5. Kinh Vassakāra

35. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi Kalandakanivāpa (chỗ nuôi sóc). Bấy giờ, Bà-la-môn Vassakāra, đại thần nước Magadha (Ma-kiệt-đà), đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn nói chuyện vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Vassakāra, đại thần nước Magadha, bạch Thế Tôn điều này:

“Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi gọi người có bốn pháp là bậc đại trí, bậc đại nhân. Thế nào là bốn? Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, người ấy là bậc đa văn, và biết ý nghĩa của những điều đã được nghe, đã được nói: ‘Đây là ý nghĩa của lời nói này, đây là ý nghĩa của lời nói này’. Người ấy có chánh niệm, có thể nhớ, có thể hồi tưởng lại những việc đã làm, những lời đã nói từ lâu. Và đối với những công việc của người tại gia, người ấy khéo léo, không lười biếng; có trí tuệ thẩm sát về phương tiện thích hợp ở đó, có khả năng thực hiện, có khả năng sắp đặt. Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi gọi người có bốn pháp này là bậc đại trí, bậc đại nhân. Nếu điều tôi nói đáng được tán thành, mong Tôn giả Gotama hãy tán thành; còn nếu điều tôi nói đáng bị bác bỏ, mong Tôn giả Gotama hãy bác bỏ.”

“Này Bà la môn, Ta không tán thành cũng không phản đối lời nói của ngươi. Này Bà la môn, Ta tuyên bố người nào thành tựu bốn pháp là bậc đại trí, là bậc đại nhân. Bốn pháp ấy là gì? Này Bà la môn, ở đây, có người thực hành vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người; nhiều người được vị ấy an lập trong đạo lý cao thượng, tức là thiện pháp và lành pháp. Vị ấy muốn suy tầm tư duy nào thì suy tầm tư duy ấy, không muốn suy tầm tư duy nào thì không suy tầm tư duy ấy; muốn có chủ ý nào thì có chủ ý ấy, không muốn có chủ ý nào thì không có chủ ý ấy. Như vậy, vị ấy đạt được sự làm chủ tâm ý trên các lối tư duy. Vị ấy là người đạt được bốn thiền thuộc về tâm cao thượng, đem lại sự an trú hạnh phúc trong hiện tại, một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Do sự đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại. Này Bà la môn, Ta không tán thành cũng không phản đối lời nói của ngươi. Này Bà la môn, Ta tuyên bố người nào thành tựu bốn pháp này là bậc đại trí, là bậc đại nhân.”

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Lời này đã được Tôn giả Gotama khéo nói biết bao! Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi ghi nhận Tôn giả Gotama đã thành tựu bốn pháp này; quả thật Tôn giả Gotama thực hành vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người; nhiều người đã được Ngài an lập trong đạo lý cao thượng, tức là thiện pháp và lành pháp. Quả thật Tôn giả Gotama muốn suy tầm tư duy nào thì suy tầm tư duy ấy, không muốn suy tầm tư duy nào thì không suy tầm tư duy ấy, muốn có chủ ý nào thì có chủ ý ấy, không muốn có chủ ý nào thì không có chủ ý ấy. Quả thật Tôn giả Gotama đã đạt được sự làm chủ tâm ý trên các lối tư duy. Quả thật Tôn giả Gotama là người đạt được bốn thiền thuộc về tâm cao thượng, đem lại sự an trú hạnh phúc trong hiện tại, một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Quả thật Tôn giả Gotama do sự đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại.”

“Này Bà la môn, chắc chắn lời nói này của ngươi đã được nói ra một cách áp đặt, gán ghép. Tuy nhiên, Ta sẽ giải thích cho ngươi: ‘Quả thật, này Bà la môn, Ta thực hành vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người; nhiều người đã được Ta an lập trong đạo lý cao thượng, tức là thiện pháp và lành pháp. Quả thật, này Bà la môn, Ta muốn suy tầm tư duy nào thì suy tầm tư duy ấy, không muốn suy tầm tư duy nào thì không suy tầm tư duy ấy, muốn có chủ ý nào thì có chủ ý ấy, không muốn có chủ ý nào thì không có chủ ý ấy. Quả thật, này Bà la môn, Ta đã đạt được sự làm chủ tâm ý trên các lối tư duy. Quả thật, này Bà la môn, Ta là người đạt được bốn thiền thuộc về tâm cao thượng, đem lại sự an trú hạnh phúc trong hiện tại, một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Quả thật, này Bà la môn, Ta do sự đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, ngay trong hiện tại.’”

“Vị nào biết rõ sự giải thoát khỏi cạm bẫy của tử thần cho tất cả chúng sanh; vị ấy đã tuyên thuyết chánh pháp, đạo lý vì lợi ích cho chư thiên và loài người; quả thật, khi thấy và nghe pháp ấy, nhiều người đã phát sinh lòng tịnh tín.”

“Vị thiện xảo về con đường và không phải con đường, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc; bậc Giác Ngộ mang thân cuối cùng, được gọi là bậc đại trí, bậc đại nhân.” (Hết phẩm thứ năm).