10. Kinh Saṅgārava

61. Khi ấy, Bà la môn Saṅgārava đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật và đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà la môn Saṅgārava bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những người được gọi là Bà la môn. Chúng tôi thực hiện việc cúng tế và cũng khiến người khác thực hiện việc cúng tế. Thưa Tôn giả Gotama, ở đó, người nào cúng tế và người nào khiến người khác cúng tế, tất cả những người ấy đều đã thực hành con đường công đức cho nhiều người, đó là nhân vì sự cúng tế. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, người nào, từ bất cứ gia tộc nào, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chỉ điều phục một mình mình, chỉ làm an tịnh một mình mình, chỉ làm cho một mình mình được tịch tịnh, như vậy người này đã thực hành con đường công đức cho một người, đó là nhân vì sự xuất gia.’

Vậy thì, này Bà la môn, Ta sẽ hỏi lại ông về vấn đề này. Ông hãy trả lời theo như ông nghĩ. Này Bà la môn, ông nghĩ thế nào? Ở đây, một Như Lai sanh ra trong đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy đến, đây là con đường, đây là pháp hành mà nhờ thực hành theo đó, Ta đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và tuyên bố về mục tiêu vô thượng của đời sống phạm hạnh. Hãy đến, các ông cũng hãy thực hành như vậy, và nhờ thực hành theo đó, các ông cũng sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong mục tiêu vô thượng của đời sống phạm hạnh.’ Như vậy, vị Đạo sư này thuyết giảng Pháp, và những người khác thực hành vì mục tiêu ấy, và họ có đến hàng trăm, hàng ngàn, hàng trăm ngàn người.

Này Bà la môn, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, con đường công đức này là cho một người hay cho nhiều người, tức là nhân vì sự xuất gia? Thưa Tôn giả Gotama, khi sự việc là như vậy, con đường công đức này là cho nhiều người, tức là nhân vì sự xuất gia.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?” Khi được nói vậy, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

Lần thứ hai, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, tôi không hỏi ông rằng: ‘Những ai là người ông tôn kính, những ai là người ông tán thán?’ Mà tôi hỏi ông rằng: ‘Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?’” Lần thứ hai, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

Lần thứ ba, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, tôi không hỏi ông rằng: ‘Những ai là người ông tôn kính, những ai là người ông tán thán?’ Mà tôi hỏi ông rằng: ‘Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?’” Lần thứ ba, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: “Đến lần thứ ba mà Bà-la-môn Saṅgārava, khi được Ānanda hỏi một câu hỏi hợp pháp, vẫn lẩn tránh, không trả lời. Ta hãy giải thoát cho họ.” Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau, câu chuyện gì đã được khởi lên giữa họ?” “Thưa Tôn giả Gotama, hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau, câu chuyện này đã được khởi lên: ‘Ngày xưa, các vị tỳ khưu thì ít hơn, nhưng nhiều vị đã biểu diễn thần thông phép lạ vượt trên các pháp của con người; còn ngày nay, các vị tỳ khưu thì nhiều hơn, nhưng ít vị biểu diễn thần thông phép lạ vượt trên các pháp của con người.’ Thưa Tôn giả Gotama, đó là câu chuyện đã được khởi lên hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau.”

“Này Bà-la-môn, có ba loại phép lạ này. Ba loại nào? Phép lạ thần thông, phép lạ đoán tâm, và phép lạ giáo huấn. Và này Bà-la-môn, phép lạ thần thông là gì? Ở đây, này Bà-la-môn, có người thể nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau: ‘Từ một người, vị ấy trở thành nhiều người; từ nhiều người, vị ấy trở thành một người; vị ấy hiện ra, biến mất; vị ấy đi xuyên qua tường, qua thành lũy, qua núi không bị cản trở, như đi trong không gian; vị ấy lặn xuống và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; vị ấy đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền; vị ấy ngồi kiết-già đi trong không gian, như con chim có cánh; vị ấy dùng tay chạm đến và xoa vuốt mặt trăng và mặt trời này, vốn có đại thần lực và đại oai lực như vậy; vị ấy dùng thân thể để thực thi quyền năng cho đến tận cõi Phạm thiên.’ Này Bà-la-môn, đây được gọi là phép lạ thần thông.

