13. Kinh Pāṭaliya

365. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở xứ Koliya, tại một thị trấn của dòng họ Koliya tên là Uttara. Bấy giờ, người trưởng làng Pāṭaliya đi đến nơi Đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người trưởng làng Pāṭaliya bạch với Đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, con đã nghe điều này: ‘Sa-môn Gotama biết ảo thuật.’ Bạch ngài, những ai đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama biết ảo thuật,’ có phải họ là những người nói lời đã được Đức Thế Tôn nói, và không vu khống Đức Thế Tôn bằng điều không thật, và giải thích pháp thuận theo pháp, và không có lời nói nào theo sau lời nói có cơ sở lại đi đến chỗ đáng bị khiển trách? Bạch ngài, vì chúng con mong muốn không vu khống Đức Thế Tôn.” “Này người trưởng làng, những ai đã nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama biết ảo thuật,’ họ chính là những người nói lời đã được ta nói, và không vu khống ta bằng điều không thật, và giải thích pháp thuận theo pháp, và không có lời nói nào theo sau lời nói có cơ sở lại đi đến chỗ đáng bị khiển trách.” “Thưa ngài, vậy ra là sự thật! Thưa các ngài, chúng tôi đã không tin những Sa-môn, Bà-la-môn ấy khi họ nói: ‘Sa-môn Gotama biết ảo thuật,’ (mà nghĩ rằng): ‘Thưa các ngài, chắc chắn Sa-môn Gotama là người có ảo thuật.’ “Này người trưởng làng, có phải người nào nói như vầy: ‘Ta biết ảo thuật,’ thì người ấy cũng nói như vầy: ‘Ta là người có ảo thuật’?” “Bạch Đức Thế Tôn, đúng là như vậy. Bạch Thiện Thệ, đúng là như vậy.” “Vậy thì, này người trưởng làng, trong trường hợp này, ta sẽ hỏi lại ông. Ông hãy trả lời theo như ông thấy hợp lý.”

“Này người trưởng làng, ông nghĩ thế nào về điều này, ông có biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya không?” “Bạch ngài, con biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya.” “Này người trưởng làng, ông nghĩ thế nào về điều này, những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya có mục đích gì?” “Bạch ngài, những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya có mục đích là để ngăn chặn những tên trộm của dòng họ Koliya, và để thực hiện các công việc đưa tin của dòng họ Koliya.” “Này người trưởng làng, ông nghĩ thế nào về điều này, ông biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya là người có giới hạnh hay không có giới hạnh?” “Bạch ngài, con biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya là những người không có giới hạnh, có ác pháp; họ là một trong số những người không có giới hạnh, có ác pháp ở trên đời.” “Này người trưởng làng, nếu có người nói như vầy: ‘Người trưởng làng Pāṭaliya biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya là những người không có giới hạnh, có ác pháp, thì người trưởng làng Pāṭaliya cũng là người không có giới hạnh, có ác pháp,’ người ấy nói như vậy có đúng không?” “Bạch ngài, không phải vậy! Bạch ngài, những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya là khác, con là khác. Những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya có pháp khác, con có pháp khác.” “Này người trưởng làng, nếu chính ông còn có thể được (khẳng định) rằng: ‘Người trưởng làng Pāṭaliya biết những người lính hầu Lambacūḷaka của dòng họ Koliya là những người không có giới hạnh, có ác pháp, nhưng người trưởng làng Pāṭaliya không phải là người không có giới hạnh, có ác pháp,’ thì tại sao Như Lai lại không thể được (khẳng định) rằng: ‘Như Lai biết ảo thuật, nhưng Như Lai không phải là người có ảo thuật’? Này người trưởng làng, ta biết rõ ảo thuật, và ta biết rõ quả báo của ảo thuật, và ta cũng biết rõ người có ảo thuật, sau khi thực hành như thế nào, khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.”

Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về sự sát sanh, và Ta biết rõ về quả báo của sự sát sanh, và Ta biết rõ rằng người thực hành sát sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về sự lấy của không cho, và Ta biết rõ về quả báo của sự lấy của không cho, và Ta biết rõ rằng người thực hành lấy của không cho, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về tà hạnh trong các dục, và Ta biết rõ về quả báo của tà hạnh trong các dục, và Ta biết rõ rằng người thực hành tà hạnh trong các dục, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về sự nói dối, và Ta biết rõ về quả báo của sự nói dối, và Ta biết rõ rằng người thực hành nói dối, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về lời nói hai lưỡi, và Ta biết rõ về quả báo của lời nói hai lưỡi, và Ta biết rõ rằng người thực hành nói hai lưỡi, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về lời nói thô ác, và Ta biết rõ về quả báo của lời nói thô ác, và Ta biết rõ rằng người thực hành nói lời thô ác, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về lời nói phù phiếm, và Ta biết rõ về quả báo của lời nói phù phiếm, và Ta biết rõ rằng người thực hành nói lời phù phiếm, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về lòng tham, và Ta biết rõ về quả báo của lòng tham, và Ta biết rõ rằng người có lòng tham, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về sân hận, và Ta biết rõ về quả báo của sân hận, và Ta biết rõ rằng người có tâm sân hận, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này Gāmaṇi, Ta biết rõ về tà kiến, và Ta biết rõ về quả báo của tà kiến, và Ta biết rõ rằng người có tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Này Gāmaṇi, thật vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: ‘Bất cứ ai sát sanh, tất cả những người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại. Bất cứ ai lấy của không cho, tất cả những người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại. Bất cứ ai thực hành tà hạnh trong các dục, tất cả những người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại. Bất cứ ai nói dối, tất cả những người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại.’”

“Này Gāmaṇi, lại nữa, ở đây có thể thấy một người nào đó đeo vòng hoa, đeo bông tai... đang hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua. Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai... hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua vậy?’ Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã dùng vũ lực đoạt lấy tài sản của kẻ thù của đức vua. Đức vua hài lòng và đã ban thưởng cho người ấy. Do đó, người đàn ông này được đeo vòng hoa, đeo bông tai... hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua.’”

“Này Gāmaṇi, ở đây có thể thấy một người nào đó bị trói bằng dây thừng chắc... bị chặt đầu ở phía nam của thành phố. Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà bị trói bằng dây thừng chắc... bị chặt đầu ở phía nam của thành phố vậy?’ Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã lấy của không cho, được gọi là trộm cắp, từ làng mạc hoặc từ khu rừng. Do đó, các vị vua đã bắt giữ người ấy và ra lệnh thi hành hình phạt như vậy.’ Này Gāmaṇi, ông nghĩ thế nào về điều ấy? Phải chăng ông đã từng thấy hoặc từng nghe về trường hợp tương tự như vậy?” “Bạch ngài, chúng con đã từng thấy, đã từng nghe, và sẽ còn được nghe nữa.” “Này Gāmaṇi, trong trường hợp ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lời nói và quan điểm như sau: ‘Bất cứ ai lấy của không cho, tất cả người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại,’ họ đã nói sự thật hay nói lời dối trá?... có nên đặt niềm tin vào họ không?” “Bạch ngài, việc ấy không nên.”

“Này Gāmaṇi, lại nữa, ở đây có thể thấy một người nào đó đeo vòng hoa, đeo bông tai... đang hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua. Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai... hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua vậy?’ Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã phạm vào hành vi tà hạnh với vợ của kẻ thù của đức vua. Đức vua hài lòng và đã ban thưởng cho người ấy. Do đó, người đàn ông này được đeo vòng hoa, đeo bông tai... hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua.’”

