2. Kinh Kaṅkheyya

988. Một thời, tôn giả Lomasakaṅbhiya đang trú tại tu viện Nigrodha ở Kapilavatthu, trong xứ của dòng họ Sakka. Rồi Mahānāma người dòng họ Sakka đi đến chỗ tôn giả Lomasakaṅbhiya; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Lomasakaṅbhiya rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Mahānāma người dòng họ Sakka nói với tôn giả Lomasakaṅbhiya điều này: “Thưa ngài, có phải Hữu học trú cũng chính là Như Lai trú, hay Hữu học trú là khác, và Như Lai trú là khác?”

“Này hiền giả Mahānāma, không phải Hữu học trú cũng chính là Như Lai trú. Này hiền giả Mahānāma, Hữu học trú là khác, và Như Lai trú là khác. Này hiền giả Mahānāma, các vị tỳ khưu là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống với sự mong cầu an ổn khỏi các ách nạn vô thượng, các vị ấy sống sau khi đã từ bỏ năm triền cái. Năm loại nào? Các vị ấy sống sau khi đã từ bỏ triền cái tham dục, sân hận... hôn trầm thụy miên... trạo cử hối quá... hoài nghi.”

“Này hiền giả Mahānāma, các vị tỳ khưu là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống với sự mong cầu an ổn khỏi các ách nạn vô thượng, các vị ấy sống sau khi đã từ bỏ năm triền cái này.”

“Này hiền giả Mahānāma, đối với các vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích của mình, các kiết sử trói buộc vào sự hiện hữu đã được đoạn tận, đã giải thoát nhờ chánh trí, năm triền cái của các vị ấy đã được từ bỏ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây tala không còn ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, không có bản chất sanh khởi trong tương lai. Năm loại nào? Triền cái tham dục đã được từ bỏ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây tala không còn ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, không có bản chất sanh khởi trong tương lai; triền cái sân hận đã được từ bỏ... hôn trầm thụy miên... trạo cử hối quá... hoài nghi đã được từ bỏ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây tala không còn ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, không có bản chất sanh khởi trong tương lai.”

“Này hiền giả Mahānāma, đối với các vị tỳ khưu là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích của mình, các kiết sử trói buộc vào sự hiện hữu đã được đoạn tận, đã giải thoát nhờ chánh trí, năm triền cái này của các vị ấy đã được từ bỏ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây tala không còn ngọn, đã được làm cho không còn hiện hữu, không có bản chất sanh khởi trong tương lai. Này hiền giả Mahānāma, cũng nên hiểu theo phương pháp này rằng: Hữu học trú là khác, và Như Lai trú là khác.”

“Này hiền giả Mahānāma, có một thời Thế Tôn đang trú tại khu rừng Icchānaṅgala ở Icchānaṅgala. Tại đó, này hiền giả Mahānāma, Thế Tôn đã gọi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, Ta muốn nhập thất tịnh cư trong ba tháng. Không ai được đến gặp Ta, ngoại trừ một người mang vật thực khất thực đến.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ này hiền giả Mahānāma, các vị tỳ khưu ấy đã vâng lời Thế Tôn, và không một ai đến gặp Thế Tôn, ngoại trừ một người mang vật thực khất thực đến.”

“Rồi, này hiền giả, sau khi ba tháng ấy đã trôi qua, Thế Tôn ra khỏi nơi tịnh cư và gọi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ngươi như vầy: “Thưa các hiền giả, Sa-môn Gotama đã an trú phần lớn thời gian trong mùa mưa bằng pháp trú nào?” thì này các tỳ khưu, khi được hỏi như vậy, các ngươi nên trả lời cho các du sĩ ngoại đạo ấy như sau: “Thưa các hiền giả, Thế Tôn đã an trú phần lớn thời gian trong mùa mưa bằng định niệm hơi thở vô hơi thở ra.” Này các tỳ khưu, ở đây, Ta thở vô có chánh niệm, thở ra có chánh niệm. Khi thở vô dài, Ta biết: ‘Ta thở vô dài’; khi thở ra dài, Ta biết: ‘Ta thở ra dài’... Ta biết: ‘Quán sát sự từ bỏ, tôi sẽ thở vô’; Ta biết: ‘Quán sát sự từ bỏ, tôi sẽ thở ra’.”

“Này các Tỳ khưu, nếu có người nói một cách đúng đắn về một pháp trú nào đó rằng: ‘Đây là Thánh trú’, ‘Đây là Phạm trú’, ‘Đây là Như Lai trú’, thì người ấy nên nói một cách đúng đắn về định niệm hơi thở vào hơi thở ra rằng: ‘Đây là Thánh trú’, ‘Đây là Phạm trú’, ‘Đây là Như Lai trú’.”

“Này các Tỳ khưu, đối với những vị Tỳ khưu là bậc hữu học, tâm chưa đạt đến (A-la-hán), đang sống mong cầu sự an ổn vô thượng thoát khỏi các ách, định niệm hơi thở vào hơi thở ra này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự đoạn tận các lậu hoặc.”

“Còn đối với những vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, thì định niệm hơi thở vào hơi thở ra này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ đưa đến sự an trú hạnh phúc ngay trong hiện tại và đưa đến chánh niệm tỉnh giác.”

“Này các Tỳ khưu, nếu có người nói một cách đúng đắn về một pháp trú nào đó rằng: ‘Đây là Thánh trú’, ‘Đây là Phạm trú’, ‘Đây là Như Lai trú’, thì người ấy nên nói một cách đúng đắn về định niệm hơi thở vào hơi thở ra rằng: ‘Đây là Thánh trú’, ‘Đây là Phạm trú’, ‘Đây là Như Lai trú’. Này hiền hữu Mahānāma, chính do pháp môn này, cần phải được hiểu rằng: pháp trú của bậc hữu học là khác, và pháp trú của Như Lai là khác.” Hết kinh thứ hai.