- Aṅguttara Nikāya 4.100
- 10. Asuravagga
Bản dịch
AN 4.100 — Potaliya
Potaliyasutta
TTC 1Rồi du sĩ Potaliya đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với du sĩ Potaliya đang ngồi một bên:
TTC 2—Này Potaliya, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?
Ở đây, này Potaliya, có hạng người nói lời không tán thán đối với người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; không nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Ở đây, này Potaliya, có hạng người nói lên lời tán thán hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; không nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; không nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Ở đây, này Potaliya, có hạng người nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; và nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời.
TTC 3Này Potaliya, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Này Potaliya, trong bốn hạng người này hạng người nào Ông chấp nhận là vi diệu hơn, thù thắng hơn?
—Thưa Tôn giả Gotama, có bốn hạng người này, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?
Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, có hạng người nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán… không nói lời tán thán đối với người xứng đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, có hạng người nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán… không nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, có hạng người không nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán… không nói lời tán thán đối với hạng người được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời.
Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, có hạng người nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời. Thưa Tôn giả Gotama, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Trong bốn hạng người này, thưa Tôn giả Gotama, hạng người này không nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; không nói lời tán thán đối với hạng người xứng đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời, hạng người này đối với tôi đáng được chấp nhận là vi diệu hơn, thù thắng hơn trong bốn hạng người trên. Vì cớ sao? Thưa Tôn giả Gotama, thật là vi diệu tức là xả này.
TTC 4—Này Potaliya, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?… Này Potaliya, có bốn hạng người này… ở trong đời. Này Potaliya, trong bốn hạng người này, này Potaliya, hạng người này, nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời, hạng người này vi hơn, thù thắng hơn, đối với bốn hạng người trên. Vì cớ sao? Này Potaliya, thật là vi diệu, tức là tại đây, tại đây rõ biết đúng thời.
TTC 5—Thưa Tôn giả Gotama, có bốn hạng người… hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?… Thưa Tôn giả Gotama, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Trong bốn hạng người này, thưa Tôn giả Gotama, hạng người nói lời không tán thán đối với hạng người không đáng tán thán… nói lời tán thán đối với hạng người đáng được tán thán, đúng sự kiện, đúng sự thật, đúng thời; hạng người này, tôi chấp nhận là vi diệu hơn, thù thắng hơn bốn hạng người trên. Vì cớ sao? Thưa Tôn giả Gotama, thật là vi diệu tức là tại đây, tại đây rõ biết đúng thời. Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống… để cho người có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, pháp được Tôn giả Gotama tuyên thuyết với nhiều pháp môn. Con nay xin quy y Tôn giả Gotama… từ nay cho đến trọn đời, con xin quy ngưỡng.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh nầy được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976–1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980–1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24. These texts have been used with the kind permission of the webmaster of http://www.budsas.net/ Prepared for SuttaCentral by Ayya Vimala.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Numbered Discourses 4.100
- 10. Titans
With Potaliya the Wanderer
10. Kinh Potaliya
Atha kho potaliyo paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi. Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho potaliyaṁ paribbājakaṁ bhagavā etadavoca:
Then the wanderer Potaliya went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side, and the Buddha said to him:
100. Lúc bấy giờ, du sĩ Potaliya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với du sĩ Potaliya đang ngồi một bên:
“Cattārome, potaliya, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame cattāro?
Idha, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.
Idha pana, potaliya, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.
Idha pana, potaliya, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.
Idha pana, potaliya, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena.
Ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Imesaṁ kho, potaliya, catunnaṁ puggalānaṁ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
“Potaliya, these four individuals are found in the world. What four?
One individual criticizes those deserving of criticism at the right time, truthfully and correctly. But they don’t praise those deserving of praise at the right time, truthfully and correctly.
Another individual praises those deserving of praise … But they don’t criticize those deserving of criticism …
Another individual doesn’t praise those deserving of praise … Nor do they criticize those deserving of criticism …
Another individual criticizes those deserving of criticism at the right time, truthfully and correctly. And they praise those deserving of praise at the right time, truthfully and correctly.
These are the four individuals found in the world. Of these four individuals, who do you believe to be the finest?”
“Này Potaliya, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời. Thế nào là bốn? Này Potaliya, ở đây, có người nói lời không tán thán về người đáng bị không tán thán, đúng sự thật, đúng lúc; nhưng không nói lời tán thán về người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng lúc. Lại nữa, này Potaliya, có người nói lời tán thán về người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng lúc; nhưng không nói lời không tán thán về người đáng bị không tán thán, đúng sự thật, đúng lúc. Lại nữa, này Potaliya, có người không nói lời không tán thán về người đáng bị không tán thán, đúng sự thật, đúng lúc; và cũng không nói lời tán thán về người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng lúc. Lại nữa, này Potaliya, có người nói lời không tán thán về người đáng bị không tán thán, đúng sự thật, đúng lúc; và cũng nói lời tán thán về người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng lúc. Này Potaliya, bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời. Này Potaliya, trong bốn hạng người này, ông chấp nhận hạng người nào là cao thượng hơn, là thù thắng hơn?”
“Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame cattāro? Idha, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca kho avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena. Idha pana, bho gotama, ekacco puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena. Ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Imesaṁ, bho gotama, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo neva avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, no ca vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena; ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṁ kissa hetu? Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṁ upekkhā”ti.
“Worthy Gotama, of these four individuals, it is the individual who neither praises those deserving of praise at the right time, truthfully and correctly; nor criticizes those deserving of criticism at the right time, truthfully and correctly. That is the individual I believe to be the finest. Why is that? Because, worthy Gotama, equanimity is the best.”
“Thưa Tôn giả Gotama, ở đời có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt. Bốn hạng nào? Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, có hạng người nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời; nhưng không nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời. Lại nữa, thưa Tôn giả Gotama, ở đây, có hạng người nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời; nhưng không nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời. Lại nữa, thưa Tôn giả Gotama, ở đây, có hạng người không nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời, và cũng không nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời. Lại nữa, thưa Tôn giả Gotama, ở đây, có hạng người nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời, và cũng nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời. Thưa Tôn giả Gotama, đây là bốn hạng người hiện hữu, có mặt ở đời. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn hạng người này, hạng người mà không nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời, và cũng không nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời; đối với hạng người này, con lấy làm vừa ý, là người thù thắng hơn, cao thượng hơn trong bốn hạng người này. Vì cớ sao? Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng trạng thái xả ly này là thù thắng.”
“Cattārome, potaliya, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame cattāro …pe… ime kho, potaliya, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Imesaṁ kho, potaliya, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā hoti bhūtaṁ tacchaṁ kālena; ayaṁ imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṁ kissa hetu? Abhikkantā hesā, potaliya, yadidaṁ tattha tattha kālaññutā”ti.
“Potaliya, of these four individuals, it is the individual who criticizes those deserving of criticism at the right time, truthfully and correctly; and praises those deserving of praise at the right time, truthfully and correctly. That is the individual I consider to be the finest. Why is that? Because, Potaliya, understanding of time and context is the best.”
“Này Potaliya, ở đời có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt. Bốn hạng nào? ... (như trên) ... Này Potaliya, đây là bốn hạng người hiện hữu, có mặt ở đời. Này Potaliya, trong bốn hạng người này, hạng người mà nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời, và nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời; hạng người này là thù thắng hơn, cao thượng hơn trong bốn hạng người này. Vì cớ sao? Này Potaliya, vì rằng trong mỗi trường hợp, sự biết thời là thù thắng.”
“Cattārome, bho gotama, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Katame cattāro …pe… ime kho, bho gotama, cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ. Imesaṁ, bho gotama, catunnaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo avaṇṇārahassa ca avaṇṇaṁ bhāsitā bhūtaṁ tacchaṁ kālena, vaṇṇārahassa ca vaṇṇaṁ bhāsitā bhūtaṁ tacchaṁ kālena; ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṁ kissa hetu? Abhikkantā hesā, bho gotama, yadidaṁ tattha tattha kālaññutā.
“Worthy Gotama, of these four individuals, it is the individual who criticizes those deserving of criticism at the right time, truthfully and correctly; and praises those deserving of praise at the right time, truthfully and correctly. That is the individual I believe to be the finest. Why is that? Because, worthy Gotama, understanding of time and context is the best.
“Thưa Tôn giả Gotama, ở đời có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt. Bốn hạng nào? ... (như trên) ... Thưa Tôn giả Gotama, đây là bốn hạng người hiện hữu, có mặt ở đời. Thưa Tôn giả Gotama, trong bốn hạng người này, hạng người mà nói lời chê bai người đáng bị chê bai, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời, và nói lời tán thán người đáng được tán thán, đúng sự thật, đúng sự việc, đúng thời; đối với hạng người này, con lấy làm vừa ý, là người thù thắng hơn, cao thượng hơn trong bốn hạng người này. Vì cớ sao? Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng trong mỗi trường hợp, sự biết thời là thù thắng.”
Abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama. Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
Dasamaṁ.
Excellent, worthy Gotama! Excellent! As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the teaching clear in many ways. I go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha. From this day forth, may the worthy Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”
“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người kia lật ngửa vật bị úp xuống, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc hướng, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy được các hình sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện để trình bày. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỳ khưu. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm người cận sự nam, đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” Kinh thứ mười.
Asuravaggo pañcamo.
Tassuddānaṁ
Phẩm A-tu-la, thứ năm.
Asuro tayo samādhī, chavālātena pañcamaṁ; Rāgo nisanti attahitaṁ, sikkhā potaliyena cāti.
Dutiyo paṇṇāsako samatto.
A-tu-la, ba kinh về định, thứ năm là khúc củi, tham ái, khuynh hướng, tự lợi, học giới, và Potaliya.