“Này Gāmaṇi, ở đây có thể thấy một người nào đó bị trói bằng dây thừng chắc... bị chặt đầu ở phía nam của thành phố. Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà bị trói bằng dây thừng chắc... bị chặt đầu ở phía nam của thành phố vậy?’ Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã phạm vào hành vi tà hạnh với các phụ nữ và thiếu nữ trong các gia đình lương thiện. Do đó, các vị vua đã bắt giữ người ấy và ra lệnh thi hành hình phạt như vậy.’ Này Gāmaṇi, ông nghĩ thế nào về điều ấy? Phải chăng ông đã từng thấy hoặc từng nghe về trường hợp tương tự như vậy?” “Bạch ngài, chúng con đã từng thấy, đã từng nghe, và sẽ còn được nghe nữa.” “Này Gāmaṇi, trong trường hợp ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lời nói và quan điểm như sau: ‘Bất cứ ai thực hành tà hạnh trong các dục, tất cả người ấy đều cảm nhận sự đau khổ và ưu phiền ngay trong hiện tại,’ họ đã nói sự thật hay nói lời dối trá?... có nên đặt niềm tin vào họ không?” “Bạch ngài, việc ấy không nên.”

“Này Gāmaṇi, lại nữa, ở đây có thể thấy một người nào đó đeo vòng hoa, đeo bông tai, tắm gội sạch sẽ, thoa vật thơm, cắt sửa râu tóc, đang hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua. Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà được đeo vòng hoa, đeo bông tai, tắm gội sạch sẽ, thoa vật thơm, cắt sửa râu tóc, hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua vậy?’ Người ta nói về người ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã dùng lời nói dối trá để làm cho đức vua vui lòng. Đức vua hài lòng và đã ban thưởng cho người ấy. Do đó, người đàn ông này được đeo vòng hoa, đeo bông tai, tắm gội sạch sẽ, thoa vật thơm, cắt sửa râu tóc, hưởng thụ các dục lạc với phụ nữ như một vị vua.’”

“Này Gāmaṇi, ở đây, có thể thấy một người nào đó bị trói giật cánh khuỷu ra sau lưng bằng sợi dây thừng chắc chắn, bị cạo trọc đầu, bị dẫn đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác với tiếng trống khàn đục, rồi bị đưa ra khỏi cổng thành phía nam, và bị chặt đầu ở phía nam của thành phố. Người ta nói về kẻ ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã làm gì mà bị trói giật cánh khuỷu ra sau lưng bằng sợi dây thừng chắc chắn, bị cạo trọc đầu, bị dẫn đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác với tiếng trống khàn đục, rồi bị đưa ra khỏi cổng thành phía nam, và bị chặt đầu ở phía nam của thành phố?’ Người ta nói về kẻ ấy như sau: ‘Này các ông! Người đàn ông này đã dùng lời nói dối để phá hoại lợi ích của một gia chủ hay con của gia chủ. Do đó, các vị vua đã bắt giữ y và cho thi hành hình phạt như vậy.’ Này Gāmaṇi, ông nghĩ thế nào về điều này? Ông đã từng thấy hay nghe về một trường hợp như vậy chưa?” “Bạch Thế Tôn, chúng con đã thấy, đã nghe, và sẽ còn được nghe nữa.” “Này Gāmaṇi, vậy thì, những Sa-môn, Bà-la-môn có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Bất cứ ai nói dối, tất cả những người ấy đều phải chịu khổ ưu ngay trong hiện tại,’ họ đã nói thật hay nói dối?” “Bạch Thế Tôn, họ nói dối.” “Còn những người nói lời dối trá, sáo rỗng ấy, họ là người có giới hạnh hay không có giới hạnh?” “Bạch Thế Tôn, họ không có giới hạnh.” “Còn những người không có giới hạnh, theo ác pháp ấy, họ là người thực hành đúng hay thực hành sai?” “Bạch Thế Tôn, họ thực hành sai.” “Còn những người thực hành sai ấy, họ là người có tà kiến hay chánh kiến?” “Bạch Thế Tôn, họ có tà kiến.” “Còn những người có tà kiến ấy, có nên tin tưởng nơi họ không?” “Bạch Thế Tôn, không nên.”

“Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, con có một nhà nghỉ công cộng. Ở đó có giường, có ghế, có bình nước, có đèn dầu. Ở đó, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến ở, con đều chia sẻ với họ tùy theo khả năng và sức lực của mình. Bạch Thế Tôn, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, có bốn vị đạo sư với những quan điểm khác nhau, khuynh hướng khác nhau, sở thích khác nhau, đã đến ở tại nhà nghỉ công cộng ấy.”

“Một vị đạo sư có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Không có (quả của) sự bố thí, không có (quả của) sự cúng dường, không có (quả của) sự tế tự; không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác. Không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; trong đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’”

“Một vị đạo sư có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Có (quả của) sự bố thí, có (quả của) sự cúng dường, có (quả của) sự tế tự; có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác. Có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; trong đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.’”

“Một vị đạo sư có quan điểm và chủ trương như sau: ‘Khi một người hành động hay sai người khác hành động, khi cắt hay sai người khác cắt, khi nấu nướng hay sai người khác nấu nướng, khi gây sầu muộn hay sai người khác gây sầu muộn, khi làm mệt mỏi hay sai người khác làm mệt mỏi, khi làm run sợ hay sai người khác làm run sợ, khi sát sanh, khi lấy của không cho, khi phá nhà, khi cướp đoạt, khi trộm cắp trong một nhà, khi chặn đường, khi đi đến với vợ người khác, khi nói dối, thì người ấy không làm điều ác. Cho dù người ấy dùng một bánh xe có vành sắc như dao cạo để biến tất cả chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt duy nhất, thì cũng không có tội lỗi phát sanh từ đó, không có sự tích lũy tội lỗi. Cho dù người ấy đi dọc theo bờ phía nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, sai người giết, vừa đi vừa cắt, sai người cắt, vừa đi vừa nấu nướng, sai người nấu nướng, thì cũng không có tội lỗi phát sanh từ đó, không có sự tích lũy tội lỗi. Cho dù người ấy đi dọc theo bờ phía bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, sai người bố thí, vừa đi vừa cúng dường, sai người cúng dường, thì cũng không có phước đức phát sanh từ đó, không có sự tích lũy phước đức. Qua sự bố thí, qua sự tự chế, qua sự thu thúc, qua lời nói chân thật, không có phước đức, không có sự tích lũy phước đức.’”

Này thôn trưởng, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, có tỉnh giác, có chánh niệm như vậy, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ và an trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy biến mãn và an trú khắp thế giới, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, xem tất cả chúng sanh như chính mình, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Đối với người làm hay bảo người khác làm, người chặt hay bảo người khác chặt, người nấu hay bảo người khác nấu, người làm cho sầu muộn hay bảo người khác làm cho sầu muộn, người làm cho mệt mỏi hay bảo người khác làm cho mệt mỏi, người làm cho run sợ hay bảo người khác làm cho run sợ, người sát sanh, người lấy của không cho, người phá vách, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối, thì người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho người nào dùng bánh xe có vành sắc bén như dao cạo để biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho đi đến bờ nam sông Hằng, vừa giết, bảo giết, vừa chặt, bảo chặt, vừa nấu, bảo nấu, do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa bố thí, bảo bố thí, vừa cúng dường, bảo cúng dường, do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu. Do bố thí, do tự chế, do thu thúc, do nói lời chân thật, không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu.” Nếu lời nói của vị đạo sư đáng kính ấy là sự thật, thì đối với ta, đây là một sự thực hành chắc chắn, vì ta không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là loài động hay bất động. Ở đây, cả hai trường hợp đều được nắm chắc, vì ta đã thu thúc thân, khẩu, ý, và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Vị ấy sanh tâm hoan hỷ. Do hoan hỷ nên sanh hỷ. Do tâm có hỷ nên thân được khinh an. Do thân khinh an nên cảm thọ lạc. Do có lạc nên tâm được định tĩnh. Này thôn trưởng, đây chính là pháp định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

