6. Kinh Tăng Thượng Mạn

86. Một thời, tôn giả Mahākassapa trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, tôn giả Mahākassapa gọi các vị tỳ khưu: “Này chư hiền tỳ khưu.” Các vị tỳ khưu ấy vâng đáp tôn giả Mahākassapa: “Thưa hiền giả.” Tôn giả Mahākassapa nói điều này:

“Này các hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu tuyên bố thắng trí: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, gạn hỏi, thẩm vấn, chất vấn. Vị ấy, khi được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, gạn hỏi, thẩm vấn, chất vấn, liền đi đến chỗ trống rỗng, đi đến chỗ vô giá trị, đi đến chỗ bất hạnh, đi đến chỗ tai họa, đi đến chỗ bất hạnh và tai họa.

“Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, với tâm của mình, sau khi đã thấu suốt tâm (của vị kia), tác ý như vầy: ‘Vì sao vị tôn giả này lại tuyên bố thắng trí: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’?’

“Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, với tâm của mình, sau khi đã thấu suốt tâm (của vị kia), biết rõ như vầy:

‘Vị tôn giả này quả thật là người có tăng thượng mạn, nói sự thật về tăng thượng mạn, có tưởng là đã đạt được đối với điều chưa đạt được, có tưởng là đã làm đối với điều chưa làm, có tưởng là đã chứng ngộ đối với điều chưa chứng ngộ. Do tăng thượng mạn, vị ấy tuyên bố thắng trí: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

“Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, với tâm của mình, sau khi đã thấu suốt tâm (của vị kia), tác ý như vầy: ‘Vị tôn giả này nương vào điều gì mà có tăng thượng mạn, nói sự thật về tăng thượng mạn, có tưởng là đã đạt được đối với điều chưa đạt được, có tưởng là đã làm đối với điều chưa làm, có tưởng là đã chứng ngộ đối với điều chưa chứng ngộ? Do tăng thượng mạn, vị ấy tuyên bố thắng trí: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’?’

“Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, với tâm của mình, sau khi đã thấu suốt tâm (của vị kia), biết rõ như vầy:

‘Vị tôn giả này quả thật là người đa văn, thọ trì những điều đã nghe, tích lũy những điều đã nghe. Những pháp nào toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có nghĩa, có văn, tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, những pháp như vậy đã được vị ấy nghe nhiều, thọ trì, quen thuộc bằng lời nói, quán xét bằng ý, khéo thể nhập bằng trí tuệ. Do đó, vị tôn giả này có tăng thượng mạn, nói sự thật về tăng thượng mạn, có tưởng là đã đạt được đối với điều chưa đạt được, có tưởng là đã làm đối với điều chưa làm, có tưởng là đã chứng ngộ đối với điều chưa chứng ngộ. Do tăng thượng mạn, vị ấy tuyên bố thắng trí: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

“Vị ấy được Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, là người có thiền, thiện xảo về thiền chứng, thiện xảo về tha tâm, thiện xảo về các phương diện của tha tâm, với tâm của mình, sau khi đã thấu suốt tâm (của vị kia), biết rõ như vầy:

‘Vị tôn giả này quả thật là người có tham ái; vị ấy thường trú với tâm bị tham ái chi phối. Và sự chi phối của tham ái này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người có sân hận; vị ấy thường trú với tâm bị sân hận chi phối. Và sự chi phối của sân hận này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người có hôn trầm và thụy miên; vị ấy thường trú với tâm bị hôn trầm và thụy miên chi phối. Và sự chi phối của hôn trầm và thụy miên này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người có trạo cử; vị ấy thường trú với tâm bị trạo cử chi phối. Và sự chi phối của trạo cử này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người có hoài nghi; vị ấy thường trú với tâm bị hoài nghi chi phối. Và sự chi phối của hoài nghi này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người ưa thích công việc, vui thích trong công việc, chuyên tâm vào việc ưa thích công việc. Và sự ưa thích công việc này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người ưa thích nói chuyện, vui thích trong nói chuyện, chuyên tâm vào việc ưa thích nói chuyện. Và sự ưa thích nói chuyện này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người ưa thích ngủ, vui thích trong ngủ, chuyên tâm vào việc ưa thích ngủ. Và sự ưa thích ngủ này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này quả thật là người ưa thích hội chúng, vui thích trong hội chúng, chuyên tâm vào việc ưa thích hội chúng. Và sự ưa thích hội chúng này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết.

‘Vị tôn giả này, trong khi vẫn còn việc cao hơn cần phải làm, đã đi đến chỗ dừng lại giữa chừng với sự chứng đắc đặc biệt ở mức độ thấp. Và việc đi đến chỗ dừng lại giữa chừng này là sự suy thoái trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết’.

“Này chư hiền, thật vậy, vị tỳ khưu ấy không từ bỏ mười pháp này mà có thể đạt được sự tăng trưởng, sự hưng thịnh, sự phát triển rộng lớn ở trong Pháp và Luật này, trường hợp ấy không xảy ra. Này chư hiền, thật vậy, vị tỳ khưu ấy sau khi đã từ bỏ mười pháp này có thể đạt được sự tăng trưởng, sự hưng thịnh, sự phát triển rộng lớn ở trong Pháp và Luật này, trường hợp ấy có xảy ra.” Hết kinh thứ sáu.