5. Kinh Suy Giảm

55. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu: ‘Này chư hiền Tỳ khưu.’ Các Tỳ khưu ấy vâng đáp Tôn giả Sāriputta: ‘Thưa hiền giả.’ Tôn giả Sāriputta nói điều này:

‘Này chư hiền, người ta nói: “Người có pháp suy giảm, người có pháp suy giảm.” Này chư hiền, người ta nói: “Người có pháp không suy giảm, người có pháp không suy giảm.” Thưa chư hiền, cho đến mức độ nào, người có pháp suy giảm đã được Thế Tôn nói đến? Và cho đến mức độ nào, người có pháp không suy giảm đã được Thế Tôn nói đến?’ ‘Thưa hiền giả, chúng tôi từ phương xa cũng đến đây, đến trước sự hiện diện của Tôn giả Sāriputta để tìm hiểu ý nghĩa của lời nói này. Lành thay, mong rằng ý nghĩa của lời nói này sẽ được chính Tôn giả Sāriputta làm cho sáng tỏ. Sau khi nghe từ Tôn giả Sāriputta, các Tỳ khưu sẽ ghi nhớ.’

‘Vậy thì, này chư hiền, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói.’ Các Tỳ khưu ấy vâng đáp Tôn giả Sāriputta: ‘Vâng, thưa hiền giả.’ Tôn giả Sāriputta nói điều này:

‘Thưa chư hiền, cho đến mức độ nào, người có pháp suy giảm đã được Thế Tôn nói đến? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu không nghe pháp chưa từng được nghe, và các pháp đã được nghe của vị ấy đi đến chỗ quên lãng, và các pháp nào trước đây chưa từng được tâm tiếp xúc thì các pháp ấy không khởi lên nơi vị ấy, và vị ấy không biết rõ điều chưa được biết. Thưa chư hiền, cho đến chừng ấy, người có pháp suy giảm đã được Thế Tôn nói đến.

‘Và thưa chư hiền, cho đến mức độ nào, người có pháp không suy giảm đã được Thế Tôn nói đến? Này chư hiền, ở đây, vị Tỳ khưu nghe pháp chưa từng được nghe, và các pháp đã được nghe của vị ấy không đi đến chỗ quên lãng, và các pháp nào trước đây chưa từng được tâm tiếp xúc thì các pháp ấy khởi lên nơi vị ấy, và vị ấy biết rõ điều chưa được biết. Thưa chư hiền, cho đến chừng ấy, người có pháp không suy giảm đã được Thế Tôn nói đến.

‘Này chư hiền, nếu vị Tỳ khưu không thiện xảo trong việc biết tâm của người khác, thì: “Ta sẽ thiện xảo trong việc biết tâm của chính mình.” Này chư hiền, các vị nên học tập như vậy.

“Này chư hiền, thế nào là vị tỳ khưu thiện xảo về diễn biến tâm của mình? Ví như, này chư hiền, người nữ hay người nam, trẻ trung, thanh xuân, thích trang điểm, khi soi tướng mặt của mình trong tấm gương trong sạch, trong sáng, hoặc trong bát nước trong, nếu thấy ở đấy có bụi bặm hay vết nhơ, người ấy cố gắng để loại bỏ bụi bặm hay vết nhơ ấy. Nếu không thấy ở đấy có bụi bặm hay vết nhơ, người ấy hoan hỷ, mãn nguyện vì điều ấy: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là trong sạch cho ta’. Cũng vậy, này chư hiền, sự quán xét của vị tỳ khưu có nhiều lợi ích trong các thiện pháp: ‘Ta có thường trú với tâm không tham ái chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm không sân hận chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm không hôn trầm thụy miên chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm không trạo cử chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm đã vượt qua hoài nghi chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm không phẫn nộ chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có thường trú với tâm không ô nhiễm chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có đạt được sự hân hoan trong pháp ở nội tâm chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có đạt được sự tĩnh lặng của tâm ở nội tâm chăng, pháp này có trong ta hay không? Ta có đạt được tuệ quán về pháp thuộc tăng thượng tuệ chăng, pháp này có trong ta hay không?’”

“Lại nữa, này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét không thấy tất cả các thiện pháp này ở nơi mình, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy, để thành tựu tất cả các thiện pháp này, cần phải thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ. Ví như, này chư hiền, người có y phục bị cháy hoặc đầu bị cháy, để dập tắt lửa trên y phục hay trên đầu ấy, người ấy sẽ thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ. Cũng vậy, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy, để thành tựu tất cả các thiện pháp này, cần phải thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ.”

“Lại nữa, này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét thấy một số thiện pháp ở nơi mình, và không thấy một số thiện pháp ở nơi mình, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú vào các thiện pháp mà vị ấy thấy ở nơi mình, để thành tựu các thiện pháp mà vị ấy không thấy ở nơi mình, cần phải thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ. Ví như, này chư hiền, người có y phục bị cháy hoặc đầu bị cháy, để dập tắt lửa trên y phục hay trên đầu ấy, người ấy sẽ thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ. Cũng vậy, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú vào các thiện pháp mà vị ấy thấy ở nơi mình, để thành tựu các thiện pháp mà vị ấy không thấy ở nơi mình, cần phải thực hành ý muốn, sự cố gắng, sự nỗ lực, sự kiên trì, sự không thối chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác một cách cao độ.”

“Lại nữa, này chư hiền, nếu vị tỳ khưu khi quán xét thấy tất cả các thiện pháp này ở nơi mình, này chư hiền, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú vào tất cả các thiện pháp này, cần phải nỗ lực hơn nữa để đoạn tận các lậu hoặc.” (Kinh) thứ năm.