Này người trưởng làng, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi từ bỏ tham ái, từ bỏ sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: “Đối với người làm hay sai bảo người khác làm, người chặt hay sai bảo người khác chặt, người nấu hay sai bảo người khác nấu, người làm sầu muộn hay sai bảo người khác làm sầu muộn, người làm mệt mỏi hay sai bảo người khác làm mệt mỏi, người làm rung động hay sai bảo người khác làm rung động, người sát sanh, người lấy của không cho, người phá tường rào, người cướp đoạt, người cướp nhà, người đứng chặn đường, người đi đến vợ người khác, người nói dối, khi làm như vậy là tạo ra điều ác. Dù cho người nào đó dùng bánh xe có vành sắc bén như dao cạo, biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy có điều ác, có sự tạo thành điều ác. Dù cho đi đến bờ nam sông Hằng, giết hại, sai giết hại, chặt, sai chặt, nấu, sai nấu, do nhân duyên ấy có điều ác, có sự tạo thành điều ác. Dù cho đi đến bờ bắc sông Hằng, bố thí, sai bố thí, cúng dường, sai cúng dường, do nhân duyên ấy có phước báu, có sự tạo thành phước báu. Do bố thí, do tự chế, do phòng hộ, do nói lời chân thật, có phước báu, có sự tạo thành phước báu.” Nếu lời nói của vị đạo sư đáng kính ấy là sự thật, thì đối với tôi, người không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là loài động hay bất động, đây là một sự thực hành chắc chắn không sai lầm. Ở đây, tôi đã nắm chắc phần thắng về cả hai phương diện: một là tôi đã phòng hộ thân, khẩu, ý; hai là sau khi thân hoại mạng chung, tôi sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Đối với vị ấy, hân hoan sanh khởi. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Với tâm hoan hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Với tâm an lạc, tâm được định tĩnh. Này người trưởng làng, đây chính là chánh định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định tĩnh, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

“Này người trưởng làng, thật thích hợp để ông hoài nghi, thật thích hợp để ông do dự. Và sự do dự đã khởi lên trong ông ở một vấn đề đáng để hoài nghi.” “Bạch Thế Tôn, con có niềm tin nơi Thế Tôn như vầy: ‘Thế Tôn có khả năng thuyết pháp cho con theo cách mà con có thể từ bỏ được pháp hoài nghi này.’”

“Này người trưởng làng, có một loại định gọi là định trong Pháp. Nếu ở trong đó ông đạt được định của tâm, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp hoài nghi này. Và này người trưởng làng, thế nào là định trong Pháp? Này người trưởng làng, ở đây, vị Thánh đệ tử từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh; từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; từ bỏ tà hạnh trong các dục, tránh xa tà hạnh trong các dục; từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối; từ bỏ nói lời đâm thọc, tránh xa nói lời đâm thọc; từ bỏ nói lời thô ác, tránh xa nói lời thô ác; từ bỏ nói lời sàm phán, tránh xa nói lời sàm phán; từ bỏ tham ái, trở thành người không tham ái; từ bỏ sân độc, có tâm không sân hận; từ bỏ tà kiến, trở thành người có chánh kiến.

“Này người trưởng làng, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, có tỉnh giác, có chánh niệm, an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp tất cả, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư nào có thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: – Không có bố thí, không có cúng dường nhỏ, không có cúng dường lớn; không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn đã đi đến chỗ chân chánh, đã thực hành chân chánh, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau. – Nếu lời nói của vị đạo sư đáng kính ấy là sự thật, thì đối với ta, đây là một sự chắc chắn không sai lầm, rằng ta không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là động hay bất động. Ở đây, cả hai phương diện đều được nắm giữ một cách thắng lợi: rằng ta được chế ngự về thân, được chế ngự về lời, được chế ngự về ý; và rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào cõi thiện, cõi trời.’ Vị ấy khởi lên sự hân hoan. Khi đã hân hoan, hỷ khởi lên. Khi tâm có hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm nhận được lạc. Với tâm an lạc, tâm được định tĩnh. Này người trưởng làng, đây chính là định trong Pháp. Nếu ở trong đó ông đạt được định của tâm, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp hoài nghi này.