“Và này Bà-la-môn, phép lạ đoán tâm là gì? Ở đây, này Bà-la-môn, có người dựa vào dấu hiệu mà tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, mà sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, vị ấy tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, cũng không tuyên bố sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, mà là sau khi nghe được âm thanh phát ra từ sự suy tầm của người đang tư duy và quán sát, vị ấy tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, cũng không tuyên bố sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, cũng không tuyên bố sau khi nghe được âm thanh phát ra từ sự suy tầm của người đang tư duy và quán sát, mà là sau khi dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của một người đã nhập định không tầm không tứ, vị ấy biết rằng: ‘Tùy theo các tâm hành của vị này được sắp đặt, ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được. Này Bà-la-môn, đây được gọi là phép lạ đoán tâm.”

Này Bà-la-môn, giáo hóa thần thông là gì? Này Bà-la-môn, ở đây, có người giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Này Bà-la-môn, đây được gọi là giáo hóa thần thông. Này Bà-la-môn, có ba loại thần thông này. Này Bà-la-môn, trong ba loại thần thông này, ông kham nhẫn loại thần thông nào, cho là thù thắng hơn và vi diệu hơn?

Thưa Tôn giả Gotama, trong các loại thần thông ấy, có loại thần thông mà ở đây, có người chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Thưa Tôn giả Gotama, loại thần thông này, người nào thực hiện thì người ấy cảm nhận, người nào thực hiện thì chỉ thuộc về người ấy mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, đối với tôi, loại thần thông này dường như có bản chất giống như ảo thuật.

Thưa Tôn giả Gotama, lại có loại thần thông mà ở đây, có người dựa vào tướng mà nói rõ: ‘Tâm của ông như thế này, tâm của ông như thế kia, ý của ông là như vậy.’ Dù người ấy nói nhiều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Lại nữa, thưa Tôn giả Gotama, ở đây có người không phải dựa vào tướng mà nói rõ, mà là sau khi nghe tiếng của loài người, phi nhân, hay chư thiên rồi nói rõ... Lại nữa, không phải sau khi nghe tiếng của loài người, phi nhân, hay chư thiên rồi nói rõ, mà là sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự suy tư, tầm cầu của người đang suy tư, tầm cầu rồi nói rõ... Lại nữa, không phải sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự suy tư, tầm cầu của người đang suy tư, tầm cầu rồi nói rõ, mà là với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Dù người ấy nói nhiều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Thưa Tôn giả Gotama, loại thần thông này cũng vậy, người nào thực hiện thì người ấy cảm nhận, người nào thực hiện thì chỉ thuộc về người ấy mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, đối với tôi, loại thần thông này cũng dường như có bản chất giống như ảo thuật.

Thưa Tôn giả Gotama, còn loại thần thông mà ở đây, có người giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Thưa Tôn giả Gotama, chính loại thần thông này là điều tôi kham nhẫn, và trong ba loại thần thông, nó là thù thắng hơn và vi diệu hơn.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama đã nói lời thật khéo! Chúng con ghi nhận Tôn giả Gotama là bậc đã thành tựu ba loại thần thông này. Vì Tôn giả Gotama chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Vì Tôn giả Gotama với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Vì Tôn giả Gotama giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’

Này Bà-la-môn, chắc chắn lời nói này của ông là có ý công kích và so sánh, tuy nhiên Ta sẽ trả lời cho ông. Này Bà-la-môn, Ta chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Này Bà-la-môn, Ta với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Này Bà-la-môn, Ta giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’

Thưa Tôn giả Gotama, ngoài Tôn giả Gotama ra, có vị Tỳ-khưu nào khác đã thành tựu ba loại thần thông này không? – Này Bà-la-môn, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn nữa các vị Tỳ-khưu đã thành tựu ba loại thần thông này. – Thưa Tôn giả Gotama, hiện nay các vị Tỳ-khưu ấy đang ở đâu? – Này Bà-la-môn, ngay trong Tăng chúng này.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc, cũng vậy, Tôn giả Gotama đã dùng nhiều phương tiện để làm sáng tỏ Giáo pháp. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Hết kinh thứ mười.

Phẩm Bà-la-môn, thứ nhất.

Hai vị Bà-la-môn và một vị khác, vị du sĩ, sự tịch tịnh; sự hoại diệt, Vaccha, Tikaṇṇa, Soṇi, và Saṅgārava.