khưu, khi Sineru, vua các loài núi, đang cháy, đang thiêu đốt, đang bị hủy diệt, bị khối lửa lớn bao trùm, các đỉnh núi cao cả trăm do tuần cũng sụp đổ, các đỉnh núi cao cả hai trăm do tuần, cả ba trăm do tuần, cả bốn trăm do tuần, cả năm trăm do tuần cũng sụp đổ. Này các Tỳ khưu, khi đại địa này và Sineru, vua các loài núi, đang cháy, đang thiêu đốt, không thấy có tro, không thấy có muội than. Này các Tỳ khưu, ví như khi bơ lỏng hay dầu đang cháy, đang thiêu đốt, không thấy có tro, không thấy có muội than; cũng vậy, này các Tỳ khưu, khi đại địa này và Sineru, vua các loài núi, đang cháy, đang thiêu đốt, không thấy có tro, không thấy có muội than. Này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là vô thường như vậy; này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là không bền vững như vậy; này các Tỳ khưu, các pháp hữu vi là không đáng tin cậy như vậy. Này các Tỳ khưu, chừng ấy là đủ để nhàm chán đối với tất cả các pháp hữu vi, đủ để ly tham, đủ để giải thoát.”

“Này các Tỳ khưu, trong sự việc ấy, ngoài những vị đã thấy được dấu chân (thánh đạo), ai có thể nghĩ, ai có thể tin rằng: ‘Đại địa này và Sineru, vua các loài núi, sẽ bị cháy, sẽ bị hủy diệt, sẽ không còn tồn tại’?”

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một vị đạo sư tên là Sunetta, là người sáng lập giáo phái, đã ly tham trong các dục. Này các Tỳ khưu, vị đạo sư Sunetta ấy có nhiều trăm đệ tử. Này các Tỳ khưu, đạo sư Sunetta đã thuyết pháp cho các đệ tử để được đồng hành với Phạm Thiên. Này các Tỳ khưu, những vị nào, khi đạo sư Sunetta thuyết pháp để được đồng hành với Phạm Thiên, đã hiểu biết toàn bộ giáo pháp, sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi thiện thú, cõi Phạm Thiên. Những vị nào đã không hiểu biết toàn bộ giáo pháp, sau khi thân hoại mạng chung, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Hóa Lạc, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Đâu Suất, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Dạ Ma, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, một số sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương, một số sanh làm bạn đồng hành với các gia tộc Sát-đế-lỵ đại phú, một số sanh làm bạn đồng hành với các gia tộc Bà-la-môn đại phú, một số sanh làm bạn đồng hành với các gia tộc gia chủ đại phú.”

Này các Tỳ khưu, bấy giờ đạo sư Sunetta khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Thật không xứng đáng cho ta nếu trong đời sau ta lại có cùng một cảnh giới tương đương với các đệ tử. Vậy, ta nên tu tập tâm từ cao hơn nữa.’

Này các Tỳ khưu, bấy giờ đạo sư Sunetta đã tu tập tâm từ trong bảy năm. Sau khi tu tập tâm từ trong bảy năm, vị ấy đã không trở lại thế giới này trong suốt bảy kiếp thành-hoại. Này các Tỳ khưu, khi thế giới hoại, vị ấy sanh vào cõi Quang Âm. Khi thế giới thành, vị ấy sanh vào cung Phạm thiên trống rỗng. Này các Tỳ khưu, tại nơi ấy, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng chinh phục, không bị chinh phục, người thấy rõ mọi điều, đấng tự tại. Này các Tỳ khưu, vị ấy đã ba mươi sáu lần làm vua trời Đế Thích. Vị ấy đã vô số trăm lần làm vua Chuyển luân vương, một vị vua đúng pháp, một pháp vương, người chinh phục bốn phương, người đã đạt được sự ổn định cho quốc độ, người sở hữu bảy báu vật. Vị ấy có hơn một ngàn người con trai, dũng mãnh, có thân hình anh hùng, có thể đè bẹp quân đội của đối phương. Vị ấy sau khi chinh phục trái đất này cho đến tận bờ đại dương bằng chánh pháp, không dùng roi, không dùng gươm, đã trị vì trên đó. Này các Tỳ khưu, đạo sư Sunetta ấy, dù sống lâu như vậy, dù tồn tại lâu dài như vậy, vẫn chưa giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng, vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ đau.

Vì nguyên nhân gì? Vì không giác ngộ, không thông suốt bốn pháp. Bốn pháp nào? Này các Tỳ khưu, do không giác ngộ, không thông suốt Thánh giới, do không giác ngộ, không thông suốt Thánh định, do không giác ngộ, không thông suốt Thánh tuệ, do không giác ngộ, không thông suốt Thánh giải thoát. Này các Tỳ khưu, Thánh giới này đã được Như Lai giác ngộ, thông suốt; Thánh định đã được giác ngộ, thông suốt; Thánh tuệ đã được giác ngộ, thông suốt; Thánh giải thoát đã được giác ngộ, thông suốt. Ái hữu đã được đoạn trừ, dây dẫn đến tái sanh đã bị hủy diệt, nay không còn tái sanh nữa. Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

Giới, Định, cùng Tuệ, và Giải thoát vô song; Những pháp này đã được, bậc Gotama lừng danh giác ngộ.

Như vậy, bậc Giác Ngộ, với thắng trí đã biết, đã giảng dạy Chánh pháp cho các Tỳ khưu; Bậc Đạo Sư, người chấm dứt khổ đau, bậc có mắt, đã nhập Vô dư Niết-bàn. (Hết kinh thứ hai).