Này thôn trưởng, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, có tỉnh giác, có chánh niệm như vậy, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ và an trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, vị ấy biến mãn và an trú khắp thế giới, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, xem tất cả chúng sanh như chính mình, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Vị ấy suy xét như vầy: ‘Vị đạo sư nào có thuyết như vầy, có kiến như vầy: “Có bố thí, có cúng dường, có tế tự; có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; có các vị Sa-môn, Bà-la-môn trong đời đã đạt đến chánh đạo, đã thực hành chánh đạo, những vị đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.” Nếu lời nói của vị đạo sư đáng kính ấy là sự thật, thì đối với ta, đây là một sự thực hành chắc chắn, vì ta không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là loài động hay bất động. Ở đây, cả hai trường hợp đều được nắm chắc, vì ta đã thu thúc thân, khẩu, ý, và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Vị ấy sanh tâm hoan hỷ. Do hoan hỷ nên sanh hỷ. Do tâm có hỷ nên thân được khinh an. Do thân khinh an nên cảm thọ lạc. Do có lạc nên tâm được định tĩnh. Này thôn trưởng, đây chính là pháp định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

“Này Gāmaṇi, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không sân. Vị ấy suy xét như sau: ‘Vị đạo sư có thuyết và kiến giải như vầy: “Người làm, người sai làm; người cắt, người sai cắt; người nấu, người sai nấu; người gây sầu muộn, người sai gây sầu muộn; người làm mệt mỏi, người sai làm mệt mỏi; người làm run sợ, người sai làm run sợ; người sát sanh, người lấy của không cho, người phá tường rào, người cướp đoạt, người cướp nhà, người chặn đường, người ngoại tình, người nói dối, người làm ác thì tội ác được thực hiện. Dù cho có người dùng bánh xe có vành sắc bén biến chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, do nhân duyên ấy có tội ác, có sự phát sanh của tội ác. Dù cho có người đi đến bờ nam sông Gaṅgā, giết hại, sai giết hại, cắt, sai cắt, nấu, sai nấu, do nhân duyên ấy có tội ác, có sự phát sanh của tội ác. Dù cho có người đi đến bờ bắc sông Gaṅgā, bố thí, sai bố thí, cúng dường, sai cúng dường, do nhân duyên ấy có phước, có sự phát sanh của phước. Do bố thí, do chế ngự, do tự chủ, do nói lời chân thật, có phước, có sự phát sanh của phước.”’ ‘Nếu lời của vị Tôn sư ấy là sự thật, thì đối với ta, người không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là loài động hay bất động, đây là một ván cược chắc thắng. Ở đây, cả hai trường hợp đều là phần thắng của ta: ta được thu thúc về thân, thu thúc về lời nói, thu thúc về ý; và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Vị ấy sanh tâm hoan hỷ. Do hoan hỷ nên hỷ sanh. Với tâm hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Với tâm lạc, tâm được định tĩnh. Này Gāmaṇi, đây là pháp định. Nếu ở đây, ông đạt được tâm định, như vậy ông sẽ đoạn trừ được pháp nghi ngờ này.”

Này người trưởng làng, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi từ bỏ tham ái, từ bỏ sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này có quan điểm và chủ trương như vầy: “Không có kết quả của sự bố thí, không có kết quả của sự cúng dường nhỏ, không có kết quả của sự cúng dường lớn, không có quả báo của các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau.” Nếu lời nói của vị đạo sư đáng kính ấy là sự thật, thì đối với tôi, người không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là loài động hay bất động, đây là một sự thực hành chắc chắn không sai lầm. Ở đây, tôi đã nắm chắc phần thắng về cả hai phương diện: một là tôi đã phòng hộ thân, khẩu, ý; hai là sau khi thân hoại mạng chung, tôi sẽ sanh vào thiện thú, thiên giới.’ Đối với vị ấy, hân hoan sanh khởi. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Với tâm hoan hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Với tâm an lạc, tâm được định tĩnh. Này người trưởng làng, đây chính là chánh định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định tĩnh, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

Này Gāmaṇi, vị Thánh đệ tử ấy, như vậy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy an trú, biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân. Vị ấy suy xét như sau: ‘Vị đạo sư nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Có bố thí, có cúng dường, có tế lễ; có kết quả, dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; có các vị Sa-môn, Bà-la-môn trong đời đã đạt đến chánh đạo, chánh hạnh, những vị đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên thuyết về đời này và đời sau.” Nếu lời của vị đạo sư tôn quý ấy là sự thật, thì đối với ta, đây là một ván cờ chắc thắng, vì ta không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là động hay bất động. Ở đây, ta nắm chắc phần thắng ở cả hai phương diện: ấy là ta được thu thúc thân, khẩu, ý, và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Hân hoan sanh khởi nơi vị ấy. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Với tâm hoan hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Với tâm an lạc, tâm được định tĩnh. Này Gāmaṇi, đây chính là pháp định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

Này Gāmaṇi, vị Thánh đệ tử ấy, như vậy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như thế, trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy an trú, biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không hận, không sân. Vị ấy suy xét như sau: ‘Vị đạo sư nào có thuyết như vầy, có kiến giải như vầy: “Người tự mình làm hay bảo người khác làm, tự mình cắt hay bảo người khác cắt, tự mình nấu hay bảo người khác nấu, tự mình làm cho sầu muộn hay bảo người khác làm cho sầu muộn, tự mình làm cho mệt mỏi hay bảo người khác làm cho mệt mỏi, tự mình làm cho run sợ hay bảo người khác làm cho run sợ, sát sanh, lấy của không cho, phá nhà, cướp đoạt, trộm cắp, chặn đường, ngoại tình, nói dối, thì người làm những việc ấy không bị xem là làm điều ác. Dù cho có người dùng bánh xe sắc bén như dao cạo biến tất cả chúng sanh trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ nam sông Hằng, vừa đi vừa giết, sai người giết, vừa đi vừa cắt, sai người cắt, vừa đi vừa nấu, sai người nấu, thì do nhân duyên ấy không có điều ác, không có sự phát sanh của điều ác. Dù cho có người đi đến bờ bắc sông Hằng, vừa đi vừa bố thí, sai người bố thí, vừa đi vừa cúng dường, sai người cúng dường, thì do nhân duyên ấy không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu. Do bố thí, do điều phục, do tự chế, do nói lời chân thật mà không có phước báu, không có sự phát sanh của phước báu.”’ ‘Nếu lời của vị đạo sư tôn quý ấy là sự thật, thì đối với ta, đây là một ván cờ chắc thắng, vì ta không làm hại bất cứ chúng sanh nào, dù là động hay bất động. Ở đây, ta nắm chắc phần thắng ở cả hai phương diện: ấy là ta được thu thúc thân, khẩu, ý, và sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh vào cõi lành, thiên giới.’ Hân hoan sanh khởi nơi vị ấy. Khi đã hân hoan, hỷ sanh khởi. Với tâm hoan hỷ, thân được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm thọ lạc. Với tâm an lạc, tâm được định tĩnh. Này Gāmaṇi, đây chính là pháp định. Nếu ở đây ông đạt được tâm định, như vậy ông sẽ từ bỏ được pháp nghi ngờ này.

Khi được nói vậy, thôn trưởng Pāṭaliya bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! ... Kể từ hôm nay, xin Thế Tôn hãy nhận con là người cận sự nam đã quy y trọn đời.” Kinh thứ mười ba.

Caṇḍa, Puṭa, Yodhājīva, Hatthasso, Asibandhaka; Desanā, Saṅkhakulaṃ, Maṇicūḷa, Bhadra, Rāsiya, và Pāṭali.

Tương Ưng Thôn Trưởng đã hoàn